E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Evrad─▒ Olmayan─▒n Varidat─▒

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Kadir ├ľzk├Âse Genel T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1766 Hit : 7546 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Z├╝hd ve Sofilerin Z├╝hde Y├╝kledikleri Anlam
2 Vahdet Deryas─▒na Dalmak
3 Toplumsal Birlikte Tekkelerin Rol├╝
4 Tasavvufi Tecr├╝bede Salikin Kendinden Ge├žme Durumu Vecd
5 Tasavvufi D├╝┼č├╝ncenin Sosyal Hayata Yans─▒malar─▒
6 ┼×ehit Sufiler
7 ┼×ehir ve Tekke
8 Seyyid Ahmed e┼č ┼čerifin Anadoludaki Milli M├╝cadeleye Kat─▒l─▒┼č─▒ ve Mustafa Kemali Desteklemesi
9 Nefsin Karanl─▒k Gecesi Kabz Gecenin Ortas─▒nda Do─čan G├╝ne┼č Bast
10 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝ncesinde Kad─▒n
11 Mevlana Celaleddini Ruminin D├╝┼č├╝nce D├╝nyas─▒
12 Mecazi A┼čk Hakiki A┼čk─▒n K├Âpr├╝s├╝d├╝r
13 Ma─črib M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n Hac Organizat├Ârl├╝─č├╝n├╝ Yapan Tarikat Salihiyye Tarikat─▒ ve Asafi Ribat─▒
14 Kuzey Nijerya
15 ─░bn├╝l Arabinin ┼×eyhi Ebu Medyen ┼×uayb el Ensarinin Hayat─▒ Eserleri ve Tesir Halkas─▒
16 Firkat ve Vuslat
17 Fasta Titunf─▒tr Ribat─▒ ve Emgariyye Tarikat─▒ et Taifet├╝s Sanhaciyye
18 Evrad─▒ Olmayan─▒n Varidat─▒
19 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar 2
20 Derdimizi Anlatabilece─čimiz Dostlar
21 Dem Bu Demdir Dem Bu Dem
22 Cemi Olmayan─▒n Marifetinden Fark─▒ Olmayan─▒n Kullu─čundan Bahsedilemez
23 Anadolunun T├╝rkle┼čmesi ve ─░slamla┼čmas─▒nda Tasavvufi Z├╝mre ve Ak─▒mlar─▒n Rol├╝
24 Ahmed Zerruk Hayat─▒ ve Tasavvufi D├╝┼č├╝ncesi
25 Ahmed Yesevi ve Divan─▒ Hikmet
26 Abidin Pa┼ča ve ┼×erhi Mesnevii

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
abortion pills over the counter website-knowledge.com when is it to late to get an abortion
metformin metformin metformin
lisinopril lisinopril lisinopril
sumatriptan injection sumatriptan injection sumatriptan injection

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar Somuncubaba Dergisi
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Evrâdı Olmayanın Varidatı

 

Hadis kitaplar─▒nda Hz. Peygamber'in bizzat kendisinin┬Ş g├╝nde yetmi┼č veya y├╝z defa tevbe ve isti─čfar ile me┼čgul bulundu─čunu g├ÂsterenÔÇŁ rivayetler bulundu─ču gibi┬Ş ├Ânce fakir sah├óbilere ├Âzel olarak┬Ş daha sonra di─čer sah├óbilere ve b├╝t├╝n ├╝mmete ├Â─čretip benimsetti─či tesb├«hat vard─▒r.ÔÇŁ

 

Vird kelimesinin ├žo─čulu olan evr├ód; Allah'a yakla┼čmak i├žin belirli zamanlarda ve belli miktarda yap─▒lan nafile ibadet┬Ş dua ve zikri ifade eden bir tasavvuf terimidir. S├Âzl├╝kte ÔÇťgelmek┬Ş ├že┼čmeye varmak┬Ş suya gelen topluluk┬Ş akan su ve dereÔÇŁ gibi manalara gelmektedir. T├╝rk├žemizde ÔÇťdilimin virdiÔÇŁ┬Ş ÔÇťdilime vird edindimÔÇŁ gibi ├Ârf mecazlar─▒┬Ş Osmanl─▒cada ÔÇťvird-i zab├ón etmek┬Ş edinmekÔÇŁ gibi s├Âzler┬Ş vird kelimesinin daima okunan┬Ş okunmas─▒┬Ş s├Âylenmesi gerekli┬Ş bir vazife say─▒lan s├Âzler anlam─▒ndan meydana gelmi┼čtir.1

 

Kur'an ve Hadis Kaynaklarında Evrâd

Kur'an-─▒ Kerim'de g├╝n├╝n de─či┼čik zamanlar─▒nda Allah'─▒ zikir ve tesbih emredilmekle beraber vird kelimesi bu anlamda kullan─▒lmam─▒┼čt─▒r. Hz. Peygamber farkl─▒ zaman ve mek├ónlarda zikir ve dua ile me┼čgul olmu┼č ve bunu M├╝sl├╝manlara tavsiye etmi┼čtir. Bu da ─░slam'─▒n ilk as─▒rlar─▒nda ├Âzellikle hadis├žiler aras─▒nda ÔÇťamel├╝'l-yevm ve'l-leyleÔÇŁ ad─▒ verilen bir kitap t├╝r├╝n├╝n meydana gelmesine sebep olmu┼čtur. Hz. Peygamberin g├╝nl├╝k dua ve zikirlerini ve bununla ilgili tavsiyelerini ihtiva eden bu eserler Hasan b. Ali el-Ma'mer├« (├Â.295/908) ile ba┼člam─▒┼č┬Ş Nes├ó├«┬Ş ─░bn├╝'s-S├╝nn├«┬Ş Ebu ├ľmer Talemenk├«┬Ş Ebu Nuaym el-Isfahan├«┬Ş M├╝nzir├«┬Ş Cemaleddin Ahmed b. Musa b. Cafer ve Suy├╗t├« ile devam etmi┼čtir.2 Ba┼čta Buh├ór├« ve M├╝slim olmak ├╝zere belli ba┼čl─▒ hadis kitaplar─▒ da dua ve zikir konusuna birer b├Âl├╝m ay─▒rm─▒┼člard─▒r. Ashab-─▒ kiram─▒n okudu─ču rivayet edilen dua ve tesbihler de ezk├ór ve evr├ód kitaplar─▒n─▒n vazge├žilmez b├Âl├╝mlerini meydana getirmi┼čtir.3

 

Hadis kitaplar─▒nda Hz. Peygamber'in bizzat kendisinin┬Ş g├╝nde yetmi┼č veya y├╝z defa tevbe ve isti─čfar ile me┼čgul bulundu─čunu g├ÂsterenÔÇŁ rivayetler bulundu─ču gibi┬Ş ├Ânce fakir sah├óbilere ├Âzel olarak┬Ş daha sonra di─čer sah├óbilere ve b├╝t├╝n ├╝mmete ├Â─čretip benimsetti─či tesb├«hat vard─▒r.

 

Tasavvufi A├ž─▒dan Evr├ód─▒n Anlam─▒

Tasavvuf├« hayat─▒ benimseyen m├╝ridin ruh├« hayat─▒ tamamen ┼čeyhinin kontrol├╝ alt─▒ndad─▒r. M├╝ridin anlatt─▒klar─▒ndan┬Ş hissettiklerinden ve g├Ârd├╝─č├╝ r├╝yalardan hareketle m├╝ridine de─či┼čik zikirler telkin eder. M├╝ridin yapt─▒─č─▒ zikre vird┬Ş okudu─ču duaya hizb denir. Bir i┼č yaparken okunan Arap├ža┬Ş Fars├ža veya T├╝rk├že dualara ise ÔÇťterc├╝manÔÇŁ ad─▒ verilir. Her tarikat p├«rine nispet edilen hizb ve dualar vard─▒r. ┼×aziliyyenin p├«ri Ebu'l-Hasan ┼×azeli'nin hizbleri me┼čhur ve yayg─▒nd─▒r.4

 

─░lk D├Ânem S├╗f├«lerinin Evr├ód─▒

Tasavvufi kaynaklarda yer alan bilgilerden anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre ilk s├╗f├«ler vird kelimesiyle her g├╝n okuduklar─▒ belli ayetleri kastetmi┼člerdir. Ayr─▒ca virdi Kur'an okumak┬Ş5nafile namaz k─▒lmak┬Ş6belli dualar okumak┬Ş7 tefekk├╝r etmek ve a─člamak8 anlam─▒nda da kullanm─▒┼člard─▒r. Tasavvufi hayat─▒n sekiz edebini s─▒ralayan Aziz├╝ddin Nesef├« (├Â.700/1300)┬Ş bunlar─▒ belli vakitlerde yap─▒lan evr├óda riayet ┼čeklinde sunmaktad─▒r.9 S├╗f├«ler il├óh├« feyze mazhar olmay─▒ belli dualara ba─člam─▒┼člard─▒r. Ki┼činin vird ve vazifesini fazlala┼čt─▒rmas─▒yla Allah'─▒n o ki┼či ├╝zerindeki ilah├« lutfunun ziyadele┼čece─čini ve o ki┼čide manev├« vecdin husule gelece─čini beyan etmi┼člerdir.

 

ÔÇťAllah'─▒n kuldan istedi─či ┼čeyÔÇŁe vird┬Ş ÔÇťkulun Allah'tan bekledi─či ┼čeyÔÇŁe varid ad─▒ verilmi┼čtir. Eb├╗ Ali ed-Dekk├ók (├Â.405/1014)'─▒n; ÔÇťV├órid├ót evr├óda g├Âre olur. Z├óhirde virdi olmayan─▒n s─▒rr─▒nda ve b├ót─▒n─▒nda varidi bulunmaz.ÔÇŁ 10 ┼čeklindeki ifadesiyle evr├ód─▒ azalan s├╗f├«nin v├órid├ót ve f├╝y├╗z├ót─▒ da azalacakt─▒r. Kulluk ve maneviyat yolunun belli ┼čartlar─▒na riayet etmemesi kendisini manev├« s─▒k─▒nt─▒lara sokacakt─▒r.11

Virde riayet varidin do─čmas─▒na yol a├žt─▒─č─▒ gibi┬Ş varidi olmayan─▒n virdinin de olmayaca─č─▒ ifade edilmi┼čtir. Yani Allah'─▒n feyzi ve lutfu olmadan kulun virdini ger├žekle┼čtiremeyece─či dile getirilmi┼čtir. Bu minvalde Ebu Hasan Seyrev├ón├«; ÔÇťS├╗f├«┬Ş evr├ódla de─čil┬Ş v├órid├ótla bulunan z├ótt─▒r.ÔÇŁ demi┼čtir. Bir ba┼čka ifade ile z├óhit virdi ile ├órif v├óridi ile me┼čguldur.12

 

Kendisini nafile ibadetlerle┬Ş belli vird ve zikirle me┼čgul olmamakla su├žlayan yak─▒n ├ževresine Husr├« (├Â.371/981); gen├žli─činden beri s├╝rekli olarak k─▒ld─▒─č─▒ ve vird haline getirdi─či bir tak─▒m n├ófile ibadetlerinden bahsetmekte ve s├Âzlerinin devam─▒nda bunlardan bir rek├ót─▒n─▒ terk etse ─░l├óh├« ihtara muhatap olaca─č─▒n─▒ s├Âylemektedir.

 

Nafile ibadet ve ezkara bu kadar itina g├Âsteren Husr├«┬Ş bir ger├že─čin de alt─▒n─▒ ├žizmektedir. Farzlar─▒n a├ž─▒ktan yap─▒lmas─▒ te┼čvik edilirken┬Ş nafilelerin belli gizlilik dahilinde yap─▒lmas─▒ ve riyadan uzak k─▒l─▒nmas─▒d─▒r. Bir ba┼čka s├Âz├╝nde de Husr├«; ÔÇťManev├« hakikatlere ula┼čt─▒─č─▒n─▒ iddia eden ki┼čide bunun al├ómetleri g├Âr├╝lmezse┬Ş z├óhir ve a┼čik├ór bulunan ┼č├óhit ve deliller onu tekzip eder.ÔÇŁ13 Ki┼čiyi manev├« hakikatlere ula┼čt─▒racak bu al├ómetlerin alt─▒ husus oldu─čunu beyan eden ─░brahim en-Nasrab├óz├« (├Â.367/977) ayn─▒ zamanda bunlar─▒ tasavvufun esaslar─▒ kabul ederek ┼ču ┼čekilde s─▒ralamaktad─▒r:

 

1. Kitap ve s├╝nnete d├Ârt elle sar─▒lmak┬Ş
2. Hev├ó-heves ve bid'atlara t├ób├« olmamak┬Ş
3. ┼×eyhlere h├╝rmet etmeye b├╝y├╝k de─čer vermek┬Ş
4. (Yaradan'dan ├Ât├╝r├╝) yarat─▒lan─▒ mazur g├Ârmek┬Ş
5. Vird ve zikre devam etmek┬Ş
6. Ruhsat ve te'villere g├Âre hareket etmeyi terk etmek.14

 

Vird ve zikre devam─▒ Nak┼čili─čin temel esas─▒ olarak g├Âren Ya'kub ├çerhi (├Â.851/1447)'nin Kur'an'dan her g├╝n belli c├╝zleri okuyarak haftada bir hatim yapt─▒─č─▒ rivayet edilmektedir.15

 

Evrâdda Sayıya Riayet

Virdden maksat vakti bereketli k─▒lmak ve zaman─▒n z├óyi edilmemesini sa─člama me┼čgalesidir. Virdin asl─▒ isti─čifar sonra salavat┬Ş daha sonrada zikrullaht─▒r. Amelin neticesi say─▒n─▒n s─▒rr─▒na ba─čl─▒ oldu─čundan evr├ód ve ezkar─▒n belirlenen say─▒s─▒na riayet etmek esast─▒r. Zikredilecek esma-i h├╝snan─▒n tertibinde hangi say─▒da olaca─č─▒ m├╝rebbi ve m├╝r┼čide b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Herkesin her t├╝rl├╝ ismi diledi─či kadar zikretmesi s├Âz konusu de─čildir. Yoksa baz─▒ tesirlerinin zuhuruyla dima─č─▒n bozulmas─▒na ve tab'─▒n de─či┼čmesine sebep olur.16

 

Evrâdın Vakti

Evr├ód okuman─▒n en faziletli vakti g├╝nd├╝z├╝n ilk vakitlerinden g├╝n ortas─▒na (dahve-i k├╝bra) kadar olan vakittir. ├ç├╝nk├╝ bu vakitte tecelliler ve ke┼čf h├ólleri daha ├žok olur. Bu ger├že─či ifade sadedinde Mevl├ón├ó D├«v├ón-─▒ Keb├«r'indeki bir gazelinde ┼č├Âyle seslenir:
ÔÇťG├╝zel y├╝z├╝n├╝n sabah─▒na kavu┼čmak i├žin bir ├Âm├╝rd├╝r┬Ş ihtiyar d├╝nya┬Ş her seher ├ža─č─▒ evr├ód okuyor.ÔÇŁ 17

Benzeri s├Âzleri ile tasavvuf erbab─▒;
ÔÇťGeceleri pek az uyurlard─▒┬Ş seher vakitlerinde de isti─čfar ederlerdiÔÇŁ18

ÔÇťGecenin bir k─▒sm─▒nda uyanarak sana mahsus bir nafile olmak ├╝zere namaz k─▒l. B├Âylece Rabbi'nin seni┬Ş ├Âvg├╝ye de─čer bir makama g├Ânderece─čini umabilirsinÔÇŁ19 gibi ├óyetleri kendilerinin ki┼čilik aynas─▒ olarak g├Ârm├╝┼člerdir.


Bir di─čer husus s├╗f├«ler nazar─▒nda vaktin ge├žmesiyle evr├ód terk edilemez. G├╝nd├╝z yap─▒lamayan gece┬Ş gece yap─▒lamayan g├╝nd├╝z kaza edilir. Bu kaza ┼čeriatta da┬Ş tarikatta da vacip de─čildir. Ancak feyzi talep man├ós─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒ndan vacip gibidir.20

 

Evr├ód─▒n Kalb Huzuru ve Zihin Berrakl─▒─č─▒ ─░le Okunmas─▒

Vird ve zikirde b├ót─▒n├« tevecc├╝h┬Ş kalb├« huzur ┼čartt─▒r. Amelin kabul├╝ i├žin hem z├óhir hem de b├ót─▒n edebine riayet edilmelidir Kur'├ón'da ÔÇťRabbinin y├╝ce ad─▒n─▒ tesbih et.ÔÇŁ buyurulmu┼čtur. Gaflet┬Ş esneme┬Ş z├óhir├« ve b├ót─▒n├« hu┼čuun bozulmas─▒ gibi durumlarda zikirden sak─▒nmak Hakk'─▒n ismini tenzihtendir. Dili vird ile me┼čgulken┬Ş kula─č─▒ insanlar─▒n konu┼čmalar─▒nda olan zaman zaman zikri kesip meclisinde bulunanlara laf yeti┼čtiren ve sonra tekrar zikri ile me┼čgul olan kimse s├╗f├«lerin yolundan ├žok uzakt─▒r. Kalp huzuru ve zihin berrakl─▒─č─▒ olmad─▒k├ža sadece evr├ód─▒n vaktine riayet etmek de fayda vermez.

 

G├Ân├╝l da─č─▒n─▒k ve b├ót─▒n kar─▒┼č─▒k iken me┼čgul olmak┬Ş sadece kap─▒da ba─č─▒rmak gibidir. Gaflet┬Ş aynan─▒n paslanmas─▒ ve suretlerin g├Âr├╝nmemesine benzer. ├ľnce mahallini haz─▒rlamak sonra tecelliyi beklemek gerekir. M├╝cerred vird ve intisaba dayanmamal─▒d─▒r.21

 

F├«hi M├ó F├«h'in yirmi dokuzuncu b├Âl├╝m├╝nde Mevl├ón├ó┬Ş ki┼činin virdi ile Allah'─▒n kudret tecellisine mazhar olmas─▒ gerekti─čini┬Ş i├ž ├ólemindeki ilah├« saltanat ve kudreti seyretmenin ├Ânemini ┼ču ┼čekilde sunmaktad─▒r:

ÔÇťErenlerin virdlerine gelince anlayabilece─čin kadar s├Âyleyeyim. Sabahleyin kutlu canlar┬Ş tertemiz melekler┬Ş Allah'tan ba┼čka kimsenin bilemedi─či kimseler onlar─▒ dola┼čmaya┬Ş onlara selam vermeye gelirler. ÔÇť─░nsanlar─▒n b├Âl├╝k b├Âl├╝k Allah'─▒n dinine girdiklerini g├Âr├╝rs├╝n.ÔÇŁ22┬Ş ÔÇťMelekler de her bir kap─▒dan onlar─▒n yan─▒na sokulacaklarÔÇŽÔÇŁ23 Sen onlar─▒n yan─▒na oturmu┼čsun┬Ş fakat g├Âremezsin onlar─▒┬Ş duyamazs─▒n o s├Âzleri┬Ş o selamlar─▒┬Ş o g├╝l├╝┼čleri. Buna neden ┼ča┼č─▒yorsun ki? Hasta ├Âl├╝me yak─▒n hayaller g├Âr├╝r┬Ş yan─▒ ba┼č─▒nda oturandan haberi bile yoktur┬Ş ne dedi─čini duymaz bile.

 

O ger├žekler bu hayallerden bin kere latiftir. Bu hayalleri bile insan┬Ş ├Âylesine hastalanmad─▒k├ža g├Âremiyor; o ger├žekleri de ├Âlmedik├že┬Ş ├Âl├╝mden ├Ânce g├Âremez. Erenlerin hallerindeki inceli─či bilen┬Ş onlar─▒n k─▒ymetini anlayan ziyaret├ži┬Ş onlar─▒n huzuruna bu kadar say─▒s─▒z mele─čin ve se├žkin ┼čahsiyetlerin geldi─čini bilir ve ┼čeyhe zahmet vermemek i├žin bekler ve vakti kollarlar. Hani padi┼čah─▒n kap─▒s─▒nda┬Ş saray─▒nda kullar vard─▒r. Kimi uzaktan hizmet ederler┬Ş padi┼čah bakmaz onlara; g├Ârmezlikten gelir onlar─▒. Fakat kullar padi┼čah─▒ da g├Âr├╝rler┬Ş ne yapt─▒─č─▒n─▒ da g├Âr├╝rler. Adam padi┼čah oldu mu virdi ┼čudur art─▒k: Kullar her taraftan onun hizmetine gelsinler; ├ž├╝nk├╝ kulluk kalmam─▒┼čt─▒r art─▒k. ÔÇťAllah'─▒n ahlak─▒ ile ahlaklan─▒n─▒zÔÇŁ h├╝km├╝ yerine gelmi┼č olur.ÔÇŁ24

 

Mevl├ón├ó'n─▒n bu ├ža─čr─▒s─▒na kulak verenler evr├ód─▒nda samimi olanlard─▒r. Virdinde Allah'tan gayr─▒ maksat g├╝tmeyenlerdir. ─░├ž d├╝nyas─▒na dal─▒p┬Ş nefis muhasebesi yapan ve manevi murakabeye dalan Hak dostlar─▒n─▒n dillerine kalbleri de e┼člik eder┬Ş onlar─▒n h├ólleri bir ba┼čkad─▒r. Meleklerin seyirg├óh─▒d─▒r onlar.

S├╗f├«ler nazar─▒nda┬Ş vird sahibi de┬Ş virdi terk eden de mel'undur. Vird sahibinin mel'un olmas─▒┬Ş virdden gafil olmas─▒ sebebiyle Hakk'─▒n feyzinden mahrum olaca─č─▒ anlam─▒ndad─▒r. ├ç├╝nk├╝ o┬Ş Rabbiyle alay eder gibi oldu─čundan kabul kap─▒s─▒ndan uzakla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Ya─čmur duas─▒ ya─čmuru celb etti─či gibi┬Ş huzur i├žinde yap─▒lan vird ve zikir ortam─▒nda zikredilenden v├órid ve feyz kaybolur.25

 

Evrâd Okumanın Âdâbı

Evr├ód okunurken dikkat edilmesi gereken ├ód├ób─▒n en ├Ânemlileri ┼čunlard─▒r:
1. Evr├ód m├╝r┼čidin izin ve icazetiyle okunur. ─░zinsiz okumak m├╝mk├╝nse de yeteri kadar faydal─▒ de─čildir.
2. Evr├ód okumak i├žin yeterli zamanlar se├žilmeli┬Ş madd├«-manev├« temizlik yap─▒ld─▒ktan sonra k─▒bleye y├Ânelerek ve bir yere dayanmadan okunmal─▒d─▒r.
3. Okunan metinlerin man├ós─▒na n├╝f├╗z edilmeli┬Ş yava┼č okunmal─▒ ve okuma hatas─▒ yapmamaya ├Âzen g├Âsterilmelidir.
4. Evr├ód metinlerinin din├«-d├╝nyev├« i┼člerde ├žok faydal─▒ ve etkili olaca─č─▒na inan─▒lmal─▒d─▒r.
5. ─░hl├ós ve inan├žla okunan dualara Allah'─▒n icabet edece─či umulmal─▒┬Ş dualar─▒n kabul├╝n├╝n ihlasa ba─čl─▒ oldu─ču bilinmelidir.26

 

Evr├ód ┼×eyhleri

S├╗f├«lere g├Âre vird konusunda m├╝ritler gibi ┼čeyhlerin de g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmalar─▒ gereken kurallar vard─▒r. Bunlardan en ├Ânemlisi okunacak evr├ód─▒n miktar─▒n─▒ m├╝ridin kabiliyet ve ruhi durumuna g├Âre tespit etmektir. Bu konuda a┼č─▒r─▒ davranan ve b├Âylece dervi┼člerin ruhi dengelerinin bozulmas─▒na sebep olan ┼čeyhlere ÔÇťevr├ód ┼čeyhiÔÇŁ ad─▒ verilmi┼čtir.27

 

Virdi ─░hmal Veya Terk

So─čuk┬Ş a├žl─▒k┬Ş felaket┬Ş yolculuk gibi s─▒k─▒nt─▒l─▒ zamanlarda┬Ş hatta ├Âl├╝m yata─č─▒nda dahi s├╗f├«ler g├╝nl├╝k evr├ód─▒ terk etmemeye ├Âzen g├Âstermi┼člerdir. Bunun bir ├Ârne─či olarak Eb├╗ S├╝leyman ed-Dar├ón├« (├Â.215/830)'den bahsedebiliriz. Kendisi so─čuk bir k─▒┼č gecesinde mescitte kald─▒─č─▒n─▒┬Ş so─čuktan tir tir titrer duruma geldi─čini┬Ş bir elimi ─▒s─▒tmak i├žin koynuna koyup di─čerini dua makam─▒nda uzatarak duas─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝n├╝ s├Âyler. S├Âzlerinin devam─▒nda ise g├Âz├╝ne uyku bast─▒─č─▒n─▒┬Ş yakaza h├ólinde iken h├ótiften bir sesin kendisine; ÔÇťEy Eb├╗ S├╝leyman; ┼ču uzanan ele nasibini koyduk. ├ľb├╝r├╝ de uzanm─▒┼č olsayd─▒┬Ş o da k─▒smetini al─▒rd─▒.ÔÇŁ dedi─čini s├Âyler. O g├╝nden sonra hava ister so─čuk olsun┬Ş ister s─▒cak olsun iki eli ile birlikte dua etmeyi nefsine al─▒┼čkanl─▒k h├óline getirdi─činden bahsetmektedir.28 Tasavvuf erbab─▒na g├Âre olgunluk yolunda bir tak─▒m s─▒k─▒nt─▒lar─▒ g├Â─č├╝slemek┬Ş nefsimize zor da gelse belli prensiplere sahip olmak esast─▒r.

 

Eb├╗ S├╝leyman ed-Dar├ón├« bir ba┼čka manev├« tecr├╝besini ┼ču ┼čekilde anlatmaktad─▒r: ÔÇťBir gece uyku bast─▒rd─▒─č─▒ i├žin virdimi terk ederek uyumu┼čtum┬Ş r├╝yada ├óhu g├Âzl├╝ bir h├╗ri bana: 'Sen uyuyorsun┬Ş halbuki be┼č y├╝z seneden beri ben senin i├žin yeti┼čtiriliyorum'┬Ş dedi.ÔÇŁ29 O nedenle maneviyat yolcusunun kalbi daima uyan─▒k olmas─▒┬Ş ilahi hazinelerin k─▒ymetini bilmeli┬Ş Hak kap─▒s─▒n─▒ daima ├žalmal─▒.

 

Ahmed ─░bn Ata el-Edem├« (├Â.309/921)┬Ş a─č─▒r hasta olan yak─▒n dostu Cuneyd-i Ba─čd├ód├«'yi ziyaret eder. Huzuruna var─▒p selam verir. C├╝neyd selam─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ biraz geciktirir. Kendine geldikten sonra Ibn Ata'ya der ki: ÔÇťBeni mazur g├Âr. Ben ÔÇťvirdÔÇŁ vazifemi yap─▒yordum da ondan dolay─▒ cevab─▒n─▒ geciktirdim.ÔÇŁ Bu konu┼čmadan bir s├╝re sonra da ruhunu teslim eder.30 Erenler yak├«n gelene kadar kullu─ča devam eder┬Ş son nefesine kadar virdine sad─▒k kal─▒r┬Ş Rabbi ile olan ahdini bozmaz. ─░badetlerin tad─▒na varan┬Ş zikrin hal├óvetini tadan ve Huzur'da bulunman─▒n ┼čevkine eren nas─▒l Hak'tan uzak kals─▒n ki?


Virdi ihmalin ac─▒ faturas─▒n─▒ Mevl├ón├ó┬Ş ┼ču ┼čekilde beyan etmektedir: ÔÇťS├╝lukta┬Ş manev├« yolculukta virdini terk edersen┬Ş zahmete┬Ş mihnete d├╝┼čer┬Ş s─▒k─▒nt─▒ya u─črars─▒n.ÔÇŁ31

 

Evr├ód ve ezk├ór sadece ├Âmr├╝n belli zamanlar─▒na hasredilecek bir tutum de─čildir. Dervi┼č hayat─▒ boyunca dilini zikre┬Ş zihnini tefekk├╝re┬Ş kalbini murakabeye al─▒┼čt─▒rmak zorundad─▒r. Ecel gelene kadar m├╝rid zikirden uzak kalamaz. Zikir m├╝ridin manev├« besinidir. Virdler hayat─▒n anlam haritas─▒d─▒r. C├╝neyd-i Ba─č├ód├« sadece gen├žli─činde veya ├Âl├╝m d├Â┼če─činde de─čil ya┼čland─▒─č─▒ zaman bile uzun y─▒llar ge├žli─čindeki evr├ód─▒ndan hi├žbir virdini terk etmemi┼čti.

 

Sevenleri┬Ş ÔÇťEy ┼čeyh (ya┼čland─▒n ve) zay─▒flad─▒n┬Ş nafile ibadetlerin bir k─▒sm─▒nda art─▒k el ├žekÔÇŁ┬Ş dediklerinde o ┼č├Âyle demi┼čtir: ÔÇťBunlar ├Âyle ┼čeylerdir ki┬Ş ba┼člang─▒├žta her ne buldum ve elde ettimse┬Ş bu sayede buldum ve elde ettim. Allah ihtiyac─▒m─▒ g├Ârd├╝kten sonra┬Ş bunlardan el ├žekmem imk├óns─▒zd─▒r!ÔÇŁ32

Yani tasavvuf yolunun ba┼člang─▒c─▒nda bununla Allah'a vas─▒l oldu─čunu┬Ş maneviyat yolculu─čunun son safhalar─▒ ve ileri mertebelerinde de bu aziz hat─▒ralar─▒ terk etmesinin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒┬Ş bunlar─▒ velinimet kabul etti─čini s├Âylemektedir.


Baz─▒ vakitlerde h├ós─▒l olan b─▒kk─▒nl─▒k sebebiyle vird terk edilmemelidir. Virdin terk edilmesi┬Ş v├óridin de terk edilmesine sebep olur. Veliyyullah z├ót makam─▒na y├╝kseli┼čleri┬Ş b─▒k─▒p usanmadan zikre devam etmeleri nedeniyledir. Virdi terk iki ┼čekilde olur: Biri tamamen terktir ki bu tarikattan irtidat mertebesidir. Di─čeri baz─▒ vakitlerde terktir ki vakfe derecesidir.33

 

Konuyu biri asr-─▒ saadetten di─čeri de son as─▒rdan iki ├Ârnekle bitirmek istiyorum. Misver bin Mahreme (r.a)┬Ş ash├ób─▒n namaz┬Ş zikir┬Ş vird ve taate atfettikleri ehemmiyeti ┼ču ┼čekilde anlatmaktad─▒r:

ÔÇť├ľmer bin Hattab (r.a) han├žerlendi─činde zaman zaman bayg─▒nl─▒k ge├žiriyordu. Bir keresinde yan─▒na girdim┬Ş ├╝st├╝ne bir ├Ârt├╝ ├Ârtm├╝┼čler┬Ş kendinden ge├žmi┼č vaziyette yat─▒yordu. Yan─▒ndakilere:

ÔÇô         Durumu nas─▒l? diye sordum.

ÔÇô G├Ârd├╝─č├╝n gibi bayg─▒n┬Ş dediler.

ÔÇô Namaza ├ža─č─▒rd─▒n─▒z m─▒? E─čer hayattaysa onu namazdan ba┼čka hi├žbir ┼čey korkutup uyand─▒ramaz┬Ş dedim. Bunun ├╝zerine oradakiler:

ÔÇô Ey M├╝'minlerin Em├«ri namaz! Namaz k─▒l─▒nd─▒! dediler. Hemen uyand─▒ ve:

ÔÇô ├ľyle mi? Vall├óhi namaz─▒ terk edenin┬Ş ─░sl├óm'dan nas├«bi yoktur┬Ş dedi. Kalkt─▒ ve yaras─▒ndan kanlar akarak namaz k─▒ld─▒.ÔÇŁ34

 

Kafkas halk─▒n─▒n ├Âzg├╝rl├╝k kahraman─▒ ┼×eyh ┼×├ómil┬Ş 1829'daki Gimri savunmas─▒nda g├Â─čs├╝nden girip s─▒rt─▒ndan ├ž─▒kan ve ci─čerini par├žalayan s├╝ng├╝n├╝n a├žt─▒─č─▒ yaradan ba┼čka┬Ş bir d├╝zine s├╝ng├╝┬Ş k─▒l─▒├ž ve kur┼čun yaras─▒ al─▒r. Ayr─▒ca kaburgalar─▒ ve sa─č k├Âpr├╝c├╝k kemi─či k─▒r─▒l─▒r. Cerrah olan kay─▒npederinin tedavileri sonucunda alt─▒ aya yak─▒n bir zamanda ancak kendine gelebilir. Yaraland─▒─č─▒ g├╝nden itibaren 25 g├╝n boyunca komada yatan bu g├Ân├╝l dostu┬Ş yirmi be┼činci g├╝n├╝n sonunda kendine gelip g├Âzlerini a├ž─▒nca┬Ş ba┼čucunda annesini bulur. Ve ona ilk s├Âzleri:
ÔÇťAnam! Namaz vakti ge├žti mi?ÔÇŁ olur.35

 

├ľzetle tasavvuf┬Ş k├Âleyi sultan k─▒lar. Tasavvuf├« prensipler maneviyat yolunun temel esaslar─▒d─▒r. Kulluk bilincine sad─▒k┬Ş rafine M├╝sl├╝man olman─▒n edebini ├Â─čretir. Ehl-i dil zikir erbab─▒d─▒r. Virde devam yolun ink─▒taya u─čramamas─▒ demektir. Himmet ve feyzin zuhuru g├Ân├╝l ├óleminin seyrine ba─čl─▒d─▒r.

 

Me┼čguliyetimiz ve ko┼ču┼čturmam─▒z ne kadar ├žok olursa olsun mutlaka Rabbimizle ├Âzel bir ├ón─▒m─▒z olmak zorundad─▒r. ─░badetlerin bir anlam ifade etmesi hayat─▒n ibadet ┼čuurunda ya┼čanmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. O nedenle evr├ód ve ezkar s├ólik denilen tarikat yolcusunun yeg├óne az─▒─č─▒d─▒r.

 

Dipnotlar

1- Abd├╝lb├óki G├Âlp─▒narl─▒┬Ş Mevlev├« ├éd├óbve Erk├ón─▒┬Ş Konya ve M├╝lhakat─▒ Eski Eserleri Sevenler Derne─či Yay─▒n─▒┬Ş Konya┬Ş ts.┬Ş 119.
2- Mustafa Kara┬Ş "Evrad"┬Ş T├╝rkiye Diyanet Vakf─▒ ─░slam Ansiklopedisi┬Ş ─░stanbul 1995┬Ş 11/533.
3- Mustafa Kara┬Ş Dervi┼čin Hayat─▒┬Ş S├╗f├«nin Kel├óm─▒ Hal Terc├╝meleri-Tarikatlar-Ist─▒lahlar┬Ş Derg├óh Yay─▒nlar─▒┬Ş ─░stanbul 2005┬Ş 79.
4- Kara┬Ş Dervi┼čin Hayat─▒┬Ş 60.
5- Ali b. Osman el-C├╝ll├ób├« el-Hucvir├«┬Ş Ke┼čfu'l-mahc├╗b┬Ş ─░ngilizceden Arap├žaya ├žev. Mahmud Ahmed Madi Ebu'l-Azaim-─░smail Ebu'l-Azaim┬Ş D├óru't-Tur├ós├╝'l-Arab├«┬Ş Kahire 1974┬Ş 479.
6- Ebu'l-Kas─▒m Abd├╝lkerim el-Ku┼čeyri┬Ş er-Risaletu'l-Ku┼čeyriyye fi ─░lmi't-Tasavvuf┬Ş haz. Ma'ruf Zerrik┬Ş Ali Abdulhamid Baltac─▒┬Ş Daru'l-Hayr┬Ş Beyrut 1993┬Ş 152┬Ş 407┬Ş 421.
7- Eb├╗ Hafs ┼×ih├ób├╝ddin ├ľmer es-S├╝hreverd├«┬Ş Av├órifu'l-Ma├órif┬Ş Mektebetu'l-Kahire┬Ş Kahire 1973┬Ş 353-363.
8- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 158.
9- Aziz├╝ddin Nesef├«┬Ş Tasavvufta ─░nsan Meselesi -─░nsan-─▒ K├ómil-┬Ş ter. Mehmet Kanar┬Ş Derg├óh Yay─▒nlar─▒┬Ş ─░stanbul 1990┬Ş 62-63.
10- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 62.
11- S├╝hreverd├«┬Ş Av├órif┬Ş 158.
12- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 283.
13- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 407.
14- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 438
15- Necdet Tosun┬Ş Bah├óedd├«n Nak┼čbend -Hayat─▒┬Ş G├Âr├╝┼čleri┬Ş Tarikat─▒-┬Ş ─░nsan Yay─▒nlar─▒┬Ş ─░stanbul 2002┬Ş 318.
16- Ali Naml─▒┬Ş ─░smail Hakk─▒ Bursev├«┬Ş Hayat─▒┬Ş Eserleri┬Ş Tarikat Anlay─▒┼č─▒┬Ş ─░nsan Yay─▒nlar─▒┬Ş ─░stanbul 2001┬Ş 309.
17- Mevl├ón├ó Cel├óledd├«n R├╗m├«┬Ş D├«v├ón-─▒ Keb├«r┬Ş haz. Abd├╝lb├óki G├Âlp─▒narl─▒┬Ş K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒┬Ş Ankara 2000┬Ş 2.Bask─▒┬Ş III/178.
18- Zariyat 51/17-18.
19- ─░sra 17/79.
20- Naml─▒┬Ş Bursev├«┬Ş 310.
21- Naml─▒┬Ş Bursev├«┬Ş 310.
22- Nasr 110/2.
23- Ra'd 13/23.
24- Mevl├ón├ó Cel├óledd├«n R├╗m├«┬Ş F├«hi M├ó F├«h┬Ş ter.Ahmed Avni Konuk┬Ş haz.Sel├žuk Erayd─▒n┬Ş ─░z Yay─▒nc─▒l─▒k┬Ş ─░stanbul 1994┬Ş 112.
25- Naml─▒┬Ş Bursev├«┬Ş 310.
26- Kara┬Ş Dervi┼čin Hayat─▒┬Ş 82.
27- Kara┬Ş Dervi┼čin Hayat─▒┬Ş 82.
28- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 411.
29- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 411.
30- Ku┼čeyri┬Ş er-Risale┬Ş 412.
31- Mevl├ón├ó Cel├óledd├«n R├╗m├«┬Ş Mesnev├« Tercemesi ve ┼×erhi┬Ş ter. ve ┼čerh. Abd├╝lb├óki G├Âlp─▒narl─▒┬Ş ─░nk─▒lap Kitabevi┬Ş ─░stanbul 1990┬Ş III/30┬Ş Beyit no: 349.
32- Hucvir├«┬Ş Ke┼čfu'l-mahc├╗b┬Ş 362.
33- Naml─▒┬Ş Bursev├«┬Ş 310.
34- Ebu'l-Hasan Nureddin Ali b. Ebi Bekr b. S├╝leyman Heysem├«┬Ş Mecmau'z-zev├óid ve menbau'l-fev├óid┬Ş Beyrut 1988┬Ş I/295.
35- ─░brahim Refik┬Ş Efs├óne Soluklar┬Ş ─░stanbul Ofset┬Ş VI. Bask─▒┬Ş ─░stanbul 1999┬Ş 78


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 10.11.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...