f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Gazalinin Bilimsel Metodu

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Suat Y─▒ld─▒r─▒m Kelam T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 230 Hit : 7018 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Yazar─▒n Bilgileri
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 TDK nun T├╝rk├že S├Âzl├╝k├╝ Hakk─▒nda Baz─▒ M├╝lahazalar
2 ┼×eytani Ayetler Safsatas─▒ (Garanik K─▒ssas─▒n─▒n Tenkidi )
3 Risalei Nurda M├╝te┼čabih Ayetleri Anlamada ├ľnemli Esaslar I
4 ├ľmer Nasuhi Bilmenin B├╝y├╝k Tefsir Tarihi Hakk─▒nda Bir De─čerlendirme
5 M├╝te┼čabih Ayetler Hakk─▒nda ├ľnemli Bir Hat─▒rlatma
6 Muhammed Esedin Kuran Mesaj─▒ Adl─▒ Tefsiri Hakk─▒nda
7 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒ III
8 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒ II
9 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒
10 Misyonerlerin T├╝rkiyeyi De─čerlendirmeleri
11 Mirac Hakikatlerinden
12 Mehmed Akifin Kurana Bak─▒┼č─▒
13 Mehmed Akifin Kuran Anlay─▒┼č─▒
14 Medine Ara┼čt─▒rmalar─▒ Merkezi / ┘ůě▒┘âě▓ ěĘěş┘łěź ┘ł ě»ě▒ěžě│ěžě¬ ěž┘ä┘ůě»┘Ő┘ćěę ěž┘ä┘ů┘ć┘łě▒ěę
15 Mealimiz M├╝nasebetiyle
16 Mealim Hakk─▒nda Hezeyanlar
17 Makbul Tefsirin ┼×artlar─▒
18 Kuveyt Bilimsel ─░caz Sempozyumu
19 Kuran─▒n Tenciminin E─čitici ├ľzelli─či
20 Kuran─▒n Allah Kelam─▒ Oldu─čunu ─░spatta Bedi├╝zzaman Said Nursinin Orijinal Bir Usul├╝
21 Kuran─▒ Kerimin M├╝te┼čabihan Mesani ├ľzelli─či
22 Kuran─▒ Kerime G├Âre Ehli Kitapla Diyalog
23 Kuran─▒ Kerimde K─▒ssalar
24 Kuran─▒ Kerimde Hz. ─░san─▒n H├╝viyeti
25 Kuran ve Alevi (Nazmi N. Sakall─▒o─člunun Kuran ─░simli Derleme ├çevirisinin Ele┼čtirisi)
26 Ki┼činin Kuran─▒ Hakimi ─░le ├ľzel ─░leti┼čimi
27 Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler II
28 Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler
29 ─░slam─▒n Tan─▒tt─▒─č─▒ Allah
30 ─░slam─▒n H─▒ristiyanlara Uygulad─▒─č─▒ Ho┼čg├Âr├╝
31 ─░cazul Kuran ─░lmi
32 Hz. Peygamberin Kuran─▒ Tefsiri
33 Hristiyan Teslisi ve Hz. Meryem
34 Gazalinin Bilimsel Metodu
35 Evrensel Alim Muhammed Hamidullah
36 En M├╝kemmel Ahlak Ba┼čta Gelen Mucizelerdendir
37 Elmal─▒l─▒n─▒n Meali veya Sahipsizli─čin Meali
38 Elmal─▒l─▒ M. Hamdi Yaz─▒r─▒n M├╝te┼čabih Ayetleri Anlamaya Katk─▒s─▒
39 Elmal─▒l─▒ Hamdi Yaz─▒r ve Tefsiri
40 Diyalogda Anahtar ─░sim L. Massignon ve ─░slam
41 Ceza H├╝k├╝mleri A├ž─▒s─▒ndan Tevrat ve Kuran Adl─▒ Kitab─▒n Kriti─či
42 Canan ki Bir Melekti U├žtu
43 Ayetlerin Tertibinde Oryantalist ┼×├╝phesi
44 Ayetlerin Kronolojik S─▒ralanmas─▒
45 Allah─▒n Biz Zamirini Kullanmas─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
Gazz├ól├« itidal ve insaf─▒, metodunun vazge├žilmez bir unsuru olarak g├Âr├╝r, filozoflar─▒n fikirlerini reddederken onlar─▒n fikirlerini toptan reddetmeyip ┼č├Âyle der ┼×unu biliniz ki filozoflar─▒n ilimleri, bizim takip etti─čimiz maksad─▒m─▒za nisbetle Matematik, Mant─▒k, Tabi├« ilimler, ─░lahiyat, Siyaset ve Ahl├ók bilim dallar─▒ olarak alt─▒ k─▒s─▒md─▒r.
married men affairs why do married men cheat on their wives my boyfriend cheated on me with a guy
bystolic copay savings card bystolic manufacturer coupon
gabapentin use in psych gabapentin use in psych gabapentin use in psych

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Gazali'nin Bilimsel Metodu

─░sl├óm d├╝nyas─▒ ├╝├ž as─▒rdan fazla bir zamandan beri medeniyet problemi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r. Daha a├ž─▒k bir ifade ile, bu kadar uzun s├╝ren bu d├Ânemde M├╝sl├╝manlar, Bat─▒ medeniyetine kar┼č─▒ nas─▒l bir tav─▒r tak─▒nacaklar─▒ meselesini tart─▒┼čm─▒┼člar ve maalesef problemi h├ól├ó ├ž├Âzememi┼člerdir.
Konular─▒ pek iyi tahlil etmesi, m├╝┼čkil├ótlardan ka├žmamas─▒, olduk├ža objektif ve insafl─▒ bir ┼čekilde delillere dayanarak inceleyip neticelere varmas─▒ gereken y├╝ksek lisans ve doktora tezlerinde bile Bat─▒ medeniyetine ve bat─▒l─▒lar─▒n g├Âr├╝┼člerine yer veren ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu hususta ekseriya sath├« kalmaktad─▒rlar. Herhangi bir meseleyi Bat─▒ medeniyeti ile muk├óyeseli olarak inceleyen ─░sl├óm├« ├žal─▒┼čmalara ekseriya sathilik ve genel h├╝k├╝mler verme tavr─▒ hakim olmaktad─▒r.
Mesel├ó, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n aileye verdi─či ├Ânemi i┼čleyen bir ara┼čt─▒rmac─▒, mukayese yaparken, Bat─▒n─▒n aile hakk─▒ndaki g├Âr├╝┼č├╝ ┼č├Âyle ┼č├Âyledir diye muayyen durumlara yer vermektedir. Halbuki kendisine d├╝┼čen ┼čey dakik olmas─▒d─▒r. Hangi Garbdan bahsetmektedir Zira asl─▒nda bir tek bat─▒ g├Âr├╝┼č├╝ s├Âz konusu de─čildir, hatta ├žo─ču zaman m├╝teaddit fikirler vard─▒r.

Bu sebepledir ki Bat─▒l─▒ bilim adamlar─▒ b├Âylesi ├žal─▒┼čmalar─▒ okuyunca ikna edilememekte ve bu kitaplar─▒ hafife almaktad─▒rlar. Hatta Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝ ile yeti┼čmi┼č M├╝sl├╝man ayd─▒nlar bile bu ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒z─▒ ciddiye almamaktad─▒rlar. M├╝sl├╝man ├╝lkelerin y├Âneticileri, b├╝rokratlar─▒, politikac─▒lar─▒ ve diplomatlar─▒ da genelde ayn─▒ tavr─▒ tak─▒nmaktad─▒rlar.

M├╝sl├╝man yazarlar─▒n ve ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ├žo─ču Bat─▒ medeniyetini yeniden ve dikkatle g├Âzden ge├žirmeli ve ona kar┼č─▒ nas─▒l muamele edeceklerini belirlemelidirler. Hi├ž ┼č├╝phe yok ki ide├ól muamele tarz─▒, ├╝├ž as─▒rdan beridir M├╝sl├╝manlar─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya bulunduklar─▒ en b├╝y├╝k problemdir.

Unutmayal─▒m ki ─░sl├óm Medeniyeti hicr├« 2. as─▒rdan beri 3. ve 4. as─▒rlarda, tarihindeki en b├╝y├╝k medeniyet problemi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼č fakat ─░sl├óm Medeniyeti kendisinden ├╝st├╝n olan ├Âteki medeniyetleri k─▒sa bir d├Ânemde ├Âz├╝msemeye, ondan sonra da medeniyette ├Ânder olmaya muvaffak olmu┼čtu. Bu, medeniyet tarihinde ender olan bir durumdur. Tarih bize g├Âstermektedir ki meden├« bir millet, asker├« bak─▒mdan daha ├╝st├╝n bir kuvvet taraf─▒ndan hakimiyet alt─▒na al─▒n─▒rsa, ma─člup olmas─▒na ra─čmen meden├« ve fikr├« bak─▒mdan o kuvvete kar┼č─▒ galip gelir. Bunun en bariz ├Ârne─či Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun istil├ó etti─či daha ileri seviyedeki Yunan d├╝┼č├╝ncesinin etkisi alt─▒na girmesidir.

─░sl├óm Medeniyeti tarihi bak─▒m─▒ndan en ├Ânemli keyfiyet ┼čudur ki o d├Ânemin ─░sl├óm ├ólimleri ileri medeniyetlere kar┼č─▒ nas─▒l bir muamelede bulunmalar─▒ gerekti─čini ├žok iyi tesbit ettiler. O medeniyetleri ├Âz├╝msemeyi, onlardan faydal─▒ olan unsurlar─▒ hazmetmesini ve ald─▒klar─▒n─▒ ─░sl├ómÔÇÖ─▒ m├╝dafaada kullanmas─▒n─▒, h├╝l├ósa be┼čeriyetin bu m├╝┼čterek miras─▒ndan faydalanmas─▒n─▒ bildiler.

─░sl├óm d├╝nyas─▒ son as─▒rlarda yine bir medeniyet problemi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r ve ├╝├ž as─▒r ge├žmesine ra─čmen bu m├╝┼čkili halledememi┼čtir. Bu i┼čte ba┼čar─▒l─▒ bir metod uygulamaya M├╝sl├╝manlar son derecede muhta├žt─▒rlar. H├╝ccet├╝ÔÇÖl-─░sl├óm Gazz├ól├« bu hususta m├╝kemmel bir ├Ârnek olup bu metodu g├╝zelce anlatm─▒┼čt─▒r. ─░mam Gazz├ól├« bu metodunu el-Munk─▒z├╝ mineÔÇÖd-dal├ól kitab─▒nda a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r.

O, kesin bilgiye ula┼čmaya y├Âneldi─činde ├Ânce taklitten kurtulmak, m├╝teakiben de zaman─▒m─▒zda objektivite denilen pe┼čin h├╝k├╝mden uzak, tarafs─▒z bir tutuma ula┼čmak ister

Kendi kendime dedim ki Madem ki ben e┼čyan─▒n hakikatine yani olup bitenlerin ger├žek mahiyetine ula┼čmak istiyorum, ├Âyleyse ├Ânce ilmin hakikatinin ne oldu─čunu ├Â─črenmeye ├žal─▒┼čmal─▒y─▒m. Bunun ├╝zerine ┼ču ger├žek ortaya ├ž─▒kt─▒ ki kesin bilgi, malumun yani bilme konusunun, hi├žbir ┼č├╝pheye mahal b─▒rakmayacak ┼čekilde tam olarak inki┼čaf etti─či, yanl─▒┼čl─▒k veya zan imk├ón─▒n─▒n yan─▒na bile yana┼čamad─▒─č─▒ bir durumdur. Bunu kalb de takdir edemez. Bil├ókis hatadan emin olma, kesin bilgiye dayanmal─▒d─▒r. Bu, o derece kesin bir bilgi olmal─▒d─▒r ki mesel├ó birisi, tutars─▒z bir iddia ortaya atsa bunun do─črulu─čuna delil olarak da ta┼č─▒ alt─▒na, de─čne─či ejderhaya d├Ân├╝┼čt├╝rse dahi, kendisinde bir ┼č├╝pheye ve ink├óra yol a├žmamal─▒d─▒r. Zira ben bilirsem ki on say─▒s─▒ ├╝├ž say─▒s─▒ndan fazlad─▒r, sonra biri gelip Hay─▒r ├╝├ž daha fazlad─▒r. Delilim de ┼ču de─čne─či ta┼ča ├ževirmem olacakt─▒r. dese ve g├Âz├╝m├╝z ├Ân├╝nde ├Âyle de yapsa, bundan ├Ât├╝r├╝ bildi─čim hususta hi├žbir ┼č├╝pheye d├╝┼čmem. Bu bende, olsa olsa, bu i┼če nas─▒l g├╝├ž yetirebildi─či hususunda bir hayret ve ┼ča┼čk─▒nl─▒k uyand─▒r─▒r. Ama bildi─čim hususta asla bir teredd├╝t s├Âz konusu olamaz. Sonra ┼čunu ├Â─črendim ki Mezk├╗r ┼čekilde bilmedi─čim ve bu tarzda kesinli─če ula┼čamad─▒─č─▒m her bilgi, g├╝venilir olmayan ve kendisinden emin olunmayan bir bilgidir. Hatadan emin olunmayan hi├žbir ilim, yakin├« (kesin) ilim olamaz.1 Gazz├ól├« daha sonra da ilim pe┼činde ko┼čmada tam bir ciddiyet gerekti─či ├╝zerinde ─▒srarl─▒ bir ┼čekilde durur.

Daha sonra Gazz├ól├« ilm├« ger├žekleri ara┼čt─▒ran, ├že┼čitli s─▒n─▒flar─▒ inceler ve bu meseleleri tek tek tahlil edip delillere dayanarak neticeye ula┼č─▒r.
Gazz├ól├« muhalif g├Âr├╝┼č sahiplerinden uzak durmak istemez, aksine onlar─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒r. Mesel├ó Aristo felsefesinden bahsederken ┼č├Âyle der  (...) Bir konuyu anlama i┼či ger├žekle┼čtirilmeden kabul etmek veya reddetmek nas─▒l m├╝mk├╝n olabilir2  Kel├óm ilmini inceleme i┼čini bitirmemden sonra Felsefeye ba┼člad─▒m. Kesinlikle ┼ču kanaate vard─▒m ki Herhangi bir ilmi, o ilimde en fazla uzman olan ki┼či seviyesine ula┼č─▒p onu ge├žecek ve onun inemedi─či derinliklere inecek derecede bilmeyen kimse, o sahadaki bozuk taraflara vak─▒f olamaz.3
Gazz├ól├« itidal ve insaf─▒, metodunun vazge├žilmez bir unsuru olarak g├Âr├╝r, filozoflar─▒n fikirlerini reddederken onlar─▒n fikirlerini toptan reddetmeyip ┼č├Âyle der ┼×unu biliniz ki filozoflar─▒n ilimleri, bizim takip etti─čimiz maksad─▒m─▒za nisbetle Matematik, Mant─▒k, Tabi├« ilimler, ─░lahiyat, Siyaset ve Ahl├ók bilim dallar─▒ olarak alt─▒ k─▒s─▒md─▒r.

1. Matematik (Riyaziyyat), Aritmetik, geometri ve astronomiyi ihtiva eder. Bu sahan─▒n konular─▒ din├« meseleleri ne ispat ne de reddetmez. Yani bunlar─▒n din├« konularda olumlu veya olumsuz etkileri yoktur. O bilimlerin konular─▒ delillere dayanan meseleler olup onlar─▒ ├Â─črenip anlad─▒ktan sonra, ink├ór edilmeleri m├╝mk├╝n olmaz. Ama bundan iki zarar meydana gelebilir
Birincisi Bu konular─▒ ele alanlar, inceliklerine ve parlak delillerine hayran kalanlar, bu etki alt─▒nda filozoflar hakk─▒nda h├╝sn-├╝ zan beslemeye ba┼člar ve zanneder ki onlar─▒n b├╝t├╝n ilm├« meseleleri netlikte ve delillerinin sa─člaml─▒─č─▒nda bu ilim gibidir. Daha sonra onlar─▒n k├╝f├╝r ve ink├órlar─▒n─▒ ve din├« meseleleri hafife almalar─▒na dair halk─▒n dilinde dola┼čan s├Âzleri i┼čitince, o da onlar─▒ taklid ederek ink├óra sapar ve der ki  ┼×ayet din ger├žek olsayd─▒ ├Âylesine ├ólim ki┼čiler bunu g├Ârmemi┼č olamazlard─▒. Onlar─▒n bu konular─▒ ink├ór ettikleri bildirildi─čine g├Âre, do─čru olan tutumun onlar─▒n tavr─▒ oldu─ču anla┼č─▒l─▒r. (...)

─░kinci zarar ise ─░sl├óm─▒n cahil dostundan gelir. Bu dost akl─▒ s─▒ra, ─░sl├ómÔÇÖa hizmetin onlara ait olan her t├╝rl├╝ ilmi ink├ór etmekte olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r. Onun i├žin de onlar─▒n ilimlerini reddeder. O konularda bilgisizliklerini iddia eder. ├ľyle ki mesel├ó onlar─▒n Ay ve G├╝ne┼č tutulmas─▒ konusundaki bilgilerini de ink├ór eder ve buna dair fikirlerinin dine ayk─▒r─▒ oldu─čunu ileri s├╝rer. Bu konular─▒ delile dayanarak do─čru kabul edenler b├Âylesi iddialar─▒ i┼čitince kendi delillerinden ┼č├╝phe etmezler. Bunun yerine ─░sl├óm├óÔéČ╦ť─▒n cehalete ve kesin delilleri ink├óra bina edildi─čini d├╝┼č├╝n├╝rler. B├Âylece felsefeye olan sevgisi, ─░sl├óm├óÔéČ╦ťa olan antipatileri artar. ─░sl├ómÔÇÖa hizmetin bu ilimleri ink├ór etmekte oldu─čunu iddia eden kimse ─░sl├ómÔÇÖa en b├╝y├╝k zarar─▒ verir. Halbuki ─░sl├óm dini bu ilimleri ne kabul ne de red konusuna girmez. Ayn─▒ ┼čekilde bu ilimler de din├« konulara girmezler. Hz. Peygamber (s.a.s)ÔÇÖin G├╝ne┼č ve Ay, AllahÔÇÖ─▒n ├óyetlerinden (varl─▒─č─▒n─▒n delillerinden) iki delildir. Herhangi bir kimsenin ├Âl├╝m├╝nden veya hayat─▒ndan dolay─▒ tutulmazlar. Binanaleyh tutulduklar─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝n├╝z zaman AllahÔÇÖ─▒ zikredip namaz k─▒lmaya ba┼člay─▒n─▒z. had├«sinde G├╝ne┼čÔÇÖin ve AyÔÇÖ─▒n hareketlerini, onlar─▒n kavu┼čumlar─▒n─▒ veya birbirlerinin kar┼č─▒lar─▒nda bulunmalar─▒n─▒ bildiren Hesap ilmini ink├ór etmeyi gerektiren bir talimat yoktur.

2. Mant─▒k ilmi de gerek nefy gerek isbat bak─▒m─▒ndan dinle ilgili de─čildir. Bu ilim istidl├ól yollar─▒, k─▒yaslar, delilin ├Ânc├╝llerinin ┼čartlar─▒ ve ├Ânc├╝llerin nas─▒l terkip edilece─či, ge├žerli olan tan─▒m─▒n ┼čartlar─▒ ve onlar─▒n nas─▒l d├╝zenlenece─či (...) gibi meseleleri konu edinir. (Bunlar n├Âtr meseleler olup din bunlar hakk─▒nda olumlu veya olumsuz bir h├╝k├╝m ihtiva etmez.)

3. Tabi├« bilimler de g├Âklerden, y─▒ld─▒zlardan, bunlar i├žindeki su, hava, toprak, ate┼č gibi ayr─▒ ayr─▒ cisimlerden keza hayvan, nebat, maden gibi o tek tek cisimlerin birle┼čmesinden h├ós─▒l olan m├╝rekkep cisimlerden (...) bahseder. Din mesel├ó bir t─▒p ilmini reddetmedi─či gibi bu ilmi de reddetmez. Bu ilmin konular─▒ndan sadece baz─▒ muayyen meseleler hakk─▒nda h├╝k├╝m ifade eder ki biz bunlar─▒ Teh├óf├╝t├╝ÔÇÖl-Fel├ósife adl─▒ kitab─▒m─▒zda bildirmi┼čtik.

─░mam Gazz├ól├« (r.a.) di─čer taraftan bilimsel ara┼čt─▒rmalarda ger├žek bir ├Âl├ž├╝ koymak ├╝zere ┼č├Âyle der
 ─░┼čte bu tutum akl─▒ zay─▒f olanlar─▒n ├ódetleridir. Onlar ger├žekleri ┼čah─▒slarla tan─▒rlar, yoksa ┼čah─▒slar─▒ ger├žeklerle tan─▒mazlar. Ama ak─▒ll─▒ olan insan, ak─▒ll─▒ olanlar─▒n ├Ânderi olan Hz. Ali (r.a.)ÔÇÖnin ┼ču s├Âz├╝n├╝ kendisine rehber edinir. Sen ger├žekleri ┼čah─▒slarla tan─▒ma. Aksine ger├žekleri ├Â─čren, sonra ger├žekleri bilenleri de ├Â─črenirsin. Ak─▒ll─▒ ki┼či hakk─▒ ├Â─črenir sonra ayn─▒ s├Âz├╝ inceler, irdeler. E─čer ger├žek ise onu s├Âyleyenin hak yolda veya bat─▒l yolda olmas─▒na bakmaks─▒z─▒n ger├že─či kabul eder. Hatta bazen ger├že─či, bat─▒l yolda olanlar─▒n ├že┼čitli fikirleri aras─▒ndan s├Âk├╝p ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒r. Zira bilir ki alt─▒n madeninin asl─▒ toprakt─▒r. (Alt─▒n bu ┼čekilde tabiatta bulunmaz. Yabanc─▒ maddelerle kar─▒┼č─▒k, filiz halinde bulunur. Di─čer bir├žok maden gibi ├že┼čitli muamelelerden ge├žirildikten sonra b├Âyle saf h├óle gelir.) Sarraf bir kuyumcu, kalpazan─▒n kesesine elini att─▒─č─▒nda bir y─▒─č─▒n sahte alt─▒n i├žinden h├ólis alt─▒n─▒ ay─▒rt edebilir. Onun i├žin mahir kuyumcu, kalpazan ile i┼č yapmaktan engellenmez. Ama k├Âyl├╝leri bu i┼čten menetmek gerekir, zira aksi h├ólde kolayca aldanabilirler. Nitekim iyi y├╝zme bilmeyen kimse denize girmekten al─▒konur, ama iyi y├╝z├╝c├╝ler al─▒konulmazlar.4

Sonra hakla b├ót─▒l─▒n bir arada bulunmas─▒n─▒n hakka zarar veremeyece─čini anlat─▒r. ├çe┼čitli temsillerle bu meseleyi a├ž─▒klar. Akl─▒n─▒ kullanan kimselerin gayr-i m├╝slimlerin fikirleri aras─▒ndan ger├žekleri s├Âk├╝p ├ž─▒karabilece─čini s├Âyler. Bu bahsin sonunda ┼č├Âyle der
ÔÇť─░nsanlar─▒n ├žo─ču, b├ót─▒l bir zann─▒n etkisi alt─▒ndad─▒rlar ki o da ┼čudur Bir fikri yanl─▒┼č da olsa, onu o insanlar─▒n, hakk─▒nda h├╝sn├╝ zan besledikleri birine nispet etsen bu fikri kabul ederler. Buna mukabil, do─čru olan bir fikri bile, hakk─▒nda sui zan ettikleri birine nispet etsen reddederler.ÔÇŁ5 ─░┼čte b├Âyle hakla b├ót─▒l─▒n birbirine kom┼čuluk etmeleri hakk─▒ b├ót─▒l, do─čruyu yanl─▒┼č h├óline getirmedi─či gibi, b├ót─▒l─▒ da hakka d├Ân├╝┼čt├╝rmez.

─░kinci zarar ise kabulden ileri gelen zarard─▒r. ├ç├╝nk├╝ ─░hvan-─▒ safa ve benzeri kimselerin kitaplar─▒n─▒ okuyan kimseler, onlar─▒n fikirlerini, peygamberlere ait hikmetler ve mutasavv─▒flar─▒n s├Âzleriyle kar─▒┼čm─▒┼č, bir arada olarak bulurlar. Onlar da o fikirleri be─čenir, ve o fikirleri kabule meylederler. Derken ilk bak─▒┼čta zihninde meydana gelen h├╝sn├╝ zan sebebiyle, o fikirlerle kar─▒┼čm─▒┼č olan yanl─▒┼člar─▒ da benimserler. ─░┼čte bu da bir tuzakt─▒r, b├ót─▒l─▒ yava┼č yava┼č benimsetme yollar─▒ndan biridir.6

├ľte yandan Gazz├ól├« dinde i├žtihad─▒ te┼čvik eder. Bu konuda muar─▒zlar taraf─▒ndan ileri s├╝r├╝len ┼ču soruya cevap verir Hakk─▒nda bir ┼čey i┼čitmedi─činiz hususta nas─▒l h├╝k├╝m vereceksiniz Sizin i┼čitmedi─činiz nassa dayanarak m─▒ Yoksa ihtil├óf ve tart─▒┼čmaya a├ž─▒k olan i├žtihada dayanarak m─▒ Bu soruya ┼ču cevab─▒ verir Hz. Peygamber (s.a.s.) Muaz (r.a.)ÔÇÖ─▒ YemenÔÇÖe vali olarak g├Ânderdi─činde o nas─▒l davranm─▒┼čsa biz de onu ├Ârnek al─▒r─▒z. Yani hakk─▒nda nass bulunan hususta nass ile, nass bulunmayan hususta ise i├žtihatla h├╝k├╝m veririz.7

Daha sonra Gazz├ól├« (r.a.), niyeti d├╝zeltmeye ge├žer Sonra ├Â─čretim mesle─činde niyetimi g├Âzden ge├žirdim. Bakt─▒m ki niyetim s─▒rf Allah r─▒zas─▒n─▒ g├Âzetmiyor. Aksine niyetimi makam ve ┼č├Âhret arzusu y├Ânlendiriyor. Kesin olarak anlad─▒m ki ben bir u├žurumun kenar─▒nda bulunuyorum. E─čer h├ólimi d├╝zeltme f─▒rsat─▒n─▒ de─čerlendirmezsem ate┼če d├╝┼čmek ├╝zereyim. 8

M├╝teakiben kendi psikolojik durumunu ve kendisini aldatmaya ├žal─▒┼čan ┼čeytanla m├╝cadelesini tahlil eder. Kendisini ├ževreleyen bir ├žok engellere, d├╝nyay─▒ sevdiren bir ├žok sebebe ra─čmen Ba─čdatÔÇÖtan sessizce ayr─▒l─▒r. B├╝t├╝n servetini da─č─▒t─▒r. Sadece ├žoluk ├žocu─čumun zarur├« ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layacak kadar az bir miktar b─▒rakt─▒m. Irak arazisi b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlara ait bir vak─▒f oldu─čundan m├╝sl├╝manlar─▒n h├«n-i hacette ihtiya├žlar─▒ i├žin ihtiyat durumunda tutulmas─▒ndan ruhsat alarak b├Âyle yapt─▒m. D├╝nyada ├ólim i├žin ailesine sarf etme y├Ân├╝nden bundan daha elveri┼čli olacak bir mal bilmiyorum. 9

Gazz├ól├«, on bir y─▒l kadar s├╝ren hicret ve uzlet hayat─▒ndan sonra, ├Âmr├╝n├╝n sonunda (4991107) de, vefat─▒ndan alt─▒ y─▒l ├Ânce tekrar ├Â─čretim ve ir┼čad hayat─▒na d├Ând├╝. Ama uzletten ├Ânceki hayat─▒ ile uzletten sonraki hayat─▒ aras─▒ndaki fark─▒ ┼č├Âylece bildirir ├ľnceki hayat─▒mda ilmi yaymaktan maksad─▒m, mevki kazanmak idi. S├Âzlerimle ve davran─▒┼člar─▒mla hep buna y├Âneliyormu┼čum. Ama ┼čimdi makam sevgisini terk ettiren, makam r├╝tbesinin de─čersizli─čini ├Â─čreten ilmi anlat─▒yorum. ┼×imdi b├╝t├╝n niyetim, kasd─▒m ve temennim budur. Allah Te├ól├ó benim bu niyetimi pek iyi bilmektedir. B├╝t├╝n gayem, nefsimi ve ba┼čkalar─▒n─▒ ─▒slah etmektir. Bilemiyorum bu gayeme ula┼čacak m─▒y─▒m yoksa bundan mahrum mu kalaca─č─▒m Ama g├Âzlerimle g├Âr├╝rcesine kesin olarak inan─▒yorum ki, h├ólleri de─či┼čtirme ve i┼čleri yapma kudreti veren ancak AllahÔÇÖt─▒r. Asl─▒nda hareket eden ben de─čilim. Bana hareket etme g├╝c├╝n├╝ veren OÔÇÖdur. ├çal─▒┼č─▒p i┼č yapan ben de─čilim, bana ├žal─▒┼čma g├╝c├╝ veren ancak OÔÇÖdur. OÔÇÖndan istedi─čim ├Ânce beni, sonra da benimle ba┼čkalar─▒n─▒ ─▒slah etmesidir. ├ľnce beni hidayet etmesi, sonra benim vesilemle ba┼čkalar─▒n─▒ hidayete erdirmesidir. Hak ve hakikati bana hak olarak g├Âsterip hakikate t├óbi olmay─▒ nasip etmesi, b├ót─▒l─▒n ise b├ót─▒ll─▒─č─▒n─▒ g├Âsterip beni ondan uzak tutmas─▒d─▒r. 10


Dipnotlar:

1 Gazz├ól├«, el-Munk─▒zu mineÔÇÖd-dal├ól (N┼čr. Dr. Semih Da─čim) Beyrut, DaruÔÇÖl-FikriÔÇÖl- L├╝bn├ón├«, 1993, s. 51
2 A.g.e., s. 64
3 A.g.e., s. 61
4 A.g.e., s. 69
5 A.g.e., s. 70
6 A.g.e., s. 71
7 A.g.e., s. 74
8 A.g.e., s. 80
9 A.g.e., s. 80-82
10 A.g.e., s. 93-94


 


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 18.10.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...