f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Bir Medeni Kanun Olarak Mecelle

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
T. E. Kitap Hakk─▒nda Kanunname, T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
Hanefi  
       
Makale No: 18 Hit : 28245 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Kitab─▒n Bilgileri
Kitap Adı Mecelle (Mecelle-i Ahkâm-i Adliye)
  ěž┘ä┘ůěČ┘äěę ┘ůěČ┘äěę ěž┘äěžěş┘âěž┘ů ěž┘äě╣ě»┘ä┘Őěę
Yazar─▒n─▒n Ad─▒ Ahmed Cevdet Pa┼ča
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risalet├╝l Kudsiyye Terc├╝mesi)
5 ┼×iir Mecmuas─▒
6 Sufism A Beginners Guide
7 Shariah Law An Introduction
8 Risalei Usuli Tarikat ve Biati Hazreti Mevlana
9 Risalei Mevlevi
10 Reformation of Islamic Thought
11 Nuts and Volts Magazine
12 M├╝ntehabat Mecmuas─▒
13 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
14 Minhac├╝l Fukara
15 Mevlevi Tarikat─▒ Silsilesi
16 Mevlevi ┼×eyhleri Silsilesi
17 Mevlevi Notalar─▒
18 Mevlevî Âyinleri, Mevlana ve Sultan Divaninin Gazeli
19 Mevlevi Ayinleri Notas─▒
20 Mevlevi Ayinleri Mecmuas─▒ (II)
21 Mevlevi Ayinleri Mecmuas─▒
22 Mevlevi Ayinleri
23 Mevlevi Ayin Ve Nota Mecmuas─▒
24 Mevlana K├╝t├╝phanesi Defteri
25 Menakibi Sultan Divani
26 Mecm├╗a
27 Mecmua
28 Kelile ve Dimne (Karataka ve Damanaka)
29 Islamic Political Identity in Turkey
30 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
31 Islam: Religion, History, and Civilization
32 Hodaynamag
33 HelpYourself Reading QURAN
34 Hamparsan Ayini ┼×erif Notalar─▒ I-II
35 Fuel Cell Technology Handbook
36 First Thousand Words in Arabic
37 e┼č ┼×iatul ─░snaa┼čeriyye ve Tahriful Kuran / ěž┘äě┤┘Őě╣ěę ěž┘äěąěź┘ć┘ë ě╣ě┤ě▒┘Őěę ┘łě¬ěşě▒┘Ő┘ü ěž┘ä┘éě▒ěó┘ć
38 English for Academic Purposes
39 el Mucem el Vasit / ěž┘ä┘ůě╣ěČ┘ů ěž┘ä┘łě│┘ŐěĚ
40 el islam ve el ilm (─░slam ve ─░lim Afgani ve Renan─▒n M├╝nazaralar─▒) / ěž┘äěąě│┘äěž┘ů ┘łěž┘äě╣┘ä┘ů ┘ů┘ćěžěŞě▒ěę ě▒┘Ő┘ćěž┘ć ┘łěž┘äěú┘üě║ěž┘ć┘Ő
41 el Hulel el Mev┼čiyye - el Hulel el Mev┼čiyye fi Zikri el Ahbari el Merraku┼čiyye / ěž┘äěş┘ä┘ä ěž┘ä┘ů┘łě┤┘Őěę ┘ü┘Ő ě░┘âě▒ ěž┘äěžě«ěĘěžě▒ ěž┘ä┘ůě▒ěž┘âě┤┘Őěę
42 East of the Jordan (├ťrd├╝n'├╝n Do─čusu)
43 Conversational Arabic in 7 Days
44 Bebek Bak─▒m─▒
45 Ayinnamag
46 Around The World In 80 Days ( 80 G├╝nde Devri Alem)
47 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
48 Al Mutarjim Al Kafi
49 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
50 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risalet├╝l Kudsiyye Terc├╝mesi)
5 Sufism A Beginners Guide
6 Shariah Law An Introduction
7 Reformation of Islamic Thought
8 Nuts and Volts Magazine
9 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
10 Islamic Political Identity in Turkey
11 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
12 Islam: Religion, History, and Civilization
13 HelpYourself Reading QURAN
14 Fuel Cell Technology Handbook
15 First Thousand Words in Arabic
16 English for Academic Purposes
17 East of the Jordan (├ťrd├╝n'├╝n Do─čusu)
18 Conversational Arabic in 7 Days
19 Bebek Bak─▒m─▒
20 Around The World In 80 Days ( 80 G├╝nde Devri Alem)
21 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
22 Al Mutarjim Al Kafi
23 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
24 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Zaman Yolculu─ču ile ─░lgili Problemler ├ťzerine Muhakeme Sorular─▒ Testi / TIME TRAVEL and Newly related problems
2 Yezidilik Ve Yezidiler
3 Velikovskye G├Âre Musa ve Firavunun Ger├žek Hikayesi
4 Vaiz Ahmet Tomorun Firavunun ─░man─▒n─▒n Kabul Edilmemesiyle Alakal─▒ Vaaz─▒ V─░DEO ─░ZLE
5 T├╝rk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Hakimiyeti
6 Ser├žemeli Hattat Hac─▒ Mustafa Necatiddin (K.S.)
7 Sabah Ezan─▒ Okunurken Yemek ─░├žmek Caiz De─čildir / ěž┘äě┤ě▒ěĘ ěúěź┘ćěžěí ěúě░ěž┘ć ěž┘ä┘üěČě▒
8 Prof.Dr. Ahmed Akg├╝nd├╝z Hocam─▒zla S├Âyle┼či
9 Osmanl─▒da Matbaa Ni├žin Geli┼čmedi?
10 Osmanl─▒ Devleti ve Matbaa
11 Organ Naklinin H├╝km├╝ Konusunda Resmi kurulu┼č ve Dini Merkezlerin Yay─▒nlar─▒
12 M├╝minler Allaha Tevekk├╝l Etsin / ┘ł┘Äě╣┘Ä┘ä┘Ä┘ë ěž┘ä┘ä┘Ĺ┘ç┘É ┘ü┘Ä┘ä┘ĺ┘Ő┘Äě¬┘Ä┘ł┘Ä┘â┘Ĺ┘Ä┘ä┘É ěž┘ä┘ĺ┘ů┘ĆěĄ┘ĺ┘ů┘É┘ć┘Ć┘ł┘ć┘Ä
13 Mevlevi Musikisi
14 Mevlana Celaleddin Rumi
15 Matbaa Osmanl─▒ya neden ge├ž geldi?..
16 Matbaa Neden Osmanl─▒ Devletine Avrupadan 272 Y─▒l Sonra Gelebilmi┼čtir?
17 Malik Aksel ─░le M├╝lakat
18 Kürtaj (Çocuk Aldırma) ve Kürtajın Dînî Hükmü
19 K─▒z─▒ldeniz Selamet ve Felaket Deryas─▒
20 Kavli Leyyin
21 Kameri Ay─▒n Tesbitinde Hilalin G├Âr├╝lmesi / ě»ě«┘ł┘ä ěž┘äě┤┘çě▒ěž┘ä┘é┘ůě▒┘Ő ěĘ┘Ő┘ć ě▒ěĄ┘Őěę ěž┘ä┘ç┘äěž┘ä ┘łěž┘äěşě│ěžěĘ ěž┘ä┘ü┘ä┘â┘Ő
22 Kabul Edilmeyen ─░man Firavun ─░man─▒
23 ─░lk Matbaa ve ─░brahim M├╝teferrika
24 ─░lk Kuran Tefsiri Olarak Hz Ali nin Mushaf─▒
25 ─░ki Dua Klasi─či Yeniden Yay─▒nland─▒
26 ─░brahim M├╝teferrikan─▒n Matbaas─▒nda Bas─▒lan Eserler
27 ─░bn Hacer el Heyteminin ─░slamda Helaller ve Haramlar adl─▒ Eserinde Firavunun ─░man─▒ Meselesi
28 Hz. Musan─▒n K─▒z─▒ldenizi Ge├ži┼činin S─▒rr─▒
29 Hulefa i Ra┼čidin D├Ânemi Bibliyografyas─▒
30 Hilal G├Âzlemlerinde Birli─čin Sa─članmas─▒ / ě¬┘łěş┘Őě» ě▒ěĄ┘Őěę ěž┘ä┘ç┘äěž┘ä
31 Hesaplama Y├Ântemi ve Kesinli─či ─░le ─░lgili Mulahazalar / ěž┘äěşě│ěžěĘ ěž┘ä┘ü┘ä┘â┘Ő ěĘ┘Ő┘ć ěž┘ä┘éěĚě╣┘Őěę ┘łěž┘äěžěÂěĚě▒ěžěĘ
32 Hazreti Musa Firavunun Saray─▒nda
33 G├Âkt├╝rk Tarihinin Meseleleri K├╝ltigin mi ? K├Âltigin mi ?
34 Firavunun M├╝sl├╝manl─▒─č─▒
35 Firavunun ─░man─▒...
36 Farabiye G├Âre Peygamberlik / ěž┘ä┘ćěĘ┘łěę ě╣┘ćě» ěž┘ä┘üěžě▒ěžěĘ┘Ő
37 Fahruddin er Raziye G├Âre Firavunun ─░man─▒ Neden Kabul Olunmad─▒
38 E┼čariyye Mezhebi Literat├╝r├╝
39 Eski Eserler Deneme
40 Ele┼čtiri Yorum 1988 nolu Makalenin Ele┼čtirisidir
41 Early Ottoman Printing the M├╝teferrika Press
42 Dr. Emel Esin ve Eserleri
43 Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Bibliyografyas─▒ (1924-2009)
44 ├çocuk D├╝┼č├╝rme ( K├╝rtaj )
45 Cev┼čen Sahih De─čildir
46 B├╝y├╝k T├╝rk Bestekar─▒ Dede Efendi II
47 B├╝y├╝k T├╝rk Bestekar─▒ Dede Efendi I
48 Bir Oryantalistin Hayat─▒ Ignaz Goldziher
49 Bir Medeni Kanun Olarak Mecelle
50 Bir Macar T├╝rkolo─ču Dr. Ignaz Kuno┼č ve Dilimiz ve Halk Edebiyat─▒m─▒z ├ťzerine ├çal─▒┼čmalar─▒
51 Bir Dost Elinden M. Akifin Son G├╝nleri
52 Benim Babam Kafatas├ž─▒ De─čildi
53 Bedi├╝zzaman ve Abdurrahim Zapsu
54 Bedi├╝zzaman Said Nursinin Cev┼čen ─░le ─░lgili G├Âr├╝┼čleri
55 Azerbaycan─▒n G├╝zellikler ┼×airi A┼č─▒k Elesger
56 Asiye Validemizin ┼×ehid Edilmesi
57 Ahilik Dergahlar─▒ Ve ─░cra Ettikleri Fonksiyonlar
58 Ahi Evrenin Tercemei Hali / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěşěž┘ä ěžě«┘Ő ěž┘łě▒┘ć
59 Ahi - Osmanl─▒ ─░li┼čkisi / ě╣┘äěž┘éěžě¬ ěČ┘ůěžě╣ěę ěúě«┘Ő ┘ůě╣ ěž┘äě╣ěź┘ůěž┘ć┘Ő┘Ő┘ć
60 3000 Y─▒ll─▒k Firavunun Cesedi V─░DEO ─░ZLE
61 Muhayyelat─▒ Aziz Efendi

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
open go how many guys cheat
cheats women who cheat on husbands married woman looking to cheat
free abortion pill dilatation & curettage pro life abortion
what are aids symptoms symptoms for aids/hiv new hiv treatment
abortion methods terminating pregnancy at 20 weeks articles on abortion
abortion pills over the counter website-knowledge.com when is it to late to get an abortion
gabapentin use in psych gabapentin use in psych gabapentin use in psych
sumatriptan injection sumatriptan injection sumatriptan injection
bystolic coupon 2013 site bystolic generic alternative
cialis discount coupon coupons for prescription drugs

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Bir Medenî Kanun Olarak Mecelle
Abdullah DEM─░R

Zaman─▒n de─či┼čmesi ile baz─▒ hukuk├« h├╝k├╝mlerin de de─či┼čmesi, ─░sl├óm Hukukunun ├Ânemli bir konusudur. Bu konu MecelleÔÇÖde de ifade edilmi┼čtir. ÔÇťEzman─▒n tagayy├╝r├╝ ile ahk├óm─▒n tagayy├╝r├╝ ink├ór olunamazÔÇŁ (M. 39) bunlardand─▒r. Zamanla baz─▒ h├╝k├╝mler de─či┼čebildi─či gibi, hukukta usul ve metot da de─či┼čmektedir. 19. y├╝zy─▒ldan itibaren ├Âzellikle AvrupaÔÇÖda g├Âr├╝len yo─čun kanunla┼čt─▒rma faaliyeti buna ├Ârnek g├Âsterilebilir. Bu kanunla┼čt─▒rma faaliyeti, ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒ da etkisi alt─▒na almaya ba┼člay─▒nca, hukuk├žular─▒m─▒z i┼če el att─▒lar. Ve ilk yap─▒lan kanunla┼čt─▒rma faaliyetlerinden birisi olarak Mecelle-i Ahk├óm─▒ Adliyye ortaya ├ž─▒kt─▒.

I. MECELLEÔÇÖDEN ├ľNCEK─░ DURUM ve MECELLEÔÇÖY─░ DO─×URAN SEBEPLER:

A. MECELLEÔÇÖDEN ├ľNCEK─░ DURUM:
Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde Mecelle haz─▒rlanmadan ├Ânce, kad─▒lar, f─▒k─▒h kitaplar─▒na ve fetva kitaplar─▒na bakarak h├╝k├╝m veriyorlard─▒. Bu kitaplar─▒, kad─▒lar verecekleri h├╝k├╝mlerde bilgi kayna─č─▒ olarak kullan─▒yorlard─▒. F─▒k─▒h kitaplar─▒ bu y├Ân├╝yle ├Âzel bir tedvin faaliyeti olarak de─čerlendirilmektedir. Bu f─▒k─▒h kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒ ├že┼čitli devirlerde ├žok me┼čhur olmu┼čtur. Fatih devrine gelinceye kadar MerginaniÔÇÖnin el-Hid├óye, Eb├╝ÔÇÖl-Berek├ót en-NesefiÔÇÖnin Kenz├╝ÔÇÖd-Dek├óik, KuduriÔÇÖnin el-Muhtasar, T├óc├╝ÔÇÖ┼č-┼×eriaÔÇÖn─▒n el-Vik├óyeÔÇÖsi bunlardan en ├Ânemlileridir. Fatih devrinin en me┼čhur eseri ise, Molla H├╝srevÔÇÖin haz─▒rlad─▒─č─▒ D├╝rer├╝ÔÇÖl-H├╝kkam fi ┼×erhi G├╝reriÔÇÖl-Ahk├óm isimli kitab─▒d─▒r. Kanun├« devrinde ise ─░brahim Haleb├«ÔÇÖnin M├╝ltekaÔÇÖl-Ebhur adl─▒ eseri hukuk kodu olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu son iki kitap, mahkemelerde bir kanun gibi kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.1

Kad─▒lar─▒n karar verirken kulland─▒klar─▒ di─čer ├Ânemli bilgi kayna─č─▒ da fetva mecmualar─▒d─▒r. Fetva kitaplar─▒n─▒n en me┼čhurlar─▒ ise ┼čunlard─▒r; EbuÔÇÖs-Suud EfendiÔÇÖnin Fetvalar─▒, Fet├óv├ó Yahya Efendi, Fet├óv├ó Ankarav├«, fetevay─▒ feyziyye, Fet├óv├ó Abdurrahim, Behcet├╝ÔÇÖl-Fet├óv├ó... vs.2 Kad─▒lar─▒n faydalanmalar─▒ y├Ân├╝yle fetva mecmualar─▒, Yarg─▒tay kararlar─▒na benzetilebilir.3

Kad─▒lar─▒n kulland─▒klar─▒ di─čer bir bilgi kayna─č─▒ ise, kanunn├ómelerdir. ─░sl├óm Hukukunun verdi─či s─▒n─▒rl─▒ yasama yetkisine dayanarak, devlet ba┼čkanlar─▒n─▒n ├Ârf├« hukukun s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde, idar├«, mal├«, ceza├« ve benzeri hukuk alanlar─▒nda, ┼×eyh├╝lisl├ómlar─▒n fetvalar─▒na dayanarak haz─▒rlatt─▒klar─▒ kanun kitab─▒na kanunn├óme denmektedir.4 III. MehmetÔÇÖe kadar 763 adet kanunn├óme haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Sadece Kanun├« d├Âneminde haz─▒rlanan kanunn├ómeler ├╝├ž kocaman ciltte ancak toplanabilmi┼čtir.5 17. asr─▒n sonuna gelindi─činde ise kanunla┼čt─▒rma faaliyeti durmu┼čtur.

Bu arada MecelleÔÇÖden ├Ânce haz─▒rlanmas─▒ te┼čebb├╝s├╝nde bulunulan fakat muvaffak olunamayan bir kanun ├žal─▒┼čmas─▒ daha olmu┼čtur. 1272/1875 tarihinde, Meclisi ├éli-i Tanzimat dairesinde bir komisyon kurularak ├žal─▒┼čmalara ba┼članm─▒┼čt─▒. Cevdet Pa┼ča da bu komisyonun ├╝yesi ve yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ idi. Komisyon ba┼čkan─▒ R├╝┼čd├╝ Molla idi. Bir s├╝re devam eden ├žal─▒┼čmalar neticesinde Kitab├╝ÔÇÖl B├╝yu yaz─▒lm─▒┼č ise de devam─▒ getirilemeyerek komisyon da─č─▒lm─▒┼čt─▒.6 Cevdet Pa┼čaÔÇÖya g├Âre komisyonun bu i┼či ba┼čaramamas─▒n─▒n sebebi, ├╝yelerinin ilm├« bak─▒mdan yetersiz olmalar─▒ idi.

Metni Metin te┼čebb├╝s├╝nden sonra, di─čer bir kanunla┼čt─▒rma faaliyeti de 1858 y─▒l─▒nda Ceza Kanunn├óme-i H├╝m├óyunuÔÇÖnun haz─▒rlanmas─▒d─▒r. Bu d├Ânemde Meclisi ├éliyi Tanzimat ├╝yesi olan Cevdet Pa┼ča, bu Ceza Kanunn├ómesiÔÇÖni haz─▒rlayan komisyonun ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Bu kanunun haz─▒rlanmas─▒nda 1810 tarihli Frans─▒z Ceza KanunuÔÇÖndan ├žok fazla istifade edilmi┼čtir.7

Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n MecelleÔÇÖden ├Ânce, ger├žekle┼čtirilmesinde ├Ânemli katk─▒larda bulundu─ču di─čer kanunla┼čt─▒rma faaliyetlerinden baz─▒lar─▒ ise ┼čunlard─▒r: 1858 tarihli Arazi Kanunn├óme-i H├╝mayunu, 1859 tarihli bu g├╝n de hukuk├žular─▒n istifade etti─či Tapu Nizamn├ómesi, 1860 tarihli Tapu Sened├ót─▒ Hakk─▒nda Talimn├óme, ┼×├╗ray─▒ Devlet Nizamn├ómesi...8

MecelleÔÇÖden ├Ânceki durum hakk─▒nda ilgin├ž bir de─čerlendirme de ┼čudur: Mecelle ve devam─▒nda yap─▒lan yarg─▒ birli─čini sa─člay─▒c─▒ di─čer reformlara kadar, Osmanl─▒ÔÇÖda ├žok hukuklu ve kanunlar─▒n ┼čahs├«li─či ilkesine dayanan bir yarg─▒ sistemi vard─▒. Bu sistem i├žinde M├╝sl├╝manlar i├žin ┼čerÔÇÖi hukuku uygulayan ┼×erÔÇÖiyye Mahkemeleri, z─▒mmiler i├žin aile hukuku alan─▒nda yarg─▒lamada bulunan Kilise Mahkemeleri, Kapit├╝lasyon Mahkemeleri ve Karma Ticaret Mahkemeleri vard─▒. H├óliyle karma┼ča, kaos ve d─▒┼č m├╝dahalelere a├ž─▒k bir durum s├Âz konusu idi. Devlet, yarg─▒ sistemindeki bu da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ ortadan kald─▒r─▒p, yarg─▒ birli─čini sa─člamak i├žin, ilk i┼č olarak Niz├ómiye MahkemeleriÔÇÖni kurdu ve bu mahkemelerde uygulanmak ├╝zere MecelleÔÇÖyi haz─▒rlatt─▒. B├Âylece Mecelle, yarg─▒ birli─či ve kanunlar─▒n uygulanmas─▒nda m├╝lk├«lik sistemine ge├ži┼č i├žin, ilk ad─▒m oldu.9

B. MECELLEÔÇÖY─░

DO─×URAN SEBEPLER

MecelleÔÇÖnin bir Meden├« Kanun olarak ortaya ├ž─▒kmas─▒na sebep olan ├žok ├že┼čitli fakt├Ârler vard─▒r. Bu fakt├Ârler, d─▒┼č ve i├ž sebepler ana ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda incelenecektir.
a-D─▒┼č Sebepler

1-AvrupaÔÇÖdaki Kanunla┼čt─▒rma Hareketlerinin Osmanl─▒ Devletini Etkilemesi

18. Asr─▒n sonlar─▒ndan itibaren AvrupaÔÇÖda sistemli bir kanunla┼čt─▒rma faaliyeti ba┼člam─▒┼čt─▒. 17. ve 18. y├╝zy─▒llardan itibaren rasyonalist felsefe ve tabi├« hukuk doktrini kuvvetlenmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Sistemli bir hukuk ilmi kurulmaya ba┼čland─▒. Ekonomik ve sosyal hayat daha karma┼č─▒k ve geli┼čmi┼č bir h├óle gelmi┼čti. Ve devlet yap─▒lar─▒ merkez├«le┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. B├╝t├╝n bu sebepler, kanunla┼čt─▒rma faaliyetlerini do─čurdu.10 TanzimatÔÇÖtan itibaren, AvrupaÔÇÖda g├Âr├╝len kanunla┼čt─▒rma ak─▒m─▒ Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde de etkisini g├Âstermeye ba┼člad─▒. ├çe┼čitli hukuk sahalar─▒nda, Frans─▒z kanunlar─▒ndan iktibas edilerek kanunlar haz─▒rland─▒. Kanunn├óme-i Ticaret (1850), Kanunn├óme-i H├╝may├╗nu Ticaret-i Bahriye (1863), usuli Muhakeme-i Ticarete Dair Nizamn├óme (1861), Ceza Kanunn├óme-i H├╝may├╗nu (1858), Usulu Muh├ókemat─▒ Huk├╗k─▒ye Kanunu (1880), Us├╗li Muh├ókemat─▒ Cezaiyye Kanunu (1879) gibi. Bu kanunlar─▒n son ikisi MecelleÔÇÖden sonra haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.11 AvrupaÔÇÖda ba┼člayan bu kanunla┼čt─▒rma faaliyeti, Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ yukar─▒daki kanunlar─▒ iktibas etmek ┼čeklinde etkiledi─či gibi, Mecelle, Hukuk-u Aile Kanunn├óme-i H├╝m├óyunu gibi ─░sl├óm HukukuÔÇÖna dayal─▒ fakat Bat─▒l─▒ tarzda kanunlar haz─▒rlanmas─▒na da sebep olmu┼čtur.

2. Avrupa ├ťlkelerinin

Bask─▒lar─▒

├ľzellikle K─▒r─▒m sava┼č─▒ÔÇÖndan itibaren Avrupa ├╝lkeleriyle diyalog s─▒kla┼čm─▒┼č, gayr-i m├╝slimlerle ilgili ticar├« davalara Ticaret Mahkemeleri yeti┼čemez olmu┼člard─▒. Gayr-i m├╝slimler, M├╝sl├╝manlar aleyhine, m├╝steÔÇÖmenler de zimm├«ler aleyhine ┼čehadetleri dinlenmedi─či i├žin ┼×erÔÇÖiye MahkemeleriÔÇÖne de gitmek istemiyorlard─▒. Bu gibi sebeplerle Devleti ├éliyeÔÇÖye kendi kanunlar─▒n─▒ kabul etmesi i├žin bask─▒ yap─▒yorlar. ÔÇťKanununuz ne ise ortaya koyun, biz de g├Ârelim ve vatanda┼člar─▒m─▒za bildirelimÔÇŁ, diyorlard─▒. 12>

Bu bask─▒lar sonucu yeni bir kanun haz─▒rlanmas─▒ konusunda iki grup ortaya ├ž─▒kt─▒. Cevdet Pa┼ča, ┼×irvaniz├óde R├╝┼čt├╝ Pa┼ča ve Fuat Pa┼ča mill├« bir Meden├« Kanun haz─▒rlanmas─▒n─▒ istiyorlard─▒. Ali Pa┼ča, Mithat Pa┼ča ve Kab├╗li Pa┼ča ise FransaÔÇÖn─▒n bask─▒s─▒ ile Frans─▒z Meden├« KanunuÔÇÖnun (Code Napoleon) terc├╝me edilerek al─▒nmas─▒n─▒ savunuyorlard─▒. Tart─▒┼čmalar neticesinde birinci grubun g├Âr├╝┼č├╝ kabul edildi ve MecelleÔÇÖnin haz─▒rlanmas─▒na karar verildi. 13

Fransa, K─▒r─▒m Sava┼č─▒ÔÇÖnda yapt─▒─č─▒ yard─▒ma kar┼č─▒l─▒k, Devleti ├éliye ├╝zerindeki bask─▒s─▒n─▒ iyice art─▒rm─▒┼čt─▒. Ali Pa┼ča gibi devlet adamlar─▒n─▒n da deste─či ile, yukar─▒daki gibi ├že┼čitli taleplerde bulunuyordu. Islahat Ferman─▒n─▒n pek ├žok maddesinin uygulanmad─▒─č─▒n─▒, hukuk sahas─▒nda reform yap─▒lmad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝r├╝yordu. Osmanl─▒ taraf─▒ndan iktibas edilmesini istedikleri Code Napoleon ise, o devirde pek ├žok devlet taraf─▒ndan Meden├« Kanun olarak kabul edilmi┼čti. Code NapoleonÔÇÖun al─▒nmas─▒n─▒ isteyenlerin kar┼č─▒s─▒nda Cevdet Pa┼ča gibi bir hukuk├žu devlet adam─▒ olmasayd─▒, b├╝y├╝k bir ihtimalle ba┼čar─▒l─▒ olacaklard─▒.14

b. ─░├ž Sebepler

1-F─▒k─▒h ─░lmini Zamana Uydurma ─░htiyac─▒

F─▒k─▒h ilmi, kl├ósik tasnif ile, ─░badet, M├╝nakehat (├óile Hukuku), Mu├ómelat (Bor├žlar H., E┼čya H., Ticaret H.), Ukubat (Ceza H.) k─▒s─▒mlar─▒na ayr─▒l─▒yordu. Bu b├Âl├╝mlerden m├╝nakehat ve mu├ómelat, Bat─▒ ├╝lkeleri hukukunda, Meden├« Hukuk olarak isimlendiriliyordu. Ticaret ile ilgili h├╝k├╝mler ise, Ticaret Hukuku olarak tanzim edilmi┼či. Hem Meden├« Hukuk hem de Ticaret Hukuku, kendi i├žlerinde pek ├žok alt dallara ayr─▒lm─▒┼čt─▒. Asl─▒nda sonsuz bir deniz olan f─▒k─▒h ilmi zaman─▒n de─či┼čmesi ile ortaya ├ž─▒kan yeni problemlere ├ž├Âz├╝m bulmak i├žin yeterliydi. Yap─▒lmas─▒ gereken, kl├ósik f─▒kh─▒n, zaman─▒n do─čurdu─ču bu ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒layacak ┼čekilde d├╝zenlenmesi ve kanunla┼čt─▒r─▒lmas─▒yd─▒. Mecelle bu ihtiyac─▒ kar┼č─▒lamak i├žin haz─▒rlanan ilk Meden├« Kanun olmaktad─▒r. 15

2-Mahkemeler ve Mahkemelerin Uygulad─▒klar─▒ Hukuk Kurallar─▒ Aras─▒nda Uyum Sa─člama ─░htiyac─▒
O d├Ânemde ├že┼čitli mahkemeler ve farkl─▒ kanunlar aras─▒nda uyum yoktu. Halbuki adaletin sa─članmas─▒ i├žin bu uyumun bulunmas─▒ gerekiyordu. Mesel├ó, Temyiz Mahkemesi h├ókimleri, ├Ânlerine gelen davalarda ─░sl├óm Hukukuna v├ók─▒f olmad─▒klar─▒ i├žin, do─čru h├╝k├╝mler veremiyorlard─▒. Benzer ┼čekilde Ticaret Mahkemeleri, ticar├« davalarda Ticaret KanunuÔÇÖnu uygulamakla beraber ticaretle ilgili olmayan hususlarda, hangi kanuna g├Âre h├╝k├╝m vereceklerini bilemiyorlard─▒. Ticaret Kanunu, Frans─▒z men┼čeÔÇÖli oldu─ču i├žin di─čer hususlarda da Frans─▒z Medeni KanunuÔÇÖna g├Âre h├╝k├╝m vermek isterseler de bu m├╝mk├╝n de─čildi. ├ç├╝nk├╝ Frans─▒z Medeni Kanunu, Osmanl─▒ Devleti taraf─▒ndan resm├« bir kanun olarak kabul edilmemi┼čti. ┼×erÔÇÖi Hukuka g├Âre karar vermek isterseler, f─▒k─▒h bilmiyorlard─▒. ─░┼čte hem Temyiz Mahkemesi hem de Ticaret Mahkemesi ├╝yelerine, mu├ómelatla ilgili hususlarda uygulayabilecekleri bir kanun gerekli idi. Mecelle bu ihtiyac─▒ giderecekti.16

3-┼×erÔÇÖiye Mahkemeleri H├ókimlerinin F─▒k─▒h Kitaplar─▒ndan H├╝k├╝m ├ç─▒karmada Zorlanmalar─▒
─░sl├óm Hukukunda, i├žtihat i├žtihad─▒ nakzetmedi─či i├žin, as─▒rlar boyunca herhangi bir konuda say─▒s─▒z g├Âr├╝┼čler ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝. Bu g├Âr├╝┼člerin i├žinden en uygununu, h├ókimlerin bulup ├ž─▒karmalar─▒ ├žok zor idi. Kald─▒ ki, zaman─▒n de─či┼čmesi ile, ├Ârf ve ├ódete dayanan hukuk├« g├Âr├╝┼člerin de de─či┼čmesini gerektiriyordu. Buna kar┼č─▒l─▒k, h├ókimlerin bu de─či┼čmeleri g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak yeni h├╝k├╝mler vermeleri imk├óns─▒z gibi idi. H├ókimlerin bu u├žsuz bucaks─▒z f─▒k─▒h denizinde bo─čulmalar─▒n─▒n ├Ânlenmesi i├žin, kanun├« bir d├╝zenleme yapmak gerekiyordu Bu kanun, ihtilaflardan uzak ve en uygun g├Âr├╝┼čleri ihtiva eden, kolay anla┼č─▒l─▒r bir kanun olmal─▒yd─▒. B├Âylece, hem ┼×erÔÇÖiye Mahkemeleri kad─▒lar─▒ bu kanunu kolayl─▒kla davalara uygulayabilirlerdi. Hem de Temyiz ve Ticaret Mahkemesi ├╝yeleri, gerekli olan hususlarda tabi olacaklar─▒, dine uygun bir kanuna sahip olacaklard─▒.17

II. MECELLEÔÇÖN─░N HAZIRLANI┼×I VE S─░STEM─░

A. MECELLEÔÇÖN─░NHAZIRLANI┼×I
Divan-─▒ Ahk├óm-─▒ Adliye18 nezaretinde, Meden├« Kanun ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak konusunda do─čan ihtilaf sonucunda, Ahmed Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n ba┼č─▒n─▒ ├žekti─či grup galip gelerek Hanefi f─▒kh─▒n─▒n en uygun g├Âr├╝┼čleri al─▒narak bir kanun haz─▒rlanmas─▒na karar verilmi┼čti. Kanunu haz─▒rlamak ├╝zere bir komisyon kuruldu ve ba┼čkanl─▒─č─▒na Ahmed Cevdet Pa┼ča getirildi. Bu komisyonda, zaman─▒n en ileri gelen hukuk├žular─▒ Ahmed Cevdet Pa┼ča taraf─▒ndan topland─▒.19

Mecelle, as─▒l olarak Nizamiye MahkemeleriÔÇÖnde uygulanmak i├žin haz─▒rlanacakt─▒. ┼×erÔÇÖ├«ye Mahkemeleri i├žin de─čildi. Mecelle cemiyeti ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člad─▒─č─▒ zaman, kar┼č─▒s─▒nda iki muhalif cephe buldu. Birincisi, Ahmed Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n ÔÇśm├╝teferni├žlerÔÇÖ dedi─či, Fransa sempatizanlar─▒. Bunlar Frans─▒z Meden├« KanunuÔÇÖnun al─▒nmamas─▒n─▒ hazmedemedikleri i├žin, Mecelle cemiyetinin faaliyetlerine kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorlard─▒. ─░kincisi ise, ┼×eyh├╝lisl├óm Kezubi Hasan EfendiÔÇÖnin merkezinde bulundu─ču ve Mecelle cemiyetinin kendilerine ba─čl─▒ olmas─▒n─▒ hazmedemeyen kimseler. Bu iki muhalif grup, Mecelle cemiyeti ve Ahmed Cevdet Pa┼čaÔÇÖy─▒ hi├ž rahat b─▒rakm─▒yorlard─▒. Ahmed Cevdet Pa┼ča bu iki grupla sonuna kadar m├╝cadele etti. Zaman zaman Halep, Yanya gibi vilayetlere vali olarak tayin edilip, ─░stanbulÔÇÖdan uzakla┼čt─▒r─▒ld─▒. Bu uzakla┼čt─▒rmalar─▒n ba┼čl─▒ca sebebi MecelleÔÇÖyi haz─▒rlamas─▒n─▒ istemeyen, Frans─▒z sempatizanlar─▒ ve ┼×eyh├╝lisl├óm ekibinin siyas├« bask─▒lar─▒ idi.

EbuÔÇÖl-Ula Mardin, Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n MecelleÔÇÖyi haz─▒rlamas─▒n─▒ d├Ârt devreye b├Âlmektedir:

1.Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n MecelleÔÇÖyi tedvine ba┼člamas─▒ndan, Bursa Valili─čiÔÇÖne kadar ki d├Ânem.
2.Mecelle cemiyetiÔÇÖnin ba┼čkanl─▒─č─▒na ikinci defa getirili┼činden, Mara┼č Valili─čine kadarki d├Ânem.
3.Mara┼č d├Ân├╝┼č├╝nden Yanya Valili─čine kadarki d├Ânem.
4.Yanya d├Ân├╝┼č├╝nden Mecelle cemiyetinin ilgas─▒na kadarki d├Ânem. 20

Mecelle Cemiyeti, 18681889 y─▒llar─▒ aras─▒nda faaliyet g├Âstererek, MecelleÔÇÖyi haz─▒rlam─▒┼čt─▒r. II. Abdulhamit H├ónÔÇÖa yap─▒lan as─▒ls─▒z bir ihbar y├╝z├╝nden de kapat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Mecelle, 1926 y─▒l─▒nda ─░svi├žre Meden├« Kanunu kabul edilinceye kadar, 57 sene tatbik edilmi┼čtir. Bunun yan─▒nda Osmanl─▒ Devletinden ayr─▒lm─▒┼č olan ├╝lkelerde de yak─▒n zamana kadar uygulanmaya devam etmi┼čtir. ArnavutlukÔÇÖta 1928, L├╝bnanÔÇÖda 1932, SuriyeÔÇÖde 1949 ve IrakÔÇÖta 1953ÔÇÖte y├╝r├╝rl├╝kten kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Eski YugoslavyaÔÇÖn─▒n M├╝sl├╝man b├Âlgelerinde ise ┼čufÔÇÖa ile ilgili maddeleri uygulanmaya devam edilmi┼čtir. Bug├╝n K─▒br─▒s, ─░srail ve ├ťrd├╝nÔÇÖ├╝n Meden├« Kanunlar─▒ÔÇÖn─▒n esas─▒ MecelleÔÇÖdir.21

  • Mecelle, kanunla┼čt─▒rmada ilk olmakla beraber, ihtiva etti─či h├╝k├╝mler yeni vazÔÇÖedilmi┼č de─čildir.Bu h├╝k├╝mler, o zamana kadar ─░sl├óm d├╝nyas─▒nda uygulanmakta olan ─░sl├óm HukukuÔÇÖnun bir b├Âl├╝m├╝n├╝n kanunla┼čt─▒r─▒lmas─▒ndan ibarettir.Zaten, Mecelle kelimesi de kanun ve hukuk m├ón├ós─▒ ta┼č─▒maz, bir konuda haz─▒rlanm─▒┼č k├╝├ž├╝k kitap├ž─▒k anlam─▒nda kullan─▒l─▒r.




  • B. MECELLEÔÇÖN─░N S─░STEM─░
    Mecelle, ─░sl├óm HukukuÔÇÖnun sadece bir k─▒sm─▒n─▒ i├žine alan bir kanundur. Mecelle mazbatas─▒nda ifade edildi─či ├╝zere, sadece mu├ómelat konular─▒, kanunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Ve Mecelle, mu├ómelat konusunda, yani meden├« hukuk konusunda, ─░sl├óm d├╝nyas─▒nda yap─▒lan ilk kanundur. Fakat, bug├╝nk├╝ Meden├« Kanun tasnifine uygun bir tasnif yolu izlenmemi┼čtir. Dolay─▒s─▒yla onda, bir Meden├« Kanunda olmas─▒ gereken b├Âl├╝mlerden aile ve miras h├╝k├╝mleri yer almaktad─▒r. Yine bir Meden├« kanunÔÇÖda bulunmayan b├Âl├╝mleri de vard─▒r. Usul Hukuku konular─▒ gibi. Bunun sebepleri ┼č├Âyle ├Âzetlenmektedir:

    a) O d├Ânemde Osmanl─▒ Adliyesinde ┼×erÔÇÖiye ve Nizamiye Mahkemeleri vard─▒. Mecelle, ─░sl├óm Hukukunu bilen ┼×erÔÇÖiye Mahkemesi h├ókimleri i├žin de─čil, bu hususta yetersiz olan Nizamiye Mahkemelerinin h├ókimleri i├žin haz─▒rlanm─▒┼čt─▒. Aile ve miras h├╝k├╝mleri ┼×erÔÇÖiye Mahkemelerinin g├Ârevine dahil oldu─čundan, Nizamiye Mahkemeleri i├žin haz─▒rlanan kanunda bu konulara yer verilmesine gerek g├Âr├╝lmemi┼čti.
    b) MecelleÔÇÖnin d├╝zenledi─či Bor├žlar, E┼čya ve Usul Hukuku h├╝k├╝mleri, Nizamiye ve di─čer yeni mahkemeler taraf─▒ndan, M├╝slim ve gayr-i m├╝slim b├╝t├╝n Osmanl─▒ vatanda┼člar─▒na uygulanacakt─▒. Aile ve Miras Hukuku alanlar─▒nda ise, M├╝sl├╝manlara ve gayr-i m├╝slimlere ayr─▒ ayr─▒ h├╝k├╝mler tatbik ediliyordu.
    c) Bir de Mecelle, f─▒k─▒h kitaplar─▒ndaki tasnife g├Âre ve sadece mu├ómelat b├Âl├╝m├╝ndeki meseleleri kanunla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒. Aile ve miras h├╝k├╝mleri, mu├ómelat b├Âl├╝m├╝nde yer almad─▒─č─▒ i├žin, MecelleÔÇÖde de d├╝zenlenmemi┼č olabilir. 22

    Mecelle, kanunla┼čt─▒rmada ilk olmakla beraber, ihtiva etti─či h├╝k├╝mler yeni vazÔÇÖedilmi┼č de─čildir. Bu h├╝k├╝mler, o zamana kadar ─░sl├óm d├╝nyas─▒nda uygulanmakta olan ─░sl├óm HukukuÔÇÖnun bir b├Âl├╝m├╝n├╝n kanunla┼čt─▒r─▒lmas─▒ndan ibarettir. Zaten, Mecelle kelimesi de kanun ve hukuk m├ón├ós─▒ ta┼č─▒maz, bir konuda haz─▒rlanm─▒┼č k├╝├ž├╝k kitap├ž─▒k anlam─▒nda kullan─▒l─▒r.23

    Mecelle, dil ve ├╝sl├╗p bak─▒m─▒ndan orta derecededir. M├╝phem, anla┼č─▒lmaz bir mesele ve h├╝kme rastlanmaz. Sehli m├╝mtenidir, yani haz─▒rlanmas─▒ kolay zannedilir ama de─čildir.24

    Ahmed Cevdet Pa┼ča, Mecelle hakk─▒nda, Roma Kanunn├ómesi ile mukayese ederek, ┼čunlar─▒ yazmaktad─▒r: Avrupa k─▒tas─▒nda ilk olarak tedvin olunan Kanunn├óme Roma Kanunn├ómesidir (Codex Justinianus). Bir ilim cemiyeti taraf─▒ndan ─░stanbulÔÇÖda tertip ve tedvin olunmu┼čtu. Avrupa kanunlar─▒n─▒n esas─▒d─▒r ve her tarafta me┼čhur ve muÔÇÖteberdir. Fakat Mecelle-i Ahk├óm─▒ AdliyeÔÇÖye benzemez. Aralar─▒nda ├žok fark vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ o, be┼č-alt─▒ kanun┼čin├ós─▒n marifetiyle haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Bu ise be┼č-alt─▒ hukuk├žunun marifetiyle, vazÔÇÖ─▒ ─░l├óh├« olan ┼×eriat─▒ GarraÔÇÖdan iktibas edilmi┼čtir. MecelleÔÇÖyi Roma Kanunn├ómesiyle mukayese eden ve her ikisine de insan eseri nazar─▒yla bakan bir Avrupal─▒ hukuk├žu ┼č├Âyle demi┼čtir. ├élemde ilm├« cemiyet taraf─▒ndan iki defa kanun yap─▒ld─▒. ─░kisi de KonstantiniyyeÔÇÖde ger├žekle┼čti. ─░kincisi, tertip ve intizam─▒ ve meselelerinin d├╝zenlenmesi ve irtibat─▒ bak─▒m─▒ndan birincisine ├žok ├╝st├╝nd├╝r. Aralar─▒ndaki fark da insan─▒n o as─▒rdan bu asra kadar medeniyette ka├ž ad─▒m atm─▒┼č oldu─čunu g├Âsteren g├╝zel bir ├Âl├ž├╝d├╝r. 25(sadele┼čtirilmi┼č h├óli)

    MecelleÔÇÖde yer alan her kitab─▒n ba┼č─▒nda, konuyla ilgili ─▒st─▒lahlar a├ž─▒klanm─▒┼č ve bir k─▒s─▒m maddelerin sonunda ├Ârnekler verilmi┼čtir. Bu iki husus tenkit edilmektedir. MecelleÔÇÖyi savunanlar ise, ilgili konular─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒ i├žin bu yola ba┼čvuruldu─čunu s├Âylemektedirler.26

    MecelleÔÇÖnin sistemi, ÔÇťM├╝cerred KazuistikÔÇŁ denilen karma bir sistemdir. Aile ve miras h├╝k├╝mleri olmad─▒─č─▒ halde, 1851 maddeden olu┼čmas─▒, sanki kazuistik metotla haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir. Fakat MecelleÔÇÖde sadece Bor├žlar ve E┼čya Hukuku h├╝k├╝mleri de─čil, Usul Hukuku h├╝k├╝mleri de vard─▒r. 400 kadar maddesi Usul Hukukuna, 200 maddesi Ticaret Hukukuna ve 100 maddesi de genel h├╝k├╝mlere ayr─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse, geriye 1.100 madde kal─▒r. T├╝rk Meden├« KanunuÔÇÖnun e┼čya ve bor├žlarla ilgili maddeleri de 900 kadard─▒r. 200 maddelik fark da metot farkl─▒l─▒─č─▒n─▒ icap ettirmez. 27

    III. MECELLEÔÇÖDE YER ALAN S├ľZLE┼×MELER
    A. S├ľZLE┼×MELER─░N GENEL H├ťK├ťMLER─░:
    MecelleÔÇÖnin ikinci makalesini te┼čkil eden, kav├óid-i k├╝ll├«ye b├Âl├╝m├╝, ─░sl├óm HukukuÔÇÖnda m├╝cerret hukuk kurallar─▒n─▒ inceleyen kav├óid kitaplar─▒ndan al─▒narak haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Bunlar, uygulama alan─▒ ├žok geni┼č olan hukuk kurallar─▒ ve ayn─▒ nitelikteki temel prensipler olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Bu kurallar, ─░sl├óm HukukuÔÇÖnun usul├╝, temel ilkeleri mesabesindedirler. Hukukun ├Âz├╝ ve ruhudurlar. Kav├óid-i k├╝lliye, usul├╝ f─▒k─▒hÔÇÖtan farkl─▒d─▒r. K├╝ll├« kaideler, tabi├« hukuka ve modern hukukun hayli tart─▒┼čmalardan sonra ula┼čt─▒─č─▒ prensiplere uymaktad─▒r. K├╝ll├« kaideler, mahkemelerde tatbik edilemez ve h├╝kme medar olamaz. Uygulamalar─▒ mutlak nitelikte de─čildir. Bunlarda de─či┼čiklikler, hafifletmeler veya di─čer maddelerle kay─▒tlamalar yap─▒labilir. Bunlar h├ókimi kesin bir ┼čekilde kendilerine uymaya zorlayamazlar. H├ókimler bu kurallarla h├╝kmetmeye mezun de─čildirler.28

    B. MECELLEÔÇÖDE D├ťZENLENEN ├ľZEL S├ľZLE┼×ME T├ťRLER─░:
    K├╝ll├« kaidelerin d─▒┼č─▒nda, MecelleÔÇÖde ┼ču b├Âl├╝mler yer almaktad─▒r. Birinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-B├╝yuÔÇÖ (sat─▒m), ─░kinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-─░carat (kira), ├ť├ž├╝nc├╝ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Kefale (kefalet), D├Ârd├╝nc├╝ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Havale, Be┼činci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖr-Rehin, Alt─▒nc─▒ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Emanat (vedia ve ariyet), Yedinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Hibe, Sekizinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Gasb vel-─░tlaf, Dokuzuncu Kitab: Kitab├╝ÔÇÖl-Hacr vel-─░krah veÔÇÖ┼č-┼×ufÔÇÖa, Onuncu Kitap: Kitab├╝ÔÇÖ┼č-┼×irket; Onbirinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Vek├óle, On ikinci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖs-Sulh vel-─░br├ó, On├╝├ž├╝nc├╝ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-─░krar, Ond├Ârd├╝nc├╝ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖd-dava, Onbe┼činci Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Beyyinat vet-Tahlif (Deliller, Yemin), Onalt─▒nc─▒ Kitap: Kitab├╝ÔÇÖl-Kaza (muh├ókeme usul├╝).

    SONUÇ
    Mecelle, b├╝t├╝n ilim adamlar─▒n─▒n de─čerini kabul etti─či orijinal bir tedvin (derleme) hareketidir. ├ťlkemizde ve yurt d─▒┼č─▒nda, M├╝slim gayr-i m├╝slim pek ├žok ilim adam─▒, Mecelle hakk─▒nda ├Âv├╝c├╝ s├Âzler s├Âylemi┼člerdir. Sadece bunlar dahi MecelleÔÇÖnin ├žok iyi bir ├žal─▒┼čma oldu─čunu ispat etmek i├žin yeterli olsa gerektir.

    MecelleÔÇÖnin en ├Ânemli ├Âzelli─či, mill├« b├╝nyemize uygun bir kanunla┼čt─▒rma olmas─▒d─▒r. Bu h├óliyle sosyal yap─▒ya uyum sa─člamas─▒ kolay olmu┼čtur. Di─čer taraftan, kitaplarda doktrin olarak yer alan hukuk kurallar─▒n─▒, modern usulle kanun h├óline getirmesi de ├žok yerindedir. Bir bak─▒ma gelenek ile modernin birle┼čimi say─▒l─▒r.
    Zaman─▒n getirdi─či meselelere gerekli ├ž├Âz├╝mleri ortaya koymak hukuk├žular─▒n en b├╝y├╝k g├Ârevidir. Hukukun canl─▒l─▒─č─▒ bu ┼čekilde sa─član─▒r. Bu y├Ân├╝yle de Mecelle, hukukun zamana g├Âre yeniden d├╝zenlenmesinde ├Ânemli bir ad─▒m te┼čkil etmi┼čtir. Kendisinden sonra yap─▒lacak kanunla┼čt─▒rma faaliyetlerine de bir temel te┼čkil etmi┼čtir.

    Kaynaklar:

    1)M. Akif Ayd─▒n, T├╝rk Hukuk Tarihi, Beta Bas─▒m Yay─▒m Da─č─▒t─▒m, ─░stanbul, 1996, s. 107.

    2)Ayd─▒n, T├╝rk Hukuk Tarihi, s. 108.
    3)Ali Himmet Berk├«, A├ž─▒klamal─▒ Mecelle, Hikmet Yay─▒nevi, ─░stanbul, 1982, Mecelle hakk─▒nda genel olarak bilgi verilen b├Âl├╝mde.
    4)Akgündüz, Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri, Fey Vakfı Yayınları, c.1, s. 78.
    5)Ahmet Akg├╝nd├╝z, Ahmet Cevdet Pa┼ča ve Kanunla┼čt─▒rma Hareketleri, Ahmet Cevdet Pa┼ča Sempozyumu, T.D.V.Y., Ankara, 1997, s. 337.
    6)EbuÔÇÖl ula Mardin, Meden├« Hukuk Cephesinden Ahmet Cevdet Pa┼ča, T.D.V.Y., Ankara, 1996, s. 4648.
    7)Akg├╝nd├╝z, Ahmet Cevdet Pa┼ča..., s. 338.
    8)Akg├╝nd├╝z, Ahmet Cevdet Pa┼ča..., s. 339.
    9)Taha Akyol, MedineÔÇÖden LozanÔÇÖa, ─░stanbul, 4. bs., 1997, s. 4148.
    10)Hulusi Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini ve Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n Hizmetleri, Ahmet Cevdet Pa┼ča Semineri, ─░. ├ť. Edebiyat Fak├╝ltesi Tarih Ara┼čt─▒rma Merkezi, ─░stanbul, 1986, s. 4546.
    11) Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini..., s. 4647. 12) Cevdet Pa┼ča, Tez├ókir 1.
    12)Yay─▒nlayan: Cavit Baysun, T.T. K., Ankara, 1991, s. 6263.
    13)M. Akif Ayd─▒n, ─░sl├óm ve Osmanl─▒ Hukuku Ara┼čt─▒rmalar─▒, ─░z Yay─▒nc─▒l─▒k, ─░stanbul, 1996, s. 48.
    14)Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini..., s. 5361
    15)Ali Himmet Berki, Age., s. 7.
    16)Berki, s. 78.
    17)Berki, s. 89.
    18)Divan─▒ Ahk├óm─▒ Adliye, 5 Mart 1868 y─▒l─▒nda kuruldu. Ba┼čkanl─▒─č─▒na Cevdet Pa┼ča getirildi. Bir mahkeme olup, Nizamiye MahkemeleriÔÇÖnin en b├╝y├╝─č├╝d├╝r. Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n hukuk tarihimizde ├Ânemli yeri olan hizmetlerinden birisi, bu mahkemeyi tesis etmesidir. Di─čer ├Ânemli bir hizmeti ise, TanzimatÔÇÖtan itibaren ├ž─▒kar─▒lan b├╝t├╝n kanun ve t├╝z├╝kleri toplayan D├╝st├╗rÔÇÖu ├ž─▒karmas─▒d─▒r. Bunlar─▒n her ikisi de g├╝n├╝m├╝ze kadar devam eden hizmetleridir.
    19)Cevdet Pa┼ča, Tez├ókir 112, s. 63.
    20)Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini, s. 71.
    21)Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini, s. 96.
    22) Halil Cin; Ahmet Akg├╝nd├╝z, T├╝rk Hukuk Tarihi, 2. Cilt, Sel├žuk ├ťniversitesi Bas─▒mevi, Konya, 1989, s. 160161.
    23) Yavuz, MecelleÔÇÖnin Tedvini, s. 93.
    24) Berki, Age., s. XI.
    25) Cevdet Pa┼ča, Tez├ókir 112, s. 64.
    26) Berki, Age., s. XI.
    27) Cin; Akg├╝nd├╝z, T├╝rk Hukuk Tarihi, 2 cilt, s. 161.
    28) Ahmet Akgündüz Mukayeseleri İslâm ve Osmanlı Hukuku Külliyâtı, Diyarbakır, 1986, s. 9192.


    Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
    # Makaleler Ad─▒
    Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

    ! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
    ├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

    Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
    Nurgül Çepni / 21.07.2009



    Eski Eserler


    Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

    Hesap ─░┼člemleri

    ├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

    Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...