E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Tasavvufi D├╝┼č├╝ncenin Sosyal Hayata Yans─▒malar─▒

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Kadir ├ľzk├Âse Tasavvuf T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1943 Hit : 7916 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Z├╝hd ve Sofilerin Z├╝hde Y├╝kledikleri Anlam
2 Vahdet Deryas─▒na Dalmak
3 Toplumsal Birlikte Tekkelerin Rol├╝
4 Tasavvufi Tecr├╝bede Salikin Kendinden Ge├žme Durumu Vecd
5 Tasavvufi D├╝┼č├╝ncenin Sosyal Hayata Yans─▒malar─▒
6 ┼×ehit Sufiler
7 ┼×ehir ve Tekke
8 Seyyid Ahmed e┼č ┼čerifin Anadoludaki Milli M├╝cadeleye Kat─▒l─▒┼č─▒ ve Mustafa Kemali Desteklemesi
9 Nefsin Karanl─▒k Gecesi Kabz Gecenin Ortas─▒nda Do─čan G├╝ne┼č Bast
10 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝ncesinde Kad─▒n
11 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝nce D├╝nyas─▒
12 Mecazi A┼čk Hakiki A┼čk─▒n K├Âpr├╝s├╝d├╝r
13 Ma─črib M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n Hac Organizat├Ârl├╝─č├╝n├╝ Yapan Tarikat Salihiyye Tarikat─▒ ve Asafi Ribat─▒
14 Kuzey Nijerya
15 ─░bn├╝l Arabinin ┼×eyhi Ebu Medyen ┼×uayb el Ensarinin Hayat─▒ Eserleri ve Tesir Halkas─▒
16 Firkat ve Vuslat
17 Fasta Titunf─▒tr Ribat─▒ ve Emgariyye Tarikat─▒ et Taifet├╝s Sanhaciyye
18 Evrad─▒ Olmayan─▒n Varidat─▒
19 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar 2
20 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar
21 Dem Bu Demdir Dem Bu Dem
22 Cemi Olmayan─▒n Marifetinden Fark─▒ Olmayan─▒n Kullu─čundan Bahsedilemez
23 Anadolunun T├╝rkle┼čmesi ve ─░slamla┼čmas─▒nda Tasavvufi Z├╝mre ve Ak─▒mlar─▒n Rol├╝
24 Ahmed Zerruk Hayat─▒ ve Tasavvufi D├╝┼č├╝ncesi
25 Ahmed Yesevi ve Divan─▒ Hikmet
26 Abidin Pa┼ča ve ┼×erhi Mesnevii

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
click beautiful women cheat what makes husbands cheat
treatment of aids hiv treatments aids pictures
bystolic coupon 2013 bystolic coupon 2014 bystolic coupon 2014
abortion pill abortion pill abortion pill
prescription discount coupon survivingediscovery.com discount coupons for cialis

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih 16.10.2009
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki http://www.arashantheology.com/attachments/064_4.%20Ozkose.doc

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Tasavvuf├« D├╝┼č├╝ncenin Sosyal Hayata Yans─▒malar─▒

 

ÔÇťTasavvuf, ba┼čtan a┼ča─č─▒ edebtirÔÇŁ. (Eb├╗ Hafs Hadd├ód)

Tasavvuf

a. Bir yeniden do─ču┼č sanat─▒d─▒r,

b. Bir kimsenin do─čall─▒─č─▒n─▒ yeniden kazanma s├╝recidir,

c. Tekd├╝zeli─či a┼čma yoludur

d. Yarat─▒c─▒ vizyon arac─▒d─▒r.

e. Kesreti fark etme ve vahdeti hissetme mesle─čidir.

f. Hayata, kozmik yasalara, ger├žek f─▒trata sadakattir.

g. K├╝lt├╝rel benden kurtulu┼č ve kozmik bene var─▒┼čt─▒r.

 

Tasavvufun Hedefi

Marifetullah

Muhabbetullah

Nefs-i tezkiye

Kalb-i tasfiye.

G├╝zel Ahlak.

Edebe riayet.

AllahÔÇÖa tam bir kulluk ve k├╝ll├« iradeye tam teslimiyet.

Z├╝hd ve fakr.

HakkÔÇÖa vuslatt─▒r.

─░lm-i bat─▒n .

─░lm-i led├╝n ve ke┼čfe mahzar olmak.

 

Tasavvufun Tedavi Etti─či Psikolojik ve Manevi Hastal─▒klar

1. Nifak

2. ┼×├╝phe

3. Yabanc─▒la┼čma

4. Desakralizasyon: Ki┼činin kendisini kutsal olana ve kutsall─▒kla temas─▒ olan ki┼čilerle ili┼čki kurmaktan al─▒koymas─▒.

5. ├çoklu─ča da─č─▒lma (kesrette bo─čulma).

6. Kimlik bunal─▒m─▒

7. Yaln─▒zl─▒k

Anomi anlams─▒zl─▒k hastal─▒─č─▒ olarak tan─▒mlanabilir. Derinden hissedilen bir amac─▒n yoklu─ču, ki┼činin ├ževresine ve dostlar─▒na yabanc─▒la┼čmas─▒ anonimin ├Âzelliklerindendir.

8. Yan─▒lsamalar

 

Sosyal Meseleler Ara┼čt─▒rma Gurubunun Haz─▒rlad─▒─č─▒ Rapor

Bununla birlikte 80'li y─▒llarda k─▒smen tarafs─▒z bir ara┼čt─▒rma yap─▒lm─▒┼č, konu tahlil ve tenkit edilmi┼čtir. Bu raporun ├Ânemi ┼čuradan kaynaklanmaktad─▒r. Belgelerle T├╝rk Tarihi Dergisi tabir caizse yar─▒ resm├« bir dergidir. Sosyal Meseleler Ara┼čt─▒rma Gurubunun haz─▒rlad─▒─č─▒ raporlar─▒n d├Ârd├╝nc├╝s├╝ "Din Nedir ─░rtica Nedir" ana ba┼čl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒makta, tasavvuf├« hareketler ve tarikatlar konusu ele al─▒nmakta, de─čerlendirme ve tedbirlerle sona ermektedir: ve bug├╝n de etmektedir. Ne yaz─▒k ki, g├╝n├╝m├╝zdeki tarikat faaliyetleri ile ilgili olarak bir ┼čey s├Âylemek m├╝mk├╝n de─čildir. Tarikat faaliyetleri ├žok defa gizlilik i├žinde cereyan etti─či i├žin onlar hakk─▒nda g├Âzlem ve m├╝┼čahadeye dayal─▒ sosyolojik tespitlerde bulunamamaktay─▒z. Dolay─▒s─▒yla, bu konu hakk─▒nda haz─▒rlanm─▒┼č ilmi ├žal─▒┼čmalar ├žok azd─▒r. Mevcut olanlar da daha ziyade klasik tarikatlar─▒n adab ve erk├ón─▒yla ilgilidir. Bug├╝n Kadirilik, Nak┼čibendilik gibi tarikatlara mensup ki┼čilerin bulundu─ču ve bu ki┼čilerin say─▒ca ├Ânemli bir yek├╗n te┼čkil etti─či herkesin bildi─či bir ger├žektir. Bug├╝nk├╝ tarikat faaliyetleri ile ilgili ilmi tespitler ortada olmay─▒nca de─čerlendirmeler daha ├žok leyhte ve aleyhte ├Âne s├╝r├╝len iddialara, baz─▒ tahminlere g├Âre yap─▒lmaktad─▒r. S├Âz konusu leyh ve aleyhdeki iddialar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz:

 

1. Leyhteki ─░ddialar

1. Tasavvufi hayat, insan─▒n der├╗ni ihtiya├žlar─▒n─▒n tatmini ile ilgilidir. ─░nsan hangi d├Ânemde ya┼čarsa ya┼čas─▒n, duygu d├╝nyas─▒n─▒ doyurmak zorundad─▒r. Bu da sadece dini ilimlerin ├Â─črenilmesi ve ┼čekli tatbikat─▒n yerine getirilmesi ile olmaz. Tarikatlar, bir ihtiyaca cevap vermek i├žin do─čmu┼čtur, maddi ihtiya├žlar─▒n az veya ├žok kar┼č─▒land─▒─č─▒, fakat ruhani ihtiya├žlar─▒n ihmal edildi─či, maddeci hayat anlay─▒┼člar─▒n─▒n yayg─▒nla┼čt─▒─č─▒ g├╝n├╝m├╝zde tarikatlar b├╝y├╝k bir vazife g├Ârmektedirler.

2. Buna ba─čl─▒ olarak, dini hayatta ├Ânemli olan duygu yan─▒ oldu─ču ve bu yan─▒ da i┼čleyen, geli┼čtiren tarikat hayat─▒ oldu─ču i├žin ─░sl├ómiyetin benimsenmesi, yay─▒lmas─▒ en iyi tarikatlar kanal─▒yla olur. Nitekim, son y─▒llarda ─░sl├óm─▒ kabul eden bat─▒l─▒ ilim ve fikir adamlar─▒n─▒n ├žo─ču, tarikatlar arac─▒l─▒─č─▒ ile o noktaya gelmi┼člerdir.

3. Gerek dini ilimleri ├Â─čreten okullar, gerek dini vazifelerin yerine getirilmesi i┼či ile ilgili resmi kurulu┼člar, din terbiyesinde yeterli de─čildir. Tarikatlar, hem onlar─▒n eksik b─▒rakt─▒klar─▒n─▒ tamamlamakta, hem de onlar─▒n uzanamad─▒klar─▒ kesimlere dini hayat─▒ ├Â─čretmekte, sevdirmekte ve ya┼čatmaktad─▒r.

4. ├ľzellikle gen├žler daimi bir aray─▒┼č i├žindedirler. Tarikatlar gen├žlerin en az─▒ndan bir k─▒sm─▒n─▒ dini hayata ├žekmekle onlar─▒ k├Ât├╝ ve sakat ideolojilerin telkinlerinden kurtarmakta, onlar─▒n heyecan dolu d├╝nyas─▒na m├╝spet bir y├Ân vermektedir. Buna ilaveten, tarikatlara girme, gen├žler aras─▒nda h─▒zla yay─▒lma temay├╝l├╝ g├Âsteren i├žki, kumar ve benzeri al─▒┼čkanl─▒klar─▒ ├Ânlemekte, bu ┼čekilde k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ olanlar─▒ da k─▒sa zamanda tedavi etmektedir. ├ľzellikle bu son nokta ile ilgili olarak tarikatlara girenler geni┼č bir poropaganda faaliyetine giri┼čmekte ve ┼čeyhlerinin "kerametini" anlatan y├╝zlerce rivayet ├Âne s├╝rmektedirler.

5. Tarikat faaliyetlerini y├Ânetenler, eskiye nazaran iyi yeti┼čmemi┼č olabilirler. Hatta onlar─▒n, t─▒pk─▒ toplumun di─čer kesimlerinde ya┼čayan insanlar gibi, siyasete ilgi duyduklar─▒ da s├Âylenebilir. Buna ra─čmen onlar, Marksizm ve benzeri ideolojilerin kar┼č─▒s─▒nda olduklar─▒ i├žin ├ževrelerine toplanan insanlar─▒, ├Âzellikle gen├žleri, tehlikeli ak─▒mlar kar┼č─▒s─▒nda korumu┼č ve bu yolla ├╝lkenin birlik ve b├╝ t├╝nl├╝─č├╝ne yard─▒mc─▒ olmu┼člard─▒r.

 

2. Aleyhteki ─░ddialar

1. ├ťlkemizde din e─čitimine uzun s├╝re ara verildi─či, tarikat faaliyetleri gizli olarak y├╝r├╝t├╝ld├╝─č├╝ i├žin bug├╝n bu faaliyetlerin ba┼č─▒nda bulunanlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒, hem ilmi bak─▒mdan hem de tarikat terbiyesi a├ž─▒s─▒ndan tamamen yetersizdir. Dolay─▒s─▒yla, ilmi ve manevi y├Ânden zay─▒f insanlar─▒n ba┼čkalar─▒n─▒ ayd─▒nlatmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir.

2. ─░yi yeti┼čmemi┼č ┼čeyhler ve onlar─▒n ├ževresini saran cahil, a├ž─▒k g├Âzl├╝ insanlar, tarikat faaliyetlerini bir ge├žim, hatta bir s├Âm├╝r├╝ kayna─č─▒ haline getirmi┼člerdir. ┼×eyhlere ve onun yak─▒n ├ževresine k├Âr├╝ k├Âr├╝ne ba─čl─▒ olanlar, binbir g├╝├žl├╝kle kazand─▒klar─▒ maddi imk├ónlar─▒n─▒ teredd├╝t etmeden elden ├ž─▒karmakta ve bunun neticesi olarak bakmakla y├╝k├╝ml├╝ olduklar─▒ kimseleri ihmal etmektedirler.

3. ┼×eyh ve onun ├ževresindekilere k├Âr├╝ k├Âr├╝ne ba─čl─▒l─▒k, ─░sl├óm dininin ┼čart ko┼čtu─ču ferdi sorumluluk fikrini ikinci plana itmekte, bir ├žok insan tarikata girmekle ahiret saadetini garantiye ald─▒─č─▒na inanmaktad─▒r. Daha da k├Ât├╝s├╝, kurtulu┼čun sadece kendi tarikatlar─▒na ba─članmakla m├╝mk├╝n olaca─č─▒na inanan insanlar ├ž─▒kmaktad─▒r. Bunun neticesinde ilmi ├žal─▒┼čmalar─▒n gereksiz, hatta zararl─▒ oldu─ču kanaati yerle┼čmekte ve b├Âylece b├╝y├╝k bir kesim adeta tembelli─če s├╝r├╝klenmektedir. G├╝n├╝m├╝zde baz─▒ gen├žlerin bu yolla pasifli─če itilmesi her bak─▒mdan zararl─▒ birtak─▒m neticelerin do─čmas─▒na kap─▒ a├žmaktad─▒r.

4. ┼×eyhe k├Âr├╝ k├Âr├╝ne ba─čl─▒l─▒k ve kurtulu┼ču Kendi tarikat─▒nda g├Ârme dar kafal─▒l─▒─č─▒ taassubu k├Âr├╝klemekte, bu istikamette a┼č─▒r─▒ya gidildi─činde toplumun birlik ve beraberli─či bozulmaktad─▒r. Bu bozulma, bazen aile yuvas─▒na kadar inmekte, tarikata giren koca ailesini ihmal etmekte, ailenin han─▒m─▒ ise, kocas─▒n─▒ ve ├žocuklar─▒n─▒ bir tarafa itebilmekte, hele ya┼člar─▒ gen├ž olanlar ise, ana-babalar─▒n─▒ g├╝nah i├žinde g├Ârmekte, onlar─▒ reddetmeye kadar gidebilmektedirler.

5. G├╝n├╝m├╝zde hemen her kurum ve kurulu┼č az veya ├žok politize olmu┼č durumdad─▒r. Tarikatlar da -en az─▒ndan bir k─▒sm─▒- bu yolla kendi pay─▒na d├╝┼čeni alm─▒┼č bulunmaktad─▒r. Vaziyet bu merkezde olunca tarikat faaliyetlerinin ├Ân saflar─▒nda yer alanlar, bilerek veya bilmeyerek kitleleri y├Ânlendirmekte, her ferdin kendi siyasi sorumlulu─ču, y├Ânlendirilmi┼č kitle psikolojisi i├žinde kaybolmaktad─▒r. ├çok kere bir tek ki┼činin isabetsiz karar─▒, y├╝zlerce insan─▒n ayn─▒ isabetsizli─če d├╝┼čmesine sebep olmaktad─▒r. ├ľzellikle, ├že┼čitli ideolojilerin kol gezdi─či g├╝n├╝m├╝z T├╝rkiye'sinde baz─▒ i├ž ve d─▒┼č mihraklar─▒ da tarikatlar ├ževresinde toplanm─▒┼č duygu ve heyecan yan─▒ a─č─▒r basan kitleleri kendi emelleri y├Ân├╝nde kullanma arzu ve hevesini kam├ž─▒lamaktad─▒r. Bu kitleler aras─▒na iyi yeti┼čmi┼č bozguncular girebilmekte ve onlar─▒ tahrik etmektedirler.

6. Hepsi de─čilse de baz─▒ tarikat mensuplar─▒, ├Âzellikle baz─▒ b├Âlgelerimizde okuma-yazmay─▒, ├Âzellikle kad─▒nlar─▒n ve k─▒z ├žocuklar─▒n okumalar─▒n─▒ te┼čvik etmemekte, cahil insanlar─▒n kendilerine keramet atfetmelerine g├Âz yummakta, onlar─▒n kendilerini adeta bir mab├╗d gibi g├Ârmelerine m├╝samaha etmekte ve b├Âylece hem kendilerinin hem de cahil insanlar─▒n ─░sl├óm dininin kesinlikle yasak k─▒ld─▒─č─▒ birtak─▒m inan─▒┼člara sahip olmalar─▒na sebep olmaktad─▒rlar. Ba┼čka bir deyi┼čle, inan├ž a├ž─▒s─▒ndan da ciddi problemler do─čmaktad─▒r. Bunun temelinde ger├žek y├Ân├╝yle ─░sl├óm dininin bilinmemesi ve ilim zihniyetinin toplumun her kesimine sa─čl─▒kl─▒ ┼čekilde yay─▒lmam─▒┼č olmas─▒ yatmaktad─▒r.

 

Tasavvufta AllahÔÇÖa Ula┼čma Yollar─▒

1. Ta­r├«k-─▒ Ah­y├ór: ─░b├ó­det ve tak­v├ó ├╝ze­rin­de yo­─čun­la­┼čan ta­r├«­kat­ler­dir.

2. Ta­r├«k-─▒ Eb­r├ór: Nef­si, ├ži­le ve hiz­met ile ter­bi­ye et­me­ye a─č─▒r­l─▒k ve­ren ta­r├«­kat­ler­dir.

3. Ta­r├«k-─▒ ┼×├╝t­t├ór: A┼čk ve vecd ile he­de­fe v├ó­s─▒l ol­ma­y─▒ g├ó­ye edi­nen ta­r├«­kat­ler­dir.

 

G├╝n├╝m├╝z Dervi┼člerinin ├ľzellikleri

G├╝n├╝m├╝z dervi┼člerinin ┼ču be┼č hastal─▒─ča m├╝ptela olduklar─▒n─▒ g├Ârd├╝m:

1. ─░lmi b─▒rak─▒p cehalete maruz kalmalar─▒.

2. G├╝r├╝lt├╝ ve ┼čamataya kap─▒lmalar─▒.

3. ─░┼člerini hafife almalar─▒.

4. Tarikatlar─▒ ile avunmalar─▒.

5. Gere─čini yerine getirmeden f├╝tuhat beklentisine koyulmalar─▒.

 

G├╝n├╝m├╝z dervi┼člerinin ┼ču be┼č hususiyeti g├Âz├╝m├╝ze ├žarpmaktad─▒r:

1. S├╝nneti b─▒rak─▒p bidate koyulmalar─▒.

2. Ehl-i Hakk─▒ b─▒rak─▒p ehl-i bat─▒la uymalar─▒.

3. Her i┼čte heva ve heveslerine g├Âre hareket etmeleri.

4. Hakikatleri b─▒rak─▒p geni┼člik ve rahat bir ya┼čam sevdas─▒na d├╝┼čmeleri.

5. Davalar─▒na sad─▒k kalmamalar─▒.

 

G├╝n├╝m├╝z dervi┼člerinin en fazla becerdikleri be┼č haslet ise ┼čunlard─▒r:

1. ─░badetlerinde vesveseye koyulmalar─▒.

2. Âdetleri sürdürmeleri.

3. Her defas─▒nda toplant─▒ d├╝zenlemeleri.

4. F─▒rsat bulduk├ža ilgi oda─č─▒ h├óline gelmeleri.

5. Tarikat erbab─▒n─▒n ahval ve menkabeleri ile avunmalar─▒.

 

Tasavvuf g├╝nde bin kerre ├Âl├╝p yine dirilmektir.

Tasavvuf c├╝mle ├ólem cismine c├ón olma─ča derler.

Tasavvuf, HakkÔÇÖ─▒n n├óm├╝ten├óhi kudretini m├╝┼čahede edip kendinden ge├žmek, ├Âlmeden evvel ├Âlmek, r├╗hen diri kalmakt─▒r.

Tasavvuf, b├╝t├╝n ├ólemin cisminin r├╗hu olmak, onlar─▒ ihya etmek, Hak Te├ól├óÔÇÖn─▒n ÔÇťHayyÔÇŁ isminin mazhar─▒ olmakt─▒r.

Tasavvuf g├Ân├╝l taht─▒nda sultan olma─ča derler.

Tasavvuf Hakk'─▒n esrar─▒na hayran olma─ča derler

Tasavvuf, dinin ├Âz├╝n├╝ bireyin i├ž d├╝nyas─▒nda ya┼čan─▒r h├óle getirme faaliyetidir. Bu nedenle ilm-i h├ól ve f─▒kh-─▒ b├ót─▒n ad─▒yla an─▒lmaktad─▒r.

R├╗h├« ve ahl├ók├« ar─▒nma yolu anlam─▒na gelen tasavvuf d├╝┼č├╝ncesi, tarikatlar vas─▒tas─▒yla sistemli ve disiplinli bir ┼čekilde topluma y├Ân vermi┼čtir

─░sl├óm tarihi boyunca tarikat ├Ânderleri, ya┼čad─▒klar─▒ co─črafyan─▒n k├╝lt├╝rel, sosyal, ekonomik ve siyasal alanda ┼čekillenmesinde etkili olmu┼člard─▒r.

Tasavvuf d├╝┼č├╝ncesinin, anlay─▒┼č ve terbiyesinin i┼člendi─či, derinle┼čtirildi─či ve halka takdim edildi─či yerler tekkelerdir.

─░nsan ruhuna belli bir formasyon vermek tekkenin esas g├Ârevidir.

Evvel Allah adını yâd eyleriz

Dil dil olmu┼č kalbi dil┼č├ód eyleriz.

Zikr-i HakÔÇÖla nutku in┼čad eyleriz.

Her harab abâdı abâd eyleriz.

Tekkedeki insanlar sadece hemfikir de─čil ayn─▒ zamanda hembezmdir, hemderttir, hemdildir, hemdemdir, hem­ h├óldir, hemav├ózd─▒r, hemb├órd─▒r, hemd├╗┼čdur, hem├ór├ómi┼čdir.

Tekkelerde dervi┼čin uymas─▒ gereken ├╝├ž kaide vard─▒r:

Zikir,

Hizmet ve

Sohbet!

 

Bunlar da, zamana ba─članm─▒┼čt─▒r. S├╗f├«ler b├╝t├╝n vakitlerini bu ├╝├ž ┼čeyle harcay─▒p bir lokma bir h─▒rkayla yetinen insanlar de─čillerdir.

Bir dervi┼čin tekke hayat─▒ daim├« de─čil, ge├žicidir. ├çok az ki┼či ├Âmr├╝n├╝n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ tekkede ge├žirmi┼čtir. Bunlar genellikle m├╝cered dervi┼člerdir.

Hemen her s├╗f├«nin bir evi ve ailesi, ge├žimini temin etti─či bir i┼či vard─▒r.

Esasen s├╗f├«, toplum i├žin AllahÔÇÖla beraber olan ki┼čidir. Gayesi, aza kanaat etmek de─čil, ├žok kazan─▒p insanl─▒k i├žin harcamakt─▒r.

Halvet der enc├╝men

Halka Hizmet HakkÔÇÖa Hizmettir

Hizmet ve Nafile ─░badetler

 

─░nsan─▒m─▒z Ni├žin Tasavvuftan Vazge├žemiyor?

─░kinci soru ┼čudur: ni├žin tasavvuftan vazge├ž(e)miyoruz? ├ç├╝nk├╝ tasavvuf k├╝lt├╝r├╝ insan psikolojisinin en derin noktalar─▒na iniyor ve ─▒┼č─▒k tutuyor.

├ç├╝nk├╝ tekke psikolojisi, kamil insan─▒n in┼čas─▒n─▒ ├Âng├Âr├╝yor.

├ç├╝nk├╝ tarikat terbiyesi, kavgay─▒ de─čil, huzur ve s├╝kunu ar─▒yor.

├ç├╝nk├╝ tasavvuf b├╝y├╝klerinin baz─▒ tespitleri ├ža─člar ├╝st├╝ bir ├Âzelli─če sahip oluyor.

├ç├╝nk├╝ tasavvuf felsefesi, insan ÔÇô kainat ÔÇô Allah ├╝├žl├╝s├╝n├╝ ├ž├Âzmek isteyen entelekt├╝el zekalara ├žok de─čerli ipu├žlar─▒ sunuyor.

├ç├╝nk├╝ tekke atmosferi bize ait olan g├╝zel sanatlar─▒n hepsine kucak ve alan a├ž─▒yor.

├ç├╝nk├╝ dergah e─čitimi insan─▒n ayr─▒lmaz bir ├Âzelli─či olan hissi boyutunu mercek alt─▒na al─▒yor, geli┼čtiriyor ve g├╝zelle┼čtiriyor.

├ç├╝nk├╝ o, bizim etik ve estetik d├╝nyam─▒z─▒n ÔÇťolmazsa olmazÔÇŁ p─▒nar─▒d─▒r.

 

G├╝n├╝m├╝z Neslinin Tekke ve Dervi┼č Alg─▒lay─▒┼č─▒

Yeni nesil tekke denilince g├╝n├╝m├╝zde daha ├žok ÔÇťk├╝f ve miskinlik kokanÔÇŁ bir yer, dervi┼č denilince ise;  ÔÇťomuzlar─▒ ├ž├Âkm├╝┼č, kamburlar─▒ ├ž─▒km─▒┼č, y├╝zleri s├╝z├╝lm├╝┼č, g├Âzlerinin feri s├Ânm├╝┼č kap─▒ kap─▒ dola┼čanÔÇŁ insanlar─▒ hat─▒rlamaktad─▒r.

G├╝n├╝m├╝z insan─▒ ┼čehvetin kurban─▒ olmaktad─▒r.

G├╝r├╝lt├╝ ile sa─č─▒rla┼čm─▒┼čt─▒r.

Materyalizme kap─▒lmak suretiyle imans─▒z kalmaktad─▒r.

Kapitalizmin di┼člileri aras─▒nda dermans─▒zla┼čm─▒┼čt─▒r

K─▒skan├žl─▒k y├╝z├╝nden h─▒r├ž─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r

K├╝reselle┼čtirme sevdas─▒ ile tektiple┼čmi┼čtir

Kap─▒ld─▒─č─▒ kibir ve gurur y├╝z├╝nden c─▒l─▒zla┼čm─▒┼čt─▒r

┼×ehirle┼čelim derken k├Âks├╝zle┼čmi┼čtir.

Kaba ÔÇô sabal─▒k nedeniyle ├Âks├╝zle┼čmi┼čtir

Cehalet batakl─▒─č─▒nda seviyesizle┼čmi┼čtir

G├Âsteri┼če kap─▒larak soysuzla┼čm─▒┼čt─▒r

┼×iddet uygulayarak canavarla┼čm─▒┼čt─▒r

H─▒rs y├╝z├╝nden huysuzla┼čm─▒┼čt─▒r

T├╝ketimin kurban─▒ oldu─ču i├žin t├╝kenmi┼čtir

Bu gibi felaketlere kar┼č─▒ tasavvuf k├╝lt├╝r├╝n├╝n ├ža─č─▒m─▒z insan─▒na verece─či ├žok ┼čey vard─▒r. Samimi olarak dinlemek ve anlamak laz─▒md─▒r.

 

Tasavvuf├« d├╝┼č├╝nce ─░slam toplumunun hangi katmanlar─▒na hitap etmektedir?

─░slam toplumunun b├╝t├╝n katmanlar─▒nda, b├╝rokratik elitte (kalemiye), ayd─▒nlar aras─▒nda (ilmiye), askerde (seyfiye) ve halkta (esnaf, ├žift├ži, k├Âyl├╝) hep bu d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝nden izlerle kar┼č─▒la┼čmak m├╝m­k├╝nd├╝r.

 

Toplumsal s─▒n─▒flar─▒n bulu┼čma noktas─▒ olarak tasavvufu g├Ârmek bir fantazi midir?

Sultan ve re├óy├ó, k├Âyl├╝ ve ┼čehirli, zengin ve fakir, ├ólim ve c├óhil, s├╝nn├« ve alev├« b├╝t├╝n toplumsal s─▒n─▒flar─▒n bulu┼čma nok­talar─▒nda tasavvufu g├Ârmek bir fantazi de─čil tarihsel bir ger├žekliktir.

 

Tasavvufun g├╝nl├╝k hayata yans─▒mas─▒ nas─▒ld─▒r?

G├╝nl├╝k dilde bile tasavvuftan al─▒nma y├╝zlerce deyim, tabir ve deyi┼čin yans─▒mas─▒ tasavvufun halk─▒n g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒ ile ne kadar i├žice oldu─čunu g├Âstermektedir.

Bir bat─▒l─▒n─▒n tespitiyle, ÔÇťOsmanl─▒ d├Âneminde tekkeler, halk─▒n dinin tad─▒n─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ birer yer halini alm─▒┼čt─▒rÔÇŁ.

 

Toplumlar─▒, ordular─▒ b├╝y├╝k olanlar de─čil, g├Ân├╝lleri b├╝y├╝k olanlar d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r.

Tarihin her d├Âneminde toplumlar─▒, ordular─▒ b├╝y├╝k olanlar de─čil, g├Ân├╝lleri b├╝y├╝k olanlar d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼čt├╝r. G├Âr├╝nen silahlarla donat─▒lm─▒┼č g├╝├žleri, hi├žbir ├╝lke s─▒n─▒rs─▒z bir bi├žimde b├╝y├╝temez. G├Âr├╝nmeyen silahlarla donat─▒lm─▒┼č, g├Ânl├╝ zengin, g├Ân├╝ll├╝ g├╝├žlerin ise, bir s─▒n─▒r─▒ yoktur. Toplumsal hayatta zora ba┼čvurma bir s─▒n─▒rdan sonra g├╝c├╝n├╝ yitirir. G├╝zellikleri b├╝y├╝tenlerin ├Ân├╝nde ise, hi├žbir g├╝├ž duramaz. Onlar─▒n her toplumda g├Ân├╝ll├╝ yard─▒mc─▒lar─▒ vard─▒r.

 

─░slam Toplumunda Tekkelerin Sosyal Fonksiyonlar─▒

AsyaÔÇÖn─▒n i├žlerinden kopup gelen dervi┼č z├╝mreleri, ÔÇť├óyende ve r├óvendeÔÇŁye hizmet vermek rol├╝n├╝ if├ó ettikleri gibi, g├Â├žler sonucu, AnadoluÔÇÖya ula┼čan T├╝rk unsurlara, umrana a├ž─▒lan kap─▒lar─▒ olacak yerle┼čik hayat tarz─▒n─▒n, yayg─▒nla┼č─▒p k├Âkle┼čmesini de sa─člad─▒lar.

 

A. İskân Faaliyetleri

a. Viranelik, terkedilmi┼č yerleri yeniden iskan etmek.

b. K─▒rlarda, emniyet ve konaklama g├Ârevi ifa etmek.

c. Iss─▒z ve korkulu yerlerde, ├Âzellikle hudutlarda g├Âzetme g├Ârevi yapmak.

d. Ticaret ve seyahat yollar─▒ ├╝zerinde gelip ge├žen ki┼či veya gruplara, Allah r─▒zas─▒ i├žin ├že┼čitli kolayl─▒klar sa─člamak.

 

B. Sosyal G├╝venlik Ve Bar─▒┼č Toplumunun Tesisi

├çok geni┼č topraklara sahip olan Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin baz─▒ b├Âlgelerinde merkez├« otoritenin pek tesirli olmamas─▒ ve uzakl─▒─č─▒ sebebiyle yer yer isyan gruplar─▒n─▒n ve e┼čkiyan─▒n bulunmas─▒ normal bir haldi. Tekke mensuplar─▒n─▒n, insan psikolojisine hakim oldu─čunu, ba┼čar─▒ ve metotlar─▒n─▒ iyi bilen Saray, b├Âyle yerlere bir zab─▒ta ve zabtiye kuvveti yerle┼čtirmektense, bir zaviyenin kurulmas─▒n─▒ daha uygun ve netice bak─▒m─▒ndan daha faydal─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝r. Bu yolla, devletin bu tip dert ve problemleri ortadan kalkm─▒┼č, muhtemel huzursuzluk ve isyanlar ├Ânlenmi┼č, kaba, sert, ha┼čin insanlar, cemiyetin sakin ve efendi bir ├╝yesi haline gelmi┼čtir.

 

ÔÇťTotrakandan gelmiyorumÔÇŁ deyimi ve hat─▒rlatt─▒klar─▒

Ni─čboluÔÇÖnun Totrakan mevkiinde kurulan Yahya Bey TekkesiÔÇÖnin etraf─▒ tamamen bu tip cahil ve kaba insanlarla dolu idi. Hatta halk aras─▒nda ÔÇťo kadar da kaba de─čilimÔÇŁ anlam─▒na ÔÇťTotrakandan gelmiyorumÔÇŁ ifadesi me┼čhur olmu┼čtu.

ÔÇťZikrolunan mahal ifrata mahuf (a┼č─▒r─▒ derecede korkun├ž) ve harami olma─č─▒n ol yerde mezkur tekkeyi bina eyley├╝p, ├óyende ve ravendeye, atlar─▒na ot bi├žup odun getirmek i├žin, mezkur kafirleri cem eyleyip teskin ettirmi┼č (toplan─▒p sakinle┼čtirmi┼č) ol vakitten beri zikrolunan mahal, mezkur Bey sebebiyle m├╝emmen (emniyetli) olup, M├╝sl├╝manlar bil├ó havf (korkusuzca) gelip gider olmu┼člard─▒rÔÇŁ.

 

C. K├╝lt├╝r ve Ahlak Transferi

Fert kendi d├╝nyas─▒ndan koptu─ču, uzakla┼čt─▒─č─▒, ba─č─▒n─▒ gev┼četti─či oranda toplumdan veya sosyal hayattan da kopmu┼č demektir. tekke, ki┼čiyi yarat─▒c─▒s─▒na ba─člayan/ba─čl─▒ oldu─čunu hat─▒rlatan mekan, m├╝rid yarat─▒c─▒s─▒n─▒n r─▒zas─▒n─▒ arayan ki┼či, m├╝r┼čid ise o r─▒zan─▒n nerede oldunu─ču g├Âsteren ┼čahs─▒n ad─▒d─▒r.

Oturma merkezlerinde kurulan ve ├že┼čitli tarikatlara ait olan dergahlar─▒n g├Ârd├╝─č├╝ ├Ânemli i┼člerden bir tanesi de k├╝lt├╝r ve inanc─▒n, halk aras─▒ndaki birlik ve haberle┼čmenin sa─članmas─▒ idi. Bug├╝n├╝n b├╝t├╝n yay─▒n ve propaganda organlar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒n─▒ o zaman tekkeler ve camiler yerine getirmi┼člerdir. Halk bunlar yoluyla, dinini, ahlak─▒n─▒, edebini, sanat─▒n─▒, k├╝lt├╝r├╝n├╝, ge├žmi┼čini sevmi┼č ve ├Â─črenmi┼čtir. Bu noktada mevlevihanelerin di─čer tekkelerden daha b├╝y├╝k bir tesir sahas─▒ oldu─ču s├Âylenebilir.

 

K├╝rs├╝ ┼čeyhli─či ve Selatin Camii Vaizli─či

Me┼č├óyih, ├že┼čitli c├ómilerde v├óizlik ve imaml─▒k g├Ârevlerinde bulunmak s├╗retiyle de halk─▒n bilgi ve irfan seviyesinin y├╝kseltilmesine katk─▒da bulunmu┼člard─▒r. As─▒rlar boyu b├╝y├╝kl├╝ k├╝├ž├╝kl├╝ c├ómilerin v├óizliklerini genellikle tar├«kat erb├ób─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ bilinmektedir.

─░stanbulÔÇÖda Cuma g├╝nleri kalabal─▒k cemaate namazdan sonra vaaz edilmesi Osmanl─▒larÔÇÖda bir gelenek olup bu konuda bir silsile te┼čekk├╝l etmi┼čti. F├ótih, S├╝leym├óniye, Beyaz─▒t c├ómilerinde g├Ârev yapan ve ÔÇťKatar ┼čeyhli─čiÔÇŁ ad─▒ verilen bu silsilenin son kademesi Ayasofya k├╝rs├╝ ┼čeyhli─či idi. Bu g├Ârevi yapana ÔÇťAyasofya v├óiziÔÇŁ, ÔÇťAyasofya Cuma v├óiziÔÇŁ de denilirdi. Bu g├Ârevi yapanlar ayn─▒ zamanda birer tekke ┼čeyhi olduklar─▒ndan bu isimle an─▒lm─▒┼člar ve protokolde en ├Ânlerde yer alm─▒┼člard─▒r.

Vaizlik kimi zaman tekkedeki vaz├«felerden daha fazla ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r. ├ľrne─čin on yedinci y├╝zy─▒lda tespit edilen 388 ┼čeyhten elli yedisi resm├« olarak vaizlik g├Ârevinde, on biri de imam ve hatiplik vazifesinde bulunmu┼čtur.

Camii Dersleri

Mahalle mekteplerinde ders veren ┼čeyhler

 

D. G├╝zel Sanatlar─▒n Geli┼čtirilmesi

Tasavvufun insanlara kazand─▒rm─▒┼č oldu─ču hus├╗slardan biri de, onlar─▒ zarif, ince ruhlu, sanata meyy├ól bir ki┼čili─če b├╝r├╝nd├╝rmesidir.

Genel olarak tekkeler halk e─čitim ile birlikte din├« s─▒n─▒rlar i├žinde g├╝zel sanatlar─▒n merkezi ve koruyucusu olmu┼čtur.

G├╝zel s├Âz├╝n, g├╝zel sesin ve g├╝zel ├žizginin ÔÇôhatt─▒n- birle┼čti─či tek yer tekkelerdir. Bunun i├žin edebiyat ve musiki tarihimizi tekkelerden ayr─▒ olarak ele almak ve i┼člemek m├╝mk├╝n de─čildir.

G├Ân├╝l terbi­yesini esas alan tekkeden, g├Ân├╝l merkezli bir hareket olan g├╝zel sa­natlar─▒n bulu┼čup geli┼čebilecekleri daha uygun bir atmosfer yakalamak zordur.

 

Tekkelerde Y├╝r├╝t├╝len Sanat Dallar─▒

┼×├╝phe yok ki kendi benli─čimizi derinli─čine tan─▒yabilmek, ├╝cra k├Â┼čelerine inebilmek i├žin musikinin, ┼čiirin, semaÔÇÖ─▒n, devran─▒n, hatt─▒n, edebiyat─▒n co┼čturucu, fethedici, yard─▒mc─▒ imkanlar─▒ndan da yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░┼čte tekkeler, b├╝t├╝n bu yard─▒mc─▒ unsurlar─▒n, yani bediiyat─▒n haz─▒rland─▒─č─▒ mutfak, kaynad─▒─č─▒ kazan olmu┼čtur.

Edebiyat

┼×iir

Musiki

SemaÔÇÖ

Hat

Tezhip

Ebru

Mimari

Oymac─▒l─▒k

Çinicilik

M├╝cellidlik

 

E. Tekkeler ve Sa─čl─▒k Hizmetleri

Halk sayg─▒ duydu─ču ve g├Ân├╝lden ba─čland─▒─č─▒ insanlardan, sadece g├Ân├╝l d├╝nyas─▒n─▒n hastal─▒klar─▒na de─čil, bedeni rahats─▒zl─▒klar─▒na da deva olmas─▒n─▒ beklemi┼čtir. Telkin usul├╝yle tedavi baz─▒ tekkeleri ┼čifahaneye ├ževirmi┼čtir. Miskinler tekkesi de c├╝zaml─▒lar─▒n karantina merkezinden ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

 

1. Ruh ve Sinir Hastal─▒klar─▒n─▒n Tedavisi

Tekke ve zaviyelerin zaman zaman ruh ve sinir hastal─▒klar─▒ i├žin bir tedavi merkezi olarak kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ da bilmekteyiz.

Daha ├žok telkin ve ir┼čad yoluyla hizmetlerini s├╝rd├╝ren bu ┼čifa yurtlar─▒, ├žo─ču zaman bir ┼čeyhin ├Ânderli─činde toplumun bu y├Ândeki yaralar─▒na da ├žareler aram─▒┼čt─▒r.

Doktorla hastalar aras─▒nda genellikle samimi bir hava vard─▒r. Hasta ┼čifa bulmak i├žin elinden geldi─či kadar doktorun tavsiyelerine uyar. Tekke ┼čeyhleri de bu noktay─▒ de─čerlendirerek, ruhi dertlerine ├žareler arad─▒klar─▒ insanlar aras─▒nda ─░slamÔÇÖa uzak olanlara da b├Âylece bir ┼čeyler verme f─▒rsat─▒n─▒ bulmu┼člard─▒r.

 

b. Miskinler Tekkesi

Tekkeler ruh hastal─▒klar─▒na oldu─ču kadar beden hastal─▒klar─▒na da ├žareler aram─▒┼čt─▒r. Gariptir ki, tekkeleri k├Ât├╝lemek i├žin kullan─▒lan iki kelime, karantina ve tecrit hizmetlerinin bile bu merkezler kanal─▒yla yap─▒ld─▒─č─▒na dair dikkate de─čer bir ger├že─či saklamaktad─▒r. Kurulan bu tekkeler (Leprozori) toplumda hor g├Âr├╝len bu insanlara yard─▒m elini uzatm─▒┼č ve huzur evleri gibi faaliyet g├Âstermi┼člerdir.

K─▒sa s├╝ren padi┼čahl─▒─č─▒ d├Âneminde seferden sefere ko┼čan Yavuz Sultan SelimÔÇÖin, tasavvuf├« faaliyetler ad─▒na zikredilebilecek ├Ânemli bir te┼čebb├╝s├╝ olarak, ─░stanbulÔÇÖda kurdurdu─ču Miskinler TekkesiÔÇÖni kaydetmek gerekir. ├ťsk├╝darÔÇÖda tesis edilen bu tekkenin ba┼č─▒nda c├╝zzaml─▒ ┼čeyhler bulunur ve yine c├╝zzaml─▒lardan olu┼čan m├╝ridleri terbiye ederlerdi. Kendilerine mahsus bir zikir ┼čekilleri vard─▒. Buras─▒ ayr─▒ca ÔÇťDedeler MescidiÔÇŁ, ÔÇťMiskinler MescidiÔÇŁ gibi isimlerle de an─▒l─▒yordu. Daha sonraki d├Ânemlerde bu t├╝r tekkelerin olduk├ža yayg─▒n hale geldi─či g├Âr├╝lmektedir. Nitekim ad─▒ ge├žen tekkenin XVII. As─▒rdaki durumunu nakleden Evliya ├çelebi, AnadoluÔÇÖda ayr─▒ca her ┼čehrin haricinde bir miskinler tekkesi bulundu─čunu haber vermektedir.

├ľte yandan ├ťsk├╝dar ve UrfaÔÇÖdaki Miskinler TekkesiÔÇÖnin bir t├╝r c├╝zzam hastahanesi olarak ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Di─čer tekkelerden bir farkl─▒l─▒─č─▒ olmamakla birlikte bu tekke ┼čehre d─▒┼čar─▒dan gelenlerin s─▒hhi kontrol├╝n├╝ yapar, ├že┼čitli bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klara kar┼č─▒ onlar─▒ karantinaya al─▒p hastal─▒klar─▒n─▒ tedavi eder, ├ževresinde daima doktor bulundururlard─▒. ─░brahim Hakk─▒ Konyal─▒, kad─▒n erkek, k├╝├ž├╝k b├╝y├╝k c├╝zzaml─▒lar─▒n ay─▒r─▒m yap─▒lmadan tekkeye al─▒nd─▒─č─▒n─▒, kendilerinden bir ┼čeyh ve hususi ayinlerinin bulundu─čunu kaydetmektedir.

 

c. Hatuniyye Tekkesi

Evinde evlad ve iyalinde arad─▒─č─▒ huzur ve ┼čefkati bulamayan ruh ve beden hastal─▒klar─▒n─▒ hatta c├╝zzaml─▒lar─▒ derg├óh disiplini i├žinde tedaviye u─čra┼čan ve onlara evlerini aratmayacak derecede huzur verme ve hizmet etmeyi m├╝ridlerinin kem├óli i├žin ┼čart ko┼čan bir nevi huzurevleri gibi faaliyet g├Âsteren cemiyet hayat─▒n─▒n kanayan yaralar─▒n─▒ saran kurum ve kurulu┼člar olmu┼člard─▒r.

Ey├╝p ─░dris k├Â┼čk├╝ndeki Hatuniye TekkesiÔÇÖnin kimsesiz ya┼čl─▒ kad─▒nlar─▒ bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ bilinmektedir.

 

F. Tekkeler ve Sportif Etkinlikler

Spor faaliyetleri de tekke ile i├ž i├žedir. ├ľzellikle dini prensiplere ters d├╝┼čmeyen veya ok├žuluk gibi tavsiye edilen sporlar kurulan tekkelerle geli┼čtirilmi┼čtir.

ÔÇťOk├žuluk, PeygamberÔÇÖin tavsiye etti─či bir spordu. O devrin gen├žlik ve spor te┼čkilat─▒ olan bu tip tekkeler sayesinde sa─člam kafa ve sa─člam v├╝cutlar─▒yla dolu olan bir toplum meydana gelmi┼čtir. ├ľzellikle Osmanl─▒larda bu tekkeler, talimatname ve spor alanlar─▒yla ayr─▒ bir ├Âzellik ta┼č─▒r.ÔÇŁ

 

a. Ok├žular Tekkesi

Ok├žular tekkesi ayr─▒ bir ┼čeyhin (antren├Âr) ba┼čkanl─▒─č─▒nda ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼č, spor hayat─▒na dini bir ├že┼čni vermi┼čtir. Her ok├žunun evinde mutlaka ÔÇťY├ó HakÔÇŁ levhas─▒ bulunur, yar─▒┼čmalarda ok yere d├╝┼č├╝nce beraberce ÔÇťY├ó HakÔÇŁ diye ba─č─▒r─▒l─▒rd─▒. Abdest al─▒nmadan ok at─▒lmaz, pirlerini y├ódetmeden spor b─▒rak─▒lmazd─▒.

 

b. Pehlivanlar Tekkesi

Osmanl─▒ spor tarihinde ├Ânemli yeri olan g├╝re┼č Pehlivanlar TekkesiÔÇÖnde talim edildi─či kaynaklardan anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Unkapan─▒'ndaki Pehlivanlar Tekkesi spor, oyun ve at─▒c─▒l─▒─ča m├╝temayil gen├žlerin dinamik enerjilerini  me┼čru zeminlere kanalize etmekteydi.

 

G. T├╝rk Folklorunun Te┼čekk├╝l├╝

Tekkede kullan─▒lan e┼čya ve yap─▒lan yemeklerden t├Ârenlerle birlikte zenginle┼čen k─▒yafetlere kadar pek ├žok konu k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n maddi kanad─▒yla yak─▒ndan ilgilidir. Nurhan AtasoyÔÇÖun ÔÇťDervi┼č ├çeyiziÔÇŁ adl─▒ eseri bu konuya tahsis edilmi┼čtir.

Tarikatlar─▒n T├╝rk ├Ârf ve ├ódetlerine ayr─▒ bir ├že┼čni katt─▒─č─▒, olumlu y├Ânde geli┼čtirerek y├╝kseltti─či, halk ananelerine ┼čehev├« olmaktan ziyade ruhan├« lezzet bah┼četti─či de g├Âzden ka├ž─▒r─▒lmamas─▒ gereken bir ├Âzelliktir.

 

a. Erbaîn Helvası

Tophane K─üdiri ├ésit├ónesiÔÇÖnde eskiden beri yap─▒lmaya devam eden ve ÔÇťEtv├ór-─▒ SebÔÇÖaÔÇŁya i┼čaret olmak ├╝zere derg├óh mensuplar─▒ ars─▒ndan yedi ki┼činin bir araya gelerek, Tevh├«d-i ┼čer├«f e┼čli─činde pi┼čirilen, b├╝y├╝k bir merasimle yenen ve mahalle halk─▒na da─č─▒t─▒l─▒p saraya ikram edilen helvad─▒r.

 

b. K├Âfteli ├çorba T├Âreni

BursaÔÇÖda E┼črefz├ódelerÔÇÖin N├óm├óniyye Derg├óh─▒ÔÇÖnda bayram sabahlar─▒ yap─▒lan t├Ârendir.

 

c. ├ľzbek Pilav─▒

─░stanbul Kalenderh├ónleriÔÇÖnde garip seyyahlar ve kimsesizler i├žin haz─▒rlan─▒r.

 

d. Kavurma Lokmas─▒

Mevlev├«lerin Kurban Bayramlar─▒na mahsus taze kurban etinden yap─▒lan gelene gidene lengerler dolusu ├ž─▒kart─▒lmakta bitip t├╝kenmeyen lokmad─▒r.

 

e. ─░rmik Helvas─▒

Kandil geceleri herkese bol miktarda da─č─▒t─▒lan f─▒st─▒kl─▒, s├╝tl├╝ helvad─▒r.

 

f. Limon, Portakal veya Kara dut Peltesi

Merkez Efendi TekkesiÔÇÖnde bol pilav ├╝zerine verilen peltedir.

 

g. A┼č Cemiyetleri

MuharremÔÇÖin onundan SaferÔÇÖin sonuna kadar her tekkede tertiplenmektedir.

 

h. A┼čure

Sekiz kulplu muazzam kazanlarda pi┼čirilen a┼čure, a┼čurenin konu kom┼čuya, fukaraya ve civar halka g├╝─č├╝mler, lengerler i├žinde g├╝nlerce da─č─▒t─▒lmas─▒,

 

─▒. Un Ve Susam helvas─▒

Kadir geceleri mahalle halk─▒ aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak ikram edilmesi, feyz ├╝ berekete ve hayra yorulan un helvas─▒, susam helvas─▒ gibi insan├« zevkleri her y─▒l tekrarlan─▒r, karde┼č├že kutlan─▒rd─▒.

 

i. Helva Sohbetleri

Uzun k─▒┼č gecelerinde ├órif├óne sohbetlerin yap─▒ld─▒─č─▒ ÔÇťHelva SohbetleriÔÇŁ me┼čhur dost meclislerindendir.

 

j. Kahve K├╝lt├╝r├╝ ve ┼×aziliyye

┼×azelili─čin ─░stanbul tar├«kat folklor├╝ne belki de en ├Ânemli katk─▒s─▒, kahvenin k├Âkenine ili┼čkin bir tak─▒m rivayetlerden dolay─▒ kahveci esnaf─▒n─▒n p├«ri olarak kabul edilen Ali e┼č-┼×aziliÔÇÖnin tekkelerindeki kahve ikram─▒ gelene─čine de vurmu┼č oldu─ču damgad─▒r. ─░stanbulÔÇÖda ├že┼čitli tar├«katlara ba─čl─▒ hemen hemen b├╝t├╝n tekkelerde bulunan kahve ocaklar─▒nda Ali e┼č-┼×azili ad─▒n─▒n yaz─▒l─▒ oldu─ču bir levha yer almakta, ┼čeyh odas─▒nda ve di─čer sel├óml─▒k birimlerinde a─č─▒rlanan misafirlere kahve pi┼čiren dervi┼čler (kahve nakibi ile yard─▒mc─▒lar─▒) kahve oca─č─▒n─▒ ÔÇśuyand─▒r─▒rkenÔÇÖ ve cezveyi oca─ča s├╝rerken ┼×├ózil├« p├«rine tevecc├╝h etmekteydi.

 

k. Mahalle Tulumbac─▒s─▒ Bekta┼čiler

Bekt├ó┼č├«lerin halkla bulu┼čma mek├ónlar─▒n─▒n ba┼č─▒nda yeni├žeri k├╝lt├╝r├╝ ve ├Ârg├╝tlenmesi an─▒msatan mahalle tulumbac─▒lar─▒ ve ├ó┼č─▒k kahveh├óneleri gelmekteydi. Daha ├Ânceleri yeni├žerilerin ba─čl─▒ bulundu─ču kurallar gere─či toplumun alt katmanlar─▒yla ili┼čkiye ge├žmeyen Bekt├ó┼čiye, Tanzimattan sonra bu imkanlar─▒ ele ge├žirmi┼č, devlet kontrol├╝nden tart edilmekte toplumla kayna┼čmalar─▒ kolayla┼čm─▒┼čt─▒r. Mahalle tulumbac─▒lar─▒n temelini, her mahallenin sakinlerinden bu i┼če uygun ki┼čiler aras─▒ndan se├žilenler olu┼čturmaktad─▒r.

┼×ehitlik Tekkesi postni┼čini Nafi BabaÔÇÖn─▒n m├╝r├«dlerinden Ram├« (├Â.1920) Tulumbac─▒ Bekt├ó┼č├«lerinin en tan─▒nm─▒┼člar─▒ndand─▒.

 

l. Bekta┼čilerin A┼č─▒k Kahvehaneleri

Tulumbac─▒ ├Ârg├╝tleriyle mahalle hayat─▒na i├žerden kat─▒lma imk├ón─▒ bulan Bekt├ó┼č├«ler, ├ó┼č─▒k kahveh├óneleri vesilesiyle de kayna┼čmay─▒ derinle┼čtirmi┼člerdir.

XIX. as─▒rda a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ hissettiren a┼č─▒k kahveh├ónelerinde ├Âzellikle Peri┼čanbaba Tekkesi ┼čeyhi Hasan Baba m├╝ntesiplerinden ├é┼č─▒k Ceyhun├« (├Â.1304/1886) ve S├╝dl├╝ceÔÇÖdeki Bademli Tekkesi ┼čeyhi M├╝nir BabaÔÇÖdan nasip alan ├ç─▒nari (├Â.1317/1899) gelmektedir.

 

H. Toplumsal Birlik ve Kayna┼čman─▒n Sa─članmas─▒

Toplumsal birlik ve kayna┼čmay─▒ sa─člamada bu kurumlar─▒n ├Ânemli hizmetleri vard─▒r. Fikri ve zikri ne olursa olsun herkese kap─▒s─▒n─▒ ve g├Ânl├╝n├╝ a├žan sufiler bu yolla toplumdaki sevgi ve huzurun yayg─▒nla┼čmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼člard─▒r.

 

a. Ho┼čg├Âr├╝ ve m├╝samaha ortam─▒n─▒n tesisi

Tekkeler, fikir hayat─▒ndaki de─či┼čik g├Âr├╝┼člere sayg─▒ a├ž─▒s─▒ndan da b├╝y├╝k ve ├Ânemli hizmetler g├Ârm├╝┼člerdir. Fikirleri ayr─▒, mezhepleri de─či┼čik olan kimseler aras─▒ndaki kavgalara her toplumda rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r. Zaman zaman ─░slam cemiyetinde de bu tip kavga ve s├╝rt├╝┼čmeler meydana gelmi┼čtir.

Tekke ise her d├╝┼č├╝nceden olan kimseye kap─▒lar─▒n─▒ ard─▒na kadar a├žm─▒┼čt─▒r. Mezhebi, me┼črebi, dini ve siyasi g├Âr├╝┼č├╝ tamamen de─či┼čik m├╝sl├╝manlar─▒ kabul etmi┼čtir.

M├╝rid Maturididir, ┼×afiidir, E┼čÔÇÖaridir, Caferidir, Mutezilidir, Hanefidir. Fakat hepsi ayn─▒ ┼čeyhe ba─čl─▒d─▒r. Ayn─▒ silsile ile Hz.PeygamberÔÇÖe ula┼čmaktad─▒r. Hatta ayn─▒ yerde yat─▒p kalkmaktad─▒r.

Tarikatlar mezhepleri ayr─▒ ayr─▒ olan insanlar─▒ birle┼čtirip b├╝t├╝nle┼čtirirken, mezhepler de tarikatlar─▒ ayr─▒ ayr─▒ olan m├╝sl├╝manlar─▒ bir fikri ├žat─▒ alt─▒nda toplamakta, b├Âylece ─░slam toplumu ├žok y├Ânl├╝ bir ba─članma ile birbirlerine kenetli bir kitle haline gelmektedir.

 

b. Hayat─▒n Ya┼čan─▒labilir Bir Hale Getirilmesi

Hayat─▒n kavranmas─▒, sosyal m├╝nasebetlerin ayarlanmas─▒, g├╝zel sanatlar─▒n toplum i├žindeki terbiye ve ├ód├ób─▒ ├že┼čitli ruh ve beden egzersizlerinden faydalan─▒larak insan iradesine yerle┼čtirilmesi tekkelerin g├Ârevleri aras─▒ndad─▒r. D├╝nyan─▒n ┼ča┼čas─▒ndan ve g├╝r├╝lt├╝s├╝nden uzak, kendisiyle, kendi ruhu ve ─▒st─▒rab─▒yla ba┼čba┼ča kalarak ├žile doldurmak, ruhu olgunla┼čt─▒rarak, her halini ibadet rengi ve ne┼čvesine boyamak da yine tekkeler kanal─▒yla meydana getirilmi┼čtir.

 

ÔÇśG├Ân├╝l kals─▒n yol kalmas─▒nÔÇÖ

Halk ile m├╝nasebetlerinde dikkatimizi ├žeken ├Ârnek ┼čeyhlerden biri on sekizinci y├╝zy─▒l Mustafa Nes├«b EfendiÔÇÖdir. O, tarikat─▒n us├╗l ve erkan─▒n─▒ titizlikle uygulam─▒┼č ve ÔÇśG├Ân├╝l kals─▒n yol kalmas─▒nÔÇÖ s├Âz├╝n├╝ kendisi de d├╝stur edinmi┼čtir. Riy├óz├ót ve m├╝cahedeye b├╝y├╝k bir ├Ânem vermi┼č hatta ├žo─ču zaman ta├ž ve h─▒rka giymemi┼čtir. Ramazan aylar─▒nda her ak┼čam 80-100 ki┼čiye iftar vermi┼čtir ve ayr─▒ca davetlere icabet etmi┼čtir.

┼×eyh Camii Tekkesi ve Kalem Efendileri

Bu t├╝r tekkelerden biri de Celvet├« ┼čeyhlerinden Erzincanl─▒ Mustafa Efendi (├Â.1167/1754) ile Mehmed Said EfendiÔÇÖnin (├Â.1125/1810) vazife yapt─▒klara ┼×eyh Camii Tekkesidir. Bu tekkenin m├╝d├óvinlerinin ├žo─ču ÔÇśkalem efendisiÔÇÖ denilen memurlard─▒r.

 

Kadem-i ┼×erif Tekkesi

Halk─▒n yan─▒ s─▒ra devletin her kademesinde vazife yapanlar da tekkelere devam etmekteydi. Bunlar─▒n bir k─▒sm─▒ tekkelere m├╝ntesip olabilece─či gibi, belki bir ├žo─ču da dini bilgilerini art─▒rmak, manevi duygular─▒n─▒ geli┼čtirmek i├žin ┼čeyhlerinin sohbetlerine devam etmi┼čtir.

Bunlar─▒n bir ├Ârne─či, Kandil ve Arefe gibi m├╝barek g├╝nlerde kadem-i ┼čerifin bizzat ┼čeyh taraf─▒ndan ziyaret ettirilmesinin ┼čart-─▒ v├ók─▒f oldu─ču Kadem-i ┼×erif TekkesiÔÇÖdir. ├ľzellikle, Per┼čembe g├╝nleri Bab-─▒ ├éli tatil oldu─čundan sadrazam ve devletin ileri gelenleri tekkeye gelirler, icra olunan ayin seyrettikten sorma Muhammed Ziyad EfendiÔÇÖnin sohbetinin dinlerlerdi.

 

II. Osman Çelebi Efendi

II. Osman ├çelebi Efendi, ┼×eyh├╝lislam vas─▒tas─▒yla kendilerine eziyet verenleri cezaland─▒rabilme ┼čans─▒na sahip bir konumda iken bile, onlardan ┼čikayet├ži olmam─▒┼čt─▒r. O rahats─▒z edenlerin azledilip yerlerine kendisinin arzu edece─či kimselerin vazifelendirece─čini s├Âyledi─činde, ÔÇśSen i┼čini Allah Te├ól├óÔÇÖya havale et, b─▒rak ve g├Ânl├╝n├╝ ho┼č tut, rahat ol. ├ç├╝nk├╝ hasm─▒n sana ac─▒mazsa Allah Te├ól├ó ac─▒rÔÇÖ s├Âzleriyle hissiyat─▒n─▒ dile getirmi┼čtir.

Onun bir ba┼čka merhamet ├Ârne─či de, sohbetlerini ve vaazlar─▒n─▒ dinlemek i├žin gelenlerin say─▒s─▒n─▒n artmas─▒ ├╝zerine, muhaliflerinin bu durumdan rahats─▒z olmalar─▒ ve ┼čikayette bulunmalar─▒ ile ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ┼×ikayet gelenlerden bir k─▒sm─▒ kendisine gelip ├Âz├╝r dilemi┼čler ve bu i┼či tertipleyeni cezaland─▒rmak istediklerini s├Âylemi┼člerdir. Ancak o, ÔÇśBiz kimseden k─▒r─▒lmad─▒─č─▒m─▒z gibi, kimseyi de k─▒rmay─▒z. Bizim vazifemiz k─▒rmak de─čil bilakis g├Ân├╝ller yapmakt─▒rÔÇÖ diyerek buna izin vermemi┼čtir.ÔÇŁ

 

┼×eyh Elvan Efendi

1225-30/1810-1814 tarihlerinde ─░stanbul-Y├╝ksek Kald─▒r─▒mlarÔÇÖda, Fen├óyi ad─▒yla bilinen b├Âlgede Elvan Efendi isminde bir ┼čeyh me┼čhur olmu┼čtu.

O d├Ânemde gazeteler olmad─▒─č─▒ndan halk aras─▒nda bir ┼čey yayg─▒nla┼čt─▒rmak veya haber yaymak amac─▒yla t├╝rk├╝ ├ž─▒kar─▒lmakta, halk aras─▒nda k─▒sa zamanda yayg─▒nla┼čan t├╝rk├╝ ile herkes olay hakk─▒nda bilgi sahibi olunmaktad─▒r. ┼×eyh Elvan Efendi hakk─▒nda ┼ču t├╝rk├╝ s├Âylenmektedir.

 

Tekkesi var hâne, hâne,

Beyleri var dâne, dâne,

┼×eyhler i├žinde bir d├óne

Yana─č─▒ g├╝l, sa├ž─▒ s├╝mb├╝l,

├é┼č─▒klardan alma g├Ân├╝l,

Kud├╗m├╝n canlara minnet,

Mahzar-─▒ g├╝le eyle himmet,

Kemer bendin ku┼čan─▒rken,

Eder ├ó┼č─▒klar─▒n hizmet,

Yana─č─▒ g├╝l, sa├ž─▒ s├╝nb├╝l,

├é┼č─▒klardan alma g├Ân├╝l

Bende oldum sen cânâne,

A┼čk─▒nla oldum div├óne,

┼×erbet-i vasl─▒n i├ženler,

Boyandı renk-i Elvâne,

Yana─č─▒ g├╝l, sa├ž─▒ s├╝nb├╝l,

├é┼č─▒klardan alma g├Ân├╝lÔÇŁ.

 

Halk aras─▒nda ┼č├Âhreti olduk├ža yayg─▒nla┼čm─▒┼č, geleni gideni, ziyaretleri ├žo─čalm─▒┼č ki, tekke k├╝├ž├╝k gelmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. ┼×eyh Efendi ric├ól-i devletten birisine ÔÇťEfendim, derg├óh z├╝vv├óra ve muhibb├óna dar geliyor, himmet etseniz de tevsiÔÇÖ edilseÔÇŁ deyince ÔÇťEfendim sabrediniz bir iki seneden sonra geni┼č bile gelirÔÇŁ cevab─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒. Sonradan her nedense ┼×eyh Efendi BursaÔÇÖya s├╝r├╝lm├╝┼č, tekkesi har├óp olmu┼čtur. Bir m├╝ddet sonra Elvan Efendi ─░stanbulÔÇÖa d├Ânm├╝┼čse de, art─▒k eski muhibb├ón ve ziyaret├žileri gelmemi┼čtir. Sahte tevecc├╝hten bunalan ┼čeyhlerin, bazen etraf─▒na sert ve k─▒r─▒c─▒ davrand─▒─č─▒ da g├Âr├╝lmektedir.

 

b. Fakir ve Yoksul Kesimlerin ─░htiya├žlar─▒n─▒ Kar┼č─▒lamak

├ľzellikle fakir halkla ilgilenerek onlar─▒n problemlerini ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čan, gerekti─činde k├Âylerde bulunan ihtiya├ž sahiplerinin aya─č─▒na giden me┼č├óyih dahi olmu┼čtur.

 

Niyaz-i M─▒sriÔÇÖnin Uluda─č Eteklerinde Fakir Aray─▒┼č─▒na ├ç─▒kmas─▒

Niy├óz├« M─▒sr├«, BursaÔÇÖda iken fakir halkla ilgilenir ve onlar─▒n problemlerini ├ž├Âzmeye u─čra┼č─▒rd─▒. Hatta bir defas─▒nda yaz mevsiminde fakir halk─▒ ve dervi┼čleri toplam─▒┼č, birlikte Uluda─čÔÇÖ─▒n eteklerinde bulunan k├Âyleri ziyaret ederek, Seyyid Nas─▒ruddin ad─▒nda bir ┼čeyhin t├╝rbesi etraf─▒nda toplanm─▒┼člar. Sonra oraya kendisini ziyarete gelen k├Âyl├╝lerle birlikte, Uluda─čÔÇÖ─▒n tepesine ├ž─▒k─▒p, ├žad─▒r kurulmu┼č, yemekler pi┼čirilmi┼čtir. Sevenleri ve m├╝ridleriyle birlikte burada bir m├╝ddet kalm─▒┼člard─▒r.

 

Tekkelerde Yemek Pi┼čirilmesi ─░├žin Vak─▒flar Tahsis Edilmesi

Kimi tekkelerde yemek pi┼čirilmesi i├žin v├ók─▒flar taraf─▒ndan ├Âzel olarak para ayr─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bursa, Hamam TekkeÔÇÖnin gelirlerinden y─▒ll─▒k 500 kuru┼č ÔÇťtabh-─▒ taÔÇÖamÔÇŁ i├žin ayr─▒ld─▒─č─▒ 1076/1665 t├órihli vak─▒f kayd─▒ndan, yine ba┼čka bir kay─▒tta ise ┼×eyh Ali Z├óviyesiÔÇÖnde a┼čure pi┼čirilmesi i├žin y─▒ll─▒k 360 kuru┼č ayr─▒ld─▒─č─▒ tespit edilmektedir. Kez├ó Eb├╗ ─░shak Z├óviyesiÔÇÖnde her g├╝n yemek pi┼čirilerek, ├ževrede bulunan fakirlere da─č─▒t─▒lmaktad─▒r.

 

─░htiya├ž Sahipleri ─░├žin Kar┼č─▒l─▒k Beklemeden Bor├ž Para Verilmesi

Tekkelerde ihtiya├ž sahipleri i├žin kar┼č─▒l─▒k beklemeden bor├ž para verildi─čini de tesbit ediyoruz. Hatta bu hususta herhangi bir din ayr─▒m─▒na da gidilmedi─čini BursaÔÇÖda olan bir uygulamadan anl─▒yoruz. Matyoz veled-i Setroz isimli bir gayr-i m├╝slim Bursa Mevlev├«h├ónesiÔÇÖnden k─▒rk kuru┼č bor├ž alm─▒┼č ve bu bor├žlanma da Kostantin adl─▒ bir ba┼čka gayr-i m├╝slim de kefil olmu┼čtur.

 

10. Konaklama Hizmetlerinin Deruhte Edilmesi

Tekke ve zaviyeler bazen han ve kervansaray gibi m├╝esseselerde ek bir kurulu┼č olarak hizmet vermi┼člerdir.

 

a. ├ľzbekler Tekkesi

─░stanbulÔÇÖda bulunan Hind├«lere ait tekkeler, genelde Hint alt k─▒tas─▒ndan gelen yolcular─▒n zengin de olsa daha rahat hareket etmek i├žin tercih ettikleri mek├ónlard─▒r. Orta AsyaÔÇÖdan hac amac─▒yla gelen dervi┼čler ise ├ťsk├╝dar ve Ey├╝p ├ľzbekler tekkesinde aylarca misafir olarak kalmakta, manen ba─čl─▒ olduklar─▒ hil├ófet makam─▒n─▒ ziyaret edip hal├«feyi hi├ž olmazsa Cuma sel├óml─▒─č─▒nda g├Ârd├╝kten sonra yollar─▒na devam etmekteydiler. E─čer aileden birisinin rahats─▒zl─▒─č─▒ ve ba┼čka bir nedenle K├óbeÔÇÖye gidilmezse, yolculuk ertesi seneki hac mevsimine kadar ertelenmekte, misafirlik de do─čal olarak uzamaktayd─▒. Muhibb├ón DergisiÔÇÖndeki yaz─▒da, bu misafirlerden fakir olanlar─▒n beyaz sar─▒klar─▒, uzun h─▒rkalar─▒yla sokaklarda ├žak─▒, b─▒├žak bileyerek, tabak, ├žanak kenetleyerek masraflar─▒n─▒ ├ž─▒kartt─▒klar─▒ da yaz─▒l─▒d─▒r. Makalenin devam─▒nda o g├╝n i├žin AvrupaÔÇÖda insanl─▒─ča hizmet amac─▒yla kurulan hi├žbir kurumun Osmanl─▒ÔÇÖdaki tekkelerin destekleyici ve kayna┼čt─▒r─▒c─▒ yap─▒s─▒yla k─▒yaslanamayaca─č─▒ da belirtilmektedir.

 

Buhara Tekkesi: Emin├Ân├╝ (17. As─▒r)

18. As─▒rda Buhara Tekkesi, ├ľzbek k├Âkenli ┼čeyhlerin siyasi, diplomatik ve k├╝lt├╝rel alanlarda g├Âstermi┼č olduklar─▒ faaliyetlerden dolay─▒, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ile Orta Asya hanl─▒klar─▒ aras─▒ndaki ili┼čkilerde ├Ânemli ili┼čkiler icra etmi┼čtir. Osmanl─▒ sultanlar─▒,18. As─▒r sonlar─▒ndan itibaren bu tekkenin ┼čeyhlerini, ├ça─čatay T├╝rk├žesi bilmeleri ve ayr─▒ca Orta AsyaÔÇÖy─▒ ve bu y├Ârenin adetlerini iyi tan─▒malar─▒ nedeniyle, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ile s├Âz konusu hanl─▒klar aras─▒nda ola─čan ├╝st├╝ el├ži olarak g├Ârevlendirmeyi de adet haline getirmi┼člerdi. Buna misal olarak ┼×eyh YahyaÔÇÖn─▒n resmi diplomatik vazifesi zikredilebilir. Buhara Emirli─čiÔÇÖnden ─░stanbulÔÇÖa yolu d├╝┼čen bir├žok ├Ânemli ki┼činin, t─▒pk─▒ bir sefarathanede oldu─ču gibi burada konakland─▒klar─▒na bak─▒l─▒rsa, tekkenin Orta Asya a├ž─▒s─▒ndan da ayn─▒ ┼čekilde m├╝him olarak telakki edildi─či s├Âylenebilir.

 

b. Afganiler Tekkesi: ├ťsk├╝dar (18.As─▒r )

─░stanbulÔÇÖdaki Nak┼či Tekkeleri i├žinde yaln─▒zca Afganiler Tekkesi m├╝cerred dervi┼člerin devam ettikleri bir merkez olma ├Âzelli─čini kurulu┼čundan itibaren sonuna kadar ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Nitekim tipik bir kalenderhane ├Âzelli─či ta┼č─▒yan tekkenin kitabesinde de bu hususa i┼čaret edilmi┼čtir.

Daha ├žok Orta Asya k├Âkenli Nak┼čibendilerin temsil edildi─či AfganiÔÇÖler tekkesi Nak┼čibendili─čin M├╝ceddidilik kolundan ba─č─▒ms─▒z olarak hareket etmekle birlikte ─░stanbulÔÇÖdaki ├ľzbek ve Hindi Tekkelerinin yan─▒s─▒ra Kalenderhanelerle de yak─▒n k├╝lt├╝rel ili┼čkide bulunmu┼čtur.


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 26.02.2010



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...