f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

K─▒r─▒m

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 173  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
  Ukrayna  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
   
   
┼×ehir No: S-173 Hit : 5946
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
all wives cheat my boyfriend cheated on me quotes women who cheated
wife affair woman affair husbands that cheat
read here wifes that cheat unfaithful wives

Hakk─▒nda Bilgi

K─▒r─▒m

KaradenizÔÇÖin kuzeyinde tarih├« bir yar─▒mada ve UkraynaÔÇÖya ba─čl─▒ ├Âzerk cumhuriyet.

Bat─▒ ve g├╝neyden Karadeniz, do─ču ve kuzeyden Azak deniziyle ├ževrili, 9 km. geni┼čli─činde 20 km. uzunlu─čundaki bir berzahla karaya ba─članan K─▒r─▒m yar─▒madas─▒ 26.140 km┬▓ geni┼čli─čindedir. Anakara ile irtibat─▒n─▒ sa─člayan Orkap─▒ adl─▒ berzah, yar─▒madaya anakaradan gelebilecek tehlikelere kar┼č─▒ tabii bir engel durumundad─▒r. Bu dar ba─člant─▒ sebebiyle yar─▒mada bir bak─▒ma ada ├Âzelli─či g├Âsterir. Bundan dolay─▒ buraya halk aras─▒nda Ye┼čilada ismi de verilmi┼čtir. K─▒y─▒lar─▒ girintili ├ž─▒k─▒nt─▒l─▒ olup yakla┼č─▒k 1000 kilometreyi bulur, gemilerin yana┼čmas─▒na elveri┼čli koylar, tabii limanlar mevcuttur. Yenikale taraf─▒ndan ba┼člay─▒p kuzeyde dar bir uzant─▒yla karadan ayr─▒lan setten Orkap─▒ÔÇÖya kadar varan b├Âl├╝mdeki s─▒─č sulara S─▒va┼č denizi denilir, buras─▒ K─▒r─▒mÔÇÖ─▒ Azak denizinden ay─▒r─▒r. Sahillerinin en m├ómur k─▒sm─▒ Kefe ile Akyar aras─▒ndaki kesimdir. Yar─▒madada g├╝neybat─▒dan kuzeydo─čuya ve bat─▒dan do─čuya do─čru uzanan da─č silsilesi en fazla y├╝kseldi─či kesimlerde 1500 metreyi a┼čar (YaltaÔÇÖn─▒n kuzeyinde 1545 m.). Baz─▒ kesimleri denize dik iner. Da─čl─▒k alanlar─▒n ├╝zerindeki yaylalar─▒n gerisinde ise d├╝zl├╝k bozk─▒r kesimi bulunmaktad─▒r. Bu da─člar ayn─▒ zamanda zengin su kaynaklar─▒na sahiptir, kuzeybat─▒ ve kuzey istikametinde ├že┼čitli ─▒rmaklar buradan ├ž─▒kar. Bah├žesaray, Akmescid, Karasubazar gibi eski K─▒r─▒m ┼čehirleri bu da─člar─▒n kuzey eteklerinde ─▒rmak havzalar─▒nda yer al─▒r.

Tarih boyunca ├Âzellikle Asya i├žlerinden gelen ├že┼čitli kavimlerin u─črak yeri olan K─▒r─▒m yar─▒madas─▒n─▒n en eski sakinlerinin Taurlar oldu─ču ileri s├╝r├╝l├╝r. Mil├óttan ├Ânce VIII. y├╝zy─▒lda K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n bozk─▒r kesimi ─░skit g├Â├žebelerince isk├ón edildi. Daha sonra buraya KimmerlerÔÇÖin geldi─či belirtilir. K─▒r─▒mÔÇÖda ilk Yunan kolonileri mil├óttan ├Ânce VI. y├╝zy─▒lda kuruldu. Ker├žÔÇÖin oldu─ču yerde Pantikopeon, AkyarÔÇÖ─▒n yak─▒n─▒nda Khersones (Kerson), G├Âzleve civar─▒nda Karkantida gibi limanlar te┼čekk├╝l etti. Ancak Yunan kolonileri i├žerilere n├╝fuz edemedi, kaynaklara g├Âre Taur veya Taur-─░skit denilen halk─▒n mukavemetiyle kar┼č─▒la┼čt─▒, onlarla ancak ├žok sonralar─▒ ticar├« ili┼čki kurabildi. Sahil kolonileri mil├óttan ├Ânce I ve mil├óttan sonra IV. y├╝zy─▒llarda Roma idaresindeyken i├žeride ─░skitler gibi g├Â├žebe bir hayat ya┼čayan ve ├že┼čitli gruplar─▒ b├╝nyesinde bar─▒nd─▒ran Sarmatlar bulunuyordu. IV. y├╝zy─▒ldaki Got sald─▒r─▒lar─▒, ard─▒ndan HunlarÔÇÖ─▒n Kuzey AvrupaÔÇÖya ini┼čleri s─▒ras─▒nda K─▒r─▒m ve Azak sahillerine SarmatlarÔÇÖa ba─čl─▒ Alan gruplar─▒ yerle┼čmi┼čti. Bu gruplar HunlarÔÇÖ─▒n AvrupaÔÇÖya y├Ânelik ak─▒nlar─▒na kat─▒lm─▒┼člar, bir k─▒sm─▒ da─čl─▒k alanlara ve sahillere ├žekilmi┼č, III. y├╝zy─▒lda kurulan Su─čdak (Sudak), Kefe gibi ┼čehirleri ele ge├žirmi┼člerdi. Bunlar Got bakiyeleriyle beraber XIII. y├╝zy─▒la kadar K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n yaylal─▒k kesimlerinde ya┼čad─▒lar.

Hun h├ókimiyetinin ortadan kalkmas─▒ndan sonra Kuban, Azak ve Don nehri a─č─▒zlar─▒nda ├že┼čitli T├╝rk kavimleri yerle┼čmeye ba┼člad─▒. Bulgarlar bunlardan en ├Ânemli topluluktur. Sahildeki koloniler ise Bizans ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun denetimi alt─▒ndayd─▒. S├Âz konusu kolonilerin en ├Ânemlileri Khrsones, Su─čdak ve Ker├ž idi. Ayr─▒ca bu limanlar─▒ korumak i├žin da─čl─▒k K─▒r─▒m sahillerine g├╝ney kesimde baz─▒ kaleler de in┼ča edilmi┼čti. VII. y├╝zy─▒la do─čru K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n i├ž b├Âlgeleri Hazar T├╝rkleriÔÇÖnin idaresi alt─▒na girmeye ba┼člad─▒. Hazarlar K─▒r─▒mÔÇÖ─▒ ÔÇťtuyunÔÇŁ (tudun) denilen valilerle y├Ânettiler. Gotlar ise da─čl─▒k alanlara s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č, kendi ┼čehirlerinde muhtar bir idare kurmu┼č durumdayd─▒lar. Hazarlar yava┼č yava┼č GotlarÔÇÖ─▒n bu yap─▒lar─▒n─▒ bozup kendi idarelerini kurdular. Sahildeki HersonesÔÇÖi al─▒p VIII. y├╝zy─▒lda K─▒r─▒mÔÇÖ─▒ b├╝t├╝n├╝yle kontrol alt─▒na ald─▒lar.

HazarlarÔÇÖ─▒n y─▒k─▒l─▒┼č─▒ndan sonra K─▒r─▒mÔÇÖda Hazaria denilen k├╝├ž├╝k bir devlet ayakta kald─▒. Azak havzas─▒n─▒ da i├žine alan bu devlet 1083ÔÇÖte ba─č─▒ms─▒z bir siyas├« te┼čekk├╝l durumundayd─▒. Gerek bu b├Âlge gerekse ├Ân├╝ndeki deniz i├žin Arap co─črafyac─▒lar─▒ Hazar tabirini kulland─▒lar. Sel├žuklu d├Ânemi kaynaklar─▒nda da buras─▒ Hazar olarak ge├žer. Hazarlar, Taman yar─▒madas─▒nda Taman-Tarhan ┼čehrini kurmu┼člard─▒. Dinyepr ve Karadeniz yoluyla gelen ─░skandinav korsanlar─▒ 1016ÔÇÖda bu ┼čehri ele ge├žirmi┼člerdi. HazarlarÔÇÖ─▒n y─▒k─▒l─▒┼č─▒n─▒n ard─▒ndan Pe├ženekler K─▒r─▒mÔÇÖa kadar bozk─▒r alanlarda yerle┼čtiler. Su─čdak ba┼čta olmak ├╝zere K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n do─ču sahillerindeki limanlar K─▒p├žaklarÔÇÖ─▒n elindeydi. HazarlarÔÇÖ─▒n bakiyeleri olarak M├╗sev├« Karayim T├╝rkleri uzun s├╝re K─▒r─▒mÔÇÖda ya┼čam─▒┼člard─▒r.

K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n XIII. y├╝zy─▒lda Anadolu ile iktisad├« ba─člar─▒ g├╝├žlendi. Anadolu Sel├žuklular─▒ artan ticaret hacmi dolay─▒s─▒yla buraya h├ókim olmak istediler. I. Al├óeddin Keykubad zaman─▒nda (1220-1237) H├╝s├ómeddin ├çoban idaresindeki kuvvetler K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n en ├Ânemli ticaret ┼čehri olan Su─čdakÔÇÖ─▒ ele ge├žirdi. Bu arada Taman da RuslarÔÇÖdan al─▒nm─▒┼čt─▒. B├Âylece K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n Anadolu ile irtibat─▒ daha da s─▒k─▒ hale geldi. Burada AnadoluÔÇÖdan gelmi┼č pek ├žok t├ócir bulunmaktayd─▒. 1223ÔÇÖteki Kalka zaferiyle De┼čt-i K─▒p├žakÔÇÖa h├ókim olmaya ├žal─▒┼čan Mo─čollarÔÇÖa kar┼č─▒ direnen K─▒p├žaklarÔÇÖ─▒n, BulgarlarÔÇÖ─▒n, Ba┼čk─▒rt ve AslarÔÇÖ─▒n 1239ÔÇÖda Batu HanÔÇÖ─▒n ordusu taraf─▒ndan da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan K─▒r─▒mÔÇÖda Alt─▒n Orda h├ókimiyeti devri ba┼člad─▒. B├╝t├╝n K─▒r─▒m, sahildeki baz─▒ ┼čehirler hari├ž olmak ├╝zere Alt─▒n Orda topraklar─▒na dahil edildi. Muhtemelen bu d├Ânemlerde K─▒r─▒mÔÇÖda ya┼čayanlar aras─▒nda ─░sl├ómiyet giderek yay─▒ld─▒. Ticaret i├žin K─▒r─▒mÔÇÖa gelen Meml├╝k t├╝ccarlar─▒ eski K─▒r─▒mÔÇÖda (Solhat) bir cami (Sultan Baybars Camii) yapt─▒rm─▒┼č; bir di─čer cami ise daha sonra ├ľzbek Han ad─▒na in┼ča edilmi┼čti.

1253ÔÇÖte KarakorumÔÇÖa gitmek ├╝zere ─░stanbulÔÇÖdan K─▒r─▒mÔÇÖa gelen Wilhelm van Rubruquis buraya GreklerÔÇÖin Gassaria / Cassaria ad─▒n─▒ verdiklerini, sahil kesimlerinde RumlarÔÇÖ─▒n ya┼čad─▒─č─▒n─▒, T├╝rkiye ad─▒yla and─▒─č─▒ Anadolu ile K─▒r─▒m limanlar─▒ aras─▒nda yo─čun bir ticaret oldu─čunu, ├Âzellikle Su─čdakÔÇÖ─▒n kuzeyden ve g├╝neyden getirilen mallar─▒n pazar yeri haline geldi─čini belirtir. Ona g├Âre Kerson ile Su─čdak aras─▒nda da─čl─▒k kesimde her biri farkl─▒ leh├želer konu┼čan k─▒rk ayr─▒ topluluk bulunmakta, bunlar─▒n i├žinde Almanca konu┼čan Gotlar da yer almaktayd─▒. Da─člar─▒n ard─▒ndaki steplerde ise Kumanlar oturuyordu (Mo─čollar─▒n B├╝y├╝k Han─▒na Seyahat, s. 22-23). Sel├žuklu taht─▒ i├žin m├╝cadele eden, fakat yenilgiye u─čray─▒nca ─░stanbulÔÇÖa ka├žan II. ─░zzeddin Keyk├óvusÔÇÖun daha sonra Alt─▒n Orda han─▒n─▒n da muvafakati ile K─▒r─▒mÔÇÖa gitmesi neticesinde yar─▒mada ile Anadolu ve BalkanlarÔÇÖdaki T├╝rkmenler aras─▒nda yeni bir ba─č olu┼čtu. 1278ÔÇÖde ├Âl├╝m├╝ne kadar K─▒r─▒mÔÇÖda kalan Keyk├óvusÔÇÖun s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ siyas├« m├╝cadele s─▒ras─▒nda yan─▒nda bulunan T├╝rkmenlerÔÇÖin bir b├Âl├╝m├╝ burada kalm─▒┼č, bir k─▒sm─▒ AnadoluÔÇÖya ge├žmi┼čti. 1261ÔÇÖdeki Nif Antla┼čmas─▒ ile BizansÔÇÖtan ticar├« imtiyazlar alan Cenevizliler, Kuzey Anadolu sahilleri yan─▒nda K─▒r─▒mÔÇÖda da koloniler kurdular. Kefe, Bal─▒klava, Su─čdak ana ticaret ├╝sleri haline geldi. Cenevizliler, Alt─▒n Orda H├╝k├╝mdar─▒ Meng├╝ Timur d├Âneminde (1266-1280) KefeÔÇÖye yerle┼čtiler. Zamanla buras─▒ CenevizÔÇÖin koloni merkezi oldu ve idaresi CenevizlilerÔÇÖin eline ge├žti. Su─čdak 1365ÔÇÖte Ceneviz kontrol├╝ne girmi┼čti. 1380ÔÇÖde Cenevizliler ile Alt─▒n Orda Hanl─▒─č─▒ aras─▒nda yap─▒lan anla┼čmada Bal─▒klavaÔÇÖdan Su─čdakÔÇÖa kadar olan yerlerin CenevizlilerÔÇÖe ba─čl─▒ say─▒lmas─▒ kabul edilmi┼čti. Venedikliler ise daha XIII. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda K─▒r─▒mÔÇÖa y├Ânelmi┼č, ilk olarak Su─čdakÔÇÖta k├╝├ž├╝k bir koloni olu┼čturmu┼č, fakat buras─▒ 1365ÔÇÖte CenevizÔÇÖin eline ge├žince ticar├« faaliyeti aksam─▒┼čt─▒. Onlar─▒n 1204ÔÇÖten biraz sonra yerle┼čtikleri as─▒l merkezleri AzakÔÇÖt─▒ (Tana). 1333ÔÇÖte K─▒r─▒mÔÇÖa giden ─░bn Batt├╗ta eski K─▒r─▒mÔÇÖa u─čram─▒┼č, burada m├╝stakbel K─▒r─▒m hanlar─▒n─▒n ceddi olan Togay Timur neslinden T├╝lek TimurÔÇÖla g├Âr├╝┼čm├╝┼čt├╝r. KefeÔÇÖyi b├╝y├╝k bir ┼čehir olarak tan─▒tan ─░bn Batt├╗ta buradaki CenevizlilerÔÇÖden bahsedip Solhat, Ker├ž gibi ├Ânemli ┼čehirlerin bulundu─čunu yazar (Seyahatn├óme, I, 359-360). Yine XIV. y├╝zy─▒l sonlar─▒nda Schiltberger K─▒r─▒mÔÇÖ─▒ K─▒p├žak yurdu gibi g├Âsterir, KefeÔÇÖnin ├žok kalabal─▒k bir yer olup halk─▒n─▒n Cenevizli, Rum, Ermeni oldu─čunu, bir├žok t├╝ccar─▒n burada bulundu─čunu belirtir (T├╝rkler ve Tatarlar Aras─▒nda, s. 118). K─▒y─▒ kesimlerindeki kalabal─▒k h─▒ristiyan n├╝fus varl─▒─č─▒n─▒ uzun s├╝re korumu┼čtur. Ortodoks h─▒ristiyanlar─▒n eski K─▒r─▒mÔÇÖda bir piskoposluk merkezleri vard─▒. Latinler ise KefeÔÇÖde 1318ÔÇÖde

bir piskoposluk kurmu┼člard─▒. Cenevizliler taraf─▒ndan korunan Fransiskenler K─▒r─▒mÔÇÖda hayli faaldiler. Yine KersonÔÇÖdaki piskoposluk 1333ÔÇÖte kesin olarak kurulmu┼č ve b├╝t├╝n bu gruplar ├Âzellikle Tatarlar aras─▒nda misyonerlik faaliyetini ba┼člatm─▒┼člard─▒. Fakat bu te┼čebb├╝sler XIV. y├╝zy─▒l sonlar─▒nda ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žland─▒. Yahudi gruplar─▒ ise daha ├žok Karayim T├╝rkleriÔÇÖnden olu┼čuyordu ve bunlar─▒n merkezleri ├çufutkale idi.

Alt─▒n Orda H├╝k├╝mdar─▒ Toktam─▒┼č Han ile m├╝cadeleye girerek bu devleti par├žalayan Timur 1395ÔÇÖte AzakÔÇÖ─▒ tahrip etti, KefeÔÇÖyi de ele ge├žirerek Ceneviz kolonilerine a─č─▒r bir darbe vurdu. Fakat bu durum ge├žici oldu, F├ótih Sultan MehmedÔÇÖin Kefe seferine kadar Cenevizliler K─▒r─▒mÔÇÖdaki kolonilerini ellerinde tuttular. Bu arada Alt─▒n OrdaÔÇÖn─▒n par├žalanmas─▒ndan sonraki i├ž ├žeki┼čmeler K─▒r─▒mÔÇÖda etkili olmu┼č, kar─▒┼č─▒kl─▒klar K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n kurulu┼čuna kadar s├╝rm├╝┼čt├╝r. 880ÔÇÖde (1475) KefeÔÇÖyi al─▒p k─▒y─▒ boyunca eski Ceneviz kolonilerini ele ge├žirerek bu b├Âlgede bir sancak kuran Osmanl─▒larÔÇÖ─▒n K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒ kendi himayelerine almalar─▒yla yeni bir d├Ânem ba┼člam─▒┼č oldu. Yar─▒madada Ker├žÔÇÖten itibaren Bal─▒klavaÔÇÖya kadar uzanan sahiller do─črudan Osmanl─▒ kontrol├╝ alt─▒na al─▒nd─▒, buran─▒n i├ž kesimleri K─▒r─▒m hanlar─▒na aitti. Gerek K─▒r─▒m gerekse Osmanl─▒larÔÇÖ─▒n kontrol├╝ndeki kesimde bulunan ┼čehir ve kasabalar zamanla geli┼čti, tarih├« eserlerle donat─▒ld─▒, buralar tipik bir T├╝rk-─░sl├óm merkezi ├Âzelli─či kazand─▒. Bu faaliyetlerde giderek Osmanl─▒ tarz─▒ ve tesiri ├Ânemli ├Âl├ž├╝de h├ókim oldu. Hanlar─▒n yaz─▒n yaylaya ├ž─▒kt─▒klar─▒ K─▒rkyer-Salac─▒k mevkii Bah├žesaray adl─▒ hanl─▒k merkezinin n├╝vesini olu┼čturdu. ├ç├╝r├╝ksu vadisinde in┼ča edilen Han Saray─▒ Osmanl─▒ tarz─▒nda yap─▒lm─▒┼čt─▒. K─▒r─▒m veliahtlar─▒ ise Orkap─▒ mevkiinde bulunuyorlard─▒. Orkap─▒ 945ÔÇÖe (1538) do─čru Sahip Giray Han taraf─▒ndan tahkim edildi, K─▒r─▒m yar─▒madas─▒na giri┼č yeri olan bu dar berzah─▒n u├ž k─▒sm─▒nda Ferahkirman adl─▒ bir kale yapt─▒r─▒ld─▒. XVIII. y├╝zy─▒l ortalar─▒nda K─▒r─▒mÔÇÖda bulunan Baron de Tott bu istihkamlardan hayranl─▒kla s├Âz eder.

K─▒r─▒m hanlar─▒n─▒n ├Ânceki merkezi eski K─▒r─▒mÔÇÖd─▒. Buras─▒ geli┼čmi┼č bir ┼čehir durumunda olup Sultan Baybars Camii, ├ľzbek Han Camii, Hac─▒ Mehmed Camii, Hac─▒ ├ľmer Camii yer al─▒yordu. Bah├žesaray ve Salac─▒kÔÇÖta da hanlar bir├žok eser in┼ča ettirmi┼člerdi. Ba─člar─▒yla me┼čhur Akmescid kalgay sultanlar─▒n oturdu─ču yerdi. Hanl─▒─č─▒n bat─▒ k─▒y─▒s─▒ndaki G├Âzleve ├Ânemli bir liman durumundayd─▒. Burada Mimar SinanÔÇÖa atfedilen Tatar Han Camii, Cuma Camii, N├╗reddin Sultan Camii bulunuyordu. Di─čer yerle┼čmelerden Karasubazar i├ž k─▒s─▒mda kurulmu┼čtu. K─▒y─▒ boyunca Mangub, ─░nkerman, Bal─▒klava, Yalta, Alu┼čta, Su─čdak, Kefe, Ker├ž Osmanl─▒ b├Âlgesinde kalmaktayd─▒. Kefe sanca─č─▒na ait 1530 tarihli Rumeli vil├óyeti icmal defterinde ve 1542 tarihli tahrir defterlerinde bulunan kay─▒tlar bu ┼čehir ve kasabalar hakk─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ bilgiler verir. Buna g├Âre KefeÔÇÖnin toplam n├╝fusu yakla┼č─▒k 16.000ÔÇÖe ula┼čmaktayd─▒. Buras─▒ K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n en kalabal─▒k ve en faal merkezi durumundayd─▒. N├╝fusun ├žo─čunlu─čunu h─▒ristiyan gruplar olu┼čturuyordu. ─░kinci kalabal─▒k ┼čehir Su─čdak idi, toplam n├╝fusu 1600 dolay─▒ndayd─▒. Di─čer ├Ânemli yerle┼čim yeri ─░nkerman olup burada 1100 ki┼či ya┼č─▒yordu. Ayr─▒ca daha sonra b├╝y├╝k ├Ânem kazanacak olan Yalta da ├╝├ž mahalleli bir kasaba g├Âr├╝n├╝m├╝ndeydi. Bal─▒klava 950, Mangub ise ├Ânce 900, daha sonra 500 ki┼čilik bir n├╝fusa sahipti. Kefe d─▒┼č─▒ndaki ┼čehirlerde n├╝fus bak─▒m─▒ndan nisb├« bir gerileme olurken Ker├žÔÇÖin n├╝fusu 600 dolay─▒ndan 1200ÔÇÖe y├╝kselmi┼čti. Burada ┼×ehzade Camii ve Hac─▒ Sinan Camii bulunuyordu (├ľzt├╝rk, s. 193-284). Bu ┼čehirlerin n├╝fusunda Rum, Ermeni ve yahudi gruplar─▒n─▒n toplam─▒ m├╝sl├╝man n├╝fusa g├Âre olduk├ža fazlayd─▒. Gayri m├╝slim n├╝fus i├žerisinde T├╝rk├že adlar ta┼č─▒yanlar─▒n mevcudiyeti h─▒ristiyanla┼čm─▒┼č olan TatarlarÔÇÖ─▒n varl─▒─č─▒n─▒ ortaya koyar. Bunlar Rum olarak deftere kaydedilmi┼čtir. XVII. y├╝zy─▒ldan itibaren giderek h─▒ristiyan n├╝fusta azalma olmu┼čtur. Osmanl─▒ idaresi alt─▒ndaki b├Âlgelerin ┼čehir ve k─▒rlardaki h├óne toplam─▒ XVI. y├╝zy─▒l ortas─▒nda 4292 iken 1048ÔÇÖde (1638) 3062, 1059ÔÇÖda (1649) 2126, 1072ÔÇÖde (1662) ise 1340 h├óneye d├╝┼čm├╝┼čt├╝r (Fisher, s. 77).

Osmanl─▒ h├ókimiyeti s─▒ras─▒nda K─▒r─▒mÔÇÖda giderek ziraat─▒n da ├Ânem kazand─▒─č─▒ ve ├žiftlikler kuruldu─ču, tar─▒ma elveri┼čli sahalar─▒n ekilmeye ba┼čland─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak hayvan yeti┼čtiricili─či yine de ├Ânemini korudu. K─▒r─▒m transit ticarette ├Ân plana ├ž─▒kt─▒. K─▒r─▒m t├╝ccar─▒ Hazar k─▒y─▒lar─▒ndaki ┼čehirlere, MoskovaÔÇÖya, KazanÔÇÖa, TebrizÔÇÖe, kuzeyde Balt─▒k ├╝lkelerine ve Tuna boyundaki merkezlere kadar gidiyordu. Bunlar ald─▒klar─▒ k├╝rkleri ve di─čer m├ómulleri AnadoluÔÇÖdan gelen t├ócirlere sat─▒yorlard─▒. K─▒r─▒mÔÇÖdan Osmanl─▒ ├╝lkesine ve M─▒s─▒rÔÇÖa daha ├žok esir, k├╝rk, deri bal─▒k ve bal─▒k ├╝r├╝nleri, bal mumu, tuz sevkiyat─▒ yap─▒l─▒yordu. AnadoluÔÇÖdan ise muhtelif pamuklu dokumalar K─▒r─▒mÔÇÖa gelir ve buradan Kuzey steplerindeki ├╝lkelere ula┼čt─▒r─▒l─▒rd─▒. XVII. y├╝zy─▒lda Evliya ├çelebi bu ticaretten s├Âz etti─či gibi 1735ÔÇÖte konsolos olarak K─▒r─▒mÔÇÖa giden Peysonnel, Kefe yoluyla K─▒r─▒m i├žlerine ve steplere g├Ânderilen pamuklu m├ómullerin de─čerinin 1750ÔÇÖlerde 1.5 milyon kuru┼ča ula┼čt─▒─č─▒n─▒ yazar.

1600-1750 y─▒llar─▒ aras─▒nda Osmanl─▒ Devleti ile K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ aras─▒ndaki siyas├« ili┼čkilerde ba┼člayan de─či┼čme, hanl─▒─č─▒n daha s─▒k─▒ ba─člarla Osmanl─▒ kontrol├╝ne girmesine yol a├žt─▒ ve bunda kuzeyden K─▒r─▒mÔÇÖa y├Ânelik Kazak ve Rus tehditlerinin b├╝y├╝k rol├╝ oldu. Daha 1616ÔÇÖda Kazaklar KefeÔÇÖye sald─▒rm─▒┼člard─▒. 1624ÔÇÖte NogaylarÔÇÖla birle┼čen Kazaklar KefeÔÇÖde tahribata yol a├žt─▒lar ve eski K─▒r─▒mÔÇÖa da sald─▒rd─▒lar. 1629ÔÇÖda Karasubazar, Mangub ya─čmaland─▒ ve yak─▒ld─▒. Elli gemilik bir Kazak filosu G├ÂzleveÔÇÖye sald─▒r─▒p ┼čehri yakt─▒. B├╝t├╝n bu geli┼čmeler, Osmanl─▒larÔÇÖ─▒, K─▒r─▒mÔÇÖda emniyeti sa─člamak ve sald─▒r─▒lar─▒ ├Ânlemek i├žin baz─▒ kalelerde tahkimat yapmaya ve asker istihdam─▒na mecbur b─▒rakt─▒. Evliya ├çelebiÔÇÖnin Seyahatn├ómeÔÇÖsinde s├Âz konusu tahkimat ve buradaki m├╝cadeleye dair geni┼č bilgi bulunmaktad─▒r. Ayr─▒ca K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n XVII. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndaki sosyal ve ekonomik yap─▒s─▒ hakk─▒nda da bilgi veren Evliya ├çelebi Tuzla, Ferahkirman, G├Âzleve, ─░nkerman, Bal─▒klava, Mangub, Salac─▒k, Bah├žesaray, Akmescid, Karasu, Su─čdak, eski K─▒r─▒m, Kefe, Ker├ž gibi merkezlere dair geni┼č a├ž─▒klamalar yapar (Seyahatn├óme, VII, 560-701).

1197ÔÇÖye (1783) kadar Osmanl─▒ himayesinde K─▒r─▒m hanlar─▒ taraf─▒ndan idare edilen yar─▒mada bu tarihte tamamen RuslarÔÇÖ─▒n kontrol├╝ alt─▒na girmi┼čtir. ├çarl─▒k Rusyas─▒ÔÇÖn─▒n y─▒k─▒lmas─▒ndan sonra Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin bir par├žas─▒ olan K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n asl├« unsurunu olu┼čturan m├╝sl├╝man K─▒r─▒m Tatarlar─▒, II. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan ├╝lkelerinden s├╝r├╝lm├╝┼č ve buraya Rus, Ukraynal─▒ n├╝fus yerle┼čtirilerek yar─▒madan─▒n demografik ve tarih├« g├Âr├╝n├╝m├╝ de─či┼čtirilmi┼čtir. 1991ÔÇÖde SovyetlerÔÇÖin da─č─▒lmas─▒ ├╝zerine K─▒r─▒m UkraynaÔÇÖya ba─čl─▒ muhtar bir cumhuriyet haline gelmi┼č, K─▒r─▒m Tatarlar─▒ da ├╝lkelerine d├Ânmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r. Tarih├« eserler bak─▒m─▒ndan zengin olan K─▒r─▒mÔÇÖda ├Ânemli ├óbideler vard─▒r. ├ľzellikle Sel├žuklu ve Osmanl─▒ tesiri alt─▒nda cami, medrese, t├╝rbe, tekke, han, ├že┼čme, k├Âpr├╝ gibi binalar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Eski K─▒r─▒mÔÇÖda ├ľzbek Han Camii ve Medresesi, Sultan Baybars Camii, Bah├žesarayÔÇÖdaki eski t├╝rbe Osmanl─▒ ├Âncesi eserlere ├Ârnektir. Bah├žesarayÔÇÖ─▒n g├╝neyinde Salac─▒k mevkiinde Zincirli Medrese ve K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n kurucusu say─▒lan Hac─▒ GirayÔÇÖ─▒n t├╝rbesi (1501) bug├╝ne ula┼čm─▒┼čt─▒r. G├ÂzleveÔÇÖdeki Han Camii 959ÔÇÖda (1552) yap─▒lm─▒┼čt─▒r ve Mimar SinanÔÇÖa atfedilir. Kole├ž Mescid, KarasuÔÇÖdaki ┼×or Camii, bir kervansaray ve hamam, KefeÔÇÖde M├╝ft├╝ Camii ve Tatar Han Camii, Ker├žÔÇÖte Beyaz─▒t Camii, Mustafa ├çelebi Camii Medresesi ve Hamam─▒, Bah├žesarayÔÇÖdaki Han Saray─▒ XVI-XVII. y├╝zy─▒llara ait eserlerdir.

website website open
why do people cheat click redirect

E─čitim Kurumlar─▒
1.├ľzbek Han Camii -

K├╝t├╝phaneleri

Yazarlar─▒

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 11.10.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...