f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler II

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Suat Y─▒ld─▒r─▒m Kelam T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 217 Hit : 7444 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 TDK nun T├╝rk├že S├Âzl├╝k├╝ Hakk─▒nda Baz─▒ M├╝lahazalar
2 ┼×eytani Ayetler Safsatas─▒ (Garanik K─▒ssas─▒n─▒n Tenkidi )
3 Risalei Nurda M├╝te┼čabih Ayetleri Anlamada ├ľnemli Esaslar I
4 ├ľmer Nasuhi Bilmenin B├╝y├╝k Tefsir Tarihi Hakk─▒nda Bir De─čerlendirme
5 M├╝te┼čabih Ayetler Hakk─▒nda ├ľnemli Bir Hat─▒rlatma
6 Muhammed Esedin Kuran Mesaj─▒ Adl─▒ Tefsiri Hakk─▒nda
7 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒ III
8 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒ II
9 Muas─▒r H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ─░slama Bak─▒┼č─▒
10 Misyonerlerin T├╝rkiyeyi De─čerlendirmeleri
11 Mirac Hakikatlerinden
12 Mehmed Akifin Kurana Bak─▒┼č─▒
13 Mehmed Akifin Kuran Anlay─▒┼č─▒
14 Medine Ara┼čt─▒rmalar─▒ Merkezi / ┘ůě▒┘âě▓ ěĘěş┘łěź ┘ł ě»ě▒ěžě│ěžě¬ ěž┘ä┘ůě»┘Ő┘ćěę ěž┘ä┘ů┘ć┘łě▒ěę
15 Mealimiz M├╝nasebetiyle
16 Mealim Hakk─▒nda Hezeyanlar
17 Makbul Tefsirin ┼×artlar─▒
18 Kuveyt Bilimsel ─░caz Sempozyumu
19 Kuran─▒n Tenciminin E─čitici ├ľzelli─či
20 Kuran─▒n Allah Kelam─▒ Oldu─čunu ─░spatta Bedi├╝zzaman Said Nursinin Orijinal Bir Usul├╝
21 Kuran─▒ Kerimin M├╝te┼čabihan Mesani ├ľzelli─či
22 Kuran─▒ Kerime G├Âre Ehli Kitapla Diyalog
23 Kuran─▒ Kerimde K─▒ssalar
24 Kuran─▒ Kerimde Hz. ─░san─▒n H├╝viyeti
25 Kuran ve Alevi (Nazmi N. Sakall─▒o─člunun Kuran ─░simli Derleme ├çevirisinin Ele┼čtirisi)
26 Ki┼činin Kuran─▒ Hakimi ─░le ├ľzel ─░leti┼čimi
27 Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler II
28 Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler
29 ─░slam─▒n Tan─▒tt─▒─č─▒ Allah
30 ─░slam─▒n H─▒ristiyanlara Uygulad─▒─č─▒ Ho┼čg├Âr├╝
31 ─░cazul Kuran ─░lmi
32 Hz. Peygamberin Kuran─▒ Tefsiri
33 Hristiyan Teslisi ve Hz. Meryem
34 Gazalinin Bilimsel Metodu
35 Evrensel Alim Muhammed Hamidullah
36 En M├╝kemmel Ahlak Ba┼čta Gelen Mucizelerdendir
37 Elmal─▒l─▒n─▒n Meali veya Sahipsizli─čin Meali
38 Elmal─▒l─▒ M. Hamdi Yaz─▒r─▒n M├╝te┼čabih Ayetleri Anlamaya Katk─▒s─▒
39 Elmal─▒l─▒ Hamdi Yaz─▒r ve Tefsiri
40 Diyalogda Anahtar ─░sim L. Massignon ve ─░slam
41 Ceza H├╝k├╝mleri A├ž─▒s─▒ndan Tevrat ve Kuran Adl─▒ Kitab─▒n Kriti─či
42 Canan ki Bir Melekti U├žtu
43 Ayetlerin Tertibinde Oryantalist ┼×├╝phesi
44 Ayetlerin Kronolojik S─▒ralanmas─▒
45 Allah─▒n Biz Zamirini Kullanmas─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
┼×u anda hristiyanl─▒k 1962 senesinden sonra bir de─či┼čim s├╝reci, i├žindedir. Kendinden ba┼čka da Allah 'a giden yollar─▒n oldu─čunu resmen kabul etmi┼čtir. Bu arada baz─▒ ├žatlak sesler ├ž─▒kmaya devam etmektedir. Bunlar, kendi dinlerinin g├╝zellikleriyle insanlar─▒n huzurlar─▒na ├ž─▒kacaklar─▒ yerde, ─░sl├óm dinini k├Ât├╝lemekle, z─▒mnen sosyalizm veya komunizme davetiye ├ž─▒karmaktad─▒rlar. A┼ča─č─▒daki yaz─▒da hristiyanl─▒─č─▒n ge├žirdi─či uzun as─▒rlar i├žinde nas─▒l bu noktaya geldi─či, yani m├╝sl├╝manlarla diyalo─ču ka├ž─▒n─▒lmaz g├Ârd├╝─č├╝ ve bunun arkas─▒ndaki fikri saiklerin neler oldu─ču Muhterem Hocam─▒z taraf─▒ndan bizzat kendi kaynaklar─▒na dayal─▒ olarak ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. ─░lkinde oldu─ču gibi bu yaz─▒y─▒ da ilgiyle okuyaca─č─▒n─▒z─▒ ├╝mid ediyoruz.
women cheat on their husbands infidelity in marriage unfaithful wife
click here dating for married men married affairs
manufacturer coupon for bystolic bystolic copay savings card
cialis coupon cialis coupon cialis coupon

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Kiliseyi ─░slam ─░le Diyalog ─░steme─če Sevk Eden Sebepler II

 

─░sl├óm G├╝ne┼či kainat─▒ ayd─▒nlatmaya "ba┼člad─▒─č─▒ zaman d├╝nya ├╝zerinde ├╝├ž b├╝y├╝k ilahi din vard─▒. Bunlar b├╝t├╝n insanl─▒─č─▒ ku┼čatmak ve il├óhi kurtulu┼č yolunu buldurmak ├╝zere g├Ânderilmi┼člerdi. Bunlar─▒n tarih├že bize yak─▒n olan─▒ Hristiyanl─▒k, ─░sl├óm─▒ kendine rakip g├Ârd├╝. Her iki dinin yay─▒lmay─▒ prensip olarak kabul etmesi, ├ólem┼č├╝mul olduklar─▒n─▒ s├Âylemesi ka├ž─▒n─▒lmaz bir ┼čekilde onlar─▒ kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirdi. Zaman i├žinde m├╝c├ódele ┼čekilleri de─či┼čik oldu. Bunlar─▒n belki de en korkuncu ve her iki taraf i├žin de a─č─▒r kay─▒plara sebep olan─▒ ├╝nl├╝ "Ha├žl─▒ Seferleri" idi.
As─▒rlar bu ┼čekilde ge├žti. Aradaki k─▒sa s├╝reli bar─▒┼č safhalar─▒ her iki tarafa da ge├žici s├╝k├╗n havas─▒ teneff├╝s ettirdiyse de ard─▒ndan gelen a├ž─▒k yahut gizli ├žeki┼čme iki taraf─▒ tarifsiz ac─▒lara salm─▒┼čt─▒.
20. Asra gelindi─činde d├╝nya vaziyetinde ciddi de─či┼čiklikler oldu. Bahsi ge├žen dinler kar┼č─▒s─▒nda olmak ├╝zere yeni bir siyasi g├╝├ž kendinden bahsetmeye ba┼člad─▒. Bu g├╝├ž, Marks'─▒n fikir babal─▒─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ ve materyalizm me┼čcereli─činde geli┼čen, Rus /steplerinde boy atan komunizm idi. Marks'─▒n dinleri afyon kabul eden g├Âr├╝┼č├╝ne hristiyan d├╝nyas─▒, beklenen tepkiyi g├Âstermedi. Ne zaman ki, kendi gen├žleri nihilizm felsefesi ile her┼čeyi bo┼č vermi┼čtik havas─▒ i├žinde hippiler gibi ya┼čamaya ba┼člad─▒lar. Beklenen gen├ž n├╝fus art─▒┼č─▒ olmad─▒. ─░ktisadi, ilm├« veya di─čer i┼čletmelerin idaresi yabanc─▒lar─▒n eline ge├žmeye ba┼člay─▒nca hristiyan d├╝nyas─▒ uyand─▒. Bu duruma ├ócil ├ž├Âz├╝m aramaya ba┼člad─▒. ─░┼čte o zaman, kendilerine 1400 sene ├Âncesinden uzanan zeytin dal─▒n─▒ hat─▒rlad─▒.
┼×u anda hristiyanl─▒k 1962 senesinden sonra bir de─či┼čim s├╝reci, i├žindedir. Kendinden ba┼čka da Allah 'a giden yollar─▒n oldu─čunu resmen kabul etmi┼čtir. Bu arada baz─▒ ├žatlak sesler ├ž─▒kmaya devam etmektedir. Bunlar, kendi dinlerinin g├╝zellikleriyle insanlar─▒n huzurlar─▒na ├ž─▒kacaklar─▒ yerde, ─░sl├óm dinini k├Ât├╝lemekle, z─▒mnen sosyalizm veya komunizme davetiye ├ž─▒karmaktad─▒rlar.
A┼ča─č─▒daki yaz─▒da hristiyanl─▒─č─▒n ge├žirdi─či uzun as─▒rlar i├žinde nas─▒l bu noktaya geldi─či, yani m├╝sl├╝manlarla diyalo─ču ka├ž─▒n─▒lmaz g├Ârd├╝─č├╝ ve bunun arkas─▒ndaki fikri saiklerin neler oldu─ču Muhterem Hocam─▒z taraf─▒ndan bizzat kendi kaynaklar─▒na dayal─▒ olarak ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. ─░lkinde oldu─ču gibi bu yaz─▒y─▒ da ilgiyle okuyaca─č─▒n─▒z─▒ ├╝mid ediyoruz.

6- H─▒ristiyanl─▒k d├╝nyas─▒n─▒ g├Âr├╝┼čmeye sevk eden sebeplerden biri de ─░sl├óm hakk─▒ndaki eski iddia ve iftiralar─▒n i├ž y├╝z├╝n├╝n iyice ortaya ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒d─▒r. Hz. Muhammed (a.s.)'in risaleti konusu, ba┼č─▒ndan beri H─▒ristiyanl─▒kta b├╝y├╝k bir s─▒k─▒nt─▒ya yol a├žm─▒┼čt─▒r. D├╝nyada hi├žbir ┼čah─▒s hakk─▒nda, Hz. Muhammed (a.s.) hakk─▒nda h─▒ristiyanl─▒k ├óleminde ileri s├╝r├╝ld├╝─č├╝ kadar m├╝tenak─▒z iddia ve iftiralar yap─▒lmad─▒─č─▒ kolayca s├Âylenebilir. Onun aleyhinde: Nast├╗r├« bir rahip, 'Arius'├žu, rahip Bah├«ra'n─▒n ┼čakirdi, yahudi haham─▒, sahte peygamber, ihtirasia bekledi─či papal─▒─ča se├žilemeyince h─▒ristiyanl─▒ktan ├Â├ž almak i├žin ayr─▒lan bir kardinal, ba┼č olmak isteyen siyas├« lider, Hz. ─░sa'n─▒n kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒km─▒┼č olan Deccal ve -en fenas─▒- m├╝sl├╝manlar─▒n ┼×eytan, J├╝piter ve Apollon ile birlikte (Mahon, adiyle) kendisine tapt─▒klar─▒ bir put (Mahon: Mahomet, o da Muhammed isminin tahrif edilmi┼č ┼čeklidir) gibi birbirini tutmaz iftiralar, b├╝t├╝n orta├ža─č Bat─▒s─▒n─▒ ─░sl├óm aleyhinde harekete ge├žiren yalanlar olmu┼čtur. M├╝ste┼črikli─čin ba┼člamas─▒ndan sonra, nisbeten tarafs─▒z de─čerlendirmeler yap─▒ld─▒─č─▒ s├Âylenmesine ra─čmen, asr─▒m─▒zdaki m├╝ste┼črikler aras─▒nda bile birbirini tutmayan iddialara rastlanmaktad─▒r. (─░sl├óm├« incelemeler yapan muas─▒r m├╝ste┼črikler tutumunun, Orta├ža─č─▒nkinden m├╝sbet y├Ânde ├žok uzakla┼čm─▒┼č bulundu─čunu belirtmek gerekir.) M├╝ste┼črikler -temay├╝llerine g├Âre- ─░sl├ómiyeti ya Yahudili─če, ya H─▒ristiyanl─▒─ča mal ederler. Baz─▒lar─▒, Hz.Peygamberin Mekke'de samimi bir d├«n├« lider iken Medine'de s─▒rf siyas├« lider haline geldi─čini ileri s├╝rd├╝ (Caetani, Lammens). Di─čer bir perspektif, mistik bir ├ž├Âz├╝m ┼čekline ba┼čvurdu: Protestan Tor Andrea onu, Ben├« ─░srail peygamberlerinden Amos'a ve Martin Luther'e benzetirken, katoliklerden Delacroix ile R. Blachere St.Theres d'Avila'ya benzettiler. Baz─▒lar─▒na g├Âre, devrindeki sosyal adaletsizli─či g├Âr├╝p ezilen kitleleri harekete ge├žiren bir halk lideri (Alman Grimme ve Anglikan din adam─▒ M. Watt) vb. Daha yak─▒nlardaki baz─▒lar─▒ da ├žekingen tav─▒rlarla psikanaliz metodlar─▒na g├Âre tahminlerde bulunmaya ├žal─▒┼čt─▒lar. Az ├Ânce i┼čaret etti─čimiz gibi, Orta├ža─čdan bu tarafa insaf noktas─▒na do─čru yakla┼čan bir temay├╝l oldu─ču s├Âylenebilir. Art─▒k m├╝ste┼čriklerin hemen hemen tamam─▒ -O'nu Peygamber olarak kabul etmeseler de- kendi kendisinin peygamber oldu─čuna samimi olarak inand─▒─č─▒n─▒, ba┼čka herhangi bir saikle kendisini b├Âyle g├Âstermedi─čini kabul etmektedirler.

Demek ki her ┼čeye ra─čmen, Hz.Muhammed (a.s.) Bat─▒da ilgi duyulan daha do─črusu kendisiyle ilgilenilmesi bir mecburiyet haline gelen bir ┼čahsiyet olmu┼čtur. Onun hakk─▒nda, birinin s├Âyledi─čini -├žok ┼č├╝k├╝r-├Âb├╝r├╝n├╝n y─▒kt─▒─č─▒ Bat─▒da aleyhtar tutum b├╝sb├╝t├╝n ba┼čar─▒l─▒ olamam─▒┼čt─▒r. Olsa olsa hakk─▒nda teredd├╝t edilmi┼čtir. ┼×u hadise de bunu iyice g├Âsteren say─▒s─▒z ├Ârneklerden biridir; M.Rodinson'un (22) (ki ─▒rken yahudi olup ciddi bir marksist m├╝ste┼čriktir) yazd─▒─č─▒na g├Âre, 1960 y─▒l─▒nda Paris'te bir yay─▒nevi anket d├╝zenleyerek okuyuculardan insanl─▒k tarihinde en etkili olmu┼č ┼čahsiyetin ad─▒n─▒ yazmalar─▒n─▒ istemi┼čti. Maksad─▒ bu ┼čahsiyet hakk─▒nda bir kitap yay─▒nlamakt─▒. Sonu├ž hayret uyand─▒rd─▒: Zira ba┼čka herhangi bir isimle k─▒yas kabul etmeyecek derecede, Hz.Muhammed'in ad─▒n─▒ yazanlar─▒n say─▒lar─▒ ├žok fazla idi. Rodinson, bunun ├╝zerine yay─▒nevinin b├Âyle bir kitap yazmay─▒ kendisinden istedi─čini bildirir. Nitekim onun Mahomet ad─▒n─▒ verdi─či bir kitab─▒ bundan sonra ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. (1961 ve 1968). 1984 y─▒l─▒nda Amerika Birle┼čik Devletlerinde d├╝zenlenen bir ankette yine buna benzer bir netice al─▒nm─▒┼čt─▒.

Samimi bir h─▒ristiyan din adam─▒ olan Charles-J.Ledifin tezi b├╝y├╝k yank─▒lar uyand─▒rd─▒─č─▒ndan, onun eseri ├╝zerinde nisbeten biraz fazla dural─▒m. Anti-semitisme (yahudi d├╝┼čmanl─▒─č─▒) teriminin lafz─▒ gibi hakikati da kendisinin icad─▒ olan Bat─▒, kendisinin (Nazizm eliyle) ger├žekle┼čtirdi─či yahudi k─▒r─▒m─▒n─▒n verdi─či eziklikle, yapt─▒─č─▒ zulm├╝ -g├╝ya telafi i├žin- yahudi d├╝┼čmanl─▒─č─▒ ile tarihinde oldu─ču gibi ya┼čad─▒─č─▒ zamanda da alakas─▒ olmayan masum bir milleti yurdundan s├╝rerek, kendi c├╝rm├╝n├╝n cezas─▒n─▒ Filistinli m├╝sl├╝manlara ├žektirip, yahudilere sun'├« bir vatan ba─č─▒┼člamak suretiyle zulm├╝n├╝ kat kat art─▒r─▒nca Hz.─░brahim (a.s.)'de k├Âkle┼čen ├╝├ž dinin mensuplar─▒, bilhassa m├╝sl├╝manlarla yahudiler k─▒ran k─▒rana bir sava┼ča girdiler. (Aradan ge├žen takriben k─▒rk seneden beri be┼čeriyetin bu b├╝y├╝k yaras─▒ndan akan kanlar, d├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesini de boyayarak h├ól├ó kan─▒yor. M├╝him bir sebep olarak bu yaray─▒ dindirmek gibi bir saiki de bulunan diyalog ├ža─čr─▒s─▒ ve te┼čebb├╝sleri buna ve emsali dertlere ┼čifa sunabilecek mi, sunamayacak m─▒? Mesele burada d├╝─č├╝mlenmektedir. Kilise "evlatlar─▒n─▒" bu zul├╝mden vazge├žirmezse veya vazge├žirmeye g├╝c├╝ yetmedi─či takdirde var kuvvetiyle mazlumlar─▒n yan─▒nda oldu─čunu ispatlamazsa, g├╝zel s├Âzler ve temenniler suya yaz─▒ yazma gayretinden ba┼čka bir ┼čeye benzemez. Etkinli─činin mahdut oldu─čunu bildi─čimiz Kili-senin, birinci vazifeyi ba┼čarmas─▒n─▒ pek m├╝mk├╝n g├Ârm├╝yoruz. Ama imk├óns─▒z olmayan ikinci vazifesini de yerine getirdi─čini -┼čimdilik- s├Âyleyemeyiz.) Bir taraftan kanayan bu yaray─▒ dindirmek, di─čer taraftan Allah'a iman─▒ ortadan kald─▒rmaya kararl─▒ be┼čer├« ideolojilerin h─▒zla yay─▒lmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda, be┼čeriyetin hadd ├╝ hesaba gelmez dal├óletlerine bakarak, bir├žok m├╝ste┼črik taraftar─▒ bulunan monoteist gelene─čin (Hz. Musa, Hz. ─░sa, Hz. Muhammed aleyhim├╝sselam hatt─▒n─▒n) d├«n├« ve r├╗h├« miras─▒n─▒ kurtarmak d├╝┼č├╝ncesi, bir diyalog ├Âzlemi uyand─▒rm─▒┼čt─▒.

B├Âyle bir diyalogun d├«n├« temelini, haz─▒rlamak ├╝zere -ba┼čkalar─▒ meyan─▒nda- Ch.Ledit, bir havari ┼čevkiyle, kendi ifadesiyle "yirmi senelik ara┼čt─▒rma ve tefekk├╝r├╝n meyvesini" sunmak istedi (23). Ch.Ledit. Kur'├ón'da bildirilen ehlu'l-Kitab s─▒rr─▒n─▒n a├ž─▒k bir izah─▒n─▒ teklif etmektedir. M├╝sl├╝manlar─▒n, di─čer gayr-i h─▒ristiyanlar gibi pagan say─▒lamayacaklar─▒n─▒, onlarla bir tutulmamalar─▒ gerekti─čini savundu. "┼×ayet biz ─░sl├óm'─▒n ger├žek de─čerlerini kabul ve teslim edersek, Kilisenin ─░sl├óm ├╝lkelerindeki b├╝t├╝n misyon gayreti tehlikeye girer" diye itiraz eden h─▒ristiyanlara kar┼č─▒ (24) kendi tutumunu m├╝dafaa etti ve ─░sl├óm'─▒, sem├óv├« Kitaplar (reveletion biblique) muhtevas─▒na yerle┼čtirmek gerekti─čini s├Âyledi. Misyonerlerin ─░sl├óm ├╝lkelerinde ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─črayarak yerlerinde saymalar─▒n─▒ da, misyonerler taraf─▒ndan

Kur'├ón'─▒n, kad├«m semav├« Kitaplar silsilesi ile ilgisiz oldu─čunun iddia edilmesinden ileri geldi─čini ifade etti.

Ledit, Kur'├ón'─▒, dindar bir h─▒ristiyanca okuyup yorumlamakta, onda kendi inan├žlar─▒na deliller bulmakta ve netice itibariyle ─░sl├óm'─▒n, H─▒ristiyanl─▒─ča y├Ânelmi┼č oldu─čunu ve b├╝t├╝n bunlar─▒n da ka├ž─▒n─▒lmaz bir surette Hz.Muhammed'in peygamberli─činin do─črulu─čuna g├Ât├╝rd├╝─č├╝n├╝ s├Âyler (25). Hz.─░smail (a.s.)'a yap─▒lan va-ad'den (Tekvin, 16 ve 17. bablar) de hareket ederek bu fikri takviye eder. L.Massignon'un O'nun hakk─▒nda (putlar─▒ y─▒k─▒p tevhide ayk─▒r─▒ ne varsa ortadan kald─▒rmas─▒ ve fakat m├╝sbet y├Ânde il├óh├« esrara dair bir┼čey s├Âylememesi iddias─▒yle) "selb├« peygamber" demesine benzer bir tarzda, ona "y├Ânlendirici peygamber" (pro-fethie diractrice) ├╝nvan─▒n─▒n verilmesini teklif eder. ─░sl├óm'─▒n, extra-scripturaire (Kitab-─▒ Mukaddes haricindeki) vahyin, nih├ó├« noktas─▒ oldu─čunu s├Âyler. Ledit, "hipotez" olarak nitelendirdi─či bu iddias─▒z teklifinden dolay─▒ ├žok tenkit edilmi┼čtir. G.C.Anavvati de felsefe, Kur'├ón tefsiri ve Kitab-─▒ Mukaddes tefsiri y├Ânlerinden onun teklifini tenkit edenlerdendir (26). Y.Moubarac ise, bu eserin katolik din├« muhitlerinde sempati ile kar┼č─▒land─▒─č─▒n─▒ ve bu durumun hayret uyand─▒r─▒c─▒ say─▒labilece─čini s├Âyleyerek "─░sl├óm'─▒n do─ču┼ču meselesinin, Dinler Tarihi'nde yeni kurulan temellere g├Âre yeniden d├╝┼č├╝n├╝lmesini" teklif eder. L.Massignon ise kitab─▒, iyi niyet tezah├╝r├╝ kabul edip, aksine k├Ât├╝ niyetin tezah├╝r├╝ olan H.Zackarias'─▒n kitaplar─▒ (27) ile z─▒tl─▒k te┼čkil etti─čini belirtir (28). Marksist M.Rodinson da -kendi temay├╝l├╝ icab─▒- bu te┼čebb├╝sten pek memnun kalmaz; bunun katolikler aras─▒nda huzursuzluk ├ž─▒kard─▒─č─▒ gibi m├╝sl├╝manlar─▒n da Hz. Muhammed hakk─▒nda "bu peygamberlik strapontinhe (29) raz─▒ olmayacaklar─▒n─▒ ifade eder (30). Ch.Ledit'in ortaya att─▒─č─▒ bu teklif mahiyetinde ba┼čka de─čerlendirmeler -az da olsa- yap─▒lmaya devam etmektedir. Mesela, C.Geffre ┼č├Âyle diyor: "(Hz.) Muhammedin ifade etti─či vahiy Tanr─▒n─▒n esrarl─▒ bir s├Âz├╝ kabul edilebilir. O Tanr─▒ ki, titiz bir tevhide z─▒t olan putperestlik temay├╝l├╝ne kar┼č─▒ yahudi ve h─▒ristiyan ┼čuurunu sorgulamaya devam etmektedir." (C.Geffre, La theologie des religions non chretiennes vingt ens apres le Concil Vatican 11., ─░slamochristiana, 11 (1985), 5-133, s.117).

Art─▒k bu hale gelmi┼č bir d├╝nyada ya┼čayan insanlar─▒, Orta├ža─č Bat─▒s─▒n─▒n karanl─▒klar─▒nda ├Âr├╝lm├╝┼č maksatl─▒ efsanelere inand─▒rmak m├╝mk├╝n olmayaca─č─▒na g├Âre Kilise, -kamuoyunda puan kaybetmemek i├žin de olsa- ister istemez bir tav─▒r alarak, butlan─▒ ├ó┼čik├ór iftiralar─▒ reddetmek mecburiyetinde kalm─▒┼č olmal─▒d─▒r.

7- Diyalog ├ža─čr─▒s─▒n─▒n, siyas├« bir gaye ta┼č─▒d─▒─č─▒ da s├Âylenebilir. Baz─▒ s├Âm├╝rgeci h─▒ristiyan devlet adamlar─▒, s├Âm├╝r├╝len m├╝sl├╝man ├╝lkelerdeki istikl├ól hareketlerini zay─▒flatmak ve onlar─▒, kendi lehlerine olacak bir bar─▒┼ča ├žekebilmek i├žin sertlikleri yumu┼čatacak diyalog ├ža─čr─▒s─▒nda fayda ummu┼č olup, bu fikri baz─▒ din adamlar─▒na da telkin etmi┼č olmal─▒d─▒rlar. ├ľyle anla┼č─▒l─▒yor ki, ba┼čta Frans─▒z ve ─░ngilizler olmak ├╝zere baz─▒ s├Âm├╝rgeci Bat─▒ ├╝lkelerinin hakimiyetlerindeki -ahalisinin ekserisi m├╝sl├╝man olan- ├╝lkelerde istikl├ól irade ve m├╝cadelelerinin yo─čunluk kazand─▒─č─▒ 1950-1960 ve bilhassa 1955-1960 y─▒llar─▒ aras─▒nda diyalog te┼čebb├╝sleri de son derece fazlala┼čm─▒┼čt─▒r. Fas, Tunus, Libya, Fildi┼či Sahili, Gine, Kamerun, Malaya, Mali, Moritanya, Ni-jer, Nijerya, Orta Afrika, Senegal, Cezayir bu tarihlerde m├╝cadele verip istiklallerini elde eden m├╝sl├╝man ├╝lkelerdendir. Diyalog arzusunda ┼č├╝phesiz ki, 1954-1962 y─▒llar─▒ aras─▒nda bir milyondan fazla kurban veren Cezayirlilerin Fransa ile olan sava┼člar─▒n─▒n b├╝y├╝ktesin vard─▒r (31).

1955 y─▒ll─▒ndan itibaren Avrupa'da m├╝sl├╝manlarla ilgili milletleraras─▒ toplant─▒lar─▒n da yo─čunla┼čt─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor ki bunlar meselenin siyas├« boyutlar─▒n─▒ g├Âstermektedir. ├ľnce, rastgele tesbit edebildi─čimiz baz─▒ toplant─▒lar─▒ yazal─▒m;

Bordeaux toplant─▒s─▒ (25-29 Haziran 1956) "─░sl├óm tarihinde klasik d├Ânem ve k├╝lt├╝rel gerileme" konusunu ele alm─▒┼čt─▒r. Tebli─čler Actes du symposium intemationel de la civilalisiation musulmane (Bordeaux, 25-29 Juin 1956) ad─▒yla Paris'te G.P. Maisonneuve et Besson-Chantemerle taraf─▒ndan ne┼čredilmi┼čtir. Strasbourg toplant─▒s─▒n─▒n konusu "─░sl├óm'─▒n ├Âz├╝mlenmesi (elaboration)" olmu┼čtur. (12-14 Haziran 1956). Bu kongrenin tebli─čleri de P.U.F. taraf─▒ndan Paris'e 1961'de yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Br├╝ksel'de 11-14 Eyl├╝l 1961 g├╝nlerinde "─░sl├óm Sosyolojisi" toplant─▒s─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu kongrenin tebli─čleri de Br├╝ksel'deki "Muas─▒r m├╝sl├╝man d├╝nyas─▒n─▒n problemlerini inceleme merkezi" taraf─▒ndan 1962'de yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. (Centre po-ur l'etude des problemes du monde musulman contemporaine, 1962). Zaten kongreyi tertipleyen de bu merkezin ba┼čkan─▒ m├╝ste┼črik Arman Abel'dir. Her ├╝├ž toplant─▒da da m├╝sl├╝manlar─▒n ve ┼čarkl─▒lar─▒n bulunmad─▒klar─▒ ve i┼čtirak eden isim ├╝stelerinden anla┼č─▒lmaktad─▒r. Nitekim bu duruma J.Berque dikkati ├žekmi┼č ve teess├╝f├╝n├╝ belirtmi┼čtir. 1-9 Eyl├╝l 1959'da Cologne'da "─░sl├óm Felselesi" toplant─▒s─▒ yap─▒lm─▒┼č olup bu toplant─▒ya m├╝sl├╝manlardan da kat─▒lanlar olmu┼čtur. T├╝bingen ├ťniversitesi 1960-1961 k─▒┼č─▒nda "─░sl├óm ├ťlkelerinin Problemleri" konusunda seri konferanslar d├╝zenlemi┼čti. Bu konferanslar "─░sl├óm D├╝nyas─▒ ve ┼×imdiki Zaman" ad─▒ alt─▒nda toplan─▒p ne┼čredildi. (Die Welt des ─░sl├óm und die Gegen Wart, hsg. von Rudi Paret, 208 s., Stuttgart, W. Kohlhammer, 1961). ─░talya'da belli ba┼čl─▒ m├╝ste┼črikler Le Civilta deli Orien├«e ad─▒yla 4 ciltlik b├╝y├╝k bir ansiklopedi ├ž─▒kard─▒lar. (Roma, ed. Casini, Sotto gli auspici della fondaziene giorgio cini e dell'lstituto per il Medio et estremo Oriente, 1956-1962).

Hususiyle din├« mahiyetteki ─░sl├óm-h─▒ristiyan g├Âr├╝┼čmeleri olarak Bhamdoun (1954 ve 1956 y─▒llar─▒nda), ─░skenderiye (1955), Venedik (1955), Floransa (1958) toplant─▒lar─▒ zikredilebilir. (Bu toplant─▒lar 1960'dan sonra da artarak devam etmi┼čtir: Kurtuba (Cordue, 1974 Eyl├╝l), Tunus (1974 Kas─▒m), Kiliseler ├Âk├╝menik konseyinin (COE) destekledi─či Broummana (1972, yirmi kadar ├╝lkeden temsilcinin bulundu─ču bu toplant─▒ya hi├žbir T├╝rk kat─▒lmam─▒┼čt─▒r.) Cenevre (1969), Beyrut-Ajaltoun (1970), bu toplant─▒ya fazla olarak hindu ve budistler de kat─▒lm─▒┼člard─▒r.

Ayn─▒ d├Ânemde, tabiat─▒yle ─░sl├óm ile diyalogdan bahseden hayli kitap ve inceleme de ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Kiliseyi diyalo─ča sevk eden bir sebep de muhtemelen, yap─▒lan bu ne┼čriyat bombard─▒man─▒ ile meydana gelen umumi efk├órd─▒r.

─░rene -M.Daimais, Parole et Missione- dergisindeki makalelerinde, ─░sl├óm'a duydu─ču hayranl─▒─č─▒ gizlememektedir. Bu meyanda onun ┼ču makaleleri zikredilebilir; Questions sur L'lsl├óm, 3 (1958), s. 402-412; Conditions et depessement du dielogue ─░sl├ómo-Chretien 6 (1959), s. 425-434; L'lsl├óm d'hier a demain, 16 (1962), s.117-132. Dinsiz iken, Irak'ta ├Âl├╝mden kurtulmas─▒na sebep olan bir m├╝sl├╝man dostunun davran─▒┼č─▒n─▒n tesirinde kalarak yolunu de─či┼čtirip h─▒ristiyan inanc─▒na teslim olan (1-3 May─▒s 1908'de) L.Massignon, hususiyle Arap├žaya ve araplara sevgi izhar edecek, eserleri ile ve ┼čahs├« temaslar─▒ ve mektuplar─▒ ile, m├╝sl├╝manlarla h─▒ristiyanlar aras─▒nda diyalog pe┼činde ko┼čacakt─▒r (32). O, bu s─▒ralarda -daha sonra 1963'te VI. Paul lakab─▒yle papal─▒─ča se├žilip "diyalog papas─▒" diye tavsif edilecek olan Milano Piskoposu Mgr.Montini ile s─▒k─▒ bir temas i├žinde bulunuyordu.

Lumiere et ├ľie dergisi (33) 1956 y─▒l─▒nda Kuzey Afrika'da cereyan eden ac─▒ hadiseler s─▒ras─▒nda "olaylar─▒n kar┼č─▒s─▒na kendimizi h─▒risti-yanca koymal─▒y─▒z, bir ├ž├Âz├╝me ula┼čmak i├žin m├╝sl├╝manlar─▒ anlamaya ├žal─▒┼čmal─▒y─▒z" diyerek 1956 y─▒l─▒ndaki 25. say─▒s─▒n─▒ ─░sl├óm'a tahsis edip Katolik ─░sl├ómiyet m├╝tehass─▒slar─▒na ─░sl├óm'─▒n muhtelif cephelerini izah ettiren incelemeler yay─▒nland─▒. Y. Moubarac ─░sl├óm'─▒n Zuhuru, J.Jomier ─░sl├óm'a G├Âre ─░nsan─▒n Necat─▒ ve Amelleri, L.Gardet ─░sl├óm ┼×eriat─▒, J.Jomier ─░sl├óm'─▒n Fikr├« Taraflar─▒, G.C.Ana-wati (imzas─▒n─▒ koymaks─▒z─▒n) H─▒ristiyan-M├╝sl├╝man M├╝nasebetleri Hakk─▒nda M├╝lahazalar, Y.Moubarac Kur'├ón Metninin Tesisi Hususunda Son ─░lm├« Bilgiler, adl─▒ makalelerini bu say─▒da ne┼črettiler.

La Mission dergisi 1957 y─▒l─▒nda 27. say─▒s─▒n─▒ ─░sl├óm'a-tahsis etti (244 s.). Bu say─▒da J.M.Abd el-Jalil M├╝sl├╝manlar─▒n H─▒ristiyan Bat─▒dan Bekledikleri P.Rondot bug├╝nk├╝ ─░sl├óm ve Devlet ba┼čl─▒kl─▒ makalelerini yay─▒nlad─▒klar─▒ gibi ayr─▒ca L.Gardet, G.C.Anawati ve ba┼čka m├╝ellifler de yazd─▒lar.

Ayl─▒k bir dergi olan La Table Ronde 1958 Haziran say─▒s─▒n─▒ ─░sl├óm'a tahsis etti. M.Watt, J.Doresse, H.Corbin, Claude Cahen, Mille Eva Meyerovi├«ch ve ba┼čka ─░sl├ómiyat├ž─▒lar, ─░sl├óm'─▒n ├že┼čitli, y├Ânlerini bu say─▒da anlatt─▒lar.

Cahiers de l'Institut de Secience Economique Appliquee dergisi 1960 ekimindeki 106. say─▒s─▒n─▒ (220 s.). "─░sl├óm, ekonomi ve teknik" konusu ile, keza 1961 Aral─▒k'─▒ndaki 120. say─▒s─▒n─▒ "Muas─▒r m├╝sl├╝manlarda eskilik ve yenilik taraftarlar─▒" (236 s,) konusu ile ─░sl├óm'a tahsis etti. 106. say─▒da Abel Bir Afrika-Asya Ortak Pazar─▒, P.Rondot Teknik Kar┼č─▒s─▒nda M├╝sl├╝manlar, R.Arnaldez ─░sl├óm Hukukunda Zek├ót Teorilerinin Ekonomik ve Sosyal Bir izah, J.H.Servier Cezayir Berber├«lerindeki Geleneksel Ekonominin Temelleri Hakk─▒nda Bir Deneme, G.Destanne de Bemis ─░sl├óm ve Ekonomik Geli┼čme, J.Astruy ─░sl├óm'─▒n ekonomik vokasyonu adl─▒ incelemelerini, 120. say─▒s─▒nda ise L.Mas-signon ─░sl├óm'da Arkaizm ve Modernizm, insan eme─činin yeni bir str├╝kt├╝r├╝ hakk─▒nda M.Hamidullah Modern Ekonomi ve ─░sl├óm adl─▒ incelemelerini D.Jacques-Maunie ve ba┼čka yazarlar da ─░sl├óm hakk─▒ndaki makalelerini ne┼črettiler.

Ayr─▒ca Studia Missionalia ve Leyden'de E.J.Brille yay─▒nevi taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan Journal of the economic and Social History of the Orient gibi dergilerde ─░sl├óm, g├╝ndeme getiriliyordu.

Muas─▒r m├╝sl├╝manlar hakk─▒nda otorite say─▒lan Pierre Rondot ─░sl├óm ve Bug├╝nk├╝ M├╝sl├╝manlar (L'Islam et les musulmans d'aujourdhui ed. de I'Orante, 1958, 376 s.) adl─▒ eserini bu s─▒ralarda yay─▒nlad─▒. Kitap, Cezayir harbi s─▒ras─▒nda ├ž─▒k─▒yor. M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ matlup davran─▒┼čta bulunmak i├žin, onlar─▒ iyi tan─▒mak gayreti m├╝┼čahede ediliyor. ─░sl├óm ├╝lkelerinde uzun ikametleri olmu┼č ve muas─▒r m├╝sl├╝manlar hakk─▒nda birka├ž kitap yazm─▒┼č bulunan P. Rondot'un diyalog konusundaki fikirlerini G.C.Anavvati ┼č├Âyle ├Âzetliyor: 1-─░sl├óm r├╗h├ón├«, siyas├«, i├žtim├ó├« ve k├╝lt├╝rel cepheleri bulunan karma┼č─▒k bir vak─▒ad─▒r; ak├«de, ─░sl├óm'─▒ inhisar─▒na almamakla beraber, bu muhtelif cephelerin esas─▒nda yer al─▒r. 2- Ne tek Tanr─▒'ya m├╝┼čterek iman, ne de ba┼čl─▒ca ahl├ók├« de─čerleri y├╝celtmekteki, ne dua ve oru├žtaki veya insan sevgisi konusundaki k─▒yaslama, H─▒ristiyanl─▒kla ─░sl├óm aras─▒nda temelde bir ayn─▒l─▒k h├╝km├╝ne varmaya imk├ón vermez. Toleransl─▒ davranarak bu iki dini birbiriyle kar─▒┼čt─▒rmaya gitmek, sadece sath├« bir yakla┼čt─▒rmadan ibaret kal─▒r. ─░sl├óm'a olan b├╝t├╝n kalb├« sayg─▒m─▒z, m├╝sl├╝manlara duydu─čumuz dostluk, esas├« ve a┼č─▒lmaz itikat farkl─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Âlgede b─▒rakmamal─▒d─▒r. ─░sl├óm'daki tevhit telakkisi, H─▒ristiyanl─▒─č─▒n esas─▒nda bulunan Teslis, Tecass├╝d (incamation), Tekfir (re-demption) temel s─▒rlar─▒na yer b─▒rakmamaktad─▒r.

Norman Daniel'in Islam and the West, the Making of an Image. (Edinbourg, 1960, X+444 s.) eseri, ─░sl├óm mevzuunda bilgisiz oldu─ču halde ona h├╝cum eden Bizansta do─čmu┼č H─▒ristiyanl─▒k savunmas─▒n─▒n ve Isl├óm f├╝tuhatlar─▒n─▒n tesirindeki orta├ža─č Bat─▒s─▒n─▒n Hz. Muhammed (sav) ve ─░sl├óm aleyhindeki ne gibi iftiralar ve karanl─▒k fikirler ├Ârd├╝─č├╝n├╝ g├Âsterir. M├╝ellif geni┼č malzemeye dayanarak bilhassa 1100-1350 d├Âneminde h─▒ristiyan Bat─▒da ─░sl├óm hakk─▒ndaki fikirlerin te┼čekk├╝l├╝n├╝ incelemekle beraber, daha az tafsilatl─▒ olarak, g├╝n├╝m├╝ze kadar ─░sl├óm hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝nceleri anlatmaktad─▒r (34).

8- Diyalog arzusunda olan bir├žok h─▒ristiyan, geleneksel ─░sl├ómiyete ba─čl─▒ olanlarla g├Âr├╝┼čmenin m├╝mk├╝n olmayaca─č─▒n─▒, ancak baz─▒ ayd─▒n m├╝sl├╝manlarla bunun m├╝mk├╝n oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rler. Takdir ettikleri ┼čah─▒slar, Kur'├ón-─▒ Ker├«min metnine "tarih├« metod", "edeb├« neviler" gibi metin tenkidi usullerini uygulayanlar ve a┼č─▒r─▒ fikirleri sebebiyle m├╝sl├╝manlar─▒n ekserisi nezdinde iyi kabul g├Ârmeyen kimselerdir. (E. el-H├╗l├«, Fazlurrahman vb.). Bu h─▒ristiyanlar, m├╝sl├╝manlar─▒n vahy inan├žlar─▒nda esneklik, daha do─črusu gev┼čeklik g├Âr├╝nce memnuniyetlerini gizlememekte ve Kur'├ón'─▒n b├Âyle anla┼č─▒lmas─▒n─▒n diyalo─ču kolayla┼čt─▒raca─č─▒n─▒ ifade etmektedirler. Halbuki diyalog, dinin muteber klasik h├╝k├╝mlerine ba─čl─▒ olanlarla yap─▒l─▒rsa bir de─čer ta┼č─▒r, yoksa eski bilgisizlik ve ilgisizlik bir ba┼čka surette tezah├╝r etmi┼č olur. Paris'te ayl─▒k h─▒ristiyan-m├╝sl├╝man g├Âr├╝┼čmeleri tertipleyen bir protestan kilisesinde 1955 y─▒l─▒ndaki bir mecliste, Re┼čid ismini alm─▒┼č Frans─▒z as─▒ll─▒ bir m├╝sl├╝man─▒n s├Âylemi┼č oldu─ču ┼ču s├Âz├╝, bu konuda pek anlaml─▒ buluyoruz: "Siz h─▒ristiyanlar, m├╝sl├╝man olduklar─▒n─▒ ifade ettikleri halde ─░sl├óm'─▒ iyi bilmeyen ve ya┼čamayan size benzetti─činiz bir tak─▒m kimselerle oturup konu┼čmakla bir i┼č yapaca─č─▒n─▒z─▒ m─▒ san─▒yorsunuz? "(Bu s├Âzleri, m├╝sl├╝manl─▒k ad─▒na kendisine g├Âre yorumlar yapan bir ┼čahs─▒n konu┼čmas─▒ ├╝zerine s├Âylemi┼čti).

M├╝sl├╝manlar─▒n, Kur'├ón'a kritik metod uygulayarak bakmalar─▒ndan memnun olanlara baz─▒ ├Ârnekler verelim: G. C. Anawati, Modern M├╝slim Koran Interpretation (1180-1960) (Leyden, Brille, 1961) yazar─▒ J.M.S.Baljon ile birlikte, m├╝sl├╝manlar aras─▒nda Dr. K├ómil Hussein, el-H├╗l├«, M. Halefulah gibi "kritik metodu tarih├« ve mukayeseli lenguistik ve etnografya y├Ânleriyle edeb├« neviler ay─▒r─▒m─▒yla ├žekingen bir tarzda da olsa" tatbik edenlerden dolay─▒ memnun olmaktad─▒rlar (35). R. Arnaldez, normal m├╝sl├╝man─▒ diyaloga celbetmenin pratik olarak imkans─▒z oldu─čunu s├Âyledikten sonra Mu'tezile mesle─činin "mahluk Kur'├ón" anlay─▒┼č─▒n─▒ diriltti─čini s├Âyledi─či M. Abduh mektebinin telakkisi galip geldi─či takdirde diyalo─čun olduk├ža kolayla┼čaca─č─▒n─▒ ifade etmektedir (36). R. Caspar ─░sl├óm ├ťlkelerinde Kur'├ón'─▒n Yeni Bir Yorumuna Do─čru (37) adl─▒ makalesinin ├že┼čitli yerlerinde ayn─▒ tutumu sergilemektedir.

Hristiyanlar─▒n, iki ├╝├ž as─▒rl─▒k tenkidlerinden sonra kendi din kitaplar─▒ i├žin ister istemez kabule mecbur kald─▒klar─▒ gev┼ček vahy inanc─▒n─▒ m├╝sl├╝man─▒n benimsemesi m├╝mk├╝n de─čildir. Bu durum m├╝sl├╝manlar─▒n ┼ču ├óyetteki ir┼čada iyice kulak vermelerinin gerekti─čini hat─▒ra getirmektedir: "Onlar, kendileri k├ófir olduklar─▒ gibi, ke┼čki siz de k├ófir olsan─▒z da b├Âylece e┼čit olsan─▒z isterler" (Nisa S├╗resi, 89). Yersiz olmayan bu ┼č├╝phe ile hareket edersek, baz─▒ hristiyanlar─▒n diyalogdan, m├╝sl├╝manlar─▒ dinlerinde ┼č├╝pheye d├╝┼č├╝rmek maksad─▒n─▒ g├╝tt├╝klerini s├Âyleyebiliriz.

9. Hristiyanlar─▒n diyalog arzu etmelerinin sebeplerinden biri de, ─░sl├óm'dan uzakla┼čm─▒┼č m├╝sl├╝manlar─▒n teb┼čire yani Hristiyanl─▒─č─▒n davetini kabule haz─▒r hale geldikleri d├╝┼č├╝ncesi olabilir. Tarihte m├╝si├╝manlar─▒n Hristiyanl─▒─ča girdikleri pek g├Âr├╝lm├╝yor; aksi ise ├žoklukla vaki olmu┼čtur ve olmaktad─▒r. Bu durum hristiyanla-ra ┼ču fikri vermi┼č olmal─▒d─▒r: ┼×imdiye kadarki tutumumuz (┼čiddet, iftira, k├╝├ž├╝mseme vb.) onlar─▒n mukavemetine yol a├žt─▒, ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─črad─▒. Hristiyanl─▒─č─▒ tarihte ona bula┼čan baz─▒ unsurlardan (Bat─▒ emperyalizmi, kapitalizm, sosyalizm vb.) ar─▒nm─▒┼č olarak bildirdikleri takdirde anlay─▒p benimsemeleri daha kolay olabilir. R. Arneldez'in yazd─▒─č─▒na g├Âre Kuzey Afrika'daki baz─▒ m├╝nferit irtidat vak'alar─▒ da kendilerine bu d├╝┼č├╝nceyi vermi┼č olmal─▒d─▒r. Zaten m├╝sl├╝manlar bat─▒ medeniyetinin tesirinde kalarak sosyoljik y├Ânden hristiyanlara benzemi┼č olmalar─▒ sebebiyle, yava┼č yava┼č Hristiyanl─▒─č─▒n psikolojik esaslar─▒n─▒ da kabule haz─▒r hale gelmi┼č say─▒labilirler; en az─▒ndan onlardan bir k─▒sm─▒nda bu davet yank─▒ uyand─▒rabilir, diye d├╝┼č├╝nmeleri muhtemeldir. ├ľmr├╝n├╝ b├╝y├╝k fedak├órl─▒klar g├Âstererek m├╝sl├╝manlar aras─▒nda ge├žirmi┼č ve onlar─▒n ├žo─čunun sempatisini kazanm─▒┼č olan me┼čhur misyoner Ch. de Foucold'un (38). "Hristiyanla┼čt─▒rmadan ├Ânce medenile┼čtiriniz", prensibinin tatbik├žisi oldu─ču bilindi─či gibi, bu d├╝sturun daha ba┼čka bir├žoklar─▒ nezdinde de makul kar┼č─▒land─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor.

Bat─▒da vak─▒aya pek uymayan bir telakkiye bak─▒l─▒rsa, m├╝sl├╝manlar medenile┼čtik├že yani modern bat─▒ e─čitimini, k├╝lt├╝r ve tekni─čini ald─▒klar─▒ nisbette ─░sl├óm'dan uzakla┼č─▒rlar. Bu faraziye baz─▒ hristiyanlara g├Âre bir d├╝┼č├╝nce telkin ediyor. ├ça─č─▒m─▒zda bat─▒ k├╝lt├╝r├╝ m├╝sl├╝man ├╝lkelerde iyice yay─▒ld─▒─č─▒ndan, oralarda ─░sl├óm'dan uzakla┼čan insanlar─▒n modernizme ve materyalizme d├╝┼čmemeleri i├žin, bu tehlikeleri atlatarak onlara kar┼č─▒ a┼č─▒lanmak suretiyle ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazanm─▒┼č hristiyan inanc─▒ ikame etmek m├╝mk├╝n olabilir.

 

Ayr─▒ca, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de materyalizmin ve modernizmin isteklerine g├Âre ┼čekillenmi┼č ├ža─čda┼č hayatla ─░sl├óm├« ya┼čay─▒┼č tarz─▒n─▒n ba─čda┼čmad─▒─č─▒ndan hareket ederek, bu zor dine mukabil, d├╝nyan─▒n idaresini Sezar'a b─▒rakan bir inanc─▒n daha cazip gelece─čini de d├╝┼č├╝nm├╝┼č olabilirler.

Nihayet, daha ziyade ge├žen as─▒rdaki misyonerlerin (39) kulland─▒─č─▒ bir metodun bir kal─▒nt─▒s─▒ da s├Âz konusu olabilir. Buna g├Âre m├╝sl├╝manlar ilim ve fende geri kalm─▒┼č, hristiyanlar ilerlemi┼čse bu, ─░sl├óm'─▒n hayat─▒ idare etmeye elveri┼čsiz, Hristiyanl─▒─č─▒n ise yeterli oldu─čunu g├Âsterir. H├╝lasa bu metod, bat─▒ medeniyetinin hakim olmas─▒n─▒, hristiyanl─▒─č─▒ yaymak i├žin bir vesile yapmak istemektedir. Halbuki herkes biliyor ki modern bat─▒ medeniyeti, kilisiye ra─čmen geli┼čmi┼č, onunla y├╝zy─▒llarca s├╝ren m├╝cadelelerinde nice kurbanlar vermi┼čtir, buna kar┼č─▒l─▒k m├╝sl├╝manlar─▒n gerilemesi, dinlerine olan ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒n azalmas─▒yla olmu┼čtur.

10. Gayelerden biri de ┼ču olabilir: Yak─▒n bir zamana kadar Avrupal─▒lar─▒n s├Âm├╝rgesi olan Afrika ve Asya ├╝lkelerinde, ├Âzellikle hristiyanlar─▒n az─▒nl─▒kta oldu─ču yerlerde, m├╝sl├╝man ahalinin onlara kar┼č─▒ intikam hissiyle hareket etmemelerini sa─člamak, onlar─▒ teskin etmek suretiyle, onlarla beraber ya┼čayan dindi┼člar─▒n─▒n emniyet ve refahlar─▒n─▒ temin edip bar─▒┼ča yard─▒mc─▒ olmak. Di─čer taraftan Hristiyanl─▒k, Uzak ve Orta-do─čudan silinme tehlikesi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r. Bat─▒ ile ayn─▒la┼čt─▒r─▒lmaktan kurtulmu┼č, Do─ču milletlerine ve dinlerine sempati ─░le g├╝l├╝mseyen bir hristiyanl─▒k, ekseriyeti m├╝sl├╝man olan ├╝lkelerde ya┼čayan kolonilerini muhafaza etmekle hristiyanl─▒─č─▒n oralardan silinmesinin ├Ân├╝ne ge├žebilir.

11. Hristiyanlar, diyalo─ča davet ettikleri m├╝sl├╝manlar─▒n durumlar─▒n─▒, psikolojilerini pek iyi biliyorlar. (Halbuki bir├žok m├╝sl├╝man bunun fark─▒nda olmad─▒─č─▒ndan diyalog neticesinde, Hristiyanlar─▒n kolayca M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kabul edeceklerini umuyorlar. Onlar─▒n ekserisinin, kendilerince istenilen g├Âr├╝┼čmeye istekli olmad─▒klar─▒n─▒n fark─▒ndad─▒rlar; hatta ├žo─ču, diyalogun m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ bile s├Âylemektedirler. Buna ra─čmen acaba neden istiyorlar? Cevap vermek kolay de─čil; bundan ├Ât├╝r├╝ ister istemez baz─▒ tahminler y├╝r├╝tece─čiz).

┼×├╝phe yok ki hristiyanlar diyalogtan fayda g├Âr├╝yorlar, yoksa bunda kararl─▒ olmazlard─▒. Teklifin m├╝sbet kar┼č─▒lanmas─▒ halinde bekleyebilecekleri faydalar─▒ yukar─▒da arzettik. M├╝sbet cevap almad─▒klar─▒ takdirde ise ┼ču faydalar─▒ umabilirler:

Bir kere, kendi kendilerine itimatlar─▒ azal─▒p bozgun havas─▒na girmi┼č, pani─če kap─▒lm─▒┼č dinda┼člar─▒na moral vermi┼č olacaklard─▒r. Kilise, "d├╝nyan─▒n manevi ve din├« patronaj─▒ (koruyuculu─ču) Kilisenin insiyatifindedir, inan├ž temellerimizden emin oldu─čumuz i├žindir ki kendimizi meydana koymaktan korkmuyoruz" demi┼č olmaktad─▒r.

M├╝sl├╝manlar diyalo─ča girseler, ciddi haz─▒rl─▒klar─▒ ve Hristiyanl─▒k hususunda geni┼č ve derin bilgileri olmad─▒─č─▒ i├žin (─░sl├ómiyet'in ├že┼čitli y├Ânlerinde ihtisasla┼čm─▒┼č y├╝zlerce hristiyan din adam─▒ bulundu─ču halde hristiyanl─▒k mevzuunda m├╝tehass─▒s olan m├╝sl├╝man isim pek bilmiyoruz) dinlerini gerekti─či gibi anlatamayabilirler. Bu da hristiyanl─▒─č─▒n lehinde olur, (Diyalog konusunda insiyatif Kilisenin elinde oldu─čundan baz─▒ m├╝sl├╝manlar hakl─▒ olarak, di─čer tarafca verilmi┼č olan bir te┼čebb├╝s kar┼č─▒s─▒nda tevakkuf etmek gere─čini duymaktad─▒rlar). ┼×ayet diyaloga yana┼čmazlarsa, bu da hristiyanl─▒─č─▒n lehinde olacakt─▒r; zira ─░sl├óm'─▒n kendinden emin olmad─▒─č─▒, kuvvetli olmad─▒─č─▒ intiba─▒n─▒ verecektir.

Kilise, diyalo─čun Hristiyanl─▒k i├žin ├žetin bir macera olabilece─čini, belki de hesaba katm─▒┼čt─▒r. Cerrahi bir m├╝dahaleye mecbur olan bir hastan─▒n karar vermesi kabilinden diyolo─ča karar vermi┼č olabilir. Neticesi ne olursa olsun, s├╝ratli fakat gizli bir ┼čekilde mensuplar─▒nca metr├╗k hale gelip ademe mahkum olmaktansa, akt├╝el hale gelmek daha tercihe ┼čayan g├Âr├╝lm├╝┼č olabilir.

Diyalog teklifi kar┼č─▒s─▒nda m├╝sl├╝manlar─▒n nas─▒l bir tutum takip edecekleri, bu makalemizin esas mevzuu de─čildir. Esasen bu husustaki karar, temsil mevkiinde olan ehil ve yetkili heyetlere ait olmal─▒d─▒r. Bu teklif kar┼č─▒s─▒nda M├╝sl├╝manlar─▒n bir k─▒sm─▒nda bir red tavr─▒ g├Âr├╝l├╝rken, di─čer bir k─▒sm─▒nda, meselenin boyutlar─▒n─▒ ├Âl├ž├╝p bi├žmeden kabul tavr─▒ m├╝┼čahede olunuyor. Nezaket ve diplomasi taraf─▒ bir yana b─▒rak─▒lacak olursa, din├« y├Ânden diyalog pek az bir mesafe katetmi┼čtir. ├ľk├╝menizm cereyan─▒ ve Kiliseler ├ľk├╝menik Konseyi, yar─▒m as─▒rl─▒k ├žal─▒┼čmalara ra─čmen Hristiyan Kiliselerini bile birbirlerine yakla┼čt─▒rmak hususunda m├╝him bir ilerleme g├Âstermemi┼čtir.

12. Diyalogun bir saiki de M. Watt taraf─▒ndan ifade edilen ┼ču durum olabilir: "Ben gerek kendimden gelen, gerekse toplumsal ├ževremdeki ├žarp─▒kl─▒klar taraf─▒ndan ├╝st├╝me at─▒lan ba─člardan kurtulmaya ├žal─▒┼čmak zorunday─▒m (...). Bireysel ├Âzg├╝rl├╝k ├╝st├╝ndeki en b├╝y├╝k s─▒n─▒rlamalar, bir insan─▒n toplumsal olarak kurulmu┼č ger├žeklik g├Âr├╝┼č├╝ndekl ├žarp─▒kl─▒klardan kaynaklanmaktad─▒r, ve bunlar ba┼ča ├ž─▒k─▒lmas─▒ en zor olanlard─▒r (...). As─▒l g├╝├žl├╝k sanki bu g├Âr├╝┼č├╝n i├žine kapat─▒lm─▒┼č olarak ya┼č─▒yor olmam─▒z ve t├╝m ger├žekle ilgili alg─▒lar─▒m─▒z─▒n o g├Âr├╝┼čle boyanm─▒┼č olmas─▒ndan gelmektedir. Ba┼čka bir k├╝lt├╝rel ge├žmi┼če sahip birisiyle dost olur da onun g├Âr├╝┼č a├ž─▒s─▒n─▒ de─čerlendirmeye ├žal─▒┼čacak olursak, bu bizi kendi ger├žeklik g├Âr├╝┼č├╝m├╝zde bir tak─▒m ├žarp─▒kl─▒klar─▒n bulundu─čunun fark─▒na vard─▒racakt─▒r. Ba┼čka dinlere olan diyalogtan elde etti─čimiz kazan├žlar─▒n en b├╝y├╝klerinden biri budur." (s. 204-205).

Kendini ve ├ževresini, b├Âylesine a┼čma, ancak Watt gibi nadir ┼čahsiyetlerde g├Ârebilece─čimiz bir durum kabul edilmelidir. O, Kur'├ón'─▒ ve ondan kaynaklanan ─░sl├óm medeniyetini bilmesi sayesinde: "Bu hususlar, Kur'├ón'da ortaya konan ger├žeklik g├Âr├╝┼č├╝n├╝n do─čru ve Tanr─▒dan oldu─ču sonucuna iletmektedir. Ve ├Âyleyse Hz. Muhammed de ger├žek bir peygamberdir*(s. 99) diyebilmektedir. Fakat bu seviyede, i├žinde yeti┼čti─či ┼čartlardan kurtulabilmi┼č bir ba┼čkas─▒n─▒ g├Ârebilmek do─črusu pek enderdir. Hi├ž de─čilse, bu imk├óna sahip oryantalistlerin genel tutumlar─▒ b├Âyle olsayd─▒ d├╝nyan─▒n ├žehresi bug├╝n de─či┼čik olurdu. Fakat onlar bu medeniyetler diyalo─čunu ger├žekle┼čtirmediler (ger├žekle┼čtiremediler de─čil). Bu da oryantalizmin hasb├« olmay─▒p, g├╝d├╝ml├╝ olmas─▒ndan ileri geldi─čini g├Âsterir. Evet, maalesef oryantalistler, ─░sl├óm din ve medeniyetini tan─▒yan uzmanlar olarak, iki medeniyet aras─▒nda k├Âpr├╝ olmad─▒lar, bu rol├╝ iyi yerine getirmi┼č olsalard─▒ insanl─▒─ča en b├╝y├╝k bir hayr─▒ sa─člam─▒┼č olurlard─▒.

Diyalog saikleri aras─▒nda son olarak ┼čunu zikretmek gerekir:
13. Gerek din adam─▒ gerek laik olarak baz─▒ hristiyanlar vard─▒r ki bunlar kendilerini dine vermi┼člerdir. ─░nsanlar─▒n dinden uzakla┼čmalar─▒ndan, bunun neticesinde de ruhan├«, uhrev├« ve d├╝nyevi saadetlerini kaybetmelerinden, insan─▒n ├Âz├╝ne yabanc─▒la┼čmas─▒ndan, insanlar─▒n birbirlerine d├╝┼čman olmalar─▒ndan ─▒zd─▒rap duymaktad─▒rlar. ─░sl├óm─▒ ve m├╝sl├╝manlar─▒ tan─▒malar─▒ neticesinde hristiyan kalmakla birlikte, onlardaki de─čerleri k─▒smen de olsa, anlamakta ve bat─▒l─▒ bir ├žok g├╝├ž taraf─▒ndan m├╝sl├╝manlara haks─▒zl─▒k edilmesinden rahats─▒z olmaktad─▒rlar. Bu ┼čuurdan hareket ederek, hristiyan ve m├╝sl├╝manlar─▒n birbirlerini tan─▒malar─▒n─▒, hay─▒rl─▒ i┼člerde yard─▒mla┼čmalar─▒n─▒ temenni etmektedirler. Mesela Michel Lelong bu temey├╝l├╝n temsilcisi say─▒labilir. Bu tutuma g├Âre, her din mensubu kendi dinine ba─čl─▒ kal─▒rken, dinlerini ya┼čarken, durumlar─▒n─▒ vakur bir tarzda mukayese edebilir, bulu┼čma noktalar─▒n─▒ belirleyebilirler (M. Lelong, L'Islam et l'Occident, s. 135). Baz─▒ i├žtim├ó├« faaliyetleri gerekti─činde diyalog esprisini uygulamaya koymaktad─▒rlar. "Fransa'da M├╝sl├╝manlarla Kilise ─░li┼čkileri Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒ yapan M. Lelong L'Islam et l'Occident, Deux Espohes, gibi kitaplar─▒yla otsun, baz─▒ faaliyetleri ile olsun bu gayeye hizmet etmektedirler.

Annecy ┼čehrinde, ibadet edecek yer arayan Fasl─▒ m├╝sl├╝manlar─▒n oran─▒n piskoposu Sauvage ile protestan rahibi m├╝┼čterek bir beyan yay─▒nlam─▒┼č (1978 Nisan─▒nda) synceritsm i├žinde olmaks─▒z─▒n, ibadet hakk─▒n─▒ ispat etmek ├╝zere onlara mescit a├žmada yard─▒mc─▒ olmu┼člard─▒r. 23 Haziran 1979'da, aleyhteki kampanyaya ra─čmen, mescidin a├ž─▒l─▒┼č─▒nda 400 kadar m├╝sl├╝man ve hristiyan bulu┼čmu┼člard─▒r. Benzeri bir iki duruma ra─čmen, ekseriya hristiyan cemaatte ve yetkililerinde namaz k─▒lacak yer talebine kar┼č─▒ itiraz ve ka├ž─▒nma vard─▒r (M. Lelong. L'Islam et l'Occident, s. 79).

Vatikan 11. Konsili'nden sonra ├Âne s├╝r├╝len temennilere ra─čmen, diyalog konusunda yap─▒lacak daha ├žok ┼čey vard─▒r. Avrupa halk─▒ bir├žok meselede duyarl─▒ davrand─▒─č─▒ halde, m├╝sl├╝manlarla diyaloga hevesli g├Âr├╝nmemektedir" (Ayn─▒ eser, s.74).

Diyalog konusunda samimi ve be┼čer├« saikler takdir edilmelidir. Dinlerini bilmeyen ve uygulamaya laubali tiplerin diyalog konusunda yetkisiz gayret ve iddialar─▒na de─čer vermemelidir. Pe┼čin h├╝k├╝mlerden kurtarma, dinlerin prensiplerini kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak yanl─▒┼č tan─▒ma ve tan─▒tmaktan kurtulma, ├Âb├╝r dine ya┼čama ve uygulama hakk─▒ tan─▒ma diyalo─čun m├╝┼čahhas meyveleri olacakt─▒r. Bunlar -nazariyede az─▒msansa da-k├╝├ž├╝msenmeyecek ve h├ól├ó -b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de- ger├žekle┼čtirilmesi beklenen gaye durumundad─▒r. Bundan ba┼čka, M. Borrmans'─▒n dedi─či gibi "M├╝'minler hayat, adalet, h├╝rriyet, karde┼člik u─črunda ├žal─▒┼čmak suretiyle dinlerinin d├╝nyada ├Ânemli rol oynayabilece─čini ispat edebilirler. Bu y├Ânde, m├╝sbet ├žal─▒┼čma sonucunda bir├žok din├« ahl├ók├« ve ictima├« maksatta m├╝┼čterek olduklar─▒n─▒ g├Âreceklerdir. Bu ise neticede insanl─▒k i├žinde dinin a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ art─▒rmak suretiyle Hakka ve halka hizmet say─▒lacakt─▒r." (M. Bormans, Les bases doctrineles communes entre Christianisme et Islam, (Arap├ža k─▒s─▒m), ─░slamochristiana, s. 1-24).

Diyalog kendi inand─▒─č─▒ dini uygularken, ├Âb├╝r dini oldu─ču gibi de─čerlendirmek ┼čeklinde olabilir. ─░sl├óm'da Hanefi, ┼×afii, M├óliki, Hanbel├« gibi s├╝nn├« mezheplerin kar─▒┼čmaks─▒z─▒n bir arada ya┼čamalar─▒ gibi symbiose halinde dinler bir arada ya┼čayabilir. Tan─▒ma neticesinde, delilleri, g├Âzlemleri de─čerlendirerek insanlar h├╝r iradeleriyle istedikleri dini benimseyeceklerdir. ─░sl├óm'─▒n bu daveti Kur'├ón ├óyetleri halinde tescil edilip ebediyyet kazanm─▒┼čt─▒r. Fakat hristi-yan te┼čebb├╝s├╝n├╝n M. Lelong, M. Borrmans'─▒n eserleriyle ifade edildi─či tarzda ─░sl├óm'─▒n cevab─▒n─▒n, ┼čimdiki muhataplar─▒n anlayaca─č─▒ tarzda form├╝le edildi─čini s├Âyleyemeyiz.


Dipnotlar:
22) Bilan des etu des Mohammediennes, s.
23) Charles J.Ledit, Mahomet, ─░srail et elChrist,s.1O.
24) Ayn─▒ eser, s. 128, n.1.
25) Ayn─▒ eser, 158 (Bu eserden referanslar Anawatti'nin Vers un d─▒alogue... makalesinden al─▒nm─▒┼čt─▒r, s.6).
26) Vers un dialogu e ─░slamo-chretien, s. 626 vd.
27) Hanna Zackarias sahte ad─▒ ile yazan ve sonradan bir orta├ža─č tarih m├╝tehass─▒s─▒ dominikan rahibi P.Thery oldu─ču anla┼č─▒lan bir ┼čah─▒s taraf─▒ndan yaz─▒lan bu kitaplar ┼čunlard─▒r: L'lslan, entreprise juive, De Moise a Mohammed (─░ki clit, 1955), L'lslam el la critique historique (1960), Voici le vrai Mohammed et le faux Coran (1960).
28) L.Massignon ile Y.Moubarac'─▒n de─čerlendirmeleri i├žin bkz. Revue des etudes islamiques, 26 (1958), cahier 11. s.127.
29) Strapontin: (Ta┼č─▒tlarda veya sinema ve tiyatrolarda) s─▒ralar─▒n yan─▒ndaki oynar iskemle, a├ž─▒l─▒r kap─▒n─▒r k├╝├ž├╝k koltu─ča denir.
30) Bilan des etudes Mohammediennes. s....
31) R.Arneldez, H─▒ritiyanl─▒─č─▒n tarihte ilk olarak tutum de─či┼čtirip ─░sl├óm ├ólemine ilgi g├Âstermeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ yazarken "Bu davran─▒┼č de─či┼čikli─činin men┼čeinde zor, ├žetin siyas├« ┼čartlar─▒n tesiri varsa da (...) yine de hasb├«dir" der. (L'lslam devant un monde qui s'interroge a lui, s. 105). Keza M.Rodinson (Bilan, s.216) ─░sl├óm-H─▒ristiyan yakla┼čma te┼čebb├╝slerinin "Cezayir harbi s─▒ras─▒nda siyas├« tercihler arka-plan─▒ ├╝zerine kuruldu─čunu''yazar. 1975 y─▒l─▒nda Paris'te St.Germain Kilisesi'nde ─░sl├óm-H─▒ristiyan diyalogu c├╝mlesinde yap─▒lan bir a├ž─▒k oturumda Prof.Mohammed Arkoun, diyalogun bu siyas├« y├Ân├╝n├╝ ve L.Massignon'un Frans─▒z Hariciyesi ile irtibat─▒n─▒ kesin bir ifade ile ├Âne s├╝rd├╝─č├╝ halde, h─▒ristiyanlardan kendisine itiraz eden bulunmad─▒─č─▒na bizzat ┼čahit olmu┼č idim. M├╝sl├╝manlar─▒n istikl├ól te┼čebb├╝slerinin yo─čunla┼čt─▒─č─▒ s─▒ralarda Fransa Cumhurba┼čkan─▒ olan General Ch.De Gaulle'├╝n, m├╝ste┼črik Vincent Monteil'e yazd─▒─č─▒ 7 Aral─▒k 1957 tarihli mektupta ge├žen ┼ču c├╝mleden de, Bat─▒ siyas├« liderlerinin m├╝sl├╝manlarla diyalo─ča verdikleri ehemmiyeti anlamak m├╝mk├╝nd├╝r. De Gaulle diyor ki; "(...) G├Âr├╝l├╝yor ki her┼čey ─░sl├óm ├ólemine ba─čl─▒d─▒r ve meselelerin meselesi. ─░sl├ómiyetin kaderidir" (Vincent Monteil'in ne┼čretti─či mektup pasaj─▒ Haydar Bammat'─▒n, Kaynaklara D├Ân├╝┼č kitab─▒n─▒n 19. sahifesinde nakledilmektedir. Di─čer taraftan, ├Â─črendi─čimize g├Âre Vincent Monteil, iki sene kadar ├Ânce (1980'de) m├╝sl├╝manl─▒─č─▒n─▒ ilan etmi┼čtir. 1980'de yazd─▒─č─▒ bir makalesinde Vincent Mansour Monteil imzas─▒n─▒ kulland─▒─č─▒n─▒ g├Ârm├╝┼č bulunuyoruz.
32) L.Massignon'un ─░sl├óm hakk─▒ndaki fikirleri, onun husus├« mektuplar─▒ndan meydana gelip bilahare Arnault et Cie Tours yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼č olan 73 sahifelik sat─▒┼ča sunulmayan Hz. ─░smail hakk─▒ndaki dua kitap ile Le Signe mariale adl─▒ makalesinin de (Rytheme monde, 3 (1948) bulunabilir. R.Charles -Barsel'in O Vierge puissante (Paris, La Colombe, 1958) kitab─▒ da Massignon'un m├╝him bir mektubunu ihtiva etmektedir.
33) Collegue theologique de la province dominicaine de Lion taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lmaktad─▒r,
34) M.Rodinson, Bilan des etudes Mohammediennes. s.219.
35) G.C.Anawati. Vers un dialogu e islamo-chretien, s,312
36) R.Arneldez, Conditions d'un dialogue avec l'lslam, s.26-27.32.
37) Vers une nouvelle interpretation du Coran en pays musulmans, Studia missionalia, 20 (1971). Roma, s.115-139.
38).....?
39) Mesela bir din adam─▒ olan Fran├žois Bourgade'─▒n 19. asr─▒n sonlar─▒nda yazd─▒─č─▒ Soirees de Carthagepassage du Coran a l'Evangile adl─▒ kitap ile beraberinde yay─▒nlanan takrizler, bu espriye bariz bir ├Ârnektir.

Bibliyografya:
Abdelmajid Charfî (Tunis), La pensee islamique dans le refutation des ehretiens, des origines jusqua la fin du IV/X siecle (en Arabe Tunis, 1986).
Tunis, M.TE 1986, 579 pp. (Bu tezin ├Âzeti R. Casper taraf─▒ndan ISCH 13 (1987). s. 61-77 aras─▒nda Frans─▒zca olarak yap─▒lm─▒┼čt─▒r).
Al├« az-Za─či Al├« Eb├╗ Raz├«k -Muh├ó el-Fah├╗m- K─▒yemu's-Selam ve'l-edl el-M├╝┼čtereke beyne'l-Mesihiyye ve'l-─░sl├óm, ISCH, 15(1989), s. 1-19(Arap├ža k─▒s─▒m).
Aydın, Ali Arslan, -İslâm-Hristiyan Diyalogu ve İslâm'ın Zaferi, Ankara. 1977.
Arnalder, R., Conditions d'un dialogue avec l'lslam, Les Missions catholques, 1964, s. 21-38.
L'lslam devant un monde qui s'intenoge e lui, Revue tunisienne de sciences socialeS: 1965.
Trois messagens pourun seul Dieu, Paris, Albin Michel, 1983.
Bammat, Haydar, -Kaynaklara D├Ân├╝┼č, Trc. Bahad─▒r D├╝lger, ─░zmir, Kaynak Yay.. 1969.
Bayraktar, Mehmet, D─▒┼č Politika Dergisi, ─░stanbul, Temmuz 1988.
Bichon, J., -N├Âtre connaissence chretienne del'lslam.
Bormans, Maurice, Les bases doctrineles communes entre Christianisme et Islam Islamochristiana, Roma, 2(1976), s. 1-24 (Arap├ža k─▒sm─▒nda).
Oriantations pour un dialogue entre ehretiens et musulmans, Paris; Cerf, 1987, ile T├╝rk├žeye terc├╝mesi, ─░stanbul, Der Yay─▒nlar─▒, 1988.
Caspar, R, ve Dejeux. J., Bibliographiesurle dialogue ─░slamo-chretien-Proche oorient chretien, 16(1966), 178-182.
Corbin, Henri, De l'histoire des religions comme probleme theologique Le Monde nonchretien, 49-50 (1985), s. 135-151.
Darmon, Raoul, -L'lslam face au judais-me et christianisme.
Gardet, L., -L'lslam, Paris. Desclee de Brouver, 1970, s. 389-429..
Guiart, L., -Colonisation et decolonisati-on, Le Monde non -ehrethien. 49-50 (1959), s.5-44.
Jargy, Simon, -Les fondements du dialogue islamo-chretien, Revue de theologie et de philosophie, 19 (1969), s. 362-375.
Khoury, A. Th., -Georges de Trebizon-de; Le dialogue religieux entre ehretiens et musulmans; methodes et principes, Proche orientchretienne, 19 (1969), s. 135-149.
Ledit, Charles, -J., -Mahomet, ─░srail et le Christ, Paris, La Colombe, 1956.
Lelong, Michel. -L'lslam et l'Oident; Paris. Albin Michel. 1982.
-Deux fidelites, une esperance; Chreti-ens et Musulmans aujourd'hui, Paris, Cerf, 1979.
Merad, Ali, -Dialogue islamo-chretien; pour la reeherehe d'un langage commun, Etudes, Juil, Dec. (1975), s. 139-149.
Moubarac, Y., Introduction e l'etude de la pensez ehretienne concernant l'Islam (des originies e la chute de Constatinople), Paris. Sorbonne ├ťniv.Ktp. bas─▒lmam─▒┼č daktilografi doktora tezi, I., 1121-4.
-La Pensee ehretienne et l'─░slam (de la prise Constatiople e Vatican II). Paris, Sorbonne ├ťniv.Ktp., daktilografi tez, V, 1972, (88)-4.
-Les Musulmans, Paris, Beauchesne, 1971.
Orientation pour'un entre ehretiens et musulmans, (Heyet), Papal─▒k Gayr-─▒ Hristiyanlara ait dairesi yay─▒n─▒, Roma, Ancora, 1970.
Rodinson, Maxime, -Bilan des etudes Mohemmediennes. Revue historiqu, P.U.F., 229(1963).
Talbî, Mohammed, -İslam et Dialogue, Tunis, 1972.
Tessier, Henri, -Pour un renouveeu du dialogue Islamo-Chretien, Islamo-Christiana. 15, (1989), S. 95-107.
Tongu├ž. Sencer, -Orta├ža─č Avrupas─▒ ve ─░sl├óm D├╝nyas─▒, G├╝ney-do─ču Avrupa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi, ├Ä.├ť. Ed.Fak., 2-3 (1973-1974), s. 1-10.
Yahia, Osman, Dialogue, Islamo-Chretien. Le Monde, non-chretien, 55-56 (1960), s. 362-375.
Pour un dialogue Islamo-Chretien, Le Monde, non-chretien. 49-50 (1959) s. 120-134.
Vatican II, Les Relations de l'eglise avac les religions non ehretienes, (Hey'et Caspar, R. et col.). Paris, Cerf. 1966.
Watt, W. Montgomery, -G├╝n├╝m├╝zde ─░slam ve Hristiyanl─▒k, Trc. Dr. Turan Ko├ž, istanbul, ─░z Yay─▒nc─▒l─▒k, 1991.
Zanariri, Caston, -L'Eglise et l'lslam, Paris, Spes, 1969.

 


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 4.07.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...