E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Tahavinin Akaide Dair G├Âr├╝┼čleri

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Salih Sabri Yavuz Akaid
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 2192 Hit : 5913 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Tahavinin Akaide Dair G├Âr├╝┼čleri

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
husbands who cheat why do married men cheat on their wives dating for married men
website website open

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Akaide Dair G├Âr├╝┼čleri


MuÔÇśtezile, Kaderiyye, Cehmiyye, M├╝┼čebbihe ve ┼×├«a gibi itikad├« ve siyas├« mezheplerin te┼čekk├╝l etti─či bir d├Ânemde ya┼čayan Tah├óv├«, Ehl-i s├╝nnet inanc─▒n─▒n yerle┼čmesi ve geli┼čmesine katk─▒da bulunmu┼čtur. Bey├ón├╝ ÔÇśakideti EhliÔÇÖs-s├╝nne veÔÇÖl-cem├óÔÇÖa adl─▒ eserinin mukaddimesinde Eb├╗ Han├«fe, Eb├╗ Y├╗suf ve Muhammed b. Hasan e┼č-┼×eyb├ón├«ÔÇÖnin akaide dair g├Âr├╝┼člerini a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. M├ót├╝r├«d├« ile Tah├óv├«ÔÇÖnin genel bir de─čerlendirmesi yap─▒ld─▒─č─▒nda M├ót├╝r├«d├«ÔÇÖnin Eb├╗ Han├«feÔÇÖyeait itikad├« g├Âr├╝┼čleri akl├« bir temel ├╝zerinde sistemle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒, Tah├óv├«ÔÇÖnin ise sadece bir itikad├« liste verdi─či g├Âr├╝l├╝r. Tah├óv├«, AllahÔÇÖ─▒n s─▒fatlar─▒ konusunda tart─▒┼čmaya girmez. Bu s─▒fatlar─▒n kad├«m oldu─čunu vurgulayarak insan akl─▒n─▒n naslarda yer almayan isim ve s─▒fatlar─▒ z├ót-─▒ il├óhiyyeye nisbet edemeyece─čine i┼čaret eder. Yarat─▒lm─▒┼člardan hareketle isim ve s─▒fatlar─▒n mahiyetinin kavranmas─▒ m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒na g├Âre tart─▒┼čmaya girmeye ve s─▒fatlar─▒ tasnif etmeye gerek yoktur. ─░l├óh├« s─▒fatlar hi├žbir ┼čekilde mahl├╗kat─▒n s─▒fatlar─▒na benzemez. K├óinatta meydana gelen ve gelecek olan her ┼čey il├óh├« ilim, irade ve takdire g├Âre vuku bulur (Bey├ón├╝ ÔÇśakideti EhliÔÇÖs-s├╝nne, s. 9-11). Tah├óv├«, ├óyet ve hadislerde ge├žen ve z├óhir├« m├ónalar─▒ bak─▒m─▒ndan te┼čbihi and─▒ran s─▒fatlar─▒n yorumlanmas─▒na da giri┼čmez. Ona g├Âre bunlar─▒ teÔÇÖvile kalk─▒┼čmak teslimiyete ayk─▒r─▒d─▒r (a.g.e., s. 14-15). AllahÔÇÖ─▒n ar┼č─▒ vard─▒r, fakat OÔÇÖnun ar┼ča ve daha a┼ča─č─▒dakilerine ihtiyac─▒ yoktur. Cen├ób-─▒ Hak, niteli─čini insan akl─▒n─▒n bilemeyece─či ┼čekilde m├╝minler taraf─▒ndan cennette g├Âr├╝lecektir (a.g.e., s. 13, 19). HalkuÔÇÖl-KurÔÇÖ├ón konusunda Eb├╗ Han├«fe gibi d├╝┼č├╝nen Tah├óv├« (Beyhaki, I, 388; II, 321-322) bu meseleye y├Ânelik tart─▒┼čmalara kar┼č─▒ ├ž─▒kar. KurÔÇÖan Allah kel├óm─▒d─▒r ve OÔÇÖndan s├Âz halinde n├ózil olmu┼čtur. AllahÔÇÖ─▒n hakiki kel├óm─▒ olan KurÔÇÖanÔÇÖ─▒ insana ait kel├óma benzetmek ki┼čiyi k├╝fre g├Ât├╝r├╝r. Zira KurÔÇÖanÔÇÖda, ÔÇťBu KurÔÇÖan sadece bir insan s├Âz├╝d├╝rÔÇŁ diyenlerin cehenneme at─▒laca─č─▒ (el-M├╝ddessir 74/25-26) bildirilmi┼čtir (Tah├óv├«, s. 12-13, 20).

Tah├óv├« kaderi il├óh├« bir s─▒r olarak kabul etti─činden insan─▒n fiilleriyle ilgili tart─▒┼čmalara da yer vermez. Kader melekler ve peygamberler taraf─▒ndan da bilinemez. ─░nsana ait ihtiyar├« fiillere AllahÔÇÖla ili┼čkileri a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda yarat─▒lm─▒┼č, kul a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda ise kazan─▒lm─▒┼č oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. Asl─▒nda k├óinatta meydana gelen her ┼čey AllahÔÇÖ─▒n dilemesiyle ger├žekle┼čir, ancak insana y├╝klendi─či sorumlulu─čun ├╝stesinden gelebilecek yetenekler de verilmi┼čtir. Fiillerin meydana gelmesi i├žin gerekli olan g├╝├ž fiilden ├Ânce de─čil eylemin olu┼čmas─▒ an─▒nda Allah taraf─▒ndan yarat─▒l─▒r. Bununla birlikte fiilin vuku bulmas─▒ i├žin gerekli ortam─▒n yan─▒ s─▒ra organlar─▒n sa─člam olmas─▒ anlam─▒ndaki istit├óat fiilden ├Ânce insanda mevcuttur, il├óh├« hitap da bunlara ba─čl─▒d─▒r (a.g.e., s. 26-27). Tah├óv├«ÔÇÖye g├Âre Cen├ób-─▒ Hak k─▒yamete kadar meydana gelecek her ┼čeyi ezelde levh-i mahf├╗za yazm─▒┼čt─▒r. ─░nsan─▒n ba┼č─▒na gelmesi mukadder olmayan bir ┼čey ona asla isabet etmez, isabet etmesi mukadder olan ┼čey de mutlaka kendisine ula┼č─▒r (a.g.e., s. 16, 18-19).

N├╝b├╝vvetin mahiyeti ve gereklili─či gibi hususlarda fikir beyan etmeyen Tah├óv├« bunu bir inan├ž ilkesi diye niteler. Hem insanlara hem cinlere g├Ânderilmi┼č olan Hz. Muhammed peygamberlerin sonuncusudur. AllahÔÇÖa inand─▒─č─▒ halde son peygambere inanmayan kimse ─░sl├óm itikad─▒n─▒n gereklerini yerine getirmi┼č say─▒lmaz (a.g.e., s. 12). Tah├óv├«, Res├╗l-i EkremÔÇÖin sadece miÔÇśrac m├╗cizesine yer verir. Res├╗lullah geceleyin uyan─▒k halde iken bedeniyle semaya ve oradan AllahÔÇÖ─▒n diledi─či yere kadar ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r (a.g.e., s. 17). Vel├«nin neb├«den ├╝st├╝n olamayaca─č─▒n─▒ belirten Tah├óv├« aksi g├Âr├╝┼čler beyan edenleri ┼čiddetle ele┼čtirir (a.g.e., s. 30-31). G├╝nahk├órlar ve k├ófirler i├žin kabir azab─▒ hakt─▒r. ├ľlen bir kimse kabrinde M├╝nker ve NekirÔÇÖce rabbi, peygamberi ve dini hakk─▒nda sorgulanacakt─▒r. Hadislerde de bildirildi─či gibi kabir ki┼či i├žin ya bir cennet bah├žesi veya cehennem ├žukurudur (a.g.e., s. 25). ├éhirete dair s─▒rat, m├«zan, amel defteri, m├╝k├ófat ve ceza gibi hususlara iman etmek gereklidir. Cennet ve cehennem yarat─▒lm─▒┼čt─▒r, her ikisi de ebed├«dir. Decc├ólin ├ž─▒k─▒┼č─▒ ve Hz. ├Äs├óÔÇÖn─▒n n├╝z├╗l├╝ k─▒yamet al├ómetlerindendir. Hayatta olanlar─▒n ├Âlm├╝┼č kimseler i├žin verdi─či sadakalar ve yapt─▒─č─▒ dualar ├Âl├╝ye fayda sa─člar (a.g.e., s. 26, 31).

Tah├óv├« iman─▒ ÔÇťdil ile ikrar, kalp ile tasdikÔÇŁ ┼čeklinde tan─▒mlar. ─░man─▒n derecesi bak─▒m─▒ndan m├╝minler aras─▒nda ay─▒r─▒m yap─▒lamaz, sadece takv├ó ve s├ólih ameller a├ž─▒s─▒ndan aralar─▒nda fark bulunabilir. Ehl-i k─▒bleden olan kimse m├╝sl├╝man ve m├╝min olarak nitelenir, b├Âylesi tekfir edilemez. Ancak Tah├óv├«, iman─▒n bulunmas─▒ halinde g├╝nah─▒n ki┼čiye zarar vermeyece─či ┼čeklindeki irc├ó g├Âr├╝┼č├╝ne kat─▒lmaz (a.g.e., s. 21-22). ┼×efaat hakt─▒r, zira baz─▒ hadisler buna delil te┼čkil eder. Eb├╗ Han├«fe ┼čefaat├žileri genelde peygamberlerle s─▒n─▒rlad─▒─č─▒ halde (el-F─▒kh├╝ÔÇÖl-ekber, s. 11) Tah├óv├« bunlara m├╝ttaki m├╝minleri de il├óve eder. ─░tikad├« alanda kendine ├Âzg├╝ bir anlay─▒┼č geli┼čtirmeyen Tah├óv├« yeni bir sistem in┼ča etmemi┼čtir. Onun itikadla ilgili g├Âr├╝┼čleri, Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin yakla┼č─▒m─▒n─▒ ortaya koymas─▒ ve yanl─▒┼č anla┼č─▒lmas─▒n─▒ engellemesi bak─▒m─▒ndan ├Ânem ta┼č─▒r. Tah├óv├«ÔÇÖnin el-ÔÇÖAkidet├╝ÔÇÖt-Tah├óviyyeÔÇÖde nakletti─či g├Âr├╝┼čleri ─░bn Eb├╝ÔÇÖl-─░z, Necmeddin Baybars b. Yal─▒nk─▒l─▒n├ž et-T├╝rk├«, ├ľmer b. ─░shak el-Gaznev├«, Ekmeleddin el-B├óbert├«, Abd├╝lgan├« b. T├ólib el-Meyd├ón├« ve Abdullah el-Herev├« el-Habe┼č├« gibi ├ólimler ┼čerhederek delillendirmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Ahmet KaradutÔÇÖun Kel├óm Tarihinde Tah├óv├« ve Ak├«de Ris├ólesi adl─▒ y├╝ksek lisans teziyle (Ankara 1990), Arif AytekinÔÇÖin Tah├óv├« Akidesi ve Selef Ak├«desindeki Yeri adl─▒ doktora ├žal─▒┼čmas─▒ yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r (─░stanbul 1996).

B─░BL─░YOGRAFYA:
Buh├ór├«, ÔÇťEdebÔÇŁ, 69; Tah├óv├«, Bey├ón├╝ ÔÇśakideti EhliÔÇÖs-s├╝nne veÔÇÖl-cem├óÔÇÖa, Beyrut 1995, t├╝r.yer.; Eb├╗ Han├«fe, el-F─▒kh├╝ÔÇÖl-ekber (n┼čr. M. Z├óhid el-Kevser├«), Haydar├ób├ód 1321, s. 11; Beyhaki, el-Esm├óÔÇÖ veÔÇÖs-s─▒f├ót (─░m├ód├╝ddin), I, 388; II, 321-322; E. E. Elder, ÔÇťal-TahawiÔÇÖs Bayan al-Sunna waÔÇÖl-JamaÔÇÖaÔÇŁ, The Macdonald Presentation Volume, Princeton 1933, s. 131-144; Eyyub Ali, ÔÇťTahaviyyeÔÇŁ (trc. Ahmet Demirhan), ─░sl├óm D├╝┼č├╝ncesi Tarihi (ed. M. M. ┼×erif), ─░stanbul 1990, I, 281, 282, 292; Arif Aytekin, Ehl-i S├╝nnet ─░nan├ž Esaslar─▒: Tah├óv├« ve Akaid Risalesi, ─░stanbul, ts. (Seha Ne┼čriyat), s. 29-31.

Salih Sabri Yavuz  


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 6.05.2015



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...