E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 895 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0
Yazar Arama
Uzmanl─▒k Alanlar─▒
............
Ahilik K├╝lt├╝r├╝ Uzman─▒
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Bela─čat─▒
Arap├ža
Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atat├╝rk ─░lkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Y├Ânetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
B├╝rokrat
Co─črafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
├çocuk Edebiyat├ž─▒s─▒
Deneme Yazar─▒
Deniz, Harita
Devlet Adam─▒
Dil Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
din
Din Bilimleri
Din E─čitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan ┼čiiri
Dramaturg
Ebru Sanat─▒
Edebiyat
Edebiyat Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Edebiyat Tarihi
E─čitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eski├ža─č Tarihi
Fars Dili Edebiyat─▒
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen ─░limleri
Feraiz
F─▒k─▒h
Filoloji
Fizik
Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒
Foto─čraf Sanat├ž─▒s─▒
F├╝t├╝roloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozan─▒
Halk ┼×airi
Halkla ─░li┼čkiler
Hat Sanat─▒
Hekim ve fikir adam─▒
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
H├╝k├╝mdar
─░ktisat
─░lahiyat
─░slam Bilimleri
─░slam Felsefesi
İslâm Hukuku
─░slam ─░ktisad─▒
─░slam Mezhepleri Tarihi
─░slam Sanat─▒
─░slam Tarihi
─░slam Tarihi ve Sanatlar─▒
─░sl├ómi Bilimler Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
─░slami ─░limler
─░slam-T├╝rk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K─▒raat ilimleri
Kimya
Kuran-─▒ Kerim
K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K├╝rdistan Ehli S├╝nnet Alimi
K├╝t├╝phanecilik
Latin Dili ve Edebiyat─▒
Mant─▒k
Matematik
Mevlevi ┼×eyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarih├žisi
Mezhepler Tarihi
Mimarl─▒k
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
M├╝ft├╝
M├╝zik
M├╝zikoloji
Nakka┼č
Nesih
Nestalik
N├╝mizmatik
Orta├ža─č Tarihi
Oryantalist
Osmanl─▒ ─░dari ve ─░ktisadi Tarihi
Osmanl─▒ M├╝ellifi
Osmanl─▒ Tarihi
Oyun ve Roman Yazar─▒
├ľyk├╝ Yazar─▒
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanat├ž─▒
Saz ┼×airi
Senarist
Ses Sanat├ž─▒s─▒
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adam─▒
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
S├Âzl├╝k
S├╝merolog
S├╝ryani Dili ve Edebiyat─▒
┼×ark─▒ S├Âz├╝ Yazar─▒
┼×iir
┼×iir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Tasavvuf
Tefsir
Temel ─░slam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanat─▒
Tezkire Yazar─▒
T─▒b
Tiyatro
Toplumbilim Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒
T├╝rk Din Musikisi
T├╝rk ─░slam Edebiyat─▒
T├╝rk ─░slam Sanatlar─▒ Tarihi
T├╝rk Leh├želeri Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk├že
T├╝rkoloji
Yak─▒n├ža─č Tarihi
Yak─▒n├ža─č Tarihi ve ─░ktisat Tarihi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Yeni ├ça─č Tarihi
Y├Ânetmen

G├Ârevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Ara┼čt─▒rmac─▒
Arkeolog
Arkeoloji
Ar┼čiv uzman─▒
Asker-Komutan
Ate┼če (Din Hizmetleri)
Atom m├╝hendisi
Avukat
Bakan
Bankac─▒
Ba┼čbakan
Ba┼čdan─▒┼čman
Belediye Ba┼čkan─▒
Bestekâr
Bilim adam─▒
B├╝rokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Dan─▒┼čman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adam─▒
Devlet Ba┼čkan─▒
Din Hizmetleri M├╝┼čaviri
Din ─░┼čleri Y├╝ksek Kurulu ├ťyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan ┼×airi
Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒
Eczac─▒
Edebiyat Tarih├žisi
Edebiyat├ž─▒
Edit├Âr
Ekonomist
el Ezher ┼×eyhi
El├ži/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Harema─čas─▒
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimba┼č─▒
Hoca
Hukuk├žu
H├╝k├╝mdar
─░lahiyat├ž─▒
─░lim Adam─▒
─░mam
─░mar M├╝d├╝r├╝
Jeolog
Kad─▒
Kad─▒asker
Kaptan-─▒ Derya
Karikat├╝rist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya M├╝h.
Kur'an m├╝tercimi
K├╝lt├╝r Bak. D─▒┼č ─░li┼čkiler Gnl M├╝d.Yard.
K├╝t├╝phaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli E─čitim M├╝d├╝r├╝
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarr─▒f
Mutasavv─▒f
M├╝ctehid
M├╝derris
M├╝d├╝r
M├╝ezzin
M├╝fessir
M├╝ft├╝
M├╝ft├╝ Yrd.
M├╝hendis
M├╝h├╝rdar
M├╝┼čavir
M├╝zehhip
M├╝zikolog
Neyzen
N├╝mizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanl─▒ M├╝ellifi
├ľ─čretim G├Ârevlisi
├ľ─čretim ├ťyesi
├ľ─čretmen
Padi┼čah
Pa┼ča
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adam─▒)
Psikolog
Redakt├Âr
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Reis├╝lk├╝ttab
Rekt├Âr
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyaset├ži
Sosyolog
S├╝ryani Din Adam─▒
┼×air
┼×eyh
┼×eyh├╝lislam
Tabip/Doktor
Tarih├ži
Tasavvuf ┼×eyhi
Terc├╝man
Te┼črifat├ž─▒
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakan├╝vist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yarg─▒├ž
Yazar


Peyami Safa

 Yazar Detay─▒ Yazar No : Y- 1285  
K├╝nyesi/Titri Lakab─▒ Tabakas─▒ E-mail
19yy.
Do─čum Yeri Tarihi ├ľl├╝m Yeri Tarihi
Gedikpa┼ča / ─░stanbul 1899 ─░stanbul 1961
G├Ârev Ald─▒─č─▒ E─čitim Kurumu Mezun Oldu─ču E─čitim Kurumu
   
G├Ârevi Uzmanl─▒k Alan─▒
Yazar, ├ľ─čretmen, Edebiyat, Gazeteci, yazar, ├ľyk├╝ Yazar─▒, Oyun ve Roman Yazar─▒,
Bildi─či Diller Mezhebi
Arab├ža, Osmanl─▒ca, Frans─▒zca, ─░tikad─▒: Ehli S├╝nnet,
       
Yazar No: 1285 Hit : 7097 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler ┼×iirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒ Tan─▒t─▒m Makaleleri        

Yazar─▒n Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar─▒n E-Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar─▒n Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Yazar─▒n ┼×iirleri

Yazar─▒n Hikayeleri
Yazar─▒n Fetvalar─▒
# Fetva Ba┼čl─▒k

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Hayat Hikayesi

Peyami Safa
├ç├Âmez, Safiye Peyman, Ser├ózad, Server Bed├« takma adlar─▒n─▒ da kulland─▒.
Aile dostu olan Tevfik Fikret ona Osman Peyami ad─▒n─▒ verdi,
─░ki ya┼č─▒nda iken, babas─▒ ┼čair ismail Safa'n─▒n s├╝rg├╝nde oldu─ču Sivas'ta ├Âlmesi nedeniyle ├žocuklu─ču annesi, karde┼či ─░lhami ve akrabalar─▒n─▒n yan─▒nda ge├žti.
Annesi Server Bedia Han─▒m, dedesi bir divan dolduracak kadar ┼čiir yazm─▒┼č olan Trabzonlu Mehmed Beh├žet Efendi'dir.
Amcas─▒ Ahmed Vefa, lirik ┼čiirleri ile duyarl─▒kl─▒ bir ┼čair olaca─č─▒n─▒ duyumsat─▒rken cinnet ge├žirerek gen├ž ya┼čta ├Âld├╝.
Di─čer amcas─▒ Ali K├ómi Aky├╝z'├╝n e─čitimle ilgili kitaplar─▒, ├ževiri romanlar─▒ vard─▒r. A─čabeyi ilhami Safa ┼čiirle u─čra┼čt─▒ ve gazetecilik yapt─▒.
Peyami Safa, ilk├Â─črenimine Gedikpa┼ča'da Menbau'l-─░rfan ─░ptidai Mektebinde (ilkokul) ba┼člad─▒.
Dokuz ya┼č─▒nda iken sa─č kolunda ba┼člayan ve uzun y─▒llar tedaviyi gerektiren bir mafsal rahats─▒zl─▒─č─▒ nedeniyle ├žocukluk y─▒llar─▒n─▒ hastanelerde ve doktorlara gidip gelerek ge├žirdi.
Bu y├╝zden bedence geli┼čmesi de emsallerinden geri kald─▒ ve Vefa ─░dadisinin r├╝┼čtiye (ortaokul) k─▒sm─▒na ba┼člad─▒ysa da (1910) bitiremedi.
Hastal─▒─č─▒ ve ge├žim s─▒k─▒nt─▒lar─▒ ├Â─črenimine imk├ón vermedi─činden kendi kendisini yeti┼čtirdi. Hen├╝z on ├╝├ž ya┼č─▒nda iken ├žal─▒┼čmak zorunda kald─▒.
A├ž─▒lan bir s─▒nav─▒, kazanarak Posta Telgraf Nezareti (Bakanl─▒─č─▒) Muamel├ót Kalemine memur olarak girdi (1914).
Bu arada, Abdullah Cevdet'in hediye etti─či Petit Larousse'u, daha ├žok kendi gayretiyle ve adeta ezberleyerek Frans─▒zca ├Â─črendi.
De─či┼čik alanlarda ya┼č─▒tlar─▒n─▒n ├žok ├╝zerinde bilgi ve k├╝lt├╝r sahibi oldu.
Bilgisi ve yaz─▒ yazma yetene─či nedeniyle, M. Raif O─čan'─▒n Vanik├Ây'deki ├Âzel Rehber-i ─░ttihad Okuluna ├Ânce mubass─▒r (├Â─črencilerin disiplinini g├Âzleyen g├Ârevli), daha sonra ├Â─čretmen olarak kabul edildi.
Bir s├╝re de D├╝yun-─▒ Umumiye (devletin bor├žlar─▒n─▒ tahsil eden daire)'de (1914-18) ├žal─▒┼čt─▒.
Daha sonra a─čabeyi ─░lhami Safa ile birlikte Yirminci As─▒r adl─▒ ak┼čam gazetesini ├ž─▒kararak (1919) gazetecili─če ba┼člad─▒.
1937'de Ay┼če Nebahat Erin├žle evlendi.
Peyami Safa; T├╝rk Musikisi Federasyonu, G├╝zel Sanatlar Birli─či, T├╝rk Felsefe Cemiyeti, T├╝rk Dil Kurumu, T├╝rk Edebiyat├ž─▒lar Birli─či gibi sanat ve k├╝lt├╝r kurulu┼člar─▒nda kurucu ve faal ├╝ye olarak g├Ârev ald─▒.
Son aylar─▒nda Demokrat Parti iktidar─▒n─▒n icraat─▒n─▒ savundu─ču i├žin, 27 May─▒s 1960 h├╝k├╝met darbesinden sonra a─č─▒r su├žlamalara maruz kald─▒.
├ťyesi oldu─ču T├╝rk Dil Kurumu ve T├╝rk Edebiyat├ž─▒lar Birli─činden bu g├Âr├╝┼čleri sebebiyle ├ž─▒kar─▒ld─▒.
1961'de  Erzincan'da yedek subay ├Â─čretmen olarak g├Ârev yapmakta olan tek ├žocu─ču Merve Safa'y─▒ kaybettikten birka├ž ay sonra, bir kalp krizi sonunda ─░stanbul ├çiftehavuzlar'da bir dostunun evinde ├Âld├╝.
Mezar─▒ Edirnekap─▒ ┼×ehitli─čindedir.
Yirminci As─▒r'da. "Asr─▒n Hik├óyeleri" genel ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda yay─▒mlad─▒─č─▒ hik├óyelerle dikkati ├žekti.
Cumhuriyet gazetesinin edebiyat sayfas─▒n─▒ y├Ânetti ve 1940 y─▒l─▒na kadar bu gazeteye hik├óye, makale ve g├╝nl├╝k f─▒kralar yazd─▒.
┼×im┼ček (1926), Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču (1929), Bir Teredd├╝d├╝n Roman─▒ (1932), Biz insanlar (1937). romanlar─▒n─▒n da Cumhuriyet'te tefrika etti.
Daha sonra hik├óye, roman, makale ve f─▒kra yazar─▒ olarak verdi─či eserlerle d├Âneminin en verimli ve ├Âzellikle roman alan─▒nda usta edebiyat├ž─▒lar─▒ aras─▒nda yer ald─▒.
1940'ta Cumhuriyet'ten ayr─▒larak ├Ânce Tasvir-i Efk├ór (1940), o kapan─▒nca Tasvir (1944), daha sonra Vakit (1946), Ulus (1949), Milliyet (1954), Terc├╝man (1959), Havadis (1960), Son Havadis (1961) gazetelerinde yaz─▒lar─▒ ├ž─▒kt─▒. Bu arada ├ç─▒naralt─▒ ve B├╝y├╝k Do─ču dergilerinde de makaleleri yay─▒mland─▒.
Polisiye bir ├žocuk roman─▒ olan ilk kitab─▒ Bir Mekteplinin Hat─▒rat─▒ 1913'te yay─▒mland─▒.
Alemdar gazetesinin a├žt─▒─č─▒ bir yar─▒┼čmaya g├Ânderdi─či hik├óyenin birincilik kazanmas─▒yla ad─▒n─▒ bas─▒nda duyurdu (1920).
Bu tarihten itibaren mesle─či ve ge├žim kayna─č─▒ hemen t├╝m├╝yle yazarl─▒k oldu. Son Telgraf, Terc├╝man-─▒ Hakikat, Tasvir-i Efk├ór gibi gazetelerde ├žal─▒┼čt─▒ ve yaz─▒ yazd─▒. Roman ve hik├óyeleri de arka arkaya tefrika edilmeye ve kitap olarak yay─▒mlanmaya ba┼člad─▒.
─░lk edeb├« roman─▒ S├Âzde K─▒zlar'─▒n bir k─▒sm─▒ Ser├ózad takma ad─▒yla Sabah gazetesinde tefrika edildikten (1922) sonra kitap olarak bas─▒ld─▒ (1923) ve b├╝y├╝k ilgi g├Ârd├╝.
─░┼čgal ve Mill├« M├╝cadele y─▒llar─▒nda istanbul'un kendi zevkinde olmas─▒n─▒ konu alan roman, Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒n─▒n heyecanl─▒ atmosferi i├žinde Ertu─črul Muhsin taraf─▒ndan filme de al─▒nd─▒ (1924).
S─▒rf ge├žim kayg─▒s─▒ ile yazd─▒─č─▒n─▒ kabul ederek yay─▒mlad─▒─č─▒ macera romanlar─▒nda Server Bedi imzas─▒n─▒ kulland─▒.
Birka├ž kez bas─▒lan ve hemen her ku┼čak taraf─▒ndan okunmu┼č olan Cing├Âz Recai gibi polisiye romanlar─▒ dizisinin ilk kitaplar─▒m da 1924'te yay─▒mlad─▒.
Kendi ad─▒yla yay─▒mlad─▒─č─▒ ve olaydan ├žok psikolojik ├ž├Âz├╝mlemelere a─č─▒rl─▒k verdi─či romanlar─▒ i├žinde en ├╝nl├╝s├╝ otobiyografik ├Âzellik ta┼č─▒yan Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču roman─▒d─▒r.
Bu roman─▒ ad─▒na ithaf etti─či N├óz─▒m Hikmetle daha sonra t├╝m├╝yle farkl─▒ d├╝┼č├╝ncelere sahip olmalar─▒ nedeniyle verdi─či kalem kavgas─▒ ├╝nl├╝d├╝r.
Yaz─▒ hayat─▒n─▒n ilk y─▒llar─▒ndan itibaren Cenap ┼×ahabeddin, Ahmet Ha┼čim, Necip Faz─▒l, Aziz Nesin gibi yazarlarla polemiklere de girdi.
Baz─▒ ┼čiir denemeleri bulundu─ču biliniyorsa da, ┼čiir yazmaktan ├žok k─▒sa zamanda vazge├žti.
Bat─▒-Do─ču muhasebesine a─č─▒rl─▒k verdi─či Fatih Harbiye, S├Âzde K─▒zlar, Bir Teredd├╝d├╝n Roman─▒, Matmazel Noralya'n─▒n Koltu─ču, Yaln─▒z─▒z ├Âteki ├Ânemli romanlar─▒d─▒r.
A─čabeyi ile birlikte ├Ânce magazin taraf─▒ a─č─▒r basan Hafta (1934-35), daha sonra bas─▒n tarihimizde ├Ânemli bir sanat ve edebiyat dergisi olan K├╝lt├╝r Haftas─▒'n─▒ (1936, 21 say─▒) yay─▒mlad─▒.
T├╝rk D├╝┼č├╝ncesi (1953-60, 63 say─▒) dergisini de ├ž─▒karm─▒┼č olan Peyami Safa, son olarak Son Havadis gazetesinin ba┼čyazarl─▒k yap─▒yordu.
An─▒s─▒n─▒ ya┼čatmak amac─▒yla ad─▒na 1974 y─▒l─▒nda d├╝zenlenmeye ba┼član─▒lan Peyami Safa Roman Yar─▒┼čmas─▒na 1978 y─▒l─▒nda son verildi.
Peyami Safa'n─▒n T├╝rk roman─▒na getirdi─či as─▒l ├Ânemli yenilik, roman─▒n teknik ve teorik a├ž─▒l─▒mlar─▒ ile bunlar─▒ romanlar─▒na yans─▒tmas─▒ndad─▒r.
T├╝rkiye'de anlat─▒m tekniklerinin hen├╝z konu┼čulmad─▒─č─▒ y─▒llarda ├Âzetleme ve anlat─▒mdan g├Âstermece do─čru gidi┼čin, anlat─▒c─▒ ve bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒n ├Ânemini kavrayarak, "yazar anlat─▒c─▒y─▒" roman─▒n i├žinden tamamen ├ž─▒karmas─▒d─▒r.
Ayr─▒ca psikolojik ├ž├Âz├╝mlemeden ba┼člayarak karma┼č─▒k ruh durumlar─▒m i├ž monolog, i├ž diyalog, bilin├žak─▒┼č─▒ gibi tekniklerle ve bu tekni─čin gerektirdi─či sa─člam bir dil yap─▒s─▒yla vermenin de ilk b├╝y├╝k ustas─▒ oldu.
Berna Moran'a g├Âre, Peyami Safa romanlar─▒nda belli ┼čablonlar vard─▒r. Bu ┼čablonlar ├Âzetle, bir a┼čk ├ževresinde ├╝├ž erkek bir k─▒zdan olu┼čur.
Erkeklerin biri Bat─▒y─▒, ├Âteki Do─čuyu temsil ederken ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ yazar─▒n fikirlerini temsil eder. A┼čk─▒n platonik i├žeri─či y├╝celtilirken, cinsellik hor g├Âr├╝l├╝r.
Roman ki┼čilerinin ┼čahs─▒ndaki ├žat─▒┼čmay─▒ Do─čuyu temsil eden taraf kazan─▒r.
Ba┼čta Cing├Âz Recai olmak ├╝zere; ├çekirge Zehra, Tilki Leman, Kartal ─░hsan dizilerinden pek ├žok polis roman─▒, ders kitaplar─▒, k├╝├ž├╝k biyografiler, Frans─▒zcadan roman ├ževirileri, Tasvir Ne┼čriyat─▒'n─▒n "Kimdir? Nedir?" dizisinden halk i├žin doktrin kitaplar─▒ yazd─▒.
Be┼čir Ayvazo─člu, ├žo─čunlu─čunu takma adlarla yay─▒mlad─▒─č─▒ b├╝y├╝k-k├╝├ž├╝k b├╝t├╝n kitaplar─▒n─▒n say─▒s─▒n─▒n be┼č y├╝ze vard─▒─č─▒m s├Âylemektedir.
"Peyami Safa'n─▒n as─▒l ustal─▒─č─▒ romanlar─▒nda g├Âr├╝n├╝r.
T├╝rk roman─▒nda bir├žok ilkleri ba┼čar─▒yla denemi┼č olmas─▒ d─▒┼č─▒nda ├že┼čitli yaz─▒lar─▒yla bu t├╝r├╝n geli┼čmesi, tenkidi ve kendi roman─▒ hakk─▒nda dikkate de─čer teorik ├žal─▒┼čmalar da yapm─▒┼čt─▒r.
Hi├žbir T├╝rk romanc─▒s─▒, roman teorisi ve tekni─či ├╝zerinde onun kadar ─▒srarla ve teferruatl─▒ olarak durmam─▒┼čt─▒r. Roman─▒, "fert ruhunun oldu─ču kadar cemiyetin de aynas─▒" tarifi ├╝zerine kuran Peyami Safa b├Âylece, ilk romanlar─▒n─▒ verdi─či d├Ânemin anlay─▒┼č─▒nda yeni bir terkibin habercisi olur. Servet-i F├╝nun ve onun devam─▒ g├Âr├╝n├╝m├╝nde olan Fecr-i Ati roman─▒n─▒n a┼č─▒n ferdi ve hissi taraf─▒yla ─░kinci Me┼črutiyet'ten sonra ba┼čka bir y├Ânde geli┼čen Milli Edebiyat roman─▒n─▒n toplumcu e─čilimlerini birle┼čtirmek.
Ba┼čta S├Âzde K─▒zlar olmak ├╝zere ┼×im┼ček, Mah┼čer, Canan ve Bir Ak┼čamd─▒ romanlar─▒ bu terkibin ilk denemeleridir. Hen├╝z otuz ya┼č─▒na varmad─▒─č─▒ bir d├Ânemin mahsulleri olan ve baz─▒ kusurlar─▒ oldu─čunu kendisinin de kabul etti─či bu romanlarda a┼čk, k─▒skan├žl─▒k, ihanet gibi ki┼čiler aras─▒ndaki huzursuzluk ve ├žat─▒┼čmalar─▒n aras─▒nda S├Âzde K─▒zlar'da, Mah┼čer'de ve Bir Ak┼čamd─▒'da oldu─ču gibi ├Ân planda veya Canan'da oldu─ču gibi arka planda toplum meseleleri yer al─▒r.. Olgunluk d├Ânemindekiler de dahil olmak ├╝zere hemen b├╝t├╝n romanlar─▒nda kahramanlar─▒n birbirleriyle olan ili┼čkileri kadar T├╝rk toplumunun i├žinde bulundu─ču s─▒k─▒nt─▒lar bazen eserin tezini belirleyecek seviyede ortaya ├ž─▒kar. Canan'da ve Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču'nda Birinci D├╝nya Sava┼č─▒'n─▒n, S├Âzde  K─▒zlar,  ┼×im┼ček,  Mah┼čer,  Bir Ak┼čamd─▒, Bir Teredd├╝d├╝n Roman─▒ ve Biz ─░nsanlarda M├╝tareke d├Âneminin siyasi ve sosyal olaylar─▒yla roman─▒n─▒n zaman ve mek├ón fonunu olu┼čturan yazar, Fatih Harbiye, Matmazel Noralya'n─▒n Koltu─ču, ve Yaln─▒z─▒z'da ise Cumhuriyet d├Âneminin devrimler ve Bat─▒l─▒la┼čma gibi meselelerini irdeler." (Prof. Dr. Orhan Okay)
"Peyami Safa'mn romanlar─▒nda frengi, verem, ruhsal bozukluk gibi hastal─▒k imgeleri, asl─▒nda toplumsal yozla┼čman─▒n manev├« d├╝zeydeki simgelerini olu┼čturmaktad─▒r.
S├Âzde K─▒zlar'─▒n Bat─▒ hayran─▒ kahraman─▒ Behi├ž frengilidir. Bu roman─▒n ki┼čilerinden Salih, k─▒zkarde┼či Belma'n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ olaylar─▒ ├Â─črenince ├ž─▒ld─▒r─▒r. Bir Ak┼čamd─▒'da Sermet ve ┼×├╝kr├╝ veremden ├Âl├╝rler.
Dokuzuncu Harbiye Ko─ču┼ču'nun kahraman─▒ kemik hastal─▒─č─▒na yakalanm─▒┼čt─▒r. Matmazel Noraliya'da Nil├╝fer veremdir, Ferit'in annesi' ve k─▒zkarde┼či de veremden ├Âl├╝r.
Yalraz─▒z'da Nail Bey'de ├╝re vard─▒r. Biz ─░nsanlarda Vedia menenjite yakalan─▒r vb.
"├Âl├╝m d├╝┼č├╝ncesi de Peyami Safa'mn romanlar─▒n─▒n temel izleklerinden birini olu┼čturmaktad─▒r. Kimi kahramanlar─▒ intihar─▒ tasarlar, kimi kahramanlar─▒ cinayet i┼čler. S├Âzde K─▒zlar'da Behi├ž ├žocu─čunu, ┼×im┼ček'se day─▒s─▒ Sacid'i ├Âld├╝r├╝r. Su├žluluk ve g├╝nah duygulan i├žinde ya┼čayan ki┼čiler bir t├╝rl├╝ huzura eremezler, ├Âlmeyi ve ├Âld├╝rmeyi se├žerler. Ama ya┼čad─▒klar─▒ toplumdur onlar─▒ hastal─▒kl─▒ eden ve ├Âl├╝me y├Ânelten." (Ahmet Oktay)
"Onu hadiselerinden ziyade, hadiselerin arkas─▒nda yatan gizli sebepler ve onlar─▒n del├ólet etti─či m├ón├ólar ilgilendirirdi. Didikleyici bir zek├ó i├žinde ve d─▒┼č─▒ndaki aray─▒┼člarla yorulmayan uyan─▒k bir dikkat, en malumu bile tah-kiksiz, hi├ž de─čilse tahkik imk├ónlar─▒n─▒ yoklamadan benimsemeyen bir iz'an; ┼č├╝pheci, bazen ┼č├╝phe etmekten ┼č├╝phe edecek derecede hakikatleri m─▒nc─▒klayan, fakat ┼č├╝phelerinde bo─čulmayacak kadar sab─▒rl─▒ ve metodlu bir sa─člam muhakeme; her meseleye ├že┼čitli perspektiflerden bakabilen bir felsefi k─▒vrakl─▒k ve alelade zihinleri ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒, d├╝┼č├╝nen kafalar─▒n ise hayranl─▒─č─▒n─▒ celbedici bir te┼čhis ve h├╝kme ba─člay─▒┼č inceli─či Analitik bir zek├ó, fakat terkiplere varabilen bir zihin yap─▒s─▒, bir artist mizac─▒.
B├╝t├╝n buhranlar─▒n, b├╝t├╝n be┼čeri i├ž ├žalkant─▒lar─▒n─▒ koyu koyu ya┼čayan bir his ve duyu┼č zenginli─či. Fakat kader eksiklikleri ile bo─ču┼ča bo─ču┼ča bilenmi┼č bir irade ile "demon"unu zaptetmeye ├žal─▒┼čan azimli bir ruh!" (Recep Doksat)
"Peyami Safa, Biz ├«nsanlar'da bir 'ink─▒raz' olgusuna, bir ahl├ók, karakter ve inan├ž buhran─▒na dikkat ├žeker.
Biz insanlar'─▒n, Orhan'─▒n materyalizm ve Marksizmden idealizme do─čru evrilmesinin hik├óyesi, bu anlamda bir 'bilin├žlenme roman─▒'oldu─ču s├Âylenmi┼čtir. Mutaass─▒p ve m├╝samahas─▒z bir baban─▒n ├žocu─ču olan Orhan bu 'patriarkal tazyike' isyan ederek materyalizme y├Ânelir: ─░├žtihat ve Zek├ó mecmualar─▒, Tecedd├╝d ─░lm├« Felsef├« K├╝t├╝phanesinin kil renkli sar─▒ kapaklar─▒, Madde ve Kuvvet. Ancak bir noktada b├╝t├╝n hayat─▒n─▒, b├╝t├╝n ge├žmi┼čini, mukadderat─▒n─▒ o ana kadar idare eden b├╝t├╝n fikirlerini, b├╝t├╝n istikbalini yeniden d├╝┼č├╝nmek ihtiyac─▒n─▒ duyar.
Vedia'─▒n uyand─▒rd─▒─č─▒ duygular ve Necati'nin telkinlerinin etkisiyle materyalist d├╝┼č├╝ncelerinden s─▒yr─▒lmaya ba┼člar.
Ancak bu s├╝rece yazar─▒n a├ž─▒k├ža s├Âylemedi─či, ama sezdirdi─či bir ink─▒raz s├╝reci de e┼člik etmektedir." (Tamer Erdo─čan)

ESERLER─░:

HİKÂYE:

  • Bir Mekteplinin Hat─▒rat─▒ (1913),
  • Karanl─▒klar Kral─▒ (1913),
  • ─░stanbul Hik├óyeleri (1919),
  • Gen├žli─čimiz (1922),
  • Siyah Beyaz Hik├óyeler (1923),
  • A┼čk Oyunlar─▒ (1923),
  • S├╝ng├╝lerin G├Âlgesinde (1924),
  • Ate┼č B├Âcekleri (1925),
  • Hik├óyeler (toplu 103 hik├óye, haz. Halil A├ž─▒kg├Âz 1980).

ROMAN:

  • S├Âzde K─▒zlar [1923), Mah┼čer (1924),
  • Bir Ak┼čamd─▒ (1924),
  • Canan (1925),
  • ┼×im┼ček(1927),
  • Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču (1930, Salih Diriklik'in y├Ânetmeni oldu─ču TV dizisi olarak televizyonda g├Âsterildi),
  • Atilla (1931),
  • Fatih Harbiye (1931),
  • Bir Teredd├╝d├╝n Roman─▒ (1933),
  • Matmazel Noralya'n─▒n Koltu─ču (1949),
  • Yaln─▒z─▒z (1951),
  • Biz ─░nsanlar (tefrika 1937, bas. 1959).

SERVER BED─░ ROMAN SER─░S─░ (Ba┼čl─▒calar─▒):

  • Kar─▒m ve Metresim (1927),
  • Sabahs─▒z Geceler (1934),
  • Hep Senin ─░├žin (1934),
  • Sinema Delisi K─▒z (1935),
  • ├çal─▒nan G├Ân├╝l (1935),
  • Cumbadan Rumbaya (1936),
  • Serseri (1936),
  • Dizlerine Kapansam (1937),
  • Korkuyorum (1938),
  • U├žurumda Bir Gen├ž K─▒z (1940),
  • R├╝ya (1941),
  • Deli G├Ânl├╝m (1942).

DENEME-─░NCELEME:

  • T├╝rk ─░nk─▒lab─▒na Bak─▒┼člar (1938),
  • B├╝y├╝k Avrupa Anketi (1938),
  • Felsef├« Buhran (1939),
  • Millet ve ─░nsan (1943),
  • Mahutlar (1959),  
  • Sosyalizm (1961),  
  • Mistisizm (1961),
  • Nasyonalizm (1961),
  • Do─ču-Bat─▒ Sentezi (1963),
  • Osmanl─▒ca-T├╝rk├že-Uydurmaca (1970),
  • Sanat-Edebi-yat-Tenkit (1970),
  • Din-─░nk─▒lap-─░rtica (1971),
  • Yazarlar, Sanat├ž─▒lar, Me┼čhurlar (1976).

OBJEKT─░F SER─░S─░: 

  • Objektif 1 Osmanl─▒ca T├╝rk├že Uydurmaca (1970),
  • Objektif 2   -Sanat   Edebiyat   Tenkit (1971),
  • Objektif 3 - Sosyalizm Marksizm  Kom├╝nizm  (1971),  
  • Objektif 4-Din ─░nk─▒l├óp ─░rtica (1971),
  • Objektif 5-Kad─▒n A┼čk Aile (1973),
  • Objektif 6 -Yazarlar Sanat├ž─▒lar Me┼čhurlar (1976),
  • Objektif 7 - E─čitim Gen├žlik ├ťniversite (1976),
  • Objektif 8 - Yirminci As─▒r Avrupa ve Biz (1976).
  • Eserlerinin yeni bask─▒lar─▒ ├Ât├╝ken Yay─▒nevince yap─▒ld─▒.

PEYAM─░ SAFA ROMAN KAHRAMAN─░
Sevin├ž ├çokum
Peyami Safa, bizim evde Necip Faz─▒l, Orhan Seyfi Orhon gibi isimlerin yan─▒nda daha ├Âzel yeri olan, ruh├ža daha fazla tan─▒┼č─▒kl─▒─č─▒m─▒z─▒n bulundu─ču bir yazard─▒. Onun yaz─▒lar─▒n─▒ lise ├ža─člar─▒mda babam─▒n y├Âneltmesiyle okurdum, hatta bazen o, y├╝ksek sesle kendisine okumam─▒ isterdi.
Sonralar─▒ belki bizim evin Demokratlara daha da do─črusu Menderes'e ilgi duymas─▒ ve Peyami Bey'in o ├žizgide yaz─▒lar─▒n─▒n bulunmas─▒ sebebiyle aram─▒za mana olarak da kar─▒┼čt─▒.
Ailenin bir par├žas─▒ oldu diyebilirim. Babam onun daha da eskilerde Server Bedi imzas─▒yla ├žok├žas─▒ ge├žim i├žin yazd─▒─č─▒ Cing├Âz Recaileri'ni okumu┼čtu, s─▒ras─▒ geldik├že s├Âz├╝n├╝ ederdi.
Son Havadis'ten kesti─čim birka├ž yaz─▒s─▒n─▒ saklam─▒┼čt─▒m, hala saklar─▒m, solup buru┼čmalar─▒na ra─čmen.
'Bir bakkal d├╝kkan─▒ndaki e┼čya, oraya giren roman ┼čah─▒slar─▒ndan her birinin maksad─▒na g├Âre, mesle─čine g├Âre, mizac─▒na g├Âre de─či┼čir.
Telefon etmek i├žin d├╝kkana giren adam─▒n g├Ârd├╝─č├╝ e┼čya, sardalya almak i├žin girenin g├Ârd├╝klerinden ve g├Âr├╝┼č tarzlar─▒ndan ba┼čkad─▒r.
Harici dikkati geli┼čmi┼č bir adamla dalg─▒n ve i├žine kapan─▒k bir adam─▒n g├Âr├╝┼čleri ba┼čkad─▒r. Roman bu farklar─▒ belirtti─či zaman canl─▒ ve do─črudur. Bu farklar─▒ ortadan kald─▒r─▒p her m├╝┼čahede ve tasvirde romanc─▒n─▒n g├Âr├╝┼č├╝n├╝ bize veren eser sahte ve cans─▒zd─▒r.' Diyordu.
B├Âylece kendi roman─▒n─▒n da a├ž─▒klamas─▒n─▒ yapm─▒┼č oluyordu. Kahramanlar─▒n realiteye uygunluklar─▒ meselesi... Peyami Safa yaln─▒z romanc─▒l─▒─č─▒yla de─čil, d├╝┼č├╝n├╝r yan─▒, materyalizm kar┼č─▒t─▒ ki┼čili─či, ruh bilimine yatk─▒nl─▒─č─▒yla da bilinir. Fak├╝ltedeyken s─▒navlarda sorulmayaca─č─▒ halde, hatta ├╝zerinde durulmam─▒┼č yazarlardan biri durumundayken ├žo─ču roman─▒n─▒ ve Do─ču Bat─▒ Sentezi'ni a├žl─▒kla okudu─čumu biliyorum...
Okuyucunun genel olarak haberdar oldu─ču Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču, Yaln─▒z─▒z, Fatih Harbiye bir yana Matmazel Noralya'n─▒n Koltu─ču ve Bir Teredd├╝d├╝n Roman─▒ daha ba┼čka izler b─▒rakm─▒┼čt─▒ bende.
Ya┼čanm─▒┼čl─▒─č─▒ bulmu┼čtum onlarda, insan─▒n i├ž d├╝nyas─▒ndaki bilmeceleri. Sonralar─▒ ├ľt├╝ken yay─▒nlan taraf─▒ndan yay─▒mlanan makalelerini daha etrafl─▒ca okudum. Karanl─▒─ča direnen Y─▒ld─▒z O─člu Merve'nin ├Âl├╝m├╝ ard─▒ndan birka├ž ay sonra onun vefat edi┼čiyle bizim aile de derinden sars─▒lm─▒┼čt─▒.
15 Haziran 1961... Ben ve ablalar─▒m o zamanlar oturdu─čumuz Y─▒ld─▒z Posta Caddesindeki evimizden cenazesine kat─▒lmak ├╝zre yola d├╝┼čt├╝─č├╝m├╝zde Peyami Safa'y─▒ ileride bir roman─▒ma kahramanlardan birisi olarak alaca─č─▒m─▒ d├╝┼č├╝nm├╝yordum do─črusu.                                                                                
Bu ba─č ve yak─▒nl─▒k o derece sa─člamm─▒┼č ki, Peyami Safa, vefat─▒ndan 35 y─▒l sonra yazd─▒─č─▒m Karanl─▒─ča Direnen Y─▒ld─▒z adl─▒ roman─▒n─▒m ki┼čilerinden oldu.
Ben bir d├Ânemi 27 May─▒s'─▒n asker halkas─▒ d─▒┼č─▒nda halka yans─▒m─▒┼č ┼čeklini, ├Âzellikle kahramanlar─▒m ├╝zerindeki etkilerini anlat─▒rken Peyami Safa'y─▒ da canl─▒l─▒k verece─či d├╝┼č├╝ncesiyle ├Âteki ki┼čilerin aras─▒na katm─▒┼čt─▒m.
O g├╝nleri bana anlatanlar aras─▒nda gazeteci birka├ž b├╝y├╝─č├╝m de vard─▒. Peyami Safa i├žin kitaplar─▒ bulunan Ergun G├Âze, Peyami Safa'n─▒n kitaplar─▒n─▒ onun sa─čl─▒─č─▒nda bir ara basma gayreti g├Âsteren Peyami dostu ─░rfan S. Atag├╝n ve onu yak─▒ndan tan─▒yan ├ľmer ├ľzt├╝rkmen... Onlar─▒ dinledim, hala teyp bantlar─▒ durur bir kenarda.
S├Âzl├╝ anlat─▒mlar ve kaynaklar benim i├žin ayr─▒ bir de─čer ta┼č─▒r ├ž├╝nk├╝.
Peyami Safa'yla ilgili ├žal─▒┼čmalarda Karanl─▒─ča Direnen Y─▒ld─▒z Roman─▒'n─▒n atlanmas─▒ eksiklik olur d├╝┼č├╝ncesindeyim.
Onun varl─▒─č─▒nda ┼ču ger├žekte ortaya ├ž─▒kt─▒. De─čerli olan, b├╝t├╝n kar┼č─▒tl─▒klara, ├╝st├╝ karalamalara ra─čmen birg├╝n mutlaka as─▒l yerine oturtuluyor.
Peyami Safa art─▒k her kesimin kabullendi─či bir yazar.
(Terc├╝man, 14.6.2006)


PEYAM─░ SAFA
DOKUZUNCU HAR─░C─░YE KO─×U┼×U SOFANIN BANA S├ľYLED─░KLER─░
Kenar mahalleler. Birbirine ufunetli adaleler gibi ge├žmi┼č, yaslanm─▒┼č tahta evler. Her ya─čmurda, her k├╝├ž├╝k f─▒rt─▒nada sanc─▒lanan ve biraz daha i─črilip b├╝─čr├╝len bu evlerin ├Ân├╝nden her ge├ži┼čimde, ├žo─čunun ayr─▒ ayr─▒ maceralar─▒m takib ederim. Kiminin kaplamalar─▒ biraz daha kararm─▒┼čt─▒r, kiminin ┼čahni┼či biraz daha yumrulmu┼čtur, kimi biraz daha ├Âne do─čru i─črilmi┼č, kimi biraz daha ├ž├Âmelmi┼čtir; ve hepsi hastad─▒r, onlar─▒ seviyorum; ├ž├╝nk├╝ onlarda kendimi buluyorum; ve hepsi iki ├╝├ž senede bir ameliyat olmad─▒k├ža ya┼č─▒yamazlar, onlar─▒ ├žok seviyorum; ve hepsi, r├╝zg├órlarda sanc─▒land─▒k├ža ne kadar inilderler ve i├žlerinde ne aziz ┼čeyler saklarlar, onlar─▒ ├žok... ├žok seviyorum.
E┼čiklerinde soluk y├╝zl├╝, ├ž─▒plak ayakl─▒, ├╝rkek ve sessiz ├žocuklar─▒n, ellerinde ekmek kabu─čiyle ve ├žerden ├ž├Âpten yap─▒lm─▒┼č oyuncaklarla, a─č─▒r a─č─▒r, d├╝┼č├╝nerek ve g├╝lmeden oynad─▒klar─▒ bu evlerin aras─▒nda kendi evimi arar─▒m ve ├ódeta g├╝├ž bulurum, ├ž├╝nk├╝ bunlar─▒n hepsi benim evim gibidirler.
Evde kimse yoktu; kap─▒y─▒ anahtar─▒mla a├žt─▒m, girdim ve her zamanki ├ódetimle alt kat sofada epeyce durarak, hareketsiz etraf─▒ma bak─▒nd─▒m.
Bu sofa ya┼čl─▒ bir insan y├╝z├╝ gibidir: evimizin b├╝t├╝n ruhu, kederleri ve ne┼česi orada g├Âr├╝n├╝r, her g├╝n├╝n h├ódiseleri tavana, duvarlara, d├Â┼čemeye bir leke, bir ├žizgi, bir buru┼čuk ve bazan da bizim g├Ârebilece─čimiz gizli bir i┼čaret il├óve eder. Bu sofa canl─▒d─▒r; bizimle beraber k─▒m─▒ldar, de─či┼čir, bizimle beraber da─č─▒l─▒r, toplan─▒r, bizimle beraber uyur, uyan─▒r; bu sofa aram─▒zda sanki ├╝├ž├╝nc├╝ bir simad─▒r ve g├╝ld├╝─č├╝, a─člad─▒─č─▒ bile olur.                       
Bu sofa d├Ârt k├Â┼čedir: ortada sokak kap─▒s─▒, iki yan─▒nda birer pencere. Pencerenin yan─▒nda bir ot minderi. Minderin yan─▒nda yemek masas─▒.
Masan─▒n yan─▒nda iki sandalye. Bu sofada oturulur, yemek yenir, misafir kabul edilir. Benim her giri┼čimde, orada, hareketsiz duru┼čum, beni bana g├Âsteren bu ├žehreye bakmak i├žindir.                                                 (Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču, 1930)

 

SANATKÂR PEYAMİ SAFA
Ergun G├Âze
Sanat ve fikir Peyami Safa'da birle┼čmi┼č en g├╝zel ve ahenkli terkibini bulmu┼čtur. Sanat─▒ fikriyyat─▒n─▒. fikriyyat─▒ sanat─▒n─▒ beslemi┼čtir.
┼×imdi s─▒ra onun sanatk├ór cephesini ve sanat eserlerini anlatmaya geldi. Bu kitapta takip etti─čimiz usul asl─▒nda s├Âz├╝ m├╝mk├╝n oldu─ču kadar sanatk├óra ve eserlerine b─▒rakmakt─▒r.
Burada da ├Âyle yapaca─č─▒z. Fakat kendisiyle bu meseleleri ┼čahsen g├Âr├╝┼čebilmi┼č ve bir dereceye kadar da m├╝naka┼čas─▒n─▒ yapm─▒┼č bir insan s─▒fat─▒yla bir hususu belirtmek isterim.
├ťsl├╗p onun i├žin ├žok m├╝himdi ve ikinci derecede bir mesele de─čildi... Roman tekni─činin belki ba┼č meselesiydi. Bir roman kahraman─▒n─▒n isminin romanda verilmesi m├╝him bir meseleydi.
Bunda da hakl─▒yd─▒. E─čer o ismi hemence verirseniz, roman─▒ romanc─▒ anlat─▒yor demektir. Okuyucu ile roman kahramanlar─▒ aras─▒nda romanc─▒ vard─▒r demektir. Halbuki Peyami Safa m├╝mk├╝n oldu─ču kadar okuyucu ile roman kahramanlar─▒m ba┼čba┼ča b─▒rakmay─▒ tercih eden bir yazard─▒.
Peyami Safa'n─▒n romanc─▒l─▒k tekni─činde ikinci husus psikolojik tahlillere b├╝y├╝k yer vermesi ve hatta bize ilk psikolojik roman─▒ getirmi┼č olmas─▒d─▒r.
Bunu t─▒bbi bilgisinin ve parapsikolojik ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒n zenginli─čiyle de kuvvetlendiriyordu. "─░nsan ruhunu veriyorum romanlar─▒mda" diyordu. ─░nsan ruhunun ise insan bedeniyle b├╝y├╝k alakas─▒ vard─▒. Peyami Safa ise bir├žok t─▒p otoritelerini ┼ča┼č─▒rtacak kadar t─▒bb├« bilgi ile m├╝cehhezdi. ├ťstelik bunlardan bir├žoklar─▒n─▒ tecr├╝be etmi┼čti. Bir roman─▒ b├Âyle t─▒bb├« bir tecr├╝benin dram─▒n─▒ anlatmakta idi. Bir defas─▒nda bana "Ergun bey, benim v├╝cudum bir hastal─▒k listesidir. ├çekmedi─čim hastal─▒k kalmam─▒┼čt─▒r" demi┼čti.
Onunla roman ve onun romanlar─▒n─▒ de─čerlendirme konusunda bir anla┼čmazl─▒─č─▒m vard─▒. Ben onun en b├╝y├╝k roman─▒ olarak "Yaln─▒z─▒z" roman─▒n─▒n g├Âr├╝rd├╝m. O ise, ses ├ž─▒karmaz, ama bir anl─▒k bir nezaket m├╝ddeti ge├žirdikten sonra ayn─▒ nezaketle Matmazel Noraliya'n─▒n Koltu─ču roman─▒n─▒n en m├╝kemmel eseri oldu─čunu s├Âylerdi.
Bu eseri haz─▒rlamak i├žin kitaplar─▒n─▒ tekrar okudu─čum zaman itiraf edeyim ki, bu h├╝km├╝m biraz sars─▒ld─▒ ve hi├ž ┼č├╝phesiz Matmazel Noraliya'n─▒n Koltu─ču isimli roman eskisinden ├žok daha b├╝y├╝k bir yer i┼čgal etmeye ba┼člad─▒ benim i├žin. Acaba gen├žlik saikas─▒ o kitab─▒ ├╝st├╝nk├Âr├╝m├╝ okumu┼čtum.
Bilmem. Belki de.. Zira, bir defa daha anlad─▒m ki bu eser ├╝st├╝nk├Âr├╝ okunacak bir eser de─čildir ve onda insana ait en girift meseleler b├╝y├╝k bir sanatk├ór liyakatiyle ele al─▒nm─▒┼čt─▒r.
(Peyami Safa-Naz─▒m Hikmet Kavgas─▒, 1975)

PEYAM─░ SAFA
Hakk─▒ S├╝ha Gezgin
─░nce, c─▒l─▒z bir boyun ├╝st├╝nde kocaman bir ba┼č. Yorgun ├žizgili bir y├╝z. Solgun bir ten, a─č─▒r k─▒m─▒ldan─▒┼čt─▒, az─▒c─▒k ┼či┼č kapaklar alt─▒nda, hen├╝z uyanm─▒┼č hissini veren dalg─▒n, derin, fakat bo┼č g├Âzler.
Bu bo┼čluk duygusu, belki de onlardaki mavili─čin tesiridir.
Keskin bir ├žizgiyle d├╝┼čen al─▒nda bak─▒┼člar─▒n─▒z, tutunama-dan kayar ve kemerli ma─črur burnuna tak─▒l─▒p kal─▒r. Peyami Saf├ó'y─▒, en ├žok galiba bu ma─črur burun ve ac─▒ man├ól─▒ a─č─▒z anlat─▒yor.
Boyuna g├Âre, sesi g├╝rd├╝r. Tok tok konu┼čtu─čunu i┼čitince, arkas─▒nda daha g├╝rb├╝z bir adam arayacak olursunuz.
Eskiden y├╝r├╝y├╝┼č├╝ daha h─▒zl─▒, duru┼ču daha yumu┼čakt─▒. Son y─▒llarda ad─▒mlar─▒ a─č─▒rla┼čt─▒, burnundaki gurur b├╝t├╝n varl─▒─č─▒na yay─▒l─▒r gibi oldu.
├ľnceleri kolay g├╝l├╝mserdi; ┼čimdi ├žatk─▒n bir y├╝zle ge├žiyor. Bu, belki de incitti─či kimseleri daha evvel davran─▒p bast─▒rmak i├žin d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č bir tedbirdir. Fakat bu buru┼čuk maskede heybet de─čil, sadece nahvet var.
Ben, onu M├╝tareke y─▒llar─▒ i├žinde tan─▒d─▒m. Galiba bir mizah mecmuas─▒n─▒n idarehanesinde g├Âr├╝┼čm├╝┼čt├╝k. Bas─▒k tavanl─▒, ├ž─▒plak duvarl─▒ ve tahta masal─▒ bir yerdi. ─░nsanda cilt hastal─▒─č─▒na u─čram─▒┼č bir hayvan tesiri b─▒rakan me┼čin bir ka-napeye oturmu┼čtuk.
Her k─▒m─▒ldan─▒┼č─▒m─▒zda bu kanapenin tel barsaklar─▒ gurulduyor, g─▒c─▒rd─▒yordu.
Ama dekordan ziyade hayata, ┼čekilden ├žok ruha bakt─▒─č─▒m─▒z g├╝nlerde idik.
─░├žimize, tecr├╝benin ibret tortusu ├ž├Âkmemi┼č, g├Ânl├╝m├╝zdeki bahar─▒n meyveleri ├ž├╝r├╝memi┼čti. Pek iyi anla┼č─▒yorduk.
H├ódiseler, fikirler kar┼č─▒s─▒nda, ayn─▒ perdeye akort edilmi┼č sazlar─▒n sesini verirdik. Ger├ži i├žli d─▒┼čl─▒ de─čildik. Ama i┼čledi─čimiz mevzularda bu beraberlik sezilirdi. Sonra, aram─▒za ayr─▒ ayr─▒ yollarda harcad─▒─č─▒m─▒z geni┼č bir zaman dalgas─▒ girdi. Birbirimizi kaybettik.
Ondaki Marksizm d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ seviyor ve takdir ediyordum. Fikirlerini cesur bir at─▒lganl─▒kla s├Âyleyi┼či ho┼čuma gidiyordu. Yaral─▒ sand─▒─č─▒ yerlere ├žekinmeden ├Âyle bir kalem saplay─▒┼č─▒ vard─▒ ki yanl─▒┼č hamleler yapsa bile, bunlar, niyet indeki halisli─če ba─č─▒┼članabilirdi.
Ne yaz─▒k ki gitgide hamlelerinin ilham─▒n─▒ kalbinden ziyade ihtiras─▒ndan almaya ba┼člad─▒. Gururunun tuttu─ču dev aynas─▒nda kalemini m─▒zrak olmu┼č g├Ârd├╝ ve bu serap b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ ger├žek sand─▒. F─▒krac─▒ Peyami Safa'y─▒ ben i┼čte b├Âyle g├Âr├╝yorum. Romanc─▒ ve sanatk├ór Peyami'ye gelince:
Onun bu h├╝viyetini, ikiye b├Âl├╝nm├╝┼č buluyoruz:
1. Dokuzuncu Hariciye Ko─ču┼ču, Fatih-Harbiye gibi eserler veren sanatk├ór adam,
2- Cing├Âz Rec├ói tipinde ┼čeyler karal─▒yan ki┼či.
Edebiyat ├žer├ževesine giren eserler ile Peyami, ger├žekten bir k─▒ymettir. ├çizdi─či ruh ve karakter hudutlar─▒yla roman─▒ geli┼čig├╝zel bir macera ve vak'a kumkumal─▒─č─▒ndan ├ž─▒kar─▒r.
Kahramanlar─▒n─▒, yaln─▒z sanatk├ór yarad─▒l─▒┼člar─▒n insiyak─▒ kuvvetiyle y├╝r├╝tmekle kalmaz, onlar─▒ geni┼č ve etrafl─▒ bir okuyu┼čun zengin tahlilleriyle de s├╝sler. M├╝┼čahedelerinde kuvvetli bir objektifin zab─▒tlar─▒ duyulur. Roman─▒ k├╝├ž├╝k ├žapta bir d├╝nya yapmas─▒n─▒ bilir.
├çapra┼č─▒k ve tezatlarla dolu karanl─▒k ruh dehlizlerinde zek├ós─▒n─▒n ─▒┼č─▒─č─▒ ile s├╝r├žmeden y├╝r├╝r. E─čer o, bizde birinci s─▒n─▒f bir romanc─▒ olarak tan─▒nmam─▒┼čsa, kabahat kendisinin de─čildir.
Peyami'nin belki bir g├╝n bu hakk─▒ da tan─▒nacak, ruhlar ve fikirler, g├╝nl├╝k hadiselerin tortusundan s─▒yr─▒l─▒nca, tun├žlar, durulacak, ger├že─če ├ó┼č─▒k asl├« duygular─▒n ayd─▒nl─▒─č─▒nda herkesin pay─▒ ayr─▒lacakt─▒r.
Server Bedi i├žin, b├Âyle bir ┼čey s├Âylenemez. Zaten bana kal─▒rsa, onun b├Âyle bir hak dava etti─či de yoktur.
Server Bedi'i ayn─▒ sermayenin daha a┼ča─č─▒ bir semtte a├žt─▒─č─▒ ba┼čka bir ma─čaza gibi d├╝┼č├╝nebiliriz.
Onda sanat endi┼česi, g├╝zel yaratmak gayesi aramak bo┼čuna emek harcamak olur. O Peyami'nin sadece kazanmak i├žin kulland─▒─č─▒ bir kalem amelesidir.
Yaln─▒z insaf nam─▒na ┼čunu da s├Âylemek l├óz─▒md─▒r ki. bu kalem amelesi Server Bedi'in de arada s─▒rada, bir usta ba┼č─▒ derecesine y├╝kseldi─či oluyor.
Peyami'yi tetkik ele─činden ge├žirirken, bu dakikaya kadar sade sanat bak─▒m─▒ndan g├Âz ├Ân├╝nde tuttuk.
Verim bollu─čunu bi├ž dikkate almad─▒k. Halbuki do─čru d├╝r├╝st bir niceleyi┼čte bu noktada iyi durmak gerektir.
Bug├╝n├╝n piyasas─▒nda ┼čair, romanc─▒, muharrir diye yer tutmu┼č, ad─▒n─▒ tarihe vermi┼č k─▒ymetlerin hemen her biri, sanat─▒ bir ge├žim yolu olarak tutmam─▒┼čt─▒r. Hayatta ayr─▒ vazifeleri vard─▒. Sanat─▒, ancak zevk vas─▒tas─▒ diye tan─▒rlard─▒.
Peyami, b├╝t├╝n hayat─▒n─▒ sanata vermi┼čtir.
Ona dayanarak y├╝r├╝d├╝. Hatt├ó ┼č├Âhretsiz g├╝nlerinde bile bu y├╝r├╝y├╝┼čten ayr─▒lmad─▒. Server Bedi'in do─ču┼ču da yine bu ayr─▒lmay─▒┼ča s─▒k─▒ f─▒k─▒ ba─čl─▒d─▒r. Ya┼čamak i├žin yazmaya muhta├žt─▒.
Kalemi, kendi kendine kald─▒─č─▒ demlerde ayr─▒ renk, ba┼čka koku, yeni hayal, denenmemi┼č tahlil arar; yine ayn─▒ kalem, kazan├ž tarlas─▒nda bir saban gibi i┼člerdi.
Onda iki t├╝rl├╝ varl─▒k g├Âr├╝┼č├╝m├╝z├╝n sebebi i┼čte budur.
├çok veren tarlada ├Âz az olur; bol yemi┼čli dallarda nas─▒l da-neler b├╝y├╝yemezse, Peyami de b├╝t├╝n eserlerinde, e─čer se├žme bir kudret g├Âstermediyse, bunu biraz da bu bol veri┼čin bir neticesi gibi kabul etmeliyiz.
┼×uras─▒ da ink├ór olunamaz ki eserleri iyi taran─▒rsa, bir ├žok me┼čhurlar kadar onun da g├╝zel ┼čeyler verdi─či meydana ├ž─▒kar. Zaman ├žak─▒lla inciyi ay─▒racak ve ona hakketti─či yeri verecektir.
{Edebi Portreler, 1997)

PEYAM─░ SAFA FAT─░H HARB─░YE
Karanl─▒k bu mahallelere erken basar.
Neriman, ak┼čam─▒n bu saatlerinde, evde bulunma─ča art─▒k tahamm├╝l etmez olmu┼čtu. Evvelce dikkat bile etmedi─či k├╝├ž├╝k ┼čeylere bug├╝n ehemmiyet veriyordu.
Mindere uzand─▒ Odaya geceyi erken getiren bu kafeslerin deliklerinde, karanl─▒klar─▒n git gide l├ópala┼čmas─▒na bak─▒yordu: D├Ârt k├Â┼če delikler ├žizgilerinin sertliklerini kaybettiler ve deyirmile┼čtirdiler.
Beyaz t├╝l perdeler karard─▒.
Helvac─▒lar─▒n ge├žti─či saat. Her ┼čey susar ve yaln─▒z onlar─▒n sesleri duyulur. Sak─▒z gibi incele incele uzanan ve ta uzaklara, sokak diplerine bula┼čan ezik, yap─▒┼čkan sesler. G├╝n├╝n ─▒┼č─▒─č─▒yle beraber ├žekilirler, giderler.
O vakit her┼čey karar─▒r, s├Âner, her canl─▒ ┼čey siner.
Ellerinde ├ž─▒k─▒nt─▒lar─▒yle, ge├ž kalm─▒┼č bir iki mahallelinin s─▒kla┼čan ad─▒mlan. Biti┼čik evin kap─▒s─▒, geceyi bir fel├óket sananlar─▒n elleriyle h─▒zl─▒ h─▒zl─▒ vurulur, ┼čiddetle a├ž─▒l─▒p kapan─▒r.
Mutfaklardan gelen ince bir duman─▒n b├╝t├╝n soka─ča da─č─▒tt─▒─č─▒ hafif bir mars─▒k ve ya─č kokusu. Fatih minarelerinde ezan. Neriman g├Âzlerini kapad─▒. Ba┼č─▒m koydu─ču yast─▒kta hafif bir lavanta ├ži├že─či kokusu. ├çocukken o bu kokuyu severdi: Annesi boh├žalar─▒ a├žt─▒─č─▒ vakit, temiz ├žama┼č─▒rlardan y├╝kselen bu kokuyu her yerde, entarisinde ve yast─▒klarda arard─▒, bulamad─▒─č─▒ vakit rahats─▒z olurdu. ┼×imdi bundan da ho┼članm─▒yor.
Arka sokaklarda helvac─▒lar─▒n sesleri h├ól├ó uzan─▒p gidiyordu, menhus, me┼č'um sesler. Hastal─▒─ča, ├Âl├╝me ve bunlardan daha korkun├ž, y├╝zleri karanl─▒kta kalan ve h├╝viyetleri me├žhul bir tak─▒m fel├óketlere ait korkular uyand─▒r─▒yorlard─▒.
Neriman bu seslerde annesinin ├Âl├╝m├╝n├╝, babas─▒n─▒n ihtiyarl─▒─č─▒n─▒, muhitinin sefaletini hat─▒rlatan, b├╝t├╝n hayat─▒nda g├Ârd├╝─č├╝ ve duydu─ču matemlerin hepsini, istikbalin saklad─▒─č─▒ elemlerin hepsini sezdiren derin, gayet derin ve ruhun en muhkem, en m├╝cehhez taraflar─▒na bile bir anda giren keskin, bay─▒lt─▒c─▒ bir keder duyuyordu ve bu sesler bitip t├╝kenmiyordu, biri uzakla┼č─▒p kaybolduk├ža, k├Â┼če ba┼č─▒nda y├╝kselen bir yenisi, ├Âtekim takip ediyordu ve a─č─▒r, hazin bir ses kervan─▒ halinde, arkas─▒ kesilmeden, s─▒ra s─▒ra ge├žiyorlard─▒.
Neriman, evin kap─▒┼čma bir anahtar sokuldu─čunu duydu ve babas─▒n─▒n geldi─čini anlayarak yerinden f─▒rlad─▒. Birdenbire canlanm─▒┼čt─▒.
Baloya ait arzular─▒m yapt─▒rabilmek i├žin babas─▒n─▒ o ak┼čamdan itibaren kazanmas─▒ l├óz─▒md─▒. Kap─▒ya kadar ko┼čtu.
Babas─▒ l├óstiklerini ├ž─▒kar─▒yor, G├╝lter elinden paketleri al─▒yordu.
Neriman biraz geride durdu. G├╝l├╝ms├╝yordu. Babas─▒na yaranmak i├žin bir f─▒rsat arad─▒. G├╝lter'in elinden paketleri ald─▒ ve ona l├ómbay─▒ yakmas─▒n─▒ emretti.
Babas─▒yle beraber yemek odas─▒na girdiler, Neriman hemen ona do─čru bir sandalya itti:
ÔÇö Oturunuz Bey baba! dedi.
Faiz Bey oturdu ve G├╝lter l├ómbay─▒ getirdi. Neriman paketleri a├ž─▒yor ve ne┼č'eli bir sesle:
ÔÇöO... Burada k─▒zart─▒lacak bir ┼čey var...  Ne iyi ettiniz! de bundan ald─▒n─▒z! diyordu. Sonra G├╝lter'e d├Ând├╝:
ÔÇöBen de mutfa─ča gireyim, bunu beraber k─▒zart─▒r─▒z... Sana yard─▒m ederim, G├╝lter! dedi. Aylar var ki Neriman mutfa─ča girmek ┼č├Âyle dursun etraf─▒nda bile dola┼čmam─▒┼čt─▒. Bu fark─▒n babas─▒na yapaca─č─▒ tesirden istifade etmek istiyordu. G├╝lter sordu:
ÔÇöNas─▒l oldu bu k├╝├ž├╝k han─▒m? ─░├žinizden mi geldi?
Neriman, babas─▒na, ahl├ók─▒nda bir de─či┼čiklik oldu─ču zann─▒n─▒ vermek i├žin:
ÔÇö─░├žimden gelmedi, bundan sonra seni mutfakta yaln─▒z b─▒rakmayaca─č─▒m! dedi.
Faiz Bey sesini ├ž─▒karm─▒yordu. Bu, m├╝mk├╝n oldu─ču kadar septik bir adamd─▒. Etraf─▒nda ge├žen h├ódiselerin b├╝t├╝n sebeplerine bir anda intikal ermek isteyen ihtiyatk├ór zek├ós─▒, Neriman'─▒n bu halinde de yeni amfiler ar─▒yor ve aklanm─▒yordu; fakat, bir taraftan da, Neriman'─▒n ahl├ók─▒nda sal├óha do─čru yeni bir imk├ón yolu a├žan bu hareketlerinden korku ile kar─▒┼č─▒k, m├╝tereddit bir sevin├ž duyuyordu. Paketleri alarak odadan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kan k─▒z─▒yle hizmet├žisine:
ÔÇö Zeytin ya─č─▒n─▒ az koyun! diye seslendi. Bu ihtar mutfa─ča do─čru ko┼čan Neriman'─▒n can─▒n─▒ s─▒km─▒┼čt─▒. Vaktiyle b├Âyle teferruata hi├ž ehemmiyet vermiyen babas─▒n─▒n bu tasarruf endi┼česi, mal├« vaziyetinin ├žok fena oldu─čunu g├Âsteriyordu.
Hattâ buna Gülter de dikkat etti, mutfakta Neriman'a dedi ki:
ÔÇöBeyefendi ├žok s─▒k─▒nt─▒da; hi├ž eskiden b├Âyle ┼čeyler s├Âyler miydi?
Neriman birdenbire mey'us oldu. Bu kadar ince hesap yapan babas─▒na yeni bir k─▒yafet masraf─▒ nas─▒l teklif edecekti? Fedak├órl─▒k n├Âbeti babas─▒nda de─čil kendisinde idi. Utand─▒. B├╝t├╝n emellerinden vazge├žmeyi d├╝┼č├╝nd├╝: Bir daha Macid'in y├╝z├╝n├╝ g├Ârmemek, K├Âpr├╝n├╝n ├Âb├╝r taraf─▒na ge├žmemek, baloya de─čil sinemaya bile gitmemek ve ├Âmr├╝n├╝n sonunda yapayaln─▒z kalan babas─▒n─▒n ba┼č ucundan ayr─▒lmayarak onun b├╝t├╝n arzular─▒n─▒ yerine getirmek... Hatta Neriman buna karar bile veriyordu. B├╝y├╝k bir teess├╝r i├žinde m─▒r─▒ldand─▒:
ÔÇöSahi, G├╝lter, masraf─▒ biraz k─▒sal─▒m.
Ve o ana kadar mutfakta kendini i─čreti buldu─ču halde, birdenbire samim├« ├žal─▒┼čmak arzusunu duydu, ├Ânl├╝─č├╝n├╝ giydi, kollar─▒n─▒ s─▒vad─▒ ve G├╝lter'in yapabilece─či en kaba i┼člere do─čru at─▒ld─▒, k├Âm├╝r tenekesini ald─▒ ve oca─ča bo┼čaltt─▒. G├╝lter ba─č─▒r─▒yordu:
ÔÇöAman   k├╝├ž├╝k   han─▒m,   b─▒rak─▒n─▒z,   ben   yapar─▒m. Sonra il├óve etti:
ÔÇöHan─▒mefendi de ne kad─▒nd─▒! Siz k├╝├ž├╝kt├╝n├╝z... Ah onu bir mutfakta g├Ârseydiniz... Ama ne temiz kad─▒nd─▒, ne titiz kad─▒nd─▒...
Neriman dinlemiyor ve d├╝┼č├╝nm├╝yordu: > (...)
(Fatih Harbiye, 5. bas. 1978)

PEYAM─░ SAFA GEN├çL─░─×─░M─░Z
Annem d├╝n sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun g├Âzlerimin ├Ân├╝nden hi├ž ayr─▒lmayan, bir g├╝n bile elimden d├╝┼čmiyen, beyaz ve mecalsiz kanatlar─▒ ile parmaklar─▒m─▒n aras─▒nda ezilip b├╝z├╝len kitab─▒m─▒n kar┼č─▒s─▒nda okumaktan g├Âzlerimin feri ka├žm─▒┼č, d├╝┼č├╝nmekten aln─▒m─▒ k─▒r─▒┼čm─▒┼č g├Ârd├╝.
En ziyade d├╝┼čman oldu─ču bu cans─▒z arkada┼č─▒ma kinli bir nazar att─▒ktan sonra bir iskemle ├žekti, kar┼č─▒ma oturdu, bol bir nefes ald─▒.
Belli ki m├╝him bir ┼čey, ├žok d├╝┼č├╝n├╝len ve az s├Âylenen endi┼čelerden, aile ├╝z├╝nt├╝lerinden birini bana a├žmak istiyordu.
Bunu ben onun bir i─čne izi kadar ince iki g├Âlge ile, belirsizce ├žat─▒lan ka┼člar─▒ndan anlam─▒┼čt─▒m, hatt├ó bu ke┼čfimde o kadar ileri gittim ki, bana, art─▒k bu sefer kat'├« bir tarzda, izdiva├ž meselesini a├žaca─č─▒na bile h├╝kmettim. ─░zdiva├ž meselesi... hakikaten de hi├ž yan─▒lmam─▒┼čt─▒m. "K─▒z─▒m!" diye resm├«, cidd├«, y├╝ksekten, kal─▒n bir ses perdesi ile ba┼člad─▒, bir ├žok defalar dinledi─čim fikirleri, sebepleri, delilleri, mukayeseleri kendine mahsus muntazam bir mant─▒k zincirine ba─člayarak, sakin, heyecans─▒z ve so─čukkanl─▒, s├Âyledi, s├Âyledi, son h├╝km├╝n├╝ de verdi:
-Sen ilkbahara kadar, mutlaka evleneceksin!
Ben susuyordum; kendi kendime, bitmeyen uzun gecelerde, binbir defa tekrar etti─čim ayni sebepleri, fikirleri, mukayeseleri dinlemekten bezmi┼č b─▒km─▒┼č, usanm─▒┼č gibi, zoraki bir itaatle boynumu b├╝kerek, hak verir g├Âr├╝nd├╝m ve ses ├ž─▒karmad─▒m.
Fedak├ór kad─▒n, a─č─▒r ve g├╝├ž nutkunu bitirdikten sonra, s├Âzlerinin k─▒z─▒ndaki tesirini anlamak i├žin meraktan b├╝y├╝yen g├Âzleri ile, k─▒rp─▒lan kirpiklerinin aras─▒ndaki firari m├ónalar─▒ ke┼čfetme─če ├žal─▒┼č─▒yordu. Her vakitkinin aksine, k─▒zmadan durgun bir ink─▒yat ile sordum
-Zevcimi intihap ettiniz mi?
-Baban─▒n eski karar─▒n─▒ biliyorsun ya...
-Muhasebedeki m├╝meyyiz.
-Evet!
Elimde olmadan, alay, kin, tahkir dolu bir kahkaha ile g├╝ld├╝m. As├« fikirlerimi h├╝l├ósa eden bu kelimesiz cevap, zavall─▒ kad─▒m sarst─▒, daha ziyade ciddile┼čerek fikrini m├╝dafaaya ┼čevketti.
-Biliyorsun ki. dedi, bu gencin dairede istikbali var.
-Rica ederim sus.
-Bu g├╝nde seksen lira kazan─▒yor.
-Rica ederim...
-Hem ├žirkin bir gen├ž de de─čil.
-Rica ederim...
-Baban onu terfi ettirecek.
-Rica ederim...
-E.. ama k─▒z─▒m..
Hiddetlenerek her vakit oldu─ču gibi bir kelime il├óve etmeden, darg─▒n bir y├╝zle aya─ča kalkt─▒, ├ž─▒k─▒p gitti. Hakk─▒ var m─▒yd─▒?
Y├╝zlerce defa kendi kendime sordu─čum bu suale i├žimizdeki yan─▒k, hicranl─▒ sesten ayni cevab─▒ al─▒yordum: Evet, bir noktada o zavall─▒lar─▒n haklan vard─▒, yirmi ├╝├ž ya┼č─▒n─▒ ge├žen k─▒zlar─▒n─▒n art─▒k evlenme zaman─▒ gelmi┼čti, her ana baba gibi, o zavall─▒lar da, vakti gelince isyan eden heveslerin, arzular─▒n sevki ile k─▒zlar─▒n─▒n saadet ve ┼čeref g├╝n├╝n├╝ g├Ârmek, yeni kurulan bu ├žat─▒ ├╝zerinde taze emeller, taze hayaller beslemek istiyorlard─▒.
Eskiden "m├╝r├╝vvet g├Ârmek!" dedikleri bu canl─▒ arzunun b├╝t├╝n o zavall─▒ ana, babalara g├Âre ├žok kuvveti var, bu onlar i├žin inat├ž─▒ ve m├╝stebit bir gayedir, bunlar─▒n hepsi do─čru, ah, bunlar─▒ hayat─▒m─▒n hi├žbir g├╝n├╝nde ink├ór etmek haks─▒zl─▒─č─▒na d├╝┼čmedim, biliyorum ki onlar─▒n ├Âl├╝me akan g├╝nlerinde son saadet, benim mesut oldu─čumu g├Ârmektir.
Benim mesut oldu─čumu g├Ârmek, ┼č├╝phesiz, fakat nas─▒l mesut? Hangi kusursuz, m├╝kemmel izdiva├ž hayaline g├Âre? Hangi ┼čarkl─▒ kad─▒n gibi ki, bu tehlikeli ve u├žurumlu k├Ârebe oyununda, g├Âz├╝ ba─čl─▒, kollan teredd├╝t ve korku ile titreyip a├ž─▒larak talihini kucaklam─▒┼č, fakat korkulu r├╝yas─▒ndan g├╝ler y├╝zle uyanm─▒┼čt─▒r.
Mahut meseleler.
***
Ak┼čam ├╝st├╝ sofrada babam ve annem, ikisi de sessiz ye ne┼č'esiz y├╝zleri bulutlu, g├Âzleri dalg─▒n ve d├╝┼č├╝nceli idiler.
Annem, k─▒sa kesik hecelerle hizmet├žiye baz─▒ isteksiz emirler veriyor; babam, e─čilen ba┼č─▒, ileriye do─čru ├ž─▒k─▒k buru┼čuk aln─▒ ile susuyordu. Asr├« k─▒zlar─▒na kar┼č─▒ bu ┼čefkatli ana baban─▒n ┼ču sessiz ittifak─▒nda ne y├╝ksek bir vakar var! ─░┼čtihas─▒z yenen yemekten sonra, annem hizmet├žiyi yan─▒na katarak, galiba evvelce verilmi┼č bir karara g├Âre, odadan ├ž─▒kt─▒ ve beni babamla yaln─▒z b─▒rakt─▒.
Kendi ├óleminde ├žok ciddi, vazifesine ├žok ba─čl─▒, eski terbiyenin yeti┼čtirdi─či ├ókil ve tedbirli, fakat ara s─▒ra, ans─▒z─▒n b├╝t├╝n muvazenesini kaybederek sinirlerinin ├ón├« bir kayna┼čmas─▒na ma─čl├╗p olan, kart ve buru┼čuk sesi ile hayk─▒ran, ba─č─▒ran bu ihtiyar adam kar┼č─▒s─▒nda o ak┼čam, ilk defa kendimde bir ├╝rperme duydum. Kirpiksiz kapaklar─▒n i├žinde, parlak kabuklu birer siyah b├Âcek gibi asabi ve ha┼čin k─▒m─▒ldayan, d├Ânen, ├ž─▒rpman g├Âzbebeklerinden anl─▒yordum ki babam beni bu gece, ac─▒ s├Âzlerle h─▒rpalama─ča karar vermi┼čti.
F─▒rt─▒naya haz─▒rland─▒m.
Evvel├ó, dairesinin k├╝├ž├╝k ve korkak memurlar─▒na emir verir gibi kuru bir ciddiyetle "Mel├óbat, az─▒c─▒k dur!" dedikten sonra, kar┼č─▒s─▒na d├╝┼čen minderi g├Âstererek:
-┼×uraya otur!
Diye m─▒r─▒ldand─▒. S├Âyledi─čini yapt─▒m.
-Verdi─čimiz karar─▒ annen sana s├Âylemi┼č. Diye s├╝k├╗netle ba┼člad─▒. Mahut ge├žinme zorluklar─▒ndan, piyasa fiyatlar─▒n─▒n g├╝nden g├╝ne y├╝kselmesinden bahsetti. Her zaman dinledi─čim bu mai┼čet hik├óyesinden nefret eder gibi:
-Bunlar─▒ biliyorum, dedim.
─░zdiva├ž ya┼č─▒m─▒n geldi─čini, bir baba i├žin k─▒z─▒n─▒n saadetini d├╝┼č├╝nmek bor├ž oldu─čunu, ihtiyar k─▒zl─▒─č─▒n muhite kar┼č─▒ ├žirkin ve ac─▒ tesirlerini anlatt─▒: -Bunlar─▒ da biliyorum, dedim.
Beni ─░kna etmek i├žin sarfetti─či gayretin faydas─▒zl─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝k├že co┼čan zay─▒f sinirleri ile azar azar ├Âfkelenip, nihayet babal─▒─č─▒n verdi─či hakk─▒ kullanabilece─čini d├╝┼č├╝nerek nefsine emniyet, emir, tahakk├╝m dolu bir sesle eski terbiyenin faziletini, bug├╝nk├╝ gen├žlerin manas─▒z ebleh├že, cahilane bir firenk mukallitli─či y├╝z├╝nden kendilerini felaketlere s├╝r├╝klediklerini roman, tiyatro, sinema gibi "misyoner" e─členceleri ile zehirlendiklerini s├Âyledi. M├╝stehzi:
-Bunlar─▒ da biliyorum, dedim.
├Âfkesi artt─▒, g├Âzlerinin ak─▒ b├╝y├╝d├╝, ka┼člar─▒ sivrildi, gittik├že titreyen, p├╝r├╝zlenen kahr─▒ sesi ile ba─č─▒rd─▒:
-Sen de onlardans─▒n, sen de dine h├╝rmetini, vazifeye muhabbetini, aileye itaatini kaybetmi┼č, hayal├óta ve nazariyata d├╝┼čk├╝n, avukat, ├ža├žaron ukal├ós─▒n. Ben de k─▒z─▒yordum:
-Ooo.. baba!
-Sen de, f─▒rsat eline ge├žince koluna z├╝ppe, muvazenesiz bir kald─▒r─▒m beyini takarak mahalleni, aileni, akraban─▒ b─▒rak─▒p ka├žma─ča ├óm├óde, isiyana m├╝heyya, arabalarda, otomobillerde, tiyatrolarda etrafa cilve sa├žma─ča haz─▒r, vicdan─▒ erimi┼č mahl├╗klardans─▒n. (...)
(Gen├žli─čimiz, 1922)

link how many women cheat on husbands why do wifes cheat

Dipnotlar

Hocalar─▒    

├ľ─črencileri    

H. Bilgi Kaynaklar─▒
Cahil S─▒tk─▒ Taranc─▒ / Peyami Safa (1940), Y├╝cel Hacalo─člu / Sevenlerinin Kalemiyle Peyami Safa (1962), Recep Doksat / Birinci ├Âl├╝m Y─▒l─▒nda ├ťnl├╝ Yazar ve D├╝┼č├╝n├╝r Peyami Safa (Yol. 14.6.1962), A.T. Ula┼č / Bak─▒┼č A├ž─▒s─▒ ve Matmazel Noraliya'n─▒n Kollu─ču (Yeni Dergi. Eyl├╝l 1968), Berna Moran / Yeni Dergi (say─▒: 49, Ekim 1968) - T├╝rk Roman─▒na Ele┼čtirel Bir Bak─▒┼č (1983), A. H. Tanp─▒nar / Edebiyat ├ťzerine Makaleler (1969), Ergun G├Âze / Peyami Safa-Naz─▒m Hikmet Kavgas─▒ (1969), Ergun G├Âze / K├Â┼čeba┼č─▒ (1969; Peyami Safa'dan Se├žmeler. Faruk Kadri Timurta┼čla. i 970). Ergun G├Âze / Peyami Safa Naz─▒m Hikmet Kavgas─▒ (1975). Vecdi B├╗r├╝n / Peyami Safa ile 25 Y─▒l (1978). Vahap Kabahasano─člu / Peyami Safa (ortak. 1984), Aylen Gen├ž / Peyami Safa'n─▒n Eserlerinde Hastal─▒k ve ├ľl├╝m (Milli K├╝lt├╝r. Ekim 1990). Orhan S├Âylemez / Safa Peyami (TDE Ansiklopedisi, c. 7. s. 402-406). Ahmet oktay / Cumhuriyet D├Ânemi Edebiyat─▒ 1923-1950 (1993). Durdu ┼×ahin / Peyami Safu. Cemil Meri├ž ve Attila ─░lhan'─▒n Eserlerinde Bal─▒ (1994). Ergun G├Âze / O├ž B├╝y├╝k Mustarip: Cemil Meri├ž. Peyami Safa, Necip Faz─▒l K─▒sak├╝rek (1995), ├ľmer Lekesiz / Yeni T├╝rk Edebiyat─▒nda ├Âyk├╝ - 1 (1997), Nan A Lee / Peyami Safa'n─▒n Romanlar─▒nda Do─ču-Bat─▒ Meselesi (1997), Adile Ayda / Bir Demet Edebiyat (1998), Be┼čir Ayvazo─člu / Peyami - Hayat─▒ Sanat─▒ Felsefesi Dram─▒ (1998) - Do─ču-Bat─▒ Aras─▒nda Peyami Safa (2000), Mehmet Beh├žet Yazar / Edebiyat├ž─▒lar Alemi - Edebiyat─▒m─▒z─▒n Unutulan Simalar─▒ (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Mehmet Tekin / Romanc─▒ Y├Ân├╝yle Peyami Safa (1999), Fethi Naci / Fatih-Harbiye (Cumhuriyet Kitap, 24.6.1999), Mustafa Kini┼č / Peyami Safa'n─▒n Matmazel Noraliya'n─▒n Koltu─ču ile Hermann Hesse'nin Step Kurdu Adl─▒ Eserlerinde Aray─▒┼č ve Kendini Ger├žekle┼čtirme Sorunu (2000) - Mehmet Nuri Yard─▒m / Romanc─▒lar Konu┼čuyor (2000; Romanc─▒n─▒n Yak─▒n Dostu Ergim G├Âze: Peyami Safa Beynelmilel Bir De─čer, s. 15-18) - Edebiyat─▒m─▒z─▒n G├╝lery├╝z├╝ (2002), Orhan Okay / Peyami Safa maddesi (B├╝y├╝k T├╝rk Kl├ósikleri, c. 13, 2002), Tamer Erdo─čan / T├╝rk Roman─▒nda M├╝tareke ─░stanbulu: Biz ─░nsanlar (Virg├╝l, Ocak 2002), Semiha ├ľzel / Yeni D├╝nyan─▒n Yaln─▒zla┼čan ─░nsan─▒ ve Yaln─▒z─▒z Roman─▒ (Prof.Dr. Sad─▒k Tural Arma─čan─▒ i├žinde, haz. ─░dris Karaku┼č, 2002), Kerem G├╝n / Peyami Safa'n─▒n Yaln─▒z─▒z Roman─▒nda Ruh ve Beden Sorunsal─▒ (y├╝ksek lisans tezi, Bilkent ├ťniversitesi T├╝rk Edebiyat─▒ B├Âl├╝m├╝, 2002; Kanat Haber B├╝lteni, K─▒┼č 2003).
women cheat on their husbands infidelity in marriage unfaithful wife

Yazara Ait Ses Dosyalar─▒
# Media Ad─▒

Yazara Ait Videolar
# Media Ad─▒

Yazara Ait G├Ârsel Eserler
# Media Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nalan Sert / 15.02.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...