E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Malatya

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 56  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
Melita, Maldia, Meliddu, Melide, Melid, Milid, Milidia, Melitea, Melitene, Meliten, Malatiyye   T├╝rkiye  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
  M.├ľ. 7000 
   
┼×ehir No: S-56 Hit : 7195
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
google map link i├žin t─▒klay─▒n
all wives cheat online women who cheated
open go how many guys cheat

Hakk─▒nda Bilgi

Malatya

 

Kurulu┼č ve isim itibariyle ba┼člang─▒├žtan zaman─▒m─▒za kadar b├╝y├╝k bir de─či┼čikli─če u─čramadan gelen Anadolu ┼čehirlerinden birisidir. K├╝ltepe vesikalar─▒nda "Melita" ┼čeklinde g├Âr├╝len Malatya'dan Hitit vesikalar─▒nda "Maldia" olarak bahsedilmektedir. Asur ─░mparatorluk devri vesikalar─▒nda ise Meliddu, Melide, Melid, Milid, Milidia olarak ge├žmektedir. Urartu kaynaklar─▒nda ise Melitea denilmektedir. Malatya kelimesinin Hitit├že "bal" anlamana gelen "Melid"den t├╝redi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Hitit hiyeroglif kitabelerinde Malatya ┼čehri, bir ├Âk├╝z ba┼č─▒ ve aya─č─▒ ile ifade edilmektedir.[1]

Eski ├ža─č co─črafyac─▒lar─▒ndan Strabon (M.├ľ. 58- M.S. 21) Malatya'y─▒ s├╝rekli "Melitene" ad─▒ ile zikretmi┼čtir. Kesin olarak yerini vermedi─či geni┼č bir alan i├žerisinde "Kataonia" ile F─▒rat Nehri aras─▒nda Kommagene s─▒n─▒r─▒nda Kapadokya Krall─▒─č─▒'n─▒n (M.├ľ. 280-212) on Valili─činden birisi olarak g├Âsterir. Ona g├Âre Melitene, Sophene (takriben bug├╝nk├╝ Elaz─▒─č ile F─▒rat Nehri aras─▒ndaki b├Âlgeyi ifade eder) nin kar┼č─▒s─▒nda kurulmu┼č bir eyalet oldu─ču kadar kentleri bulunmayan bir b├Âlgenin ad─▒d─▒r. Strabon'a g├Âre bu y├Âre; zeytin-├╝z├╝m ve meyva a─ča├žlar─▒y1a bezenmi┼č, Kapadokya'da bir benzeri bulunmayan tek yerdir.

Pline'ye dayanarak Malatya'n─▒n Asur krali├žesi Semiramis taraf─▒ndan "Meliten" ad─▒yla kuruldu─čunu kay─▒t eder. Bu bilgi, daha sonraki ├žal─▒┼čmalarda aynen do─črulanm─▒┼čt─▒r.

Geli┼čen Maldia-Melite'ne (Malatya), Kalkomik ├ža─čdan beri iskan g├Ârm├╝┼č ve bug├╝nk├╝ Aslantapede 27 k├╝lt├╝r kat─▒ b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Buradan 4 km. kuzeyde yer alan Battalgazi'ye M.S. 79-81 y─▒llar─▒nda Roma kral─▒ Titus zaman─▒nda lejyon karargah olarak ta┼č─▒nm─▒┼čt─▒r. Yine ┼čehre bu d├Ânemde de Melitene ad─▒ verilmi┼čtir. Art─▒k bundan b├Âyle bir ┼čehir ad─▒ olarak bu isim kullan─▒lmaya ba┼članacakt─▒r. Roma ┼čehir surlar─▒ bu d├Ânemde yap─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Buras─▒ Roma devrinde, Hudutlar─▒n─▒n korunmas─▒, co─črafi konumu ve jeopolitik ├Ânemi dikkate al─▒narak m├╝him bir merkez olarak muhafaza edilmekteydi. Bizans d├Âneminde de bu de─čerini siyasi iktisadi bak─▒mdan da korumu┼čtur.[2]

Bizans-Arap m├╝cadelesi sonucunda ┼čehir" ─░slam hakimiyetine ge├žmi┼čtir. (M.S. 659) Bizans kaynaklar─▒nda da Melitene ┼čeklinde kullan─▒lan Malatya ┼čehir ad─▒, Araplar taraf─▒ndan, kadim ┼čekline yak─▒n bir imla ile "Malatiyye" ad─▒yla an─▒lmaya ba┼članacakt─▒r. Araplar, "Sug├╝r EI-Cezeriye "nin merkezi haline getirdikleri bu ┼čehri ayn─▒ zamanda b├Âlgenin en b├╝y├╝k ve mamur bir beldesi yapm─▒┼člard─▒r. Abbaslerden Harun Re┼čit d├Âneminde (M.S. 786-809) "EI-Avas─▒m" ad─▒yla olu┼čturulan m├╝stakil bir idari b├Âlgenin merkezi olma h├╝viyetini kazan─▒r. B├Âylece Malatya, ─░stanbul'a kadar uzanan Rum kazalar─▒n─▒n hareket ├╝ss├╝ olma ├Âzelli─čini de ta┼č─▒r. Bu merkezin bir di─čer ├Âzelli─či ise Tarsus, Adana, Mara┼č ┼čehirleri gibi Horasan'dan nakledilen T├╝rkler'in ├Ânemli bir yerle┼čim yeri durumuna gelmi┼č olmas─▒d─▒r. Malatya'ya ├žok eski zamanlardan beri ├že┼čitli sebeplere ba─čl─▒ olarak T├╝rk yerle┼čiminin oldu─ču bilmekteyiz. Bu b├Âlgede T├╝rk varl─▒─č─▒, Arap - Bizans m├╝cadeleleri s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. T├╝rkler, bu g├╝zel ve ├Ânemli beldenin ad─▒n─▒ de─či┼čtirmeyerek Araplardan ald─▒klar─▒ Malatya ┼čekliyle g├╝n├╝m├╝ze ta┼č─▒m─▒┼člard─▒r. 11. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒ndan itibaren Anadolu bir T├╝rk yurdu haline gelmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu b├Âlge de T├╝rk-Bizans m├╝cadelelerinin odakla┼čt─▒─č─▒ ┼čehirlerden biri olmu┼čtur. 1056-1101 y─▒llar─▒ aras─▒nda birka├ž defa el de─či┼čtirmi┼čtir. 1101 y─▒l─▒nda Dani┼čmenli Melik Muhammed Gazi'nin hakimiyetine ge├žen Malatya, bir daha kay─▒p edilmemek ├╝zere T├╝rk Beldesi haline getirilmi┼čtir. Sel├žuklular d├Âneminde "Vilayet-i Malatya" olarak an─▒lan ┼čehir, bir ├╝st├╝nl├╝k ve asalet ifadesi olarak "Daru'r-Rifa" (Saadet, mutluluk yeri) olarak an─▒lm─▒┼čt─▒r.

Meml├╝kl├╝ devleti kaynaklar─▒nda, Dulkadirliler ve di─čer T├╝rkmenlerle meskun olan Malatya ve havalisi i├žin "─░klim Al-Ozaria (├ťzeyir ├ťlkesi) lakab─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒lar d├Âneminde ayn─▒ adla an─▒lan ┼čehirde , daha ├Ânce belirtildi─či gibi, 1838 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ ordusu ikamet ederek k─▒┼člam─▒┼čt─▒r. Y├Âre insan─▒ Aspuzu ba─člar─▒ olarak bilinen yazl─▒─ča g├Â├ž etmi┼č, orada yerle┼čerek bug├╝nk├╝ ┼čehir olu┼čmu┼čtur. Malatya, g├╝n├╝m├╝ze modern bir yap─▒lanma ile gelirken as─▒l tarih ├žekirde─čini olu┼čturan Battalgazi (Eski Malatya), y├Âre insan─▒n─▒n deyimi ile "A┼ča─č─▒ ┼×eherÔÇŁ, bug├╝n turistik bir il├že olarak varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Bu bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda Malatya, isim olarak fazla bir de─či┼čikli─če u─čramadan g├╝n├╝m├╝ze kadar gelmi┼čtir.

1979 y─▒l─▒nda ba┼člayan Karakaya Baraj G├Âl├╝ kurtarma kaz─▒lar─▒ kapsam─▒ndaki ─░zollu mevkii Cafer H├Ây├╝kte yap─▒lan kaz─▒larda, o y├Âre insan─▒n─▒n Paleolitik ma─čaralardan ├ž─▒k─▒p ilk defa ovada tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kla u─čra┼čt─▒klar─▒ ve yerle┼čik k├Ây hayat─▒na ba┼člad─▒klar─▒ anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Cafer H├Ây├╝k kaz─▒lar─▒yla, Malatya ve ├ževresinin M.├ľ. 7000 y─▒l─▒nda ─░skana ba┼člad─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r.[3]

1979-1986 y─▒llar─▒ aras─▒nda kaz─▒lar─▒ s├╝rd├╝r├╝len Pirot-Caferh├Ây├╝k ├žal─▒┼čmalar─▒ sonucu d├╝nyan─▒n ilk heykel ├Ârne─či say─▒lan, beyaz kire├žta┼č─▒ndan yap─▒lm─▒┼č k├╝├ž├╝k fig├╝rler, M.├ľ. 7000 y─▒l─▒n─▒ g├Âstermektedir. Kaz─▒ sonras─▒ g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒kar─▒lan bu eserler halen Malatya m├╝zesinde sergilenmektedir.

Malatya; Do─ču Anadolu B├Âlgesi'nin Yukar─▒ F─▒rat Havzas─▒nda ve Ad─▒yaman, Malatya, Elaz─▒─č, Bing├Âl, Mu┼č, Van ├ž├Âk├╝nt├╝ alan─▒n─▒n g├╝neybat─▒ ucunda yer almaktad─▒r. ├çevresini do─čuda Elaz─▒─č ve Diyarbak─▒r, g├╝neyde Ad─▒yaman, bat─▒da Kahramanmara┼č, kuzeyde Sivas ve Erzincan illeri ├ževirir.

Sultansuyu ve S├╝rg├╝ ├žay─▒ vadileri ile Akdeniz'e, Tohma vadisi ile ─░├ž Anadolu'ya, F─▒rat vadisi ile Do─ču Anadolu'ya a├ž─▒larak bu b├Âlgeler aras─▒nda bir ge├ži┼č alan─▒ olu┼čturur.

Binlerce y─▒ll─▒k tarihi eserleri ve e┼čsiz do─čal g├╝zellikleri sunan turizm kenti...

Kay─▒s─▒, tekstil a─č─▒rl─▒kl─▒ sanayisi, dinamik ekonomisi, T├╝rkiye'nin d├Ârt bir yan─▒na a├ž─▒lan yollar─▒, tarihi ve k├╝lt├╝rel de─čerleriyle Malatya Do─ču Anadolu'nun turizmde s├Âz sahibi illerinden birisi olmak istiyor. P├╝t├╝rge ─░l├žesi Tepehan beldesi ├╝zerinden ula┼č─▒lan Nemrut ile Eskimalatya ve Aslantepe ve Arkeoloji M├╝zesi'nde bulunan eserler k├╝lt├╝r turizminin, zenginlikleri olarak dikkat ├žekerken; Sultansuyu, Karakaya Baraj─▒ ve Levent Vadisi do─ča turizmi kapsam─▒nda Malatya'n─▒n ke┼čfedilmeyi bekleyen de─čerleridir.

Malatya'n─▒n, Anadolu ile Mezopotamya aras─▒nda ge├žit veren yol g├╝zerg├óh─▒nda olmas─▒, tarihin ilk ├ža─člar─▒ndan bu yana ├že┼čitli medeniyetlerin, il ve ├ževresinde ya┼čamas─▒na sebep olmu┼čtur. Hitit, Asur, Med, Pers, Roma, Arap ve Bizans uygarl─▒klar─▒ Malatya'dan gelip ge├žmi┼č, son olarak T├╝rkler bu bereketli topraklar ├╝zerinde yerle┼čip, h├╝k├╝m s├╝rmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Toroslar─▒n devam─▒ olan Beyda─člar─▒n─▒n ├ževreledi─či Malatya'y─▒ k─▒vr─▒mlarla b├Âlen akarsular ve da─č eteklerinden ├ž─▒kan kaynak sular─▒n─▒n bollu─ču, y├Ârede meyva bah├želerinin ve ova i├žerisinde ye┼čil bir ├Ârt├╝n├╝n yayg─▒nla┼čmas─▒na sebep olmu┼čtur. Malatya'da, turun├žgiller ve muz gibi az say─▒da meyvenin d─▒┼č─▒nda, hemen hemen b├╝t├╝n meyveler yeti┼čmektedir. D├╝nyaca ├╝nl├╝ kays─▒s─▒ndan kiraz─▒na, elmas─▒ndan armuduna kadar her meyveyi yeti┼čtirmek ve taze taze bulup yemek m├╝mk├╝nd├╝r. Malatya'n─▒n bu do─čal g├╝zelli─či, topraklar─▒n─▒n verimlili─či ve tarihsel dokusunun yan─▒ s─▒ra, ┼čehre 100 km. mesafedeki Nemrut Da─č─▒'na ba─člant─▒s─▒ turizm ├žekicili─čini artt─▒rmaktad─▒r.

 

NEMRUT DA─×I

Nemrut Da─č─▒ Ad─▒yaman'─▒n Kahta il├žesi ile Malatya'n─▒n P├╝t├╝rge il├žesi s─▒n─▒rlar─▒n─▒n kesi┼čti─či 2150 metre y├╝ksekli─činde olan bir da─čd─▒r. Bu da─č Malatya'ya 94 km. mesafededir. ─░lk bak─▒┼čta da─č─▒n doru─ču gibi g├Âr├╝len tepe, tahminen 50 metre y├╝ksekli─činde ve 150 metre ├žap─▒nda bir h├Ây├╝kt├╝r. Bu h├Ây├╝─č├╝n do─čusu ve bat─▒s─▒nda Kommagene kral─▒ I. Antiochos taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lm─▒┼č ├žok ilgin├ž heykeller ve tap─▒nak bulunmaktad─▒r. Birbiri ├╝zerine y─▒─č─▒lan ta┼člarla meydana getirilmi┼č h├Ây├╝k ├ža─č─▒m─▒za ula┼čabilmi┼č ender hazinelerden birisidir. 1953 y─▒l─▒ndan itibaren Connecticut American School Of Orient Research ad─▒na Theresa Goel taraf─▒ndan yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre, t├╝m├╝l├╝s topraktan yap─▒lmam─▒┼č, yumruk b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde k─▒r─▒lm─▒┼č ta┼člardan meydana gelmi┼čtir. Bu h├Ây├╝─č├╝n alt─▒nda kral I. Antiochos'un mezar─▒n─▒n oldu─ču san─▒lmaktad─▒r. ─░┼čte bu ├Ânemli fark onu di─čer t├╝m├╝l├╝slerden ay─▒r─▒r. Do─ču, bat─▒ ve kuzeydeki ├╝├ž teras kayalar i├žine oyularak yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Do─ču terastaki eserler mimari ve heykeltra┼čl─▒k y├Ân├╝nden ├žok ilgin├ž ve ilk ├ža─č sanat─▒n─▒ yans─▒tmas─▒bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemlidir. Bat─▒ k─▒sm─▒ndaki dev heykeller, do─čuda, piramidal ve taht altlar─▒, kuzey ve g├╝neyde al├žak duvarlar uzun bir ┼čekilde devam eder.

Antiochos'un pers tipli ve giysili r├Âliyefi vard─▒r. Ayr─▒ca Makedonyal─▒ atalar tasvir edilmi┼čtir. Kabartmalar─▒n ├Ân k─▒s─▒mlar─▒ndaki ki┼či adlar─▒ kaz─▒ld─▒─č─▒ndan ├Ânemli oranda tahrip olmu┼čtur. Bu par├žalar─▒ toplayan Prof. Friedrich K. D├Âmer ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒p, Kommagenelilerin ana taraf─▒ Slevkoslar-Makedonya, baba taraf─▒ Pers y├Ân├╝n├╝ bulmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Do─ču terastaki an─▒tlar b├╝y├╝k zorluklarla yap─▒lm─▒┼č olup, do─ču k├╝lt├╝r ve sanat─▒n─▒n ├Ânemli temalar─▒n─▒ yans─▒tmaktad─▒r. Bu heykellerin y├╝kseklikleri 8-10 metre aras─▒nda de─či┼čmektedir. Blok halinde 8 yontma ta┼č─▒n ├╝st ├╝ste konulmas─▒yla meydana getirilmi┼č tahtlar─▒n arkas─▒ndaki yaz─▒lar bug├╝n bile kral I. Antiochos'un tanr─▒lar─▒ ve buyruklar─▒ hakk─▒nda bilgi vermektedir.

Heykellerin ├╝zerindeki yaz─▒lara g├Âre, soldan sa─ča do─čru, ┼ču ┼čekilde bir s─▒ralama g├Âr├╝l├╝r: 1. Apollon (G├╝ne┼č Tanr─▒s─▒), 2. Fortuna (Bereket Tanr─▒s─▒), 3. Zeus (Ba┼č Tanr─▒s─▒), 4. Herakles (Kudret Tanr─▒s─▒), 5. Kuzey ba┼čta Kommagene'nin ilk kral─▒ I. Antiokhos (M.├ľ. 69-38). Bu tanr─▒ ve tanr─▒├ža heykellerinin iki yan─▒nda do─čuya ├Âzg├╝ bir kartal ve arslan heykeli kuvvet ve kudret simgesi olarak yerle┼čtirilmi┼čtir. B├╝y├╝k ─░skender ├ža─č─▒ndan itibaren antik Pers ve yak─▒ndo─ču inan├žlar─▒n─▒n birle┼čti─či yer olmas─▒ bak─▒m─▒ndan do─ču ile bat─▒n─▒n bir k├Âpr├╝ niteli─čini ta┼č─▒maktad─▒r. Bu eserler son Hellenistik ├ža─č─▒ sanat─▒n─▒n Anadolu'ya ├Âzg├╝ e┼čsiz belgeleridir. Tanr─▒lar─▒n elbiseleri Kommagene ├╝lkesine ├Âzg├╝ ve

Pers etkisiyle yap─▒lm─▒┼čt─▒r. An─▒tlar─▒n yan ve arka taraflar─▒ndaki yaz─▒larda krallar─▒n do─čum g├╝nleri, do─čum g├╝nlerinde yap─▒lanlar, emirler, ├╝lkenin y├Ânetimi ve idari kanunlar─▒yla ilgili yaz─▒lard─▒r. Bat─▒ terasta bulunan aslan kabartmas─▒ ├žok ilgin├ž bir ┼čekilde i┼členmi┼čtir. Bir varsay─▒ma g├Âre bu bir astronomi d├Ânemini simgeleyen aslan kabartmas─▒d─▒r. Aslan kabartmas─▒n─▒n bedeninde 19 y─▒ld─▒z, ├ženesinin ba┼člad─▒─č─▒ yerde hilal ┼čeklinde bir ay vard─▒r.

 

"D├╝nyan─▒n 8. Harikas─▒" nitelemesini hakeden Nemrut Da─č─▒, Commagene Kral─▒ I. Antiochos taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lm─▒┼č bir a├ž─▒k hava mabedidir. Mabedde yer alan tanr─▒ heykelleri ve kral─▒n an─▒t mezar─▒ oldu─ču tahmin edilen t├╝m├╝l├╝s├╝n bulundu─ču Nemrut Da─č─▒, Malatyave Ad─▒yaman il s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde bulunmaktad─▒r.

G├╝neydo─ču Toroslar─▒n (T├╝m├╝l├╝sle birlikte 2.150 metre) en y├╝ksek noktas─▒ olarak kabul edilen zirvedeki arkeolojik kal─▒nt─▒lar, sadece ├╝lkemiz baz─▒nda de─čil, d├╝nya baz─▒nda da b├╝y├╝k ├Âneme sahiptir. 1960'l─▒ y─▒llara kadar zirveye herhangi bir motorlu ara├žla ula┼čmak m├╝mk├╝n de─čildi. O y─▒llara dek Nemrut'a ancak y├╝r├╝yerek veya at s─▒rt─▒nda ula┼čmak m├╝mk├╝nd├╝. Sonralar─▒, Malatya ve Ad─▒yaman taraf─▒ndan ayr─▒ ayr─▒, yap─▒lan yollar, zirveye minib├╝s, taksi gibi ara├žlarla ula┼čmay─▒ m├╝mk├╝n k─▒ld─▒.

T├╝m├╝l├╝s├╝n yap─▒m─▒yla olu┼čturulmu┼č 50 metre y├╝ksekli─čindeki tepe, onlarca kilometre uzaktan bile g├Âr├╝lebilir. Uzaktan bak─▒ld─▒─č─▒nda tepe, ucu sivriltilmi┼č bir kalem ucu g├Âr├╝nt├╝s├╝ vermektedir. Bu tepenin alt─▒nda kral ve yak─▒nlar─▒n─▒n mezar odalar─▒ ile hazinenin oldu─ču ortaya at─▒lm─▒┼čsa da, ┼čimdiye kadar yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda hen├╝z b├Âyle bir ┼čeye rastlanmam─▒┼čt─▒r. T├╝m├╝l├╝s, ba┼č ve kafa b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki ta┼člarla kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. Taban yar─▒├žap─▒ 1.50 metre olan tepeyle birlikte, Nemrut Da─č─▒ 2.150 metreye kadar y├╝kselir.

Nemrut Da─č─▒'na May─▒s ve Kas─▒m aylar─▒ aras─▒nda ula┼č─▒labilir. Di─čer aylarda, y├Âreye ├Âzg├╝ iklim ko┼čullar─▒ ve co─črafya nedeniyle, da─ča gidilmez. Bu aylarda karla dolu yollar ve da─člar ge├žite izin vermez.

Nemurt Da─č─▒, sadece heykeller ve r├Âliyefleri g├Ârmek i├žin ziyaret edilmez. G├╝ne┼čin do─ču┼ču ve bat─▒┼č─▒, y├Ârenin di─čer ├žekicili─čidir. Ak┼čam bulutlar─▒n aras─▒nda yava┼č yava┼č kaybolan, sabah ise tersini yaparak y├╝kselen g├╝ne┼č, izleyicilere unutulmaz dakikalar ya┼čat─▒r ve karelerce film harcat─▒r. Acele etmeden, yava┼č yava┼č y├╝z├╝n├╝ g├Âsteren g├╝ne┼čin ─▒┼č─▒klar─▒ ├ževresinde, aylara g├Âre de─či┼čen, renk c├╝mb├╝┼čleri olu┼čur. Bazen inan─▒lmaz g├╝zellikteki rengin ad─▒ mor olur, bazen k─▒z─▒l, bazen de menek┼če... Gece vakti, g├╝ne┼č batt─▒ktan sonra, bu kez ay sahneye ├ž─▒kar. E─čer ay y├╝z├╝n├╝ tamam─▒yla g├Âsterdi─či bir d├Ânemde ise, yani dolunaysa, zirveden bakarak Ad─▒yaman, Malatya, G. Antep, Diyarbak─▒r ve ┼×.Urfa'y─▒ k─▒vr─▒la k─▒vr─▒la kateden F─▒rat'─▒ seyretmek apayr─▒ bir zevktir.

M.├ľ. I. y├╝zy─▒lda Commagene Krall─▒─č─▒'na h├╝kmetmi┼č, I. Antiochos taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan heykeller, tanr─▒lar─▒ simgeler. Nemrut'un kal─▒nt─▒lar─▒ yap─▒m─▒ndan sonra, y├╝zy─▒llar boyu yaln─▒zl─▒─ča terkedilmi┼člerdir. Sadece Dutluca, Harik, Gerger, P├╝t├╝rge gibi y├Ârelerden gelen avc─▒lar ve ├žobanlar haberdar olabilmi┼čler ve bunlar, g├╝n├╝m├╝zden yakla┼č─▒k 150 y─▒l ├Ânce askeri ama├žlarla y├Âreyi gezen, Prusyal─▒ subaylar Helmut ile Moltke'yi kal─▒nt─▒lardan haberdar etmi┼člerdir. Sonras─▒nda Nemrut Da─č─▒ zirvesindeki heykel ba┼člar─▒ndan t├╝m d├╝nya haberder olmu┼č, ara┼čt─▒rmalar, kaz─▒lar birbirini izlemi┼č, Nemrut ile ilgili bir y─▒─č─▒n bilgi ortaya ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

Zirvedeki Arkeolojik Eserler

T├Ârenler i├žin kullan─▒lan yol, zirveye g├╝neyden ula┼č─▒r. Platformlar kuzey, bat─▒ ve do─ču'da yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Zirveye kadar gelip arac─▒n─▒zdan indi─činizde, zirveye do─ču, bat─▒ ve kuzeyden ula┼čabilirsiniz. Bat─▒ ve do─ču platformlar─▒nda yan yana konulmu┼č tahtlar bulunur. Y─▒llar ├Ânce tahtlar─▒n ├╝zerinde Kral Antiochos ve tanr─▒lar─▒n heykelleri bulunmaktayd─▒. Sonras─▒nda heykeller tahtlarla birlikte y─▒k─▒ld─▒. Ayr─▒ca, geriye kalan ba┼člar koptu.

Heykeller birbirinin ├╝zerine konulmu┼č sekiz mermer blo─čundan olu┼čur, tik iki blok ba┼č, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ omuz, d├Ârd├╝nc├╝s├╝ bel ve g├Â─č├╝s, be┼čincisi kal├ža, alt─▒nc─▒s─▒ bald─▒r ve taht, yedincisi ayak ve bald─▒r─▒n arka b├Âl├╝mleri ve son olarak sekizincisi tahtlar─▒n aya─č─▒d─▒r.

Heykellerin ve tahtlar─▒n yap─▒m─▒nda kullan─▒lan beyaz mermerler 30 km. mesafedeki Gerger'den, r├Âliyeflerin yap─▒m─▒nda kullan─▒lan siyah mermerler ise 5 km. uzakl─▒ktaki Karabela'dan getirtilmi┼čtir. Heykeller do─ču ve bat─▒ platformlar─▒nda simetrik olarak yan yana dizilmi┼člerdir. Bu heykeller ┼čunlard─▒r:

Herk├╝l: Yunan Mitolojisinde yar─▒ insan yar─▒ tanr─▒ bir karakter.

Artragenes: Mitolojide sava┼č tanr─▒s─▒.

Ares: Pers tanr─▒s─▒.

Kral I. Antiochos: Kral kendisini tanr─▒ sayard─▒. Bu nedenle heykelini eril ve di┼čil tanr─▒ heykellerinin aras─▒na koydurdu.

Zeus-Oramasdes (Ahuramazda): Bu tanr─▒, Pers ve Yunan uygarl─▒klar─▒ndaki belli ba┼čl─▒ b├╝t├╝n tanr─▒lar─▒ sembolize eder. Bu heykelin ba┼č─▒, en b├╝y├╝k Zeus heykel ba┼člar─▒ndan biri olarak bilinir.

Fortuna: ┼×ans ve kader tanr─▒├žas─▒. Bu heykelin ba┼č─▒ sebze ve meyve fig├╝rleriyle s├╝slenmi┼čtir.

Apollo: Mitra, Helio ve Hermes kar─▒┼č─▒m─▒ g├╝ne┼č tanr─▒s─▒. Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra, heykellerin hemen yan─▒nda kartal ve aslan heykelleri mevcuttur. ─░nan─▒┼ča g├Âre, kartal g├Âky├╝z├╝nden, aslan ise yery├╝z├╝nden gelecek tehlikeleri savu┼čturacakt─▒.

Ayr─▒ca, g├╝ney platformda Pers Kral─▒ Darius'a ait bir portre bulundu. Kral─▒n annesine mi, yoksa kar─▒s─▒na m─▒ ait oldu─ču belirlenemeyen bir portre de do─ču platformda bulundu. Antiochos'un anne taraf─▒ndan B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖe, baba taraf─▒ndan Darius'a dayand─▒─č─▒ s├Âylenir. Bu y├╝zden heykellerin tamam─▒nda Pers ve Yunan etkileri g├Âzlenir. Baz─▒ tanr─▒ ba┼člar─▒ ta├žla s├╝slenmi┼čtir.

Kitabeler: Heykellerin ├Ân├╝nde birer kitabe vard─▒r. Kitabelerde 5 cm. uzunlulu─čunda Pers ve Yunan dilinden yaz─▒lara rastlan─▒r. Bunlar Kral─▒n do─čum g├╝n├╝n├╝, ba┼čar─▒lar─▒n─▒ ve yasalar─▒n─▒ anlat─▒r. Bir kitabede Antiochos, "dinine ba─čl─▒ oldu─čunu g├Âstermek i├žin b├╝t├╝n bunlar─▒ yapt─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve bu kutsal huzur t├Âren yerinin zaman i├žerisinde asla zarar g├Ârmeyece─čini" anlat─▒rken, bir ba┼čkas─▒nda "halk─▒n─▒n do─čum g├╝nlerinde buraya gelip dans etmesini" ister.

R├Âliyefler: Zirvede ilgin├ž denebilecek r├Âliyefler (kabartma) de mevcuttur. Baz─▒lar─▒ kral─▒n tanr─▒larla el s─▒k─▒┼čmas─▒n─▒ g├Âsterir. Tanr─▒larla el s─▒k─▒┼čma ve aslan heykelleri Hitit etkisinin varl─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. ├ľzellikle, kuzey platformunda bir├žok aslan ve kartal heykeli vard─▒.

Boyutlar─▒ 1.75 X 2.40 olan aslan kabartmalar─▒ tarihteki en eski bur├žlardan biri olarak kabul edilir. G├Â─č├╝s ve ├žene aras─▒nda bir hilal, 19 y─▒ld─▒z ve v├╝cudun de─či┼čik b├Âlgelerinde ├╝├ž Yunanca harf (J├╝piter, Merk├╝r ve Mars'─▒ simgeleyen) vard─▒r. Ba┼člang─▒├žta bu sembollerin anlam─▒ bilinmiyordu. Brown ├ťniversitesi'nden Otto Nongrtovver, uzun ara┼čt─▒rmalar sonras─▒, kabartmalar─▒n esrar─▒n─▒ ├ž├Âzd├╝. Ona g├Âre, M.├ľ. 62 y─▒l─▒n─▒ g├Âsteren bu semboller, Kral Antiochos'un tahta ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve tapma─č─▒ bu tarihte yapt─▒rmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyordu.

Yukar─▒da, hakk─▒nda ├Âzet bilgi verilen Nemrut Da─č─▒, g├╝n├╝m├╝zde bir├žok turistin ilgisini ├žekmektedir. Mart ay─▒ndan ba┼člayarak Nemrut'a Malatya'dan ula┼čmak m├╝mk├╝nd├╝r. Malatya Nemrut aras─▒ndaki P├╝t├╝rge il├žesi ├╝zerinden giden yol, Mart ay─▒nda da─ča 10 km. mesafadeki B├╝y├╝k├Âz  k├Ây├╝ne kadar ula┼č─▒r. B├╝y├╝k├Âz'e kadar ara├žla gelen turistler, yollar─▒na at s─▒rt─▒nda devam ederler. ├ç├╝nk├╝, yol halen karla kapl─▒d─▒r. Nisan ay─▒ndan ba┼člayarak Nemrut Da─č─▒'n─▒n giri┼čine kadar gitmek  Malatya taraf─▒ndan sorun de─čildir. Kas─▒m ayma kadar Nemrut i├žin ziyaret├ži ak─▒n─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒r. Avustralya ve Yeni Zelanda'dan tutun Avrupa ├╝lkelerine kadar, hatta haritada g├Âsterilmesi g├╝├ž, ismini ├žo─ču kimsenin bilmedi─či ├╝lkelerden bile turist gelmi┼čtir. (├ľrne─čin, 1995 y─▒l─▒nda Makao'dan ziyaret├ži gelmi┼čtir. Bu ├╝lke, ├çin'in g├╝neyinde, Hong Kong'a yak─▒nd─▒r).

Nemrut en yo─čun ilgiyi, gezip g├Ârmeyi adeta meslek haline getirmi┼č, kendilerine "backpacker" denen s─▒rt ├žantal─▒ turistlerden g├Âr├╝r. Yanlar─▒na gezdikleri ├╝lkelerle ilgili bilgilerin yer ald─▒─č─▒ kitaplardan tutun ├žad─▒r malzemelerine kadar her┼čeyi alan bu t├╝r turistler, Turizm ├«l M├╝d├╝rl├╝─č├╝'n├╝n ├Ânc├╝l├╝k etti─či "organize turlar" sayesinde Nemrut'a gider ve d├Ânerler. Seyahat acentalar─▒n─▒n organize etti─či gruplara dahil olan turistler, backpacker'lar kadar yo─čun say─▒da gelmezler. Turistler Nemrut ziyaretlerinden ve Malatya'da g├Ârd├╝kleri konukseverlik ve ilgilerden o kadar memnun kal─▒rlar ki; bug├╝n Avrupa'da yay─▒nlanan bir├žok rehber kitapta kentimizden ├Âvg├╝yle bahsedilmekte, turistlerin Nemrut ziyareti i├žin Malatya'y─▒ tercih etmeleri ├Ânerilmektedir. Bu "memnun ayr─▒lan bir turist bin turist demektir" slogan─▒n─▒n ├žarp─▒c─▒ ├Ârneklerinden sadece bir tanesidir.

Altaistik k├╝lt├╝rlerde da─č k├╝lt├╝r├╝ ├Âzel bir ├Âneme sahip olup, y├╝ksek da─člar kutsal say─▒l─▒r. Ona ula┼čmak zordur. Bu inanca dayanarak Antiokhos mezar─▒n─▒ ve tanr─▒ heykellerini buraya yapt─▒rm─▒┼čt─▒r. Bu Anadolu'nun eski inan├žlar─▒ndan biridir. Kommagene krall─▒─č─▒n─▒n ├╝st├╝nl├╝─č├╝ siyasal alanda olmay─▒p, ekonomik ve k├╝lt├╝rel alanda olmu┼č ve do─ču k├╝lt├╝r├╝n├╝ bat─▒ya benimsetmi┼čtir. M.├ľ. 325-261 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čam─▒┼č Kommagene kral─▒ I. Antiokhos kendisine tanr─▒sal bir hava vermek i├žin ula┼č─▒lmas─▒ zor bir tepeye kutsal an─▒tlar yapt─▒rm─▒┼č, heykellerin sol k─▒sm─▒na yazd─▒rd─▒─č─▒ Grek├že kitabe ve ayr─▒ca d├╝zg├╝n ve a├ž─▒k hatlarla yap─▒lm─▒┼č portreli kolossal ta┼člar ile bunu hissettirmi┼čtir. Kommagene isminin nereden geldi─či bilinmemektedir. Kommagene krall─▒─č─▒n─▒n tarihi  konusunda da fazla bir bilgi yoktur. M.├ľ. 69'da I. Antiokhos Romal─▒ general Luculus'a yenilmi┼čtir. Bu kral hat─▒ras─▒n─▒ ebedile┼čtirmek i├žin Nemrut Da─č─▒'n─▒n tepesine b├╝y├╝k bir mezar an─▒t─▒ ile tap─▒naklar yapt─▒rm─▒┼čt─▒r.

 

 

Dipnot:

[1] KINAL Firuzan  a.g.e

[2] G├ľ─×EBAKAN G├Âknur, Malatya K├╝lt├╝r Dergisi, Say─▒1,1994

[3] CAUVIN Jasgues , V. Kaz─▒ Sonu├žlar─▒ Raporu (Toplant─▒s─▒ ) Ankara ,1984 ve Caferh├Ây├╝k1982 Kaz─▒s─▒ Raporu

 

husbands who cheat website dating for married men
open women who cheated how many guys cheat

E─čitim Kurumlar─▒
1.Fen Edebiyat Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
2.E─čitim Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
3.─░n├Ân├╝ ├ťniversitesi -
4.─░ktisadi Ve ─░dari Bilimler Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
5.M├╝hendislik Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
6.T─▒p Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
7.Eczac─▒l─▒k Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
8.─░lahiyat Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
9.G├╝zel Sanatlar Fak├╝ltesi (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
10.Fen Bilimleri Enstit├╝s├╝ (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
11.Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
12.Sa─čl─▒k Bilimleri Enstit├╝s├╝ (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
13.Malatya Sa─čl─▒k Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
14.Devlet Konservatuvar─▒ (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
15.Malatya Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
16.Arapgir Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
17.Sa─čl─▒k Hizmetleri Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
18.Kale Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
19.Battalgazi Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
20.Ak├žada─č Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
21.Yak─▒nca Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
22.S├╝rg├╝ Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -
23.Hekimhan Meslek Y├╝ksekokulu (─░n├Ân├╝ ├ťniv.) -

K├╝t├╝phaneleri
1.Malatya M├╝zesi -

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 26.12.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...