E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Farkl─▒ ─░nan├ž Gruplar─▒ ve Din E─čitimi

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
S├Ânmez Kutlu E─čitim T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1816 Hit : 5409 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 ┘ů┘ćě▓┘äě¬ ě»┘Ő┘ć┘Ő ě╣┘ä┘ł┘Őěž┘ć-ě»┘Ő┘ćěî ┘ůě░┘çěĘěî ěĚě▒┘Ő┘éě¬ěî ┘â┌śěóěŽ┘Ő┘ć┘Őěî ě»ě▒ě│ě¬ ┘ż┘ćě»ěžě▒┘Ő ┘Őěž ┘üě▒ěž┘ż┘ćě»ěžě▒┘Ő
2 Yeni D├╝nya D├╝zeni Kar┼č─▒s─▒nda Alternatif Bir ─░slam Medeniyeti M├╝mk├╝n m├╝?
3 Tarihsel S├╝re├žte Alevili─čin Yaz─▒l─▒ Kaynaklar─▒nda Yap─▒lan Metin Tahrifat─▒
4 Tarihsel Muhammed ─░le Menkabevi Muhammedi Ay─▒rman─▒n ├ľnemi
5 Maturidi Ak─▒lc─▒l─▒─č─▒ ve G├╝n├╝m├╝z Sorunlar─▒n─▒ ├ç├Âzmeye Katk─▒s─▒
6 Kurana G├Âre Bar─▒┼č
7 ─░slam Mezhepleri Tarihinde Usul Sorunu
8 ─░slam D├╝┼č├╝ncesinde Tarihsel Din S├Âylemleri Olgusu
9 Imam al Maturidi and H─▒s Ep─▒stemology
10 Farkl─▒ ─░nan├ž Gruplar─▒ ve Din E─čitimi
11 Ehli Beyt Sembolik Kapitalinin Tarihi S├╝re├ž ─░├žinde Semerelendirilmesi
12 De─či┼čim S├╝recinde M├╝sl├╝manlar─▒ Bekleyen Baz─▒ Muhtemel Sorunlar
13 Cemaatlerin ─░slam─▒ Tebli─č Sorunu
14 Bilinen ve Bilinmeyen Y├Ânleriyle ─░mam Maturidi
15 Bar─▒┼č ├ľzg├╝rl├╝k ve Merhamet Peygamberi Hz. Muhammed
16 Alevilik Din mi Mezhep mi Tarikat m─▒?
17 39 Soruda T├╝rkiyede Alevilik Bekta┼čilik

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
click here dating for married men married affairs
what are aids symptoms hiv early symptoms new hiv treatment
abortion methods terminating pregnancy at 20 weeks articles on abortion
abortion pills over the counter website-knowledge.com when is it to late to get an abortion
abortion pill abortion pill abortion pill
gabapentin cost at walgreen gabapentin cost at walgreen gabapentin cost at walgreen

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Farkl─▒ ─░nan├ž Gruplar─▒ ve Din E─čitimi

T├╝rkiyeÔÇÖde din e─čitim ve ├Â─čretimi, son y─▒llarda dini, huk├╗k├«, toplumsal ve siyasi boyutlar─▒yla pek ├žok bilimsel toplant─▒, ├žal─▒┼čtay veya sempozyumun konusu olmaya devam etmektedir. Hatta ─░lk├Â─čretim ve Orta├Â─čretimde din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi dersi etraf─▒ndaki tart─▒┼čmalar,  ulusal olmaktan ├ž─▒k─▒p uluslar aras─▒ bir boyut kazanm─▒┼čt─▒r. Toplumun b├╝t├╝n kesimlerini  ilgilendiren bu sorunun ├ž├Âz├╝m├╝ konusunda, din e─čitim ve ├Â─čretiminin b├╝t├╝n├╝yle kald─▒r─▒lmas─▒ndan tutun Zorunlu Din K├╝lt├╝r ve Ahlak Bilgisi dersinin ├žo─čulcu din e─čitimine uygun hale getirilmesi veya bu dersin kald─▒r─▒larak yerine ÔÇťiste─če ba─čl─▒ se├žmeli dersÔÇŁ konulmas─▒ ya da zorunluluk devam etmekle birlikte iste─če ba─čl─▒ din e─čitiminin y├╝r├╝rl├╝─če konulmas─▒na var─▒ncaya kadar farkl─▒ modeller ├Ânerilmektedir. Ancak T├╝rkiyeÔÇÖde din e─čitim ve ├Â─čretimi sorunu, din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi dersinin kald─▒r─▒l─▒p iste─če ba─čl─▒ din dersi/derslerinin devreye sokulmas─▒yla ├ž├Âz├╝lebilecek kadar basit bir sorun de─čildir. Bu sorun toplumun b├╝t├╝n kesimlerini ilgilendiren olduk├ža karma┼č─▒k bir sorundur. Bunun ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin at─▒lacak her ad─▒m, ├Âzg├╝rl├╝kler alan─▒n─▒n geni┼čletilmesi anlam─▒na gelmektedir. ─░lk bak─▒┼čta gayet masum ve sorunlar─▒ ├ž├Âzecek gibi g├Âr├╝nse de, gerek teorik gerekse uygulamada durum farkl─▒d─▒r. Biz burada ÔÇťdin k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisiÔÇŁ ├Â─čretiminin  ÔÇť├žo─čulcu din ├Â─čretimiÔÇŁ ve ÔÇťiste─če ba─čl─▒ din dersiÔÇŁ yakla┼č─▒m─▒n─▒ a┼ča─č─▒daki sorunlar ├žer├ževesinde analiz etmek istiyoruz. : B├╝t├╝n dinlerin ÔÇť├žo─čulcu din ├Â─čretimiÔÇŁ yakla┼č─▒m─▒yla din derslerinde verilmesi, T├╝rkiyeÔÇÖde toplumsal bir ihtiya├ž m─▒d─▒r? ├ço─čulcu din e─čitim veya ├Â─čretimi yakla┼č─▒m─▒ benimsendi─činde ma─čduriyetler artacak m─▒d─▒r, azalacak m─▒d─▒r? Laik e─čitim sisteminde ─░slam i├ži gruplara y├Ânelik devlet okullar─▒nda ├žo─čulcu din ├Â─čretimi m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? De─čilse ├Ân├╝nde ne t├╝r engeller bulunmaktad─▒r? T├╝rkiyeÔÇÖde dini-toplumsal yap─▒lar, birbirlerinden ayr─▒labilecek kadar itikad├« ve amel├« farkl─▒l─▒klar i├žermekte midir? Bu farkl─▒l─▒klar din farkl─▒l─▒─č─▒ m─▒ yoksa dinle ilgili anlay─▒┼č farkl─▒l─▒klar─▒ m─▒d─▒r? ─░slam i├ži mezhep veya tarikatlar─▒n t├╝zel ki┼čilikleri, ├Ârg├╝tlenmi┼č yap─▒lar─▒ ve  temsil makamlar─▒ var m─▒d─▒r? G├╝n├╝m├╝zdeki siyasal ├Ârg├╝tlenmeler veya ├ža─čda┼č din├« cemaatler, din e─čitim ve ├Â─čretiminde bir mezhep veya me┼črebi temsil eden t├╝zel ki┼čilikler olarak g├Âr├╝lebilir mi? Doktrin merkezli bir din e─čitimi modeli uyguland─▒─č─▒nda, mezhep, tarikat ve cemaatlerden ba─č─▒ms─▒z bir tarihsel ger├žekli─če sahip olan ─░slam ve di─čer dinlerle ilgili bilgi veya k├╝lt├╝r nas─▒l verilecektir?
Din e─čitim veya ├Â─čretimi vermekte olan ├╝lkelerin programlar─▒ incelendi─činde, ├žo─čulculu─čun iki ┼čekilde yans─▒d─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir:
a)  Geleneksel ├žo─čulculuk: ├çok dinli ve ├žok k├╝lt├╝rl├╝ toplumlarda ├žo─čunluk d─▒┼č─▒ndakilerin inand─▒klar─▒ dinlerin de din e─čitimi i├žerisinde yer almas─▒ demektir.
b)  Modern ├žo─čulculuk: Bir toplumun inand─▒─č─▒ dinin i├žerisindeki yorum farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n din e─čitiminde dikkate al─▒nmas─▒ demektir.

├çok k├╝lt├╝rl├╝ ve ├žok dinli toplumlarda, birbirine kar┼č─▒ ho┼čg├Âr├╝ ve sayg─▒y─▒ g├╝├žlendirmek amac─▒yla uygulanmaktad─▒r. B├Âyle d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝ takdirde T├╝rk toplumu,  ─░slam dinine mensup olmas─▒ sebebiyle ├žok k├╝lt├╝rl├╝ ve ├žok dinli bir toplum de─čildir. H─▒ristiyan ve Yahudi dinine inananlar, toplumumuz i├žerisinde belli bir orandad─▒r ve belli ┼čehirlerde ya┼čamaktad─▒r. Her s─▒n─▒fta bu din mensuplar─▒ bulunmad─▒─č─▒ndan ÔÇť├žo─čulcu din ├Â─čretimineÔÇŁ toplumsal a├ž─▒dan ihtiya├ž yoktur. Di─čer taraftan ├žo─čulcu toplumlarda, dinler ├Â─čretime konu edinildi─činde, dinden ├Â─črenme, mukayeseli dinler tarihi veya din ara┼čt─▒rmalar─▒ yakla┼č─▒m─▒ ve benzeri yollarla verilmekte ise de,  en itibar g├Âreni Fenomenolojik yakla┼č─▒md─▒r. ├ľrne─čin dua veya kurban, dini bir fenomen olarak kabul edilir ve s─▒n─▒ftaki farkl─▒ din mensuplar─▒, kendi dinlerindeki dua ve kurban tecr├╝belerini s─▒n─▒fa ta┼č─▒yarak farkl─▒ tezah├╝rleri payla┼č─▒rlar. Bu durumda dinlerin kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒na imkan tan─▒nmakta, ancak  inan├ž ve uygulamalar─▒na y├Ânelik ele┼čtirel yakla┼č─▒m ihmal edilmektedir. B├Âylece birbirinin dinlerine ve uygulamalar─▒na ho┼čg├Âr├╝ ve sayg─▒l─▒ davranmay─▒ ├Â─črenmektedirler. Toplumsal yap─▒m─▒z, ├žok dinli ve k├╝lt├╝rl├╝ olmad─▒─č─▒ndan b├Âyle bir ├žo─čulculu─čun s─▒n─▒f ortam─▒na yans─▒t─▒lmas─▒ imkans─▒zd─▒r. Gayr-i M├╝slimlerin din derslerinden muaf tutulmas─▒ ve din e─čitimini kendi istekleri do─črultusunda vermeleri de birlikte din k├╝lt├╝r├╝ verme imkan─▒n─▒ ortadan kald─▒rmaktad─▒r. Bu durumda farkl─▒ dinler hakk─▒nda bilgilendirme se├žene─či g├╝ndeme gelmektedir. Bu sebeple ─░lk├Â─čretim ve Orta├Â─čretimde, s─▒n─▒flarda mensuplar─▒ olmad─▒k├ža geleneksel ├žo─čulculu─čun din ├Â─čretimine yans─▒mas─▒ toplumsal a├ž─▒dan bir ihtiya├ž de─čildir. Bu durum  H─▒ristiyanl─▒k ve Yahudilik ba┼čta olmak ├╝zere b├╝t├╝n dinler hakk─▒nda ortalama bir bilginin verilmesine engel  olu┼čturmaz. Tersine ├╝lkemizde ve d─▒┼čar─▒da mensuplar─▒ bulunan dinlerin, genel hatlar─▒yla ├Â─čretilmesi toplumsal bir ihtiya├žt─▒r. B├Âyle bir e─čitim ├╝lkemizde birlikte ya┼čama k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n daha da g├╝├žlenmesine ve di─čer inan├ž gruplar─▒na kar┼č─▒ ho┼čg├Âr├╝ ve sayg─▒n─▒n artmas─▒na katk─▒da bulunacakt─▒r.

Bir toplumun inand─▒─č─▒ dinin i├žerisindeki yorum farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n din e─čitiminde dikkate al─▒nmas─▒ anlam─▒ndaki modern ├žo─čulculu─ča gelince,  din ├Â─čretiminin daha ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli f─▒rsatlar sunmaktad─▒r. Zaten kendi toplumsal ger├žekli─čimiz, ─░slam i├ži mezhep ve olu┼čumlar─▒n ├Â─čretilmesini zorunlu k─▒lmaktad─▒r. ┼×u anda uygulanmakta olan din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi programlar─▒ b├Âyle bir ihtiyac─▒ belli ├Âl├ž├╝de kar┼č─▒lamaktad─▒r. Ancak ─░slamÔÇÖ─▒n mevcut mezhep, tarikat ve dini cemaatlerden ba─č─▒ms─▒z bir ger├žekli─či bulundu─čunu unutmamak gerekir. Mezhep, tarikat ve dini cemaat gibi ─░slam kaynakl─▒ yorumlar─▒n, onlara mensup ki┼čilere ayn─▒ s─▒n─▒f ortam─▒nda fenomenolojik, kar┼č─▒la┼čt─▒rma veya doktrinler aras─▒  y├Ântemlerden birisine ba─čl─▒ kalarak ├žo─čulcu bir yakla┼č─▒mla ├Â─čretilebilmesi, ─░slamÔÇÖ─▒n bu gruplardan ba─č─▒ms─▒z ve onlar─▒nda din anlay─▒┼člar─▒n─▒n varl─▒k sebebi olan inan├ž, ibadet ve ahlak anlay─▒┼č─▒na yer verilmesiyle m├╝mk├╝nd├╝r. ├ç├╝nk├╝ toplumumuzda taraftar bulan din anlay─▒┼člar─▒, her konuda de─čil, sadece belli alanlarda ├ž├Âz├╝m ├Ânerileri bulunmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla b├╝t├╝n ├Â─črenme alanlar─▒n─▒n  fenomenolojik yakla┼č─▒mla verilmesi g├╝├žl├╝─č├╝yle  kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z. Yani inan├ž konusunda itikadi mezheplerin; f─▒kh├« konularda ameli mezheplerin; ahlak alan─▒nda ise tasavvufi olu┼čumlar─▒n yorumlar─▒ vard─▒r. Bir ├Â─črenme alan─▒nda din├« bir olu┼čumun fikrine, kendi sisteminde o konuda ├Ânemli g├Âr├╝┼čleri varsa yer verilebilir. ├ľrne─čin abdest al─▒rken ├ž─▒plak aya─ča mesh edilip edilmemesi konusu verilirken f─▒kh├« mezheplerin, yani Caferilik, Hanefilik ve ┼×afiili─čin g├Âr├╝┼čleri kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ olarak veya mezhepler aras─▒ y├Ântemle verilebilir. Burada Mutezile, Maturidilik veya E┼čarili─či gibi itikadi konularda g├Âr├╝┼č ileri s├╝ren mezhepleri veya ahlaki alanda g├Âr├╝┼č ileri s├╝ren Nak┼čibendilik, Kadirilik, Bekta┼čilik ve di─čer olu┼čumlar─▒ i┼čin i├žine katarak bu konuyu i┼člemek m├╝mk├╝n de─čildir. Bu sebeple Alevilik-Bekta┼čilik, tasavvuf├« bir olu┼čum olarak Bat─▒n├« ve ahlak├« yorumlar i├žerisinde ├žo─čulculu─ča konu edinilebilir. F─▒k─▒h ve ─░tikadi bir mezhep olmad─▒─č─▒ i├žin ve Tevhid, n├╝b├╝vvet ve ahiret alanlarda di─čerlerinde farkl─▒ g├Âr├╝┼č├╝ bulunmad─▒─č─▒ i├žin bu konular─▒n ele al─▒nd─▒─č─▒ ├Â─črenme alanlar─▒nda ├žo─čulculu─čun ├Âznesi veya nesnesi de─čildir. Bu Alevilik-Bekta┼čili─čin fikri yap─▒s─▒yla ilgili bir durumdur. Yoksa ├žo─čulculuk ve ele┼čtirel bir y├Ântemin devreye sokulmamas─▒ndan kaynaklanmamaktad─▒r. ─░slam i├ži dini olu┼čumlar─▒n ve  fikr├« yap─▒lar─▒n ilham kayna─č─▒ ─░slam oldu─čundan, ├žo─čulculu─ča zemin haz─▒rlamak i├žin ─░slamÔÇÖ─▒n ├Â─čretilmesi son derece ├Ânemlidir. ─░slamÔÇÖ─▒n tevhit inanc─▒n─▒ bir kenara b─▒rak─▒p din e─čitimini, ─░slam i├ži gruplar─▒n anlay─▒┼člar─▒n─▒n  kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒na d├Ân├╝┼čt├╝rmek,  ├žo─čulculu─ču de─čil, farkl─▒l─▒klar─▒n din haline getirilmesine veya farkl─▒la┼čmak ad─▒na suni farkl─▒l─▒klar ├╝retmeye g├Ât├╝recektir. Di─čer taraftan her mezhebin veya me┼črebin kendini kutsalla┼čt─▒rmas─▒na ya da ─░slamÔÇÖla aynile┼čtirmesine yol a├žaca─č─▒ndan, sorunlara ele┼čtirel yakla┼čma imkan─▒n─▒ da ortadan kald─▒racakt─▒r. Bunun i├žin Cumhuriyet d├Ânemi e─čitim tecr├╝bemizde ÔÇťmezhepler ├╝st├╝ bir yakla┼č─▒mÔÇŁ benimsenmi┼čtir.  B├Âyle bir ├žo─čulculu─čun hedefi, birlikte ayn─▒ s─▒n─▒fta din dersi alanlara, ─░slam i├ži gruplar─▒n her birisinin di─čerinden ba─č─▒ms─▒z kendine ait yorumlar─▒ bulundu─čunu ve asl─▒nda bu yorumlar─▒n nihai ger├žeklik olan ─░slamÔÇÖ─▒n farkl─▒ farkl─▒  alg─▒lan─▒┼člar─▒ oldu─čunu g├Âstermektir.
Doktrin merkezli bir din e─čitimini ├Âng├Âren ÔÇťiste─če ba─čl─▒ din dersiÔÇŁ, uygulamadaki zorunlu din dersinin ya tamamen kalkmas─▒na veya ─░slamÔÇÖ─▒n ├Â─čretiminde verilmesi gereken i├žeri─čin bo┼čalt─▒lmas─▒na sebep olacakt─▒r. ─░slamÔÇÖ─▒ ├Â─črenmek toplumun b├╝t├╝n kesimlerinin ortak bir talebi oldu─ču g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulursa, toplumun tamam─▒n─▒ birle┼čtiren ─░slam├« ortak de─čerlere ├Ânemli ├Âl├ž├╝de yer verilmesi tabiidir.  
Laik e─čitim sisteminde  ÔÇťmezhepler ├╝st├╝ ve dinler a├ž─▒l─▒ml─▒ÔÇŁ bir yakla┼č─▒mla verilen din ├Â─čretimi,  ÔÇťmezhep merkezliÔÇŁ, belli ├Âl├ž├╝de de ÔÇťmezhepler aras─▒ÔÇŁ bir e─čitim modelinin alternatifidir. ┼×├Âyle ki AnayasaÔÇÖn─▒n 24 maddesi din e─čitim ve ├Â─čretiminde iki ayr─▒ se├ženek sunmaktad─▒r: ÔÇťdin k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi dersinin zorunlu dersler aras─▒nda yer almas─▒ÔÇŁ ve  ÔÇť ki┼čilerin/ailelerin iste─čine ba─čl─▒ din e─čitimi ve ├Â─čretimiÔÇŁ.  ─░lk se├ženek do─črultusunda, 20 y─▒l─▒ a┼čk─▒n s├╝reden beri devlet okullar─▒nda 4. s─▒n─▒fta ba┼člayan din ├Â─čretimi yap─▒lmaktad─▒r. Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n yayg─▒n e─čitim kurumlar─▒ olan KurÔÇÖan kurslar─▒ dikkate al─▒nmazsa, ─░lk├Â─čretim ve Orta├Â─čretimÔÇÖde ailelerin iste─čine ba─čl─▒ din e─čitim ve ├Â─čretimi se├žene─či hen├╝z uygulamaya konulamam─▒┼čt─▒r. ─░mam-Hatip okullar─▒nda yap─▒lan e─čitim,  iste─če ba─čl─▒ bir din e─čitimi olmay─▒p meslek├« e─čitim olarak s├╝rd├╝r├╝lmektedir.
T├╝rkiyeÔÇÖde laik ├Ârg├╝n e─čitimde ÔÇťmezhepler ├╝st├╝ dinler a├ž─▒l─▒ml─▒ÔÇŁ bir din ├Â─čretimi, i├žeri─či buna uygun oldu─ču s├╝rece, laik ve sosyal bir hukuk devleti anlay─▒┼č─▒yla ├želi┼čmemektedir. ├ľncelikle laiklik a├ž─▒s─▒ndan, gerek ulusal gerekse uluslar aras─▒ hukukta, devlet okullar─▒nda din ├Â─čretimi yap─▒lmas─▒nda her hangi bir engel bulunmamaktad─▒r. Zaten Avrupa Birli─či ├╝lkelerinde devlet okullar─▒nda din ├Â─čretimi, ÔÇťdin k├╝lt├╝r├╝ÔÇŁ, ÔÇťahlak dersiÔÇŁ, ÔÇťdin e─čitimiÔÇŁ ve benzeri adlar alt─▒nda,  ├žo─čunlukla doktrin merkezli verilmektedir. Yani laiklik din ├Â─čretiminin yap─▒lmas─▒na engel de─čildir. Hatta  laikli─či benimseyen T├╝rkiyeÔÇÖde, kilise benzeri bir ├Ârg├╝tlenme olmad─▒─č─▒ndan, din ├Â─čretimi ihtiyac─▒ devlet okullar─▒nda kar┼č─▒lanmak durumundad─▒r. Belki ailelere b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ takdirde, sa─čl─▒kl─▒ ve do─čru bilgiye ula┼čmada f─▒rsat e┼čitli─či bozulaca─č─▒ndan ve baz─▒ dini-toplumsal yap─▒lar─▒n bu yap─▒lara kat─▒lmam─▒┼č olan kimselere kendi g├Âr├╝┼člerini empoze etme ve e─čitimin ideolojik bir ┼čekle b├╝r├╝nmesine sebep olaca─č─▒ndan, devletin herkese yeterli ve asgari bir din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi vermesi ka├ž─▒n─▒lmaz olacakt─▒r.
Laik devlet,  bu  farkl─▒ din anlay─▒┼člar─▒, yani dini yoruma dayal─▒ farkl─▒l─▒klar─▒ ├Â─čretmeyi ├╝stlenecekse, dini ├žo─čulculu─ču veya bir dinin kendi i├žindeki yorum farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ korumak ve her birine e┼čit mesafede durmak zorundad─▒r. Bu durumda laik e─čitim sisteminde, ÔÇťdin├« anlay─▒┼člar─▒n ├Â─čretimiÔÇŁ s├Âz konusu olabilir, fakat  ÔÇťS├╝nnilik e─čitimiÔÇŁ, ÔÇť┼×afiilik e─čitimiÔÇŁ, ÔÇťE┼čÔÇÖar├«lik e─čitimiÔÇŁ, ÔÇťNak┼č├«lik e─čitimiÔÇŁ veya ÔÇťAlevilik-Bekta┼čilik e─čitimiÔÇŁ ┼čeklinde  doktriner e─čitimi s├Âz konusu olamaz. Onun i├žin burada ÔÇťS├╝nnilik e─čitimiyleÔÇŁ ÔÇťS├╝nn├«lik hakk─▒nda bilgi vermeyiÔÇŁ, ÔÇťAlevilik e─čitimiyleÔÇŁ ÔÇťAlevilik hakk─▒nda bilgi vermeyiÔÇŁ mutlaka birbirinden ay─▒rmak durumunday─▒z. Benim kanaatim laik bir e─čitim sisteminde, din hakk─▒nda bilgilendirme ├žer├ževesinde bir din ├Â─čretimi yap─▒labilir. B├Âyle bir din ├Â─čretiminin hedefi,  iyi dindarlar─▒n yeti┼čtirilmesi de─čildir. Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda ─░lk├Â─čretim 3. s─▒n─▒f ve 5. s─▒n─▒f ders programlar─▒nda ve 1959 y─▒l─▒ ders programlar─▒nda dinle ilgili bilgilendirme bu do─črultuda yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
├ťlkemizdeki okullarda verilen din ├Â─čretimi, baz─▒lar─▒n─▒n iddia etti─či gibi, ilahiyat  ├žer├ževesinde de─čil, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de din-bilimsel ve e─čitim bilimsel ara┼čt─▒rmalara dayal─▒ olarak yap─▒lmaktad─▒r. Din ├Â─čretimi, herhangi bir mezhep/inan├ž k├╝├ž├╝msenmeksizin ve d─▒┼članmaks─▒z─▒n sosyal bilim format─▒nda tarafs─▒z ve ele┼čtirel bir ├╝slupla ├Â─čretime konu yap─▒l─▒r. ─░slam itikad─▒, tevhit boyutuyla m├╝fredatta omurgay─▒ olu┼čturur.  Bu boyut mezhep ve tarikatlar─▒ birle┼čtiren ortak de─čer oldu─ču i├žin ├žo─čulculu─ča zemin haz─▒rlar. Bu sebeple ├žo─čulculu─čun din ├Â─čretimi programlar─▒na yans─▒mas─▒, yorum geleneklerini var k─▒lan veya onlar─▒n farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ bir zenginlik haline getiren ÔÇťortak ─░slam├« de─čerlerÔÇŁ yoluyla yap─▒lmaktad─▒r. Bu durum ilk a┼čamada ─░slamÔÇÖ─▒n kendi teolojisin ├Â─čretilmesi, mezhep, grup ve din├« cemaatlerin ele┼čtirisinde ortak bir zemin olu┼čturacak; insanlar─▒ ele┼čtiriye ve sorgulamaya yetkili ya da al─▒┼čk─▒n ├Âzg├╝r bireyler olarak yeti┼čmesini sa─člayacakt─▒r. Bu yakla┼č─▒mdaki temel ama├ž, iyi bir dindar yeti┼čtirmek, iyi bir S├╝nni yeti┼čtirmek, iyi bir Bekta┼či yeti┼čtirmek de─čil, aksine ├Â─črencilerin insani ve din├« de─čerleri i├žselle┼čtirmelerine ve kendilerini geli┼čtirmelerine katk─▒da bulunmakt─▒r. Her hal├╝karda ─░slamÔÇÖ─▒n inan├ž, ibadet ve ahlak anlay─▒┼č─▒,  ─░slam i├ži gruplardan ba─č─▒ms─▒z bir ┼čekilde, din ├Â─čretiminde yer almak durumundad─▒r.
Din K├╝lt├╝r├╝ ve Ahlak Bilgisi ├Â─čretiminin  sosyal bilim ├žer├ževesinde mezhepler ├╝st├╝ ├žo─čulcu bir yakla┼č─▒mla ├Â─čretimi devam ederken,  iste─če ba─čl─▒ din e─čitimi taleplerinin nas─▒l kar┼č─▒lanaca─č─▒ ├╝zerinde iyice d├╝┼č├╝n├╝lmelidir.  Bunun i├žin zorunlu din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi dersine ilaveten, ailelerin iste─čine ba─čl─▒ doktrin merkezli (mezheb├«/me┼čreb├«) din e─čitiminin hangi mekanlarda, hangi ya┼č grubuna, nerede ve nas─▒l verilebilece─či konusunda yeni a├ž─▒l─▒mlar ve form├╝llere ihtiya├ž vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ ┼ču anda uygulanan ÔÇťmezhepler ├╝st├╝ dinler a├ž─▒l─▒ml─▒ ├Â─čretimÔÇŁ kald─▒r─▒ld─▒─č─▒nda bunun alternatifi doktrin merkezli din e─čitimidir. Halbuki doktrin merkezli bir din e─čitimine ge├žilse dahi,  her hangi bir mezhep, me┼čreb veya cemaate ba─čl─▒ olmayanlar i├žin  bir ÔÇť─░slam Din DersiÔÇŁ veya sadece ÔÇťAhlak DersiÔÇŁ ka├ž─▒n─▒lmaz hale gelecektir. Bu sebeple mezhepler ├╝st├╝ zorunlu bir din ├Â─čretimine ilaveten doktrin merkezli ve iste─če ba─čl─▒ bir din e─čitiminin okul d─▒┼č─▒nda yayg─▒n e─čitim kurumlar─▒nda yap─▒land─▒r─▒lmas─▒ bu sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin en uygun yol olarak g├Âr├╝nmektedir.
Avrupa Birli─čine giri┼č s├╝recinde ÔÇťDin K├╝lt├╝r├╝ ve Ahlak BilgisiÔÇŁ dersi ile ilgili yap─▒lan tart─▒┼čmalarda, kendi  e─čitim tecr├╝bemizden ve  m├╝ktesebat─▒m─▒zdan ziyade, Almanya ve di─čer Avrupa ├╝lkelerindeki din e─čitimi tecr├╝besi etkili olmaktad─▒r. Bu ├╝lkelerde mensuplar─▒n─▒ vatanda┼člar─▒m─▒z─▒n olu┼čturdu─ču dini cemaatlere din e─čitimi hakk─▒ tan─▒nmas─▒,  bulunduklar─▒ ├╝lkelerin ┼čartlar─▒ i├žerisinde elde edilen bir hakt─▒r. Sorunlar─▒m─▒z─▒n ├ž├Âz├╝m├╝nde bunlar bizim i├žin bir model olu┼čturamaz. Hatta Avrupa ├╝lkelerindeki T├╝rk cemaat ve ├Ârg├╝tlerine tan─▒nan imk├ón ve ┼čartlar, modern d├Ânemde T├╝rkiyeÔÇÖdeki din e─čitim ve ├Â─čretimi konusundaki sorunlar─▒n alanlar─▒n─▒n geni┼člemesi ve bu sorunun uluslar aras─▒ bir boyut kazanmas─▒na sebep olmu┼čtur. ├ľrne─čin Avrupa s├Âz konusu oldu─čunda ├žo─čulculuk ├Âne ├ž─▒k─▒yor ve bir arada ders g├Ârme y├Ân├╝nde talepler g├╝├žleniyor. Fakat bizde farkl─▒l─▒klar─▒m─▒z din farkl─▒l─▒─č─▒ olmamas─▒na ve ortak paydalarda birle┼čmemize ra─čmen, tam aksine ayr─▒ ayr─▒ s─▒n─▒flarda mezheb├« veya doktriner ders g├Ârme ┼čeklindeki talepler g├╝├ž kazan─▒yor. AvrupaÔÇÖda, din e─čitim ve ├Â─čretiminde birle┼čtirici/ek├╝menik talepler artarken ve toplumun g├╝venli─čine, birlik ve beraberli─čine dinin katk─▒s─▒n─▒n yollar─▒ ara┼čt─▒r─▒l─▒rken,  T├╝rkiyeÔÇÖde yorum zenginliklerini toplumsal bar─▒┼č─▒ tehdit edecek farkl─▒l─▒klara d├Ân├╝┼čt├╝recek ayr─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ve d─▒┼člay─▒c─▒  bir yakla┼č─▒m ├ž├Âz├╝m ├Ânerisi olarak sunuluyor.
Doktrin merkezli din e─čitimi ve T├╝rkiyeÔÇÖde imkan─▒ sorununu analiz edebilmek i├žin ├Âncelikle T├╝rkiyeÔÇÖdeki dini-toplumsal yap─▒lar─▒ k─▒saca tan─▒mak gerekir. Toplumumuzda ta┼č─▒y─▒c─▒lar─▒ ve mensuplar─▒ bulunan dini yorumlar (mezhep ve tarikatler), tek ve insicaml─▒ bir yap─▒ arz etmemektedir. Mezhepler, tarikat ve benzeri dini cemaat yap─▒lanmalar─▒ ve buna ba─čl─▒ dini kimlikler birbiriyle i├ž i├že ge├žmi┼č durumdad─▒r. Genel olarak toplumsal yap─▒m─▒z dini anlay─▒┼člar a├ž─▒s─▒ndan bir ebru desenine veya g├Âkku┼ča─č─▒na benzemektedir. Dolay─▒s─▒yla  siyasi ve itikadi mezhepler ile f─▒kh├« ve ameli mezheplerin T├╝rkiyeÔÇÖdeki da─č─▒l─▒m─▒ incelendi─činde, T├╝rk etnisitesine ait olanlar, genel olarak f─▒k─▒hta Hanef├«, itikatta Maturid├« mezhebine ba─čl─▒d─▒r. Azeri T├╝rkler olarak di─čer bir k─▒sm─▒ ise, f─▒k─▒hta Cafer├«, itikatta Onikiimamiyye ┼×ias─▒ÔÇÖna mensuptur. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒ndakiler ise, % 65 oran─▒nda f─▒k─▒hta ┼×afi├«, itikatta E┼čar├« mezhebine, geriye kalanlar─▒ ise f─▒k─▒hta Hanef├«, itikatta Maturid├« mezhebine mensuptur. Ayr─▒ca Hatay, Adana ve civar─▒nda Arap as─▒ll─▒lar─▒n bir k─▒sm─▒, ┼×iaÔÇÖn─▒n alt gruplar─▒ndan Nusayriyye mezhebine mensuptur. ├çok az say─▒da da olsa Arap├ža ve K├╝rt├že konu┼čan Yezidiler de bulunmaktad─▒r. Kendilerine ait sistematik kelam├« g├Âr├╝┼čleri, literat├╝r├╝ ve toplumsal taban─▒ olan bu yap─▒lar, modern anlamda ├Ârg├╝tlenmi┼č ve temsil edilen yap─▒lar de─čildir. Ayr─▒ca bat─▒da oldu─ču gibi Katoliklik ve  Protestanl─▒k ya da di─čerleri gibi birbirinden tamamen farkl─▒ kendine ├Âzg├╝ teolojik yap─▒lar veya din farkl─▒l─▒─č─▒ olarak alg─▒lanmalar─▒ da imkans─▒zd─▒r.
T├╝rkiyeÔÇÖde din anlay─▒┼člar─▒, sadece mezhepler olarak tezah├╝r etmez, ayn─▒ ┼čekilde tasavvuf├« olu┼čumlar olarak da g├Âr├╝lmektedir. T├╝rkiyeÔÇÖde T├╝rkler ve K├╝rtler aras─▒nda en yayg─▒n suf├« olu┼čumlardan birisi Nak┼čibend├«liktir. Alevilik-Bekta┼čili─če gelince,  % 75 T├╝rk as─▒ll─▒, % 20ÔÇÖsi Zaza-K├╝rt├že konu┼čanlardan olu┼čur.  Bu dini-toplumsal yap─▒ da kendi i├žerisinde dini-tasavuf├« e─čilimden tamamen siyas├« e─čilime var─▒ncaya kadar pek ├žok e─čilimi bar─▒nd─▒r─▒r. Asl─▒nda Alevilik-Bekta┼čilik, gelenekli ve g├Ârg├╝-erkana ba─č─▒ olmas─▒ itibariyle Safevi s├╝re─čine ba─čl─▒ K─▒z─▒lba┼č Alevili─či ve Bekta┼čilik olmak ├╝zere iki ana damardan olu┼čur. Bazan bu ikisi, K├Ây Bekta┼čili─či veya ┼×ehir Bekta┼čili─či olarak da tan─▒mlan─▒r. Ayr─▒ca farkl─▒ etnik gruplara mensup Kadiri, Mevlevi, Rifai ve di─čer tarikatlar vard─▒r. Bir k─▒sm─▒ kendisini Ehli S├╝nnet i├žerisinde ya da b├╝t├╝n├╝yle onun d─▒┼č─▒nda g├Âr├╝r.  Bir k─▒sm─▒ da Ehli S├╝nnetÔÇÖin belli bir k─▒sm─▒yla ortak g├Âr├╝┼čleri payla┼č─▒r. Mezhep ve tarikatlarda, ─░slamÔÇÖ─▒n ibadetleri ├Ânemli bir yere sahiptir. Ancak tarikatlar teferruatta bir f─▒k─▒h mezhebine ba─čl─▒d─▒r. ├ľrne─čin Bekta┼čiler, ┼čer├« ibadetleri yerine getirirken Hanefi mezhebine g├Âre hareket ederler. ├ç├╝nk├╝ Bekta┼čilik, Hanef├«-Maturid├« k├╝lt├╝r havzas─▒ndan gelmektedir. Bununla birlikte g├╝n├╝m├╝zde az da olsa ┼×ii-Cafer├« mezhebine g├Âre abdest al─▒p namaz k─▒lan Alevi-Bekta┼čiler de vard─▒r.
Farkl─▒ mezheplerin mensuplar─▒, ├žok az yerde ayr─▒ k├Ây ve kasabalarda ya┼čar. Genelde bu din├« olu┼čumlar, kar─▒┼č─▒k olarak ayn─▒ yerle┼čim merkezlerinde birlikte ya┼čarlar. Tarikat ve benzeri dini-toplumsal yap─▒lar─▒n demografik da─č─▒l─▒m─▒ mezhebi yap─▒lardan daha karma┼č─▒kt─▒r. T├╝rk toplumu ─░slamÔÇÖ─▒ benimsemekle beraber, herkesin bir mezhebi, bir din anlay─▒┼č─▒ vard─▒r.  Ancak herkes, bir tarikata mensup de─čildir. Tarikata mensup olmayan pek ├žok aile ve ki┼či vard─▒r. Hatta ayn─▒ ailede, baz─▒ fertler Nak┼či iken baz─▒lar─▒ Kadiri veya Mevlevi olabilmektedir. ─░ste─če ba─čl─▒ e─čitimde, tasavvuf├« kimlik esas al─▒n─▒rsa, ailenin b├╝t├╝n fertlerini ayn─▒ dersi almaya mecbur edecektir. Halbuki tasavvuf├« tercihler, ailede b├╝t├╝n fertler i├žin ortak bir tercih de─čil, ki┼čiseldir. Hi├žbir baba veya anne, ├žocu─čunu bir tarikata girmeye zorlamak veya ├žocu─čuna bu e─čitimi ald─▒rmak zorunda de─čildir. ├ç├╝nk├╝ bunlar, yeti┼čkinler i├žin bireysel tercihtirler. Din e─čitim-├Â─čretimi tasavvuf├« kimli─če g├Âre yap─▒lsa dahi, bu ayn─▒ kimli─če sahip kimseleri tek bir s─▒n─▒fta toplay─▒p e─čitmeyi ba┼čaramayacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ Alevilik-Bekta┼čilik dahil T├╝rkiyeÔÇÖdeki b├╝t├╝n tasavvuf├« olu┼čumlar─▒n kendi i├žerisinde farkl─▒ yap─▒lanmalar─▒ s├Âz konusudur. Di─čer taraftan toplumumuzdaki k├╝lt├╝rel, etnik, mezheb├« ve me┼čreb├« kimlikler o kadar i├ž i├žedir ki, tek bir ki┼či birden fazla kimli─či ┼čahs─▒nda bar─▒nd─▒rabilmektedir. Bu sebeple bunlardan birisini tercih edilerek ona ├Âzel bir din e─čitimi vermek m├╝mk├╝n g├Âr├╝nmemektedir. Toplumumuzun bu yap─▒s─▒ baz─▒lar─▒n─▒n sand─▒─č─▒ gibi, birbirinden kolayca ayr─▒labilecek mozaik bir yap─▒ de─čildir. Bu desenden veya renk sarmal─▒ndan birisini ay─▒rmak ilgili yap─▒n─▒n da─č─▒lmas─▒na yol a├žabilir. ├ťstelik ─░slamÔÇÖ─▒n bunlardan ba─č─▒ms─▒z bir ger├žekli─či d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, din e─čitiminden de─čil, mezheb├« e─čitimden s├Âz edilebilir. ─░slamÔÇÖ─▒ ├Â─čretmeden b├Âyle bir e─čitim ne kadar m├╝mk├╝nd├╝r ve ne kadar ├ž├Âz├╝m olabilir? Bu sorun ayr─▒ca tart─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. Kendi i├žindeki bu ├že┼čitlili─čin din e─čitiminde hangi oranda ve nas─▒l temsil edilece─či de sorunludur. ─░┼čte mezheb├« e─čitimin okullarda verilmesini zorla┼čt─▒ran en ├Ânemli engel temsil sorunudur. Bu durumda mezhep veya tarikatlardan her birinin mensuplar─▒na ayr─▒ ayr─▒ s─▒n─▒flarda ders verebilmek g├╝├žle┼čecek ve ma─čduriyetler artacakt─▒r. Baz─▒ ├Â─črenciler, istemedi─či halde bir ba┼čka mezhebin e─čitiminin nesnesi haline gelecektir veya hi├ž e─čitim alamayacakt─▒r. Hatta belli say─▒ya ula┼čmad─▒k├ža da, bu ailelerin ├Â─črencilerine kendi inan├žlar─▒ do─črultusunda e─čitim verilemeyecektir. B├Âylece mezhep ve tarikat mensuplar─▒na kendi inanc─▒n─▒ ├Â─čretme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n verilmesi,  bir ayr─▒cal─▒─ča d├Ân├╝┼čebilecektir.
Tekke ve Zaviyelerin ilgas─▒n─▒n, yasal a├ž─▒dan bir engel olup olmad─▒─č─▒ tart─▒┼čmalar─▒na burada girmek istemiyoruz. Ancak mezhepler ve tarikatlar─▒n e─čitiminin yap─▒lmas─▒n─▒n ├Ân├╝ndeki en b├╝y├╝k engel, onlar─▒n ├Â─čretilerinin yeti┼čkinlere y├Ânelik bir e─čitimi gerektirmesidir. ├ľzellikle tarikatlar, b├╝t├╝n├╝yle yeti┼čkinlere y├Ânelik olup kendi iradesiyle veya ailenin ve ├ževrenin etkisinde  kalarak ba─član─▒lan yap─▒lard─▒r. Tarikatlara girerken her birinin kendine ait ┼čartlar─▒ ve kabul merasimleri bulunmaktad─▒r. Tasavvuf├« bir olu┼čumun genel yap─▒s─▒nda ┼čeyh-m├╝rit ili┼čkisi, dede-talip ili┼čkisi ve ├Âm├╝r boyu devam eden bir s├╝re├ž s├Âz konusudur. Tasavvufi terbiye, yeti┼čkinleri ilgilendiren bir e─čitim-├Â─čretimi ├Âng├Ârd├╝─č├╝ i├žin ─░lk ve Orta ├ľ─čretim kademesinde verilmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Hatta b├Âyle bir din e─čitimi, ele┼čtirel yakla┼č─▒m─▒ ve bilimsel zihniyetin geli┼čmesini engeller. Di─čer taraftan yeti┼čkinlere y├Ânelik bir e─čitimin, ├žocuk ya┼čtakilere s─▒n─▒f ortam─▒nda verilmesi pek ├žok pedagojik ve psikolojik sorunlar─▒ beraberinde getirecektir. Zaten baz─▒ tarikatlarda yap─▒lan zikir t├Ârenlerine ve ayinlere ├žocuklar─▒n kat─▒lmas─▒ yasakt─▒r. Ayr─▒ca tarikat ayinlerinin y├╝r├╝t├╝lmesi, her zaman ve mekanda m├╝mk├╝n g├Âr├╝nmemektedir. Baz─▒lar─▒nda haftada bir kez, baz─▒lar─▒nda zaman─▒ belirlenmemi┼č olarak ger├žekle┼čtirilir. Her bir tarikatta, ayinlerin ger├žekle┼čtirilmesi ile ilgili g├Ârevliler aras─▒nda hiyerar┼čik d├╝zen vard─▒r. Her birisi bir g├Ârevi icra eder. Bu ayinler, kimisinde 20 dakika, kimisinde bir saat, kimisinde de 7-8 saat s├╝rmektedir. Di─čer yandan bu ayinlerin yap─▒l─▒┼č─▒ s─▒ras─▒nda her tarikat─▒n kendine ├Âzg├╝ giyim ve ku┼čam─▒ bulunmaktad─▒r. Yani ├žocuklar─▒ tarikat erkan─▒ ├╝zere e─čitmek,  ayin ve erkanlar─▒yla onlar─▒n okula ta┼č─▒nmas─▒ demektir. Bu ayinlerin icra zamanlar─▒na uygun olarak, ayinleri y├Ânlendiren ki┼čilerin giysileri ve ayin i├žin ihtiya├ž duyulan ara├ž ve gere├žleri kendine ├Âzg├╝ ba─člamlar─▒ndan al─▒n─▒p s─▒n─▒f ortam─▒na ta┼č─▒nmas─▒ bu geleneklerin ├Âzg├╝nl├╝─č├╝n├╝ kaybetmesine sebep olacakt─▒r.
Din e─čitim-├Â─čretimi, okulda bir ├Â─čretim faaliyeti olabilir, ancak  bir sufi olu┼čumun veya mezhebin e─čitimi olmas─▒ pek ├žok sorunu beraberinde getirir. K─▒z─▒lba┼č Alevili─či, Bekta┼čilik, Kadirilik gibi sufi olu┼čumlar ve nazariyeleri, tabiatlar─▒ gere─či,  laik sistemde, sadece ─░slamÔÇÖla ili┼čkileri, nazari temelleri ve  k├╝lt├╝rel boyutlar─▒yla ├Â─čretimin konusu olabilir, fakat tecr├╝beye dayal─▒ bir  e─čitimi yap─▒lamaz. Ba┼čka bir ifadeyle okul ortam─▒nda, bir ya┼čant─▒ olarak ├Â─čretilebilir de─čildir.  ├ç├╝nk├╝ bu olu┼čumlar dini stat├╝ itibariyle, ┼čeyh-m├╝rid, dede-talib ili┼čkisi ile hiyerar┼čik bir yap─▒lanmaya; uzun tecr├╝beleri gerektiren hal ve makamlar ( d├Ârt kap─▒ k─▒rk makam veya di─čer anlay─▒┼člar) ├╝zerine kurulu tasavvuf├« bir nazariyeye dayanmaktad─▒r. ├ľrne─čin Alevilik-Bekta┼čilikte, tarikat ayinlerine, ├žocuklar al─▒nmaz.  Belli bir ya┼ča geldikten sonra belli t├Ârenlerle ve uygulamalardan sonra girebilir. Dolay─▒s─▒yla Alevilik-Bekta┼čilik veya di─čer sufi olu┼čumlar─▒n e─čitim s├╝re├žleri, ├žocuklardan ├žok yeti┼čkinlerle ilgili oldu─čundan, bu t├╝r bir e─čitimin ├Ârg├╝n e─čitimde verilmesi do─čru de─čildir; ├ž├╝nk├╝ b├Âyle bir e─čitim, bu olu┼čumlar─▒n kendi rehberlerinin denetim ve y├Ânlendirmesiyle, kendi derg├óh, tekke ve zaviyelerinde yeti┼čkinlerin e─čitimine y├Ânelik Cemaat i├žinde m├╝mk├╝nd├╝r. Tarihte oldu─ču gibi, planl─▒, programl─▒ ve ama├žl─▒ bir ┼čekilde yap─▒lan okul i├ži e─čitimden ├žok okul d─▒┼č─▒ yayg─▒n e─čitim t├╝r├╝ne sokulabilir. Bu boyutuyla, pedagojik ama├žlarla okulda ├Â─čretilmesi gereken bir k├╝lt├╝r unsuru olmaktan ├ž─▒kar ve  ailelerin insiyatifine b─▒rak─▒lan bir husus haline gelir. K─▒z─▒lba┼č Alevili─či, Bekta┼čilik, Nak┼čilik, Kadirilik ve benzeri  suf├« olu┼čumlar, sadece din anlay─▒┼člar─▒, tarihsel geli┼čimleri ve k├╝lt├╝rel kaynaklar─▒ a├ž─▒s─▒ndan  ├Â─čretime konu edilebilir.
T├╝rkiyeÔÇÖde dini-toplumsal yap─▒lanman─▒n ├ža─čda┼č tezah├╝rleri de s├Âz konusudur. Bunlara ÔÇťyeni dini hareketler veya cemaatlerÔÇŁ ad─▒ verilir. Mezhep, tarikat ve cemaat kimlikleri i├ž i├že ge├žmi┼č kimliklerdir. ┼×├Âyle ki; bir il├žede ya┼čayanlar─▒n tamam─▒ Hanef├«-Maturid├« olmas─▒na ra─čmen, onlar─▒n i├žerisinde Nak┼čilik, Kadirilik, Mevlevilik, Rifailik ve Bekta┼čilik gibi tarikat kimli─či ta┼č─▒yanlar bulunabilir. Ayr─▒ca ayn─▒ mezhep mensuplar─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bir ilde, Nurcu, I┼č─▒k├ž─▒, S├╝leymanc─▒ gibi farkl─▒ dini cemaatle aidiyeti olanlar da bulunabilir. ├ľrne─čin Maturidi-Hanefi-Nak┼čibendi-Nurcu; Maturidi-Hanefi-Nurcu; Maturidi-Hanefi-Rifai; Hanefi-Maturidi-Nak┼či-Nurcu; ┼×afii-E┼čari-Nak┼či-Nurcu; ─░mami-Caferi; Hanefi-Maturidi-Bekta┼či; Maturidi-Hanefi-Bekta┼či-Nurcu; Alevi-Bekta┼či gibi. B├╝t├╝n bu yap─▒lar─▒ birbirinden ay─▒r─▒p her birini ayr─▒ bir s─▒n─▒fa koymak, asla m├╝mk├╝n de─čildir. Ayr─▒lamad─▒─č─▒ s├╝rece, mezhep, tarikat veya cemaat merkezli, mezhep-tarikat ya da mezhep-tarikat-cemaat merkezli doktriner din e─čitimi devlet okullar─▒nda herkese y├Ânelik verilmesi asla ger├žekle┼čtirilemeyecektir. Ger├žekle┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lsa dahi, bu konudaki ma─čduriyetler daha da artacakt─▒r. Bunun benzer bir ├Ârne─či AlmanyaÔÇÖda ya┼čanmaktad─▒r. ┼×├Âyle ki AlmanyaÔÇÖda ve di─čer baz─▒ ├╝lkelerde ayr─▒ bir s─▒n─▒fta ders g├Ârebilmek i├žin, o mezhebe veya dini anlay─▒┼ča mensup olanlar─▒n belli bir say─▒ya ula┼čmas─▒ gerekir. Bu say─▒ bazen on, bazen be┼č olabilir. 10 ki┼či bulunmad─▒─č─▒ durumlarda, ders a├ž─▒lmaz. Bu duruma d├╝┼čmemek i├žin b├╝t├╝n s─▒n─▒flardakileri tek bir s─▒n─▒fta toplama yoluna gidilir. Yani 4. s─▒n─▒ftaki bir ├žocukla 1. s─▒n─▒ftaki bir ├žocuk ayn─▒ konular─▒ ayn─▒ s─▒n─▒fta g├Ârmek zorunda kalmaktad─▒r. Aralar─▒nda ya┼č fark─▒ bulunan ├žocuklar─▒n bir arada ders almalar─▒, pedagojik a├ž─▒dan pek ├žok sorunu beraberinde getirecektir.  
Mezhep ve tarikatlar, ilk ve orta ├Â─čretimin b├╝t├╝n kademelerinde verilebilecek i├žeri─če sahip de─čildir. ├ç├╝nk├╝ bu yorumlar─▒n, ─░slamÔÇÖdan ba─č─▒ms─▒z bir ger├žeklikleri bulunmamaktad─▒r. ─░slam ├Â─čretilmeden mezheplerin veya tarikatlar─▒n ├Â─čretilmesi veya e─čitiminin yap─▒lmas─▒ olanaks─▒zd─▒r. Ayr─▒ca ─░slamÔÇÖ─▒n d─▒┼č─▒nda verilecek mezhep ve me┼črebe ait bilgiler ├žok az bir yek├╝n tutmaktad─▒r. ─░slamÔÇÖ─▒ ilgili dini-toplumsal yap─▒lar ├╝zerinden vermek, bu dinin bu yap─▒lardan ba─č─▒ms─▒z bir ger├žekli─činin anla┼č─▒lmas─▒na engel te┼čkil edecektir. Bu durum dinin birle┼čtirici de─čil ayr─▒┼čt─▒r─▒c─▒ bir fonksiyon ├╝slenmesiyle sonu├žlanabilecektir.
Mezheplerin fikr├«  sistemleri olmakla beraber, tarikatlar gibi hiyerar┼čik ve kurumsal bir yap─▒ya sahip de─čildir. Ayr─▒ca eskiden medreselerde bazen birden fazla mezhep ├Â─čretilirken, baz─▒ medreselerde sadece bir mezhebin ├Â─čretimi yap─▒lmaktayd─▒. Yine de medreselerde, mezhep merkezli e─čitime yer vard─▒. Ancak tarikatlar─▒n belli e─čitim kurumlar─▒nda ├Â─čretimi s├Âz konusu de─čildi. G├Ân├╝ll├╝ olarak bir tarikata ba─članan yeti┼čkinler, din├«-ahlak├« terbiyeyi derg├óhlarda al─▒rlard─▒. Ayr─▒ca tarikatlar, mezheplerden farkl─▒ bir ├Ârg├╝tlenme bi├žimine sahipti. Bu ├Ârg├╝tlenme bi├žiminde en ├╝st noktada dede/┼čeyh/kutb/m├╝r┼čid ├╝nvanl─▒ ki┼čiler bulunurdu. Tarikata giri┼čler, her birinin kendine ├Âzg├╝ erkanlar─▒na g├Âre olurdu. Tarikata ba─čl─▒l─▒k anne-babadan miras al─▒nmazd─▒, ancak belli a┼čamalardan ge├žtikten sonra kabul edilirdi.
Tarikatlar ve derg├óhlar, tekke ve zaviyelerin ilgas─▒ kanunu ile kapat─▒ld─▒ ve t├╝zel ki┼čilikleri yok say─▒ld─▒. Buna ra─čmen tarikatlar, tekke ve zaviyesiz olarak faaliyetlerine devam etti. Bir mezhep veya tarikat─▒n e─čitim hakk─▒ elde etmesi, ├Âncelikle onun t├╝zel ki┼čili─činin yasalar yoluyla tan─▒nmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. AlmanyaÔÇÖda T├╝rk i┼č├žileri aras─▒ndaki etkili olan Milli Gen├žlik, ─░slam Cemiyeti ve Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu, din├«-toplumsal yap─▒lar olarak kabul edilmeleri sonucunda, din e─čitimi hakk─▒ elde etmi┼člerdir. Ancak Alman h├╝k├╝meti ba┼člang─▒├žta Almanya Alevi Birlikleri Federasyonunu din├« bir cemaat olarak g├Ârmek istemedi. T├╝z├╝─č├╝ne  ÔÇťAlevi cemaatini temsil etti─čiÔÇŁ ifadesi konulduktan sonra ve ismini de Avrupa Alevi Cemaatleri Birli─či olarak de─či┼čtirildikten sonra, Alevi cemaatini temsil eden bir dini cemaat ├Ârg├╝tlenmesi olarak kabul edildi. Asl─▒nda her ikisi de, din├« cemaat olmaktan ziyade siyasi bir ├Ârg├╝tlenmedir. ┼×u anda konuyla ilgili sorunlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒, AlmanyaÔÇÖda ya┼čananlar─▒n yans─▒mas─▒d─▒r.
─░slam hi├ž kimseye, ba┼čkas─▒n─▒n inan├ž ve kanaatine ├Ânderlik yetkisi vermemi┼čtir. ─░nan├ž konusunda ki┼čisel irade ve sorumluluk esas oldu─ču i├žin onun ger├žekle┼čmesinde taklit ve zorlamaya yer yoktur. ┼×u anda baz─▒ ├Ârg├╝tler, temsil iddias─▒nda bulundu─ču din├«-toplumsal yap─▒lar─▒n inan├žlar─▒n─▒, ayin ve erkanlar─▒n─▒ de─či┼čtirecek ya da ─░slamÔÇÖdan tamamen ay─▒rarak farkl─▒ bir inan├ž yap─▒s─▒na veya dine d├Ân├╝┼čt├╝rebilecek bir yetki elde etmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r. ─░nsanlar─▒n bireysel inan├žlar─▒ ve pratikleri ├╝zerinde bask─▒ ve tahakk├╝m olu┼čturmak, din ve vicdan ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne m├╝dahele anlam─▒na gelir. ├ľrne─čin baz─▒ dernek ve vak─▒f y├Âneticileri, dini konularda b├╝t├╝n Aleviler ad─▒na konu┼čmaktad─▒r. K─▒rsal kesimde ya┼čayan bu gelene─če ba─čl─▒ baz─▒ kimseler, ┼č├Âyle itiraz etmektedir: ÔÇťBunlar bizi temsil etmemektedir. Biz Alevi-Bekta┼čiyiz, ama hem camimiz var, hem cemevimiz var. Biz hem namaz k─▒lar, oru├ž tutar─▒z hem de cem yapar─▒z. Hi├ž kimsenin bize ÔÇťnamaz k─▒lmay─▒nÔÇŁ ve ÔÇťoru├ž tutmay─▒nÔÇŁ deme hakk─▒ olmad─▒─č─▒ gibi tersini deme hakk─▒ da yoktur. ─░steyen namaz─▒n─▒ k─▒lar, isteyen k─▒lmaz. Bu konu bireysel ├Âzg├╝rl├╝kle ilgilidir.ÔÇŁ  Di─čer taraftan siyasal y├Ân├╝ a─č─▒r basan ├Ârg├╝tlere b─▒rak─▒lacak bir din e─čitimi, ilgili gelene─čin b├╝t├╝n mensuplar─▒n─▒ tatmin etmeyecektir. Bu durumda ma─čduriyetin artmas─▒ ve daha b├╝y├╝k sorunlar ya┼čanmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmaz olacakt─▒r.  Zaten okullar─▒n, her mezhep ve me┼črep mensubuna ayr─▒ bir derslik a├žacak kadar fiziki imkana ve  insan kayna─č─▒na sahip olmad─▒─č─▒ da bilinmektedir.  
Yasal d├╝zenleme yap─▒larak mezhep, tarikat ve cemaatlere kendi okullar─▒nda doktrin merkezli din e─čitimi hakk─▒ verilse dahi, devlet okullar─▒ndaki olumsuzluklar  bu okullar i├žinde sorun olmaya devam edecektir. ├çocuklar─▒n─▒ ├Âzel cemaat okullar─▒na g├Ânderen aileler,  kendi inan├žlar─▒ do─črultusunda ├žocuklar─▒n─▒ e─čitme hakk─▒n─▒ onlar─▒n daha iyi bir e─čitim almalar─▒ u─čruna feda edecektir. Yani  ├Âzel okullar─▒n iyi bir e─čitim vermesi, ailelerin inan├ž ve felsefesine uygun kaliteli bir din e─čitimi vermesi anlam─▒na gelmez. Peki ailelerin kendi inan├žlar─▒na g├Âre ├žocu─čuna din e─čitimi vermesi hukuk├« bir hak ise, ├ž├Âz├╝m ne olmal─▒d─▒r?
Bug├╝n bat─▒da pek ├žok ├╝lkede, okul ├Âncesinden ba┼člayan bir din e─čitimi vard─▒r. Bizim okullar─▒m─▒zda ise, 4. s─▒n─▒ftan itibaren izin verilmektedir. ├çocu─čun ki┼čili─činin ├žok erken d├Ânemlerde olu┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse, bu ├Â─čretimin uygun mekanlarda ve e─čitimin ilk a┼čamas─▒ndan ba┼člayarak verilmesi konusunun yeniden de─čerlendirilmesi gerekmektedir. ├ç├╝nk├╝ bir ├žok aile, ├žocu─čuna okul d─▒┼č─▒nda din e─čitimi imkanlar─▒ bulmaya y├Âneltmektedir. ├çocuklar, din dersine din konusunda do─čru ve yanl─▒┼č pek ├žok bilgiyi farkl─▒ yollardan edinmi┼č olarak kat─▒lmaktad─▒r. Laik e─čitim sisteminde, mezhep ve me┼črebine, cemaatine bak─▒lmaks─▒z─▒n farkl─▒ anlay─▒┼člar─▒n ideolojik bask─▒lar─▒n─▒ ├Ânlemek ve ho┼čg├Âr├╝ k├╝lt├╝r├╝n├╝ geli┼čtirmek i├žin, birinci s─▒n─▒ftan itibaren herkesin kat─▒laca─č─▒, ├Âzelde ─░slam genelde di─čer dinler ve ahlak  hakk─▒nda bilgilendirmek ├╝zere bir dersin olmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r. Ancak uygulamadaki din k├╝lt├╝r├╝ ve ahlak bilgisi programlar─▒nda, mezhepler ├╝st├╝l├╝─č├╝ zorlayan mezheb├« unsurlar yeniden de─čerlendirilebilir. ─░lgili konularda mezhepler aras─▒ bir yakla┼č─▒m sergilenerek di─čer mezheplerin g├Âr├╝┼člerine de yer verilir veya bu unsurlar ├ž─▒kar─▒labilir. Ancak ailelerin inan├žlar─▒ do─črultusunda bir din e─čitimin ├Ân├╝ndeki engellerin kald─▒r─▒lmas─▒ gerekir.  B├Âyle bir din e─čitimi i├žin, okul i├žinde veya okul d─▒┼č─▒nda olmak ├╝zere iki ayr─▒ se├ženek ├╝zerinde durulabilir. Okul i├žerisinde Orta├Â─čretim kademesinde, sadece bir y─▒l i├žin Din K├╝lt├╝r├╝ ve Ahlak Bilgisi dersi, iki saate ├ž─▒kar─▒labilir. Bu iki saatin birisi, ailelerin istedi─či bir e─čitime ayr─▒labilir. Bunun i├žin en uygun 11. ya da 12. s─▒n─▒ft─▒r. ─░lk kademede ─░sl├ómÔÇÖ─▒ genel hatlar─▒yla  ├Â─črendikten sonra, ikinci kademede kendi mezhebine ya da me┼črebine uygun bir ├Â─čretim alma imkan─▒ verilebilir. Ancak bu durumda Alevi-Bekta┼čiler, S├╝nni-┼×afiiler, S├╝nni-Hanefiler veya dini cemaatlerden hangisi esas al─▒naca─č─▒ konusunda karar vermek g├╝├žle┼čir.  Din ├╝zerinden kimlik tart─▒┼čmalar─▒ ba┼čta olmak ├╝zere daha ciddi sorunlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r─▒z. Bu konular─▒n, din k├╝lt├╝r├╝ ├Â─čretmenleri taraf─▒ndan ya da bu ├Â─čretinin e─čitimini alm─▒┼č ki┼čiler taraf─▒ndan, okul ortam─▒nda, e─čitim ve din bilimsel  yakla┼č─▒mla verilmesi, sorunun ├ž├Âz├╝m├╝nde yeterli olmayacakt─▒r. Ayr─▒ca aileler, mensubu olduklar─▒ inan├ž gruplar─▒yla ilgili b├Âyle bir e─čitim-├Â─čretimin bu kadar geciktirilmesini kabul etmeyecektir.
Ailelerin mensubu olduklar─▒ din anlay─▒┼člar─▒ (mezhep/tarikat ve cemaat) do─črultusunda okullarda din e─čitiminin verilebilmesindeki engeller, okul d─▒┼č─▒nda isteyenlerin bu e─čitimi alabilmelerini imk├óns─▒z k─▒lmamaktad─▒r. Belli din anlay─▒┼č─▒n─▒n, varsa kendi kurumsal mekanlar─▒nda, kendi e─čitimini vermesi form├╝l├╝ ├╝zerinde d├╝┼č├╝n├╝lmelidir. Bu sebeple  ─░slam i├ži dini olu┼čumlara mensup aileler,  inan├ž ve felsefelerini ├Âzel mekanlar─▒nda vermelerine imkan ve olanak tan─▒nabilir. Anayasa de─či┼čikli─čine gerek kalmadan, maddenin her iki k─▒sm─▒n─▒ birlikte de─čerlendirmek suretiyle, uygulaman─▒n yeniden yap─▒land─▒r─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. B├Âyle yap─▒ld─▒─č─▒ takdirde, MEB Din ├ľ─čretimi Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, ─░slam i├žin yorumlar─▒n ta┼č─▒y─▒c─▒lar─▒na kendi mekanlar─▒nda vermek istedikleri din e─čitiminin program─▒n─▒ ilgili payda┼člarla birlikte haz─▒rlayacak, onu okutacak ├Â─čretmenleri yeti┼čtirecek ve kitaplar─▒n─▒ yazd─▒rabilecektir. Devlet, gerekli imkanlar─▒ haz─▒rlamak ve harcamalar─▒ kar┼č─▒lamak durumundad─▒r. ┼×u anda dini-toplumsal yap─▒lar─▒n kendilerine ├Âzg├╝ de─čerleri aktar─▒labilecekleri en uygun mekanlar, Halk E─čitim Merkezleri, Camiler, KurÔÇÖan Kurslar─▒ ve Cemevleri g├Âr├╝nmektedir. Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒ Te┼čkilat ve G├Ârevleri Hakk─▒nda YasaÔÇÖda halk e─čitim merkezlerine e─čitim ve ├Â─čretim konusunda ├Âzel bir rol verilmi┼č olmas─▒ sorunun ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ kolayla┼čt─▒rabilir. ┼×afilik ve Caferilik, Camiler ve KurÔÇÖan Kurslar─▒nda gerekli ┼čartlar─▒ ta┼č─▒yan kimseler taraf─▒ndan  verilebilir. Alevi-Bekta┼čiler, kendine ├Âzg├╝ de─čerlerin aktar─▒m─▒nda bu mekanlar─▒n tamam─▒ndan yararlanabilirler. Yasal bir d├╝zenlemeyle Cemevleri de, b├Âyle bir e─čitim i├žin uygun mekanlar haline getirilebilir. G├╝n├╝m├╝zde yayg─▒n din e─čitiminin adresleri olarak g├Âsterilen Kur'an Kurslar─▒, ilgili kurumlar─▒n i┼čbirli─čiyle imkanlar─▒, programlar─▒ ve kadrolar─▒ a├ž─▒s─▒ndan yeniden d├╝zenlenebilir. Ancak hangi mekanda verilirse verilsin, okul d─▒┼č─▒ndaki din e─čitiminin, pedagojik e─čitim alm─▒┼č ilahiyat mezunlar─▒nca verilmesi sa─članmal─▒d─▒r.

 

Bu makale, 12-16 Ekim 2009 tarihinde yap─▒lan Din ┼×uras─▒na sunulmu┼č bir tebli─čdir.

 


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 20.12.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...