E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

┼×ehir ve Tekke

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Kadir ├ľzk├Âse Tekke-Dergah T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1772 Hit : 7069 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Z├╝hd ve Sofilerin Z├╝hde Y├╝kledikleri Anlam
2 Vahdet Deryas─▒na Dalmak
3 Toplumsal Birlikte Tekkelerin Rol├╝
4 Tasavvufi Tecr├╝bede Salikin Kendinden Ge├žme Durumu Vecd
5 Tasavvufi D├╝┼č├╝ncenin Sosyal Hayata Yans─▒malar─▒
6 ┼×ehit Sufiler
7 ┼×ehir ve Tekke
8 Seyyid Ahmed e┼č ┼čerifin Anadoludaki Milli M├╝cadeleye Kat─▒l─▒┼č─▒ ve Mustafa Kemali Desteklemesi
9 Nefsin Karanl─▒k Gecesi Kabz Gecenin Ortas─▒nda Do─čan G├╝ne┼č Bast
10 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝ncesinde Kad─▒n
11 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝nce D├╝nyas─▒
12 Mecazi A┼čk Hakiki A┼čk─▒n K├Âpr├╝s├╝d├╝r
13 Ma─črib M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n Hac Organizat├Ârl├╝─č├╝n├╝ Yapan Tarikat Salihiyye Tarikat─▒ ve Asafi Ribat─▒
14 Kuzey Nijerya
15 ─░bn├╝l Arabinin ┼×eyhi Ebu Medyen ┼×uayb el Ensarinin Hayat─▒ Eserleri ve Tesir Halkas─▒
16 Firkat ve Vuslat
17 Fasta Titunf─▒tr Ribat─▒ ve Emgariyye Tarikat─▒ et Taifet├╝s Sanhaciyye
18 Evrad─▒ Olmayan─▒n Varidat─▒
19 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar 2
20 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar
21 Dem Bu Demdir Dem Bu Dem
22 Cemi Olmayan─▒n Marifetinden Fark─▒ Olmayan─▒n Kullu─čundan Bahsedilemez
23 Anadolunun T├╝rkle┼čmesi ve ─░slamla┼čmas─▒nda Tasavvufi Z├╝mre ve Ak─▒mlar─▒n Rol├╝
24 Ahmed Zerruk Hayat─▒ ve Tasavvufi D├╝┼č├╝ncesi
25 Ahmed Yesevi ve Divan─▒ Hikmet
26 Abidin Pa┼ča ve ┼×erhi Mesnevii

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
all wives cheat my boyfriend cheated on me quotes women who cheated
husbands who cheat website dating for married men
click here women that cheat on their husbands married affairs
click here why men cheat on beautiful women why do married men cheat
cheats women who cheat on husbands married woman looking to cheat
free abortion pill questions about abortion pro life abortion
doxycycline doxycycline doxycycline
metformin metformin metformin
progesterone progesterone progesterone
bystolic coupon 2013 forest patient assistance bystolic generic alternative
drug coupon cialis trial coupon

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar somuncubaba.net
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

┼×ehir ve Tekke

ÔÇťTekkelerin kurulu┼č sebeplerinin ba┼č─▒nda, ayn─▒ duygu ve d├╝┼č├╝nceyi payla┼čan insanlar─▒n bir arada ve bir ├žat─▒ alt─▒nda ya┼čama arzular─▒ gelmektedir.ÔÇŁ

 

Tekkeler, tasavvuf d├╝┼č├╝ncesinin, anlay─▒┼č ve terbiyesinin i┼člendi─či, derinle┼čtirildi─či ve halka takdim edildi─či yerlerdir. Her tarikat─▒n kendine has manevi terbiyeyi verebilmesi i├žin, bir e─čitim m├╝essesesi olan tekkeye ihtiyac─▒ vard─▒r.


Tekkelerin kurulu┼č sebeplerinin ba┼č─▒nda, ayn─▒ duygu ve d├╝┼č├╝nceyi payla┼čan insanlar─▒n bir arada ve bir ├žat─▒ alt─▒nda ya┼čama arzular─▒ gelmektedir. Ayn─▒ konulara ilgi duyan, ayn─▒ heyecanlar─▒ ya┼čamaktan mutlu olan insanlar─▒ ayn─▒ ├žat─▒ alt─▒nda doyumsuz duygularla canl─▒ ve zinde tutmak, onlar─▒ ÔÇťelest bezmiÔÇŁnin zenginlikleriyle ba┼č ba┼ča b─▒rakmak bu m├╝essesenin temel ├Âzelli─čidir. Tekkedeki insanlar sadece hemfikir de─čil ayn─▒ zamanda hembezm, hemdil, hemh├ól, hemdert, hemdem, hemb├ór, hemav├óz, hemd├╗┼č ve hem├ór├ómi┼čdir.1


┼×airin;
Evvel Allah adını yâd eyleriz
Dil dil olmu┼č kalbi dil┼č├ód eyleriz.
Zikr-i HakÔÇÖla nutku in┼čad eyleriz.
Her harab abâdı abâd eyleriz.2


dizelerinde de g├Âr├╝lece─či ├╝zere insan ruhuna belli bir formasyon vermek, mensuplar─▒n─▒n zihnen, fikren, kalben, ruhen ve ahl├óken olgunla┼čmalar─▒n─▒ sa─člamak tekkelerin belli ba┼čl─▒ g├Ârevlerindendir.


Bir e─čitim yeri olarak derg├óhlar; m├╝ridlerin ahl├óken yeti┼čtirildi─či ve m├╝r┼čidlerin ir┼čad i├žin haz─▒rland─▒─č─▒ mek├ónlard─▒r. Tekkelerdeki e─čitim ve ├Â─čretim hizmetleri, nazar├« ve amel├« olmak ├╝zere iki yolla yap─▒l─▒rd─▒. Nazar├« olan e─čitim daha ├žok m├╝r┼čidlerin m├╝ridlere yapt─▒─č─▒ nasihat, ├Â─č├╝t ve uyar─▒lardan ibaretti. Amel├« e─čitim ise riyazet, itikaf, nafile oru├ž, namaz, halvet, ├žile, sem├ó ve zikirden ibaretti.3


Tekkelerde dervi┼čin uymas─▒ gereken ├╝├ž kaide vard─▒: Zikir, hizmet ve sohbet! Bunlar da, zamana ba─članm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla dervi┼čler, b├╝t├╝n vakitlerini bu ├╝├ž ┼čeyle harcay─▒p bir lokma bir h─▒rkayla yetinen insanlar de─čillerdi. Bir dervi┼čin tekke hayat─▒ daim├« de─čil, ge├žici idi. ├çok az ki┼či ├Âmr├╝n├╝n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ tekkede ge├žirirdi. Bunlar genellikle m├╝cerret dervi┼člerdi. Hemen her s├╗f├«nin bir evi ve ailesi, ge├žimini temin etti─či bir i┼či vard─▒. Esasen s├╗f├«, toplum i├žin AllahÔÇÖla beraber olan ki┼čidir. Gayesi, fakir kalmak de─čil, ├žok kazan─▒p insanl─▒k i├žin harcamakt─▒r. Tasavvufta fakirlik servet yoksunlu─ču de─čil AllahÔÇÖa muhta├žl─▒k hissi i├žinde olmakt─▒r. Tasavvufta esas ├Âl├ž├╝ servetten, d├╝nyadan ve maddeden ka├žmak de─čil servet d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝, d├╝nyevile┼čme ve maddecilik hastal─▒─č─▒ndan ka├ž─▒nmakt─▒r. Allah i├žin ├žal─▒┼č─▒p Allah yolunda harcamakt─▒r.


Tekkelerin Hitap Kitlesi
Tekkelerin hitap kitlesi toplumun b├╝t├╝n katmanlar─▒na y├Âneliktir. Kalemiye denilen b├╝rokratik elit aras─▒nda, ilmiye denilen ayd─▒nlar aras─▒nda, seyfiye denilen asker├« kesimde ve reaya denilen esnaf, ├žift├ži ve k├Âyl├╝ t├╝m halk kesimleri aras─▒nda tekke mensuplar─▒n─▒ g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r.


Sultan ve re├óy├ó, k├Âyl├╝ ve ┼čehirli, zengin ve fakir, ├ólim ve c├óhil, s├╝nn├« ve alev├« b├╝t├╝n toplumsal s─▒n─▒flar─▒n bulu┼čma noktalar─▒nda tekke ve tasavvufu g├Ârmek bir fantazi de─čil tarihsel bir ger├žekliktir.


G├╝nl├╝k dilde bile tasavvuf ve tekke hayat─▒ndan al─▒nma y├╝zlerce deyim, tabir ve deyi┼čin yans─▒mas─▒ tekke ve tasavvufun halk─▒n g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒ ile ne kadar i├žice oldu─čunu g├Âstermektedir. 4


Bir bat─▒l─▒n─▒n tespitiyle, ÔÇťOsmanl─▒ d├Âneminde tekkeler, halk─▒n dinin tad─▒n─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ yerler halini alm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ 5


Tarihin her d├Âneminde toplumlar─▒, ordular─▒ b├╝y├╝k olanlar de─čil, g├Ân├╝lleri b├╝y├╝k olanlar d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼čt├╝r. G├Âr├╝nen silahlarla donat─▒lm─▒┼č g├╝├žleri, hi├žbir ├╝lke s─▒n─▒rs─▒z bir bi├žimde b├╝y├╝temez. G├Âr├╝nmeyen silahlarla donat─▒lm─▒┼č, g├Ânl├╝ zengin, g├Ân├╝ll├╝ g├╝├žlerin ise, bir s─▒n─▒r─▒ yoktur. Toplumsal hayatta zora ba┼čvurma bir s─▒n─▒rdan sonra g├╝c├╝n├╝ yitirir. G├╝zellikleri b├╝y├╝tenlerin ├Ân├╝nde ise, hi├žbir g├╝├ž duramaz. Onlar─▒n her toplumda g├Ân├╝ll├╝ yard─▒mc─▒lar─▒ vard─▒r.6


Tekkelerin İskân Faaliyetleri
AsyaÔÇÖn─▒n i├žlerinden kopup gelen dervi┼č z├╝mreleri, ÔÇť├óyende ve r├óvendeÔÇŁye hizmet vermek rol├╝n├╝ if├ó ettikleri gibi, g├Â├žler sonucu, AnadoluÔÇÖya ula┼čan T├╝rk unsurlar─▒na, umrana a├ž─▒lan kap─▒lar─▒ olacak yerle┼čik hayat tarz─▒n─▒n yayg─▒nla┼č─▒p k├Âkle┼čmesini de sa─člad─▒lar. G├Â├žebe T├╝rklerin yerle┼čik hayata ge├žmesinde tekkelerin izledi─či politikalar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz:
a. Viranelik, terkedilmi┼č yerleri yeniden iskan etmek.
b. K─▒rlarda, emniyet ve konaklama g├Ârevi ifa etmek.
c. Iss─▒z ve korkulu yerlerde, ├Âzellikle hudutlarda g├Âzetme g├Ârevi yapmak.
d. Ticaret ve seyahat yollar─▒ ├╝zerinde gelip ge├žen ki┼či veya gruplara, Allah r─▒zas─▒ i├žin ├že┼čitli kolayl─▒klar sa─člamak.7

Tekkelerin ┼×ehirlerde Sosyal G├╝venli─či Sa─člamas─▒
├çok geni┼č topraklara sahip olan Osmanl─▒ Devletinin baz─▒ b├Âlgelerinde merkez├« otoritenin pek tesirli olmamas─▒ ve uzakl─▒─č─▒ sebebiyle yer yer isyan gruplar─▒n─▒n ve e┼čkiyan─▒n bulunmas─▒ normal bir haldi. Tekke mensuplar─▒n─▒n, insan psikolojisine hakim oldu─čunu, ba┼čar─▒ ve metotlar─▒n─▒ iyi bilen saray, b├Âyle yerlere bir zab─▒ta ve zabtiye kuvveti yerle┼čtirmektense, bir tekkenin kurulmas─▒n─▒ daha uygun ve netice bak─▒m─▒ndan daha faydal─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝r. Bu yolla, devletin bu tip dert ve problemleri ortadan kalkm─▒┼č, muhtemel huzursuzluk ve isyanlar ├Ânlenmi┼č, kaba, sert, ha┼čin insanlar, cemiyetin sakin ve efendi bir ├╝yesi haline gelmi┼čtir.


Ni─čboluÔÇÖnun Totrakan mevkiinde kurulan Yahya Bey TekkesiÔÇÖnin etraf─▒ tamamen bu tip cahil ve kaba insanlarla dolu idi. Hatta halk aras─▒nda ÔÇťo kadar da kaba de─čilimÔÇŁ anlam─▒na ÔÇťTotrakandan gelmiyorumÔÇŁ ifadesi me┼čhur olmu┼čtu. Kaynaklarda bu durumdan ┼ču ┼čekilde bahsedilmektedir:
ÔÇťZikrolunan mahal ifrata mahuf (a┼č─▒r─▒ derecede korkun├ž) ve harami olma─č─▒n ol yerde mezk├╗r tekkeyi bina eyley├╝p, ├óyende ve ravendeye, atlar─▒na ot bi├žup odun getirmek i├žin, mezk├╗r k├ófirleri cem eyleyip teskin ettirmi┼č (toplan─▒p sakinle┼čtirmi┼č) ol vakitten beri zikrolunan mahal, mezk├╗r bey sebebiyle m├╝emmen (emniyetli) olup, M├╝sl├╝manlar bil├ó havf (korkusuzca) gelip gider olmu┼člard─▒r.ÔÇŁ 8

Tekkelerin Ger├žekle┼čtirdi─či K├╝lt├╝r ve Ahlak Transferi
Fert kendi d├╝nyas─▒ndan koptu─ču, uzakla┼čt─▒─č─▒, ba─č─▒n─▒ gev┼četti─či oranda toplumdan veya sosyal hayattan da kopmu┼č demektir. Tekke, ki┼čiyi yarat─▒c─▒s─▒na ba─člayan/ba─čl─▒ oldu─čunu hat─▒rlatan mek├ón, m├╝rid yarat─▒c─▒s─▒n─▒n r─▒zas─▒n─▒ arayan ki┼či, m├╝r┼čid ise o r─▒zan─▒n nerede oldu─čunu g├Âsteren ┼čahs─▒n ad─▒d─▒r.9
┼×ehir merkezlerinde kurulan ve ├že┼čitli tarikatlara ait olan derg├óhlar─▒n g├Ârd├╝─č├╝ ├Ânemli i┼člevlerden bir tanesi de k├╝lt├╝r ve inanc─▒n, halk aras─▒ndaki birlik ve haberle┼čmenin sa─članmas─▒ idi. Bug├╝n├╝n b├╝t├╝n yay─▒n ve propaganda organlar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒n─▒ o zaman tekkeler ve camiler yerine getirirdi. Halk bunlar yoluyla, dinini, ahlak─▒n─▒, edebini, sanat─▒n─▒, k├╝lt├╝r├╝n├╝, ge├žmi┼čini sevmi┼č ve ├Â─črenmi┼čtir. Bu noktada mevlevihanelerin di─čer tekkelerden daha b├╝y├╝k bir tesir sahas─▒ oldu─ču s├Âylenebilir.10

G├╝zel Sanatlar─▒n Geli┼čtirilmesinde Tekkelerin Rol├╝
Tasavvufun insanlara kazand─▒rm─▒┼č oldu─ču hususlardan biri de, onlar─▒ zarif, ince ruhlu, sanata meyyal bir ki┼čili─če b├╝r├╝nd├╝rmesidir. Genel olarak tekkeler halk e─čitimi ile birlikte din├« s─▒n─▒rlar i├žinde g├╝zel sanatlar─▒n merkezi ve koruyucusu olmu┼čtur.


G├╝zel s├Âz├╝n, g├╝zel sesin ve g├╝zel ├žizginin ÔÇôhatt─▒n- birle┼čti─či yeg├óne yer tekkelerdir. Bunun i├žin edebiyat ve musiki tarihimizi tekkelerden ayr─▒ olarak ele almak ve i┼člemek m├╝mk├╝n de─čildir.11
G├Ân├╝l terbiyesini esas alan tekkeden, g├Ân├╝l merkezli bir hareket olan g├╝zel sanatlar─▒n bulu┼čup geli┼čebilecekleri daha uygun bir atmosfer yakalamak zordur.


Ki┼činin kendi benli─čini derinli─čine tan─▒yabilmesi i├žin musikinin, ┼čiirin, semaÔÇÖ─▒n, devran─▒n, hatt─▒n, edebiyat─▒n co┼čturucu, fethedici, yard─▒mc─▒ imk├ónlar─▒ndan da yararlanan tekkeler, b├╝t├╝n bu yard─▒mc─▒ unsurlar─▒n, yani bediiyat─▒n haz─▒rland─▒─č─▒ mutfak, kaynad─▒─č─▒ kazan olmu┼čtur.12

Tekkelerdeki Sa─čl─▒k Hizmetleri
Halk sayg─▒ duydu─ču ve g├Ân├╝lden ba─čland─▒─č─▒ insanlardan, sadece g├Ân├╝l d├╝nyas─▒n─▒n hastal─▒klar─▒na de─čil, bedeni rahats─▒zl─▒klar─▒na da deva olmas─▒n─▒ beklemi┼čtir. Telkin usul├╝yle tedavi baz─▒ tekkeleri ┼čifahaneye ├ževirmi┼čtir.


Tekke ve zaviyelerin zaman zaman ruh ve sinir hastal─▒klar─▒ i├žin bir tedavi merkezi olarak kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ da bilmekteyiz. Daha ├žok telkin ve ir┼čad yoluyla hizmetlerini s├╝rd├╝ren bu ┼čifa yurtlar─▒, ├žo─ču zaman bir ┼čeyhin ├Ânderli─činde toplumun bu y├Ândeki yaralar─▒na da ├žareler aram─▒┼čt─▒r.


Doktorla hastalar aras─▒nda genellikle samimi bir hava vard─▒r. Hasta ┼čifa bulmak i├žin elinden geldi─či kadar doktorun tavsiyelerine uyar. Tekke ┼čeyhleri de bu noktay─▒ de─čerlendirerek, ruhi dertlerine ├žareler arad─▒klar─▒ insanlar aras─▒nda ─░sl├ómÔÇÖa uzak olanlara da b├Âylece bir ┼čeyler verme f─▒rsat─▒n─▒ bulmu┼člard─▒r.13
Bu meyanda zikredilmesi gereken en ├Ânemli merkez, karantina ve tecrit hizmetlerinin verildi─či Miskinler Tekkesidir. Kurulan bu tekkeler toplumda hor g├Âr├╝len leprozori olan insanlara yard─▒m elini uzatm─▒┼č ve huzur evleri gibi faaliyet g├Âstermi┼člerdir.14


Yavuz Sultan Selim d├Âneminde ├ťsk├╝darÔÇÖda kurulan Miskinler Tekkesinin ba┼č─▒nda c├╝zzaml─▒ ┼čeyhler bulunur ve yine c├╝zzaml─▒lardan olu┼čan m├╝ridleri terbiye ederlerdi. Kendilerine mahsus bir zikir ┼čekilleri vard─▒. Buras─▒ ayr─▒ca ÔÇťDedeler MescidiÔÇŁ, ÔÇťMiskinler MescidiÔÇŁ gibi isimlerle de an─▒l─▒yordu. Daha sonraki d├Ânemlerde bu t├╝r tekkelerin olduk├ža yayg─▒n hale geldi─či g├Âr├╝lmektedir. Nitekim ad─▒ ge├žen tekkenin XVII. as─▒rdaki durumunu nakleden Evliya ├çelebi, AnadoluÔÇÖda ayr─▒ca her ┼čehrin haricinde bir miskinler tekkesi bulundu─čunu haber vermektedir.15


├ľzellikle ├ťsk├╝dar ve UrfaÔÇÖdaki Miskinler TekkesiÔÇÖnin bir t├╝r c├╝zzam hastanesi olarak ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Di─čer tekkelerden bir farkl─▒l─▒─č─▒ olmamakla birlikte bu tekke ┼čehre d─▒┼čar─▒dan gelenlerin s─▒hhi kontrol├╝n├╝ yapar, ├že┼čitli bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klara kar┼č─▒ onlar─▒ karantinaya al─▒p hastal─▒klar─▒n─▒ tedavi eder, ├ževresinde daima doktor bulundururlard─▒. Kaynaklarda kad─▒n erkek, k├╝├ž├╝k b├╝y├╝k c├╝zzaml─▒lar─▒n ay─▒r─▒m yap─▒lmadan tekkeye al─▒nd─▒─č─▒, kendilerinden bir ┼čeyh ve hususi ayinlerinin bulundu─ču kaydedilmektedir.16


Hat─▒rlat─▒lmas─▒ gereken bir di─čer ├Ânemli tekke, Hatuniyye Tekkesidir. Ey├╝p ─░dris k├Â┼čk├╝ndeki Hatuniye TekkesiÔÇÖnin kimsesiz ya┼čl─▒ kad─▒nlar─▒ bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ bilinmektedir.17


Hatuniyye Tekkeleri; evlerinde evlad ve iyalinde arad─▒─č─▒ huzur ve ┼čefkati bulamayan ruh ve beden hastalar─▒n─▒n hatta c├╝zzaml─▒lar─▒n derg├óh disiplini i├žinde tedavi edilmeleridir. Buralarda onlar─▒n evlerini aratmayacak derecede huzurlu olmalar─▒ sa─članm─▒┼č ve kendilerine hizmet edilmi┼čtir. Bir nevi huzurevleri gibi faaliyet g├Âsteren, cemiyet hayat─▒n─▒n kanayan yaralar─▒n─▒ saran kurum ve kurulu┼člar olmu┼člard─▒r.18

Tekkeler ve Sportif Etkinlikler
Spor faaliyetleri de tekke ile i├ž i├žedir. ├ľzellikle dini prensiplere ters d├╝┼čmeyen veya ok├žuluk gibi tavsiye edilen sporlar kurulan tekkelerle geli┼čtirilmi┼čtir. Bunlar─▒n ba┼č─▒nda Ok├žular Tekkesi gelmektedir. Ok├žular Tekkesi ayr─▒ bir ┼čeyhin (antren├Âr) ba┼čkanl─▒─č─▒nda ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼č, spor hayat─▒na dini bir ├že┼čni vermi┼čtir. Her ok├žunun evinde mutlaka ÔÇťY├ó HakÔÇŁ levhas─▒ bulunur, yar─▒┼čmalarda ok yere d├╝┼č├╝nce beraberce ÔÇťY├ó HakÔÇŁ diye ba─č─▒r─▒l─▒rd─▒. Abdest al─▒nmadan ok at─▒lmaz, pirlerini y├ód etmeden spor b─▒rak─▒lmazd─▒.19

Osmanl─▒ spor tarihinde ├Ânemli yeri olan g├╝re┼čin Pehlivanlar TekkesiÔÇÖnde talim edildi─či kaynaklardan anla┼č─▒lmaktad─▒r.20


Unkapan─▒ÔÇÖndaki Pehlivanlar Tekkesi spor, oyun ve at─▒c─▒l─▒─ča m├╝temayil gen├žlerin dinamik enerjilerini me┼čru zeminlere kanalize etmekteydi.21


T├╝rk Folklorunun Te┼čekk├╝l├╝
Tekkede kullan─▒lan e┼čya ve yap─▒lan yemeklerden t├Ârenlerle birlikte zenginle┼čen k─▒yafetlere kadar pek ├žok konu k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n maddi kanad─▒yla yak─▒ndan ilgilidir. Nurhan AtasoyÔÇÖun ÔÇťDervi┼č ├çeyiziÔÇŁ adl─▒ eseri bu konuya tahsis edilmi┼čtir.

Tarikatlar─▒n T├╝rk ├Ârf ve ├ódetlerine ayr─▒ bir ├že┼čni katt─▒─č─▒, olumlu y├Ânde geli┼čtirerek y├╝kseltti─či, halk ananelerine ┼čehev├« olmaktan ziyade ruhan├« lezzet bah┼četti─či de g├Âzden ka├ž─▒r─▒lmamas─▒ gereken bir ├Âzelliktir. 22

Bu ├ódetlerden bir k─▒sm─▒n─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz:
1. Erbaîn Helvası
Tophane K├ódiri ├ésit├ónesiÔÇÖnde eskiden beri yap─▒lmaya devam eden ve ÔÇťEtv├ór-─▒ SebÔÇÖaÔÇŁya i┼čaret olmak ├╝zere derg├óh mensuplar─▒ ars─▒ndan yedi ki┼činin bir araya gelerek, Tevh├«d-i ┼čer├«f e┼čli─činde pi┼čirilen, b├╝y├╝k bir merasimle yenen ve mahalle halk─▒na da─č─▒t─▒l─▒p saraya ikram edilen helvad─▒r.23

2. K├Âfteli ├çorba T├Âreni
BursaÔÇÖda E┼črefz├ódelerÔÇÖin N├óm├óniyye Derg├óh─▒ÔÇÖnda bayram sabahlar─▒ yap─▒lan t├Ârendir.

3. ├ľzbek Pilav─▒
─░stanbul Kalenderh├óneleriÔÇÖnde garip seyyahlar ve kimsesizler i├žin haz─▒rlanan yemektir.

4. Kavurma Lokmas─▒
Mevlev├«lerin Kurban Bayramlar─▒na mahsus taze kurban etinden yap─▒lan gelene gidene lengerler dolusu ├ž─▒kart─▒lmakta, bitip t├╝kenmeyen. 24

5. ─░rmik Helvas─▒
Kandil geceleri herkese bol miktarda da─č─▒t─▒lan f─▒st─▒kl─▒, s├╝tl├╝ helvad─▒r.

6. Limon, Portakal veya Kara Dut Peltesi
Merkez Efendi TekkesiÔÇÖnde bol pilav ├╝zerine verilen peltedir.

7. A┼č Cemiyetleri
MuharremÔÇÖin onundan SaferÔÇÖin sonuna kadar her tekkede tertiplenmektedir.

8. A┼čure
Sekiz kulplu muazzam kazanlarda pi┼čirilen, konu kom┼čuya, fukaraya ve civar halka g├╝─č├╝mler, lengerler i├žinde g├╝nlerce da─č─▒t─▒lan a┼čuredir.

9. Un ve Susam Helvas─▒:
Kadir geceleri mahalle halk─▒ aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak ikram edilmesi, feyz ├╝ berekete ve hayra yorulan un helvas─▒, susam helvas─▒ gibi insan├« zevkleri her y─▒l tekrarlan─▒r, karde┼č├že kutlan─▒rd─▒.

10. Helva Sohbetleri
Uzun k─▒┼č gecelerinde ├órif├óne sohbetlerin yap─▒ld─▒─č─▒ ÔÇťHelva SohbetleriÔÇŁ me┼čhur dost meclislerindendir.

11. Kahve K├╝lt├╝r├╝ ve ┼×aziliyye:
┼×azelili─čin ─░stanbul tar├«kat folklor├╝ne belki de en ├Ânemli katk─▒s─▒, kahvenin k├Âkenine ili┼čkin bir tak─▒m rivayetlerden dolay─▒ kahveci esnaf─▒n─▒n p├«ri olarak kabul edilen Ali E┼č-┼×aziliÔÇÖnin tekkelerindeki kahve ikram─▒ gelene─čine de vurmu┼č oldu─ču damgad─▒r. ─░stanbulÔÇÖda ├že┼čitli tarikatlara ba─čl─▒ hemen hemen b├╝t├╝n tekkelerde bulunan kahve ocaklar─▒nda Ali e┼č-┼×azili ad─▒n─▒n yaz─▒l─▒ oldu─ču bir levha yer almakta, ┼čeyh odas─▒nda ve di─čer sel├óml─▒k birimlerinde a─č─▒rlanan misafirlere kahve pi┼čiren dervi┼čler (kahve nakibi ile yard─▒mc─▒lar─▒) kahve oca─č─▒n─▒ ÔÇśuyand─▒r─▒rkenÔÇÖ ve cezveyi oca─ča s├╝rerken ┼×├ózil├« p├«rine tevecc├╝h etmekteydi.

12. Mahalle Tulumbac─▒s─▒ Bekt├ó┼čiler:
Bekt├ó┼č├«lerin halkla bulu┼čma mek├ónlar─▒n─▒n ba┼č─▒nda Yeni├žeri k├╝lt├╝r├╝ ve ├Ârg├╝tlenmesini hat─▒rlatan mahalle tulumbac─▒lar─▒ ve ├ó┼č─▒k kahveh├óneleri gelmekteydi. Daha ├Ânceleri yeni├žerilerin ba─čl─▒ bulundu─ču kurallar gere─či toplumun alt katmanlar─▒yla ili┼čkiye ge├žmeyen Bekt├ó┼čiye, Tanzimattan sonra bu imkanlar─▒ ele ge├žirmi┼čtir. Mahalle tulumbac─▒lar─▒n─▒n temelini, her mahallenin sakinlerinden bu i┼če uygun ki┼čiler aras─▒ndan se├žilenler olu┼čturmaktad─▒r. ┼×ehitlik Tekkesi postni┼čini Nafi BabaÔÇÖn─▒n m├╝r├«dlerinden Ram├« (├Â.1920) Tulumbac─▒ Bekt├ó┼č├«lerinin en tan─▒nm─▒┼člar─▒ndand─▒.

13. Bekt├ó┼čilerin ├é┼č─▒k Kahveh├óneleri:
Tulumbac─▒ ├Ârg├╝tleriyle mahalle hayat─▒na i├žerden kat─▒lma imk├ón─▒ bulan Bekt├ó┼č├«ler, ├ó┼č─▒k kahveh├óneleri vesilesiyle de kayna┼čmay─▒ derinle┼čtirmi┼člerdir. XIX. as─▒rda a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ hissettiren ├ó┼č─▒k kahveh├ónelerinde ├Âzellikle Peri┼čanbaba Tekkesi ┼čeyhi Hasan Baba m├╝ntesiplerinden ├é┼č─▒k Ceyhun├« (├Â.1304/1886) ve S├╝dl├╝ceÔÇÖdeki Bademli Tekkesi ┼čeyhi M├╝nir BabaÔÇÖdan nasip alan ├ç─▒nari (├Â.1317/1899) gelmektedir.

 

 

Dipnotlar

1- Mustafa Kara, "Yeseviyye K├╝lt├╝r├╝n├╝ G├╝n├╝m├╝ze Ula┼čt─▒ranlar ve "Cev├óhiru'l-Ebrar min Emv├óci'l-Bihar", Yesev├«lik Bilgisi, Ahmet Yesev├« Vakf─▒ yay., Ankara 1998, 198.
2- Mustafa Kara, Din hayat Sanat A├ž─▒s─▒ndan Tekkeler ve Zaviyeler, ─░stanbul 1990, 62.
3- H.K├ómil Y─▒lmaz, Anahatlar─▒yla Tasavvuf ve Tarikatlar, Ensar Ne┼čriyat, ─░stanbul 1994, 142.
4- Mahmut Erol K─▒l─▒├ž, S├╗f├« ve ┼×iir-Osmanl─▒ Tasavvuf ┼×iirinin Poetikas─▒-, ─░nsan Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2004, 36-37.
5- Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 159.
6- Nazif G├╝rdo─čan, "Anadolu'yu D├Ân├╝┼čt├╝ren Resim, Yeni ┼×afak Gazetesi, 16.11.2005.
7- ├ľmer L├╝tfi Barkan, "Kolonizat├Âr T├╝rk Dervi┼čleri", Vak─▒flar Dergisi, say─▒:II, ─░stanbul 1974, 301-302; Ethem Cebecio─člu, Hac─▒ Bayram Vel├«, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ yay., Ankara 1991, 21-22.
8- Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 175-176.
9- H├╝r Mahmut Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf (19. Y├╝zy─▒l), ─░nsan yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2003, 86.
10- Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 181.
11-Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 61.
12- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 86.
13- Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 179-181.
14- ─░rfan G├╝nd├╝z, Osmanl─▒larda Devlet - Tekke M├╝nasebetleri, ─░stanbul 1983, 84-85.
15- Re┼čat ├ľng├Âren, Osmanl─▒larda Tasavvuf -Anadolu'da S├╗f├«ler, Devlet Ve Ulem├ó (XVI.Y├╝zy─▒l)-, ─░z Yay─▒nc─▒l─▒k, ─░stanbul 2000, 262-63.
16- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 77.
17- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 77.
18- G├╝nd├╝z, Devlet-Tekke M├╝nasebetleri, 84-85.
19- Kara, Tekkeler ve Zaviyeler, 182.
20- G├╝nd├╝z, Devlet-Tekke M├╝nasebetleri, 84-85.
21- G├╝nd├╝z, Devlet-Tekke M├╝nasebetleri, 84-85.
22- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 106.
23- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 106.
24- Y├╝ceer, Osmanl─▒ Toplumunda Tasavvuf, 107.

 

 


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 10.11.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...