f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

─░lk Matbaa ve ─░brahim M├╝teferrika

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
T. E. Yazar Hakk─▒nda T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1743 Hit : 8352 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Yazar─▒n Bilgileri
Yazar Ad─▒ ─░brahim M├╝teferrika
 
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risalet├╝l Kudsiyye Terc├╝mesi)
5 ┼×iir Mecmuas─▒
6 Sufism A Beginners Guide
7 Shariah Law An Introduction
8 Risalei Usuli Tarikat ve Biati Hazreti Mevlana
9 Risalei Mevlevi
10 Reformation of Islamic Thought
11 Nuts and Volts Magazine
12 M├╝ntehabat Mecmuas─▒
13 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
14 Minhac├╝l Fukara
15 Mevlevi Tarikat─▒ Silsilesi
16 Mevlevi ┼×eyhleri Silsilesi
17 Mevlevi Notalar─▒
18 Mevlevî Âyinleri, Mevlana ve Sultan Divaninin Gazeli
19 Mevlevi Ayinleri Notas─▒
20 Mevlevi Ayinleri Mecmuas─▒ (II)
21 Mevlevi Ayinleri Mecmuas─▒
22 Mevlevi Ayinleri
23 Mevlevi Ayin Ve Nota Mecmuas─▒
24 Mevlana K├╝t├╝phanesi Defteri
25 Menakibi Sultan Divani
26 Mecm├╗a
27 Mecmua
28 Kelile ve Dimne (Karataka ve Damanaka)
29 Islamic Political Identity in Turkey
30 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
31 Islam: Religion, History, and Civilization
32 Hodaynamag
33 HelpYourself Reading QURAN
34 Hamparsan Ayini ┼×erif Notalar─▒ I-II
35 Fuel Cell Technology Handbook
36 First Thousand Words in Arabic
37 e┼č ┼×iatul ─░snaa┼čeriyye ve Tahriful Kuran / ěž┘äě┤┘Őě╣ěę ěž┘äěąěź┘ć┘ë ě╣ě┤ě▒┘Őěę ┘łě¬ěşě▒┘Ő┘ü ěž┘ä┘éě▒ěó┘ć
38 English for Academic Purposes
39 el Mucem el Vasit / ěž┘ä┘ůě╣ěČ┘ů ěž┘ä┘łě│┘ŐěĚ
40 el islam ve el ilm (─░slam ve ─░lim Afgani ve Renan─▒n M├╝nazaralar─▒) / ěž┘äěąě│┘äěž┘ů ┘łěž┘äě╣┘ä┘ů ┘ů┘ćěžěŞě▒ěę ě▒┘Ő┘ćěž┘ć ┘łěž┘äěú┘üě║ěž┘ć┘Ő
41 el Hulel el Mev┼čiyye - el Hulel el Mev┼čiyye fi Zikri el Ahbari el Merraku┼čiyye / ěž┘äěş┘ä┘ä ěž┘ä┘ů┘łě┤┘Őěę ┘ü┘Ő ě░┘âě▒ ěž┘äěžě«ěĘěžě▒ ěž┘ä┘ůě▒ěž┘âě┤┘Őěę
42 East of the Jordan (├ťrd├╝n'├╝n Do─čusu)
43 Conversational Arabic in 7 Days
44 Bebek Bak─▒m─▒
45 Ayinnamag
46 Around The World In 80 Days ( 80 G├╝nde Devri Alem)
47 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
48 Al Mutarjim Al Kafi
49 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
50 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risalet├╝l Kudsiyye Terc├╝mesi)
5 Sufism A Beginners Guide
6 Shariah Law An Introduction
7 Reformation of Islamic Thought
8 Nuts and Volts Magazine
9 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
10 Islamic Political Identity in Turkey
11 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
12 Islam: Religion, History, and Civilization
13 HelpYourself Reading QURAN
14 Fuel Cell Technology Handbook
15 First Thousand Words in Arabic
16 English for Academic Purposes
17 East of the Jordan (├ťrd├╝n'├╝n Do─čusu)
18 Conversational Arabic in 7 Days
19 Bebek Bak─▒m─▒
20 Around The World In 80 Days ( 80 G├╝nde Devri Alem)
21 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
22 Al Mutarjim Al Kafi
23 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
24 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Zaman Yolculu─ču ile ─░lgili Problemler ├ťzerine Muhakeme Sorular─▒ Testi / TIME TRAVEL and Newly related problems
2 Yezidilik Ve Yezidiler
3 Velikovskye G├Âre Musa ve Firavunun Ger├žek Hikayesi
4 Vaiz Ahmet Tomorun Firavunun ─░man─▒n─▒n Kabul Edilmemesiyle Alakal─▒ Vaaz─▒ V─░DEO ─░ZLE
5 T├╝rk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Hakimiyeti
6 Ser├žemeli Hattat Hac─▒ Mustafa Necatiddin (K.S.)
7 Sabah Ezan─▒ Okunurken Yemek ─░├žmek Caiz De─čildir / ěž┘äě┤ě▒ěĘ ěúěź┘ćěžěí ěúě░ěž┘ć ěž┘ä┘üěČě▒
8 Prof.Dr. Ahmed Akg├╝nd├╝z Hocam─▒zla S├Âyle┼či
9 Osmanl─▒da Matbaa Ni├žin Geli┼čmedi?
10 Osmanl─▒ Devleti ve Matbaa
11 Organ Naklinin H├╝km├╝ Konusunda Resmi kurulu┼č ve Dini Merkezlerin Yay─▒nlar─▒
12 M├╝minler Allaha Tevekk├╝l Etsin / ┘ł┘Äě╣┘Ä┘ä┘Ä┘ë ěž┘ä┘ä┘Ĺ┘ç┘É ┘ü┘Ä┘ä┘ĺ┘Ő┘Äě¬┘Ä┘ł┘Ä┘â┘Ĺ┘Ä┘ä┘É ěž┘ä┘ĺ┘ů┘ĆěĄ┘ĺ┘ů┘É┘ć┘Ć┘ł┘ć┘Ä
13 Mevlevi Musikisi
14 Mevlana Celaleddin Rumi
15 Matbaa Osmanl─▒ya neden ge├ž geldi?..
16 Matbaa Neden Osmanl─▒ Devletine Avrupadan 272 Y─▒l Sonra Gelebilmi┼čtir?
17 Malik Aksel ─░le M├╝lakat
18 Kürtaj (Çocuk Aldırma) ve Kürtajın Dînî Hükmü
19 K─▒z─▒ldeniz Selamet ve Felaket Deryas─▒
20 Kavli Leyyin
21 Kameri Ay─▒n Tesbitinde Hilalin G├Âr├╝lmesi / ě»ě«┘ł┘ä ěž┘äě┤┘çě▒ěž┘ä┘é┘ůě▒┘Ő ěĘ┘Ő┘ć ě▒ěĄ┘Őěę ěž┘ä┘ç┘äěž┘ä ┘łěž┘äěşě│ěžěĘ ěž┘ä┘ü┘ä┘â┘Ő
22 Kabul Edilmeyen ─░man Firavun ─░man─▒
23 ─░lk Matbaa ve ─░brahim M├╝teferrika
24 ─░lk Kuran Tefsiri Olarak Hz Ali nin Mushaf─▒
25 ─░ki Dua Klasi─či Yeniden Yay─▒nland─▒
26 ─░brahim M├╝teferrikan─▒n Matbaas─▒nda Bas─▒lan Eserler
27 ─░bn Hacer el Heyteminin ─░slamda Helaller ve Haramlar adl─▒ Eserinde Firavunun ─░man─▒ Meselesi
28 Hz. Musan─▒n K─▒z─▒ldenizi Ge├ži┼činin S─▒rr─▒
29 Hulefa i Ra┼čidin D├Ânemi Bibliyografyas─▒
30 Hilal G├Âzlemlerinde Birli─čin Sa─članmas─▒ / ě¬┘łěş┘Őě» ě▒ěĄ┘Őěę ěž┘ä┘ç┘äěž┘ä
31 Hesaplama Y├Ântemi ve Kesinli─či ─░le ─░lgili Mulahazalar / ěž┘äěşě│ěžěĘ ěž┘ä┘ü┘ä┘â┘Ő ěĘ┘Ő┘ć ěž┘ä┘éěĚě╣┘Őěę ┘łěž┘äěžěÂěĚě▒ěžěĘ
32 Hazreti Musa Firavunun Saray─▒nda
33 G├Âkt├╝rk Tarihinin Meseleleri K├╝ltigin mi ? K├Âltigin mi ?
34 Firavunun M├╝sl├╝manl─▒─č─▒
35 Firavunun ─░man─▒...
36 Farabiye G├Âre Peygamberlik / ěž┘ä┘ćěĘ┘łěę ě╣┘ćě» ěž┘ä┘üěžě▒ěžěĘ┘Ő
37 Fahruddin er Raziye G├Âre Firavunun ─░man─▒ Neden Kabul Olunmad─▒
38 E┼čariyye Mezhebi Literat├╝r├╝
39 Eski Eserler Deneme
40 Ele┼čtiri Yorum 1988 nolu Makalenin Ele┼čtirisidir
41 Early Ottoman Printing the M├╝teferrika Press
42 Dr. Emel Esin ve Eserleri
43 Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Bibliyografyas─▒ (1924-2009)
44 ├çocuk D├╝┼č├╝rme ( K├╝rtaj )
45 Cev┼čen Sahih De─čildir
46 B├╝y├╝k T├╝rk Bestekar─▒ Dede Efendi II
47 B├╝y├╝k T├╝rk Bestekar─▒ Dede Efendi I
48 Bir Oryantalistin Hayat─▒ Ignaz Goldziher
49 Bir Medeni Kanun Olarak Mecelle
50 Bir Macar T├╝rkolo─ču Dr. Ignaz Kuno┼č ve Dilimiz ve Halk Edebiyat─▒m─▒z ├ťzerine ├çal─▒┼čmalar─▒
51 Bir Dost Elinden M. Akifin Son G├╝nleri
52 Benim Babam Kafatas├ž─▒ De─čildi
53 Bedi├╝zzaman ve Abdurrahim Zapsu
54 Bedi├╝zzaman Said Nursinin Cev┼čen ─░le ─░lgili G├Âr├╝┼čleri
55 Azerbaycan─▒n G├╝zellikler ┼×airi A┼č─▒k Elesger
56 Asiye Validemizin ┼×ehid Edilmesi
57 Ahilik Dergahlar─▒ Ve ─░cra Ettikleri Fonksiyonlar
58 Ahi Evrenin Tercemei Hali / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěşěž┘ä ěžě«┘Ő ěž┘łě▒┘ć
59 Ahi - Osmanl─▒ ─░li┼čkisi / ě╣┘äěž┘éěžě¬ ěČ┘ůěžě╣ěę ěúě«┘Ő ┘ůě╣ ěž┘äě╣ěź┘ůěž┘ć┘Ő┘Ő┘ć
60 3000 Y─▒ll─▒k Firavunun Cesedi V─░DEO ─░ZLE
61 Muhayyelat─▒ Aziz Efendi

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
husbands who cheat why do married men cheat on their wives dating for married men
treatment of aids early hiv symptoms in men aids pictures
bystolic coupon 2013 bystolic coupon 2014 bystolic coupon 2014
amoxicillin amoxicillin amoxicillin
cialis coupon cialis coupon cialis coupon
gabapentin use in psych gabapentin use in psych gabapentin use in psych
sumatriptan injection sumatriptan injection sumatriptan injection
bystolic coupon 2013 forest patient assistance bystolic generic alternative

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

─░lk Matbaa ve ─░brahim M├╝teferrika

 

HAYATI (1674-1745)
─░brahim M├╝teferrika hakk─▒ndaki bilgilerimizi iki Katolik MacarÔÇÖdan ediniyoruz. Bunlardan birincisi M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n ├ža─čda┼č─▒ olan ÔÇťDe Saussure CzernakÔÇŁ , ikincisi de De SaussureÔÇÖnin belirsiz olarak yazd─▒─č─▒ kimi noktalar─▒ bir ger├žek bi├žimine sokan Katolik rahip ÔÇťKracsonÔÇŁ dur. Ne yaz─▒k ki bas─▒l─▒ Osmanl─▒ kaynaklar─▒nda ─░brahim M├╝teferrika ├╝zerine ├Âzg├╝n kaynakl─▒ hi├žbir bilgi yoktur. Hen├╝z ar┼čivler tam incelenmemi┼čtir.─░brahim M├╝teferrika hakk─▒ndaki bilgilerimizin hemen hemen hepsi Avrupa tarihinden gelen bilgilerdir.
─░brahim M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n hayat─▒ hakk─▒nda bir ├žok rivayet vard─▒r.Bunlardan bir tanesi; MacaristanÔÇÖda (bug├╝nk├╝ RomanyaÔÇÖda Cluj ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan) ÔÇťKolazsvarÔÇŁ ┼čehrinde muhtemel olarak 1674 y─▒l─▒nda do─čmu┼čtur. Kimi kaynaklar─▒n Protestan, kimi kaynaklar─▒n ise Kalvenist dedi─či ailesi fakir bir Macar ailesidir. Kolazsvar ┼čehrindeki Kalvenist KolejinÔÇÖde rahip olabilmek i├žin ilahiyat e─čitimi ald─▒─č─▒ s─▒rada 1693ÔÇÖte Th├Âlkey ─░mreÔÇÖnin, o zaman bu ┼čehri elinde bulunduran Habsburglara kar┼č─▒ ayaklanmas─▒ s─▒ras─▒nda Osmanl─▒ askerlerinin eline esir d├╝┼čm├╝┼č, ─░stanbulÔÇÖa getirilerek k├Âle olarak sat─▒lm─▒┼č. Kendisini kurtarmak i├žin Macarlardan kimseÔÇťFidye-i NecatÔÇŁ vermedi─činden,efendisi ├žok zalim bir adam oldu─čundan k├Âlelik hayat─▒na dayanamayarak zor alt─▒nda M├╝sl├╝man olmu┼č, ─░brahim ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r.
M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n hayat hikayesi ile ilgili bir ba┼čka rivayet ise; Rahip olmas─▒na ├žok az bir zaman kalmas─▒na ra─čmen; bir oduncunun o─člu olmas─▒ ve yoksul ge├žen ├žocukluk hayat─▒ ona, vaaz vermenin kar─▒n doyurmayaca─č─▒n─▒ ├Â─čretmi┼č olmal─▒ ki rahipler ona en uygun i┼č olarak ÔÇťHakkak(bas─▒mc─▒l─▒k)ÔÇŁl─▒─č─▒ uygun g├Ârerek bas─▒mevine ├ž─▒rak olarak yollam─▒┼člar. Oraya gidene kadar LatinceÔÇÖyi, YunancaÔÇÖy─▒ ├žok iyi ├Â─črenmi┼čtir.
T├╝rk├žeÔÇÖyi ve ─░slam dinini ├žok ├žabuk benimseyen ─░brahim M├╝teferrika, 1711-1714 y─▒llar─▒ aras─▒nda ÔÇťRisale- ─░slamiyeÔÇŁ ad─▒nda M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ savunmak i├žin bir kitap yazm─▒┼čt─▒r. Bunu neticesinde de M├╝teferrikal─▒─ča ve haceganl─▒─ča kadar y├╝kselmi┼čtir.
18. y├╝zy─▒lda ─░slaml─▒─č─▒ se├žen ─░brahim, di─čer bat─▒dan Osmanl─▒ya ge├žmi┼č ve M├╝sl├╝man olmu┼č alimlerin aksine Bat─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncelerini ve eserlerini de birlikte getiren di─čer ayd─▒nlar─▒nda ├Ânc├╝s├╝ olmu┼čtur.
1715 senesinde AvusturyaÔÇÖya d├╝zenlenen sefer s─▒ras─▒nda, haberle┼čme konusunda devlete hizmet etti.1717ÔÇÖde Osmanl─▒ Devletine s─▒─č─▒nan Do─ču MacaristanÔÇÖdaki Macarlar─▒n reisi (Rako├ži)ÔÇÖnin yan─▒nda uzun zaman vazife yapt─▒.Bu g├Ârevinde Osmanl─▒ Devlet adamlar─▒n─▒n ve Rako├žiÔÇÖnin takdir ve itimad─▒n─▒ kazand─▒.
─░br├óhim M├╝teferrika 1719-1735 y─▒llar─▒ aras─▒nda, Yirmisekiz ├çelebiz├óde Said Efendi ile T├╝rk matbaas─▒n─▒ kurma ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člad─▒. Matbaan─▒n faydalar─▒n─▒ anlatan ayr─▒nt─▒l─▒ bir raporu, Sadr├ózam Dam├ód ─░br├óhim Pa┼čaya sundu. ─░br├óhim M├╝teferrika, 1729ÔÇÖda fetv├ó ve izin ald─▒. Bu matbaada ilk bas─▒lan eser, metal harflerle iki ciltlik Vankulu L├╝gat─▒ÔÇÖd─▒r. 1737-1739 t├órihleri aras─▒nda ise bu ├žal─▒┼čmas─▒ daha geni┼č bir ┼čekilde ger├žekle┼čti. Bu ilk T├╝rk resm├« matbaas─▒nda 17 eser bas─▒ld─▒. Ayr─▒ca ba┼čl─▒ ba┼č─▒na haritalar da bas─▒ld─▒.
─░br├óhim M├╝teferrika 1737ÔÇÖde Lehistan ile olan anla┼čmay─▒ yenilemek i├žin yap─▒lan m├╝z├ókerelere kat─▒ld─▒. 1738ÔÇÖde Or┼čava Kalesinin teslimi i├žin yap─▒lan anla┼čmaya ba┼čkanl─▒k yapt─▒. Daha sonra ─░stanbulÔÇÖa d├Ânen ─░br├óhim M├╝teferrika, ge├žirdi─či rahats─▒zl─▒k ├╝zerine 1745 senesinde vef├ót etti. Kas─▒mpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na defnedildi.
─░brahim M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n hayat─▒ ve kimli─či hakk─▒nda ├Âzetlemeye ├žal─▒┼čd─▒─č─▒m─▒z bilgiler,daha ├Âncede belirtti─čimiz gibi genelde Avrupa k├Âkenlidir.Ancak edinilen bilgilerin ├žok da do─čru olmad─▒─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒m─▒z ├žal─▒┼čmalar neticesinde anlayabiliyoruz.
Baz─▒ Macar bilginleri, Kracson ve Tibor Halasi-Kun, M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n eseri ÔÇťRisale-i ─░slamiyeÔÇŁ yi ─░slaml─▒k savunmas─▒ olarak g├Âsterdikleri halde ne bu yazarlar ne de ─░brahimÔÇÖin ilk bu eserle dikkat ├žekti─čini s├Âyleyen Ahmet Hamdi Tanp─▒nar, bu ─░slaml─▒k savunmas─▒n─▒ kime kar┼č─▒ savunuldu─čundan bahsetmemi┼člerdir.
Ger├žekte, bu eser ne ─░slaml─▒k savunmas─▒ ne de ─░slaml─▒k ├╝zerine yaz─▒lm─▒┼č bir eserdir.Bu eser KatoliklikÔÇÖe, Papal─▒kÔÇÖa ve teslis inanc─▒na h├╝cum eden bir polemikdir. Bu durumun as─▒l ├Ânemli yan─▒ ─░brahimÔÇÖin san─▒ld─▒─č─▒ gibi Kalvenist olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermesindedir.Bunu ├Â─črendi─čimiz zaman ─░brahimÔÇÖin T├╝rklere kar┼č─▒ Avusturya ordusunda sava┼čt─▒─č─▒na, esir d├╝┼čt├╝─č├╝ne, k├Âle oldu─čuna, k├Âlelik y├╝z├╝nden ve zorla M├╝sl├╝man oldu─čuna inanma olas─▒l─▒─č─▒ ortadan kalkar.
─░brahimÔÇÖin ilahiyat e─čitimi g├Ârd├╝─č├╝ y─▒llarda MacaristanÔÇÖda(Osmanl─▒n─▒n ÔÇťErdelÔÇŁdedi─či Transilvanya) ba┼čl─▒ca ├╝├ž H─▒ristiyan akidesi ve kilisesi birbirleriyle sava┼č halindeydiler. Bunlar Katoliklik, Kalvinistlik, Unitarius inan├žlar─▒ idi. Bu sonuncusunu di─čerlerinden ay─▒ran, Teslis inanc─▒n─▒ reddetmesi ve bu y├╝zden di─čer iki inan├ž taraf─▒ndan H─▒ristiyanl─▒kÔÇÖa ayk─▒r─▒, M├╝sl├╝manl─▒kÔÇÖa yak─▒n say─▒lmas─▒d─▒r.
Osmanl─▒lar─▒n MacaristanÔÇÖ─▒ AvusturyaÔÇÖya kaybetmesinden sonra orada devlet dini olarak yerle┼čen Katoliklik, Unitarius inanc─▒ndakilere kar┼č─▒ bask─▒ siyasetine ba┼člad─▒.Ancak Unitariuslar Kalvinist perdesi alt─▒nda ServetusÔÇÖun ve ErdelÔÇÖli ilahiyat├ž─▒lar─▒n Katoliklik ve papal─▒k aleyhindeki kitaplar─▒n─▒ okumaya ve incelemeye devam ediyorlard─▒.
─░brahim M├╝teferrika ÔÇťRisale-i ─░slamiyeÔÇŁ de okunmas─▒ yasak olan ServetusÔÇÖun kitaplar─▒n─▒ okudu─čunu dile getirmekte ve ServetusÔÇÖun yazd─▒─č─▒ ÔÇťBiblia SacraÔÇŁ kutsal kitab─▒ndan da Arap harfleriyle yaz─▒lm─▒┼č Latince par├žalar al─▒r.
Bu bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda Katolik Habsburg ordusuna Osmanl─▒lara kar┼č─▒ sava┼čmak i├žin kat─▒ld─▒─č─▒na inanmak ├žok g├╝├žt├╝r. ─░slamiyetÔÇÖi bilmeyen bir ki┼či olmayan ─░brahim, Katolik Habsburglar─▒n y├Ânetimi alt─▒nda ya┼čamaktansa Osmanl─▒l─▒─ča ge├žerek M├╝sl├╝man oldu─ču a├ž─▒kt─▒r.
Bu bilgiler sayesinde ─░brahim M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n Avrupal─▒ yazarlar─▒n anlatt─▒─č─▒ gibi zorla T├╝rk ve M├╝sl├╝man olmad─▒─č─▒n─▒ tam tersine kendi iste─či ile T├╝rk ve M├╝sl├╝man oldu─čunu g├Âr├╝yoruz.Tarih hep tekerr├╝rden ibarettir.Ayn─▒ olay─▒ Fatih Sultan Mehmet Han, ─░stanbulÔÇÖu fetih etti─či s─▒rada ─░stanbulÔÇÖda ya┼čayan halk ÔÇť Katolik k├╝lah─▒ g├Ârmektense, Osmanl─▒ sar─▒─č─▒ g├Ârmeye raz─▒y─▒zÔÇŁ diyerek padi┼čah ve askerlerine kar┼č─▒ direnmemi┼člerdir.Buradan da Katolik zulm├╝n├╝n bir ├žok defa insanlar─▒ bunaltt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

─░BRAH─░M M├ťTEFERR─░KAÔÇÖNIN MATBAASI
1450 y─▒l─▒nda ÔÇťGuttenbergÔÇŁ taraf─▒ndan icat edilen matbaa ─░stanbulÔÇÖda, Yahudiler taraf─▒ndan 1493ÔÇÖte, Ermeniler taraf─▒ndan 1567ÔÇÖde, Rumlar taraf─▒ndan da 1627ÔÇÖde kullan─▒lmaya ba┼čland─▒. D├╝nyan─▒n ve ─░stanbulÔÇÖda ya┼čayan az─▒nl─▒klar─▒n erken kullanmaya ba┼člad─▒klar─▒ Matbaa, M├╝sl├╝man Osmanl─▒ imparatorlu─ču ancak 1727 y─▒l─▒nda kullanmaya ba┼člayacakt─▒r.
1720 y─▒l─▒nda Fransa ile ittifak antla┼čmas─▒ olana─č─▒ aramak maksad─▒yla ParisÔÇÖe g├Ânderilen Yirmi Sekiz ├çelebi Mehmet ve o─čluna ek bir g├Ârev daha veriliyordu.Bu da Paris uygarl─▒─č─▒n─▒ tan─▒ma g├Ârevi idi.
Bu g├Ârev ├Âzellikle Yirmisekiz ├çelebi MehmetÔÇÖin o─člu ├çelebizade Said Efendi sayesinde tam niteli─čine kovu┼čmu┼čtur.Frans─▒z ba┼čkentinde babas─▒ndan ├žok dola┼čan,dostlar edinen, oyunlara e─člencelere giden ve Frans─▒z dilini ilk konu┼čan Osmanl─▒ T├╝rkÔÇÖ├╝ olan ├çelebizade Sait Efendi, ─░stanbulÔÇÖa getirdi─či kitaplar, giysiler ve mobilyalar bat─▒ modas─▒ i├žin bir ├Âzenti yaratm─▒┼čt─▒r. Yirmisekiz ├çelebi Mehmet, bu Paris ziyaretinde edindi─či uygarl─▒k deneyimlerini ÔÇť├çelebi Mehmet SefaretnamesiÔÇŁ ad─▒nda raporda toplam─▒┼čt─▒r.
Baba ve o─člunun matbaa konusunda heyecanlar─▒ ├žok fazlad─▒r.Pariste g├Ârd├╝kleri bas─▒m i┼či onlar─▒ ├žok heyecanland─▒rm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ imparatorlu─čunda ─░branice, Rumca,Ermenice ve Latince dillerindeki eserler az─▒nl─▒klar─▒n kendi matbaalar─▒nda bas─▒lmaktayd─▒. Ancak Osmanl─▒ T├╝rk├žesi ile bas─▒m hi├ž yap─▒lmam─▒┼čt─▒. Yeni matbaan─▒n kurulmas─▒ i├žin ├çelebizade sait ve ─░brahim M├╝teferrika g├Ârevlendirilmi┼čti.
─░brahim M├╝teferrika g├Ârevi kabul ettikten sonra, hemen bas─▒m i┼činin gereklili─čini ve de─čerini anlatan bir rapor haz─▒rlar.ÔÇŁVes├╝let├╝l├╝t-t─▒bbaaÔÇŁad─▒n─▒ ta┼č─▒yan bu rapor sadrazamÔÇÖa, ulemaÔÇÖya, ve ┼×eyh├╝lislamÔÇÖa sunulur.
─░brahim raporda;
-Bas─▒m─▒n ─░slam ├╝lkelerinde uygulanmam─▒┼č olmas─▒n─▒n zararlar─▒n─▒,
-Osmanl─▒ Devletinin AvrupaÔÇÖya g├Âre geri kalmas─▒n─▒n nedenlerinden birisinin bas─▒m sanat─▒n─▒n olmamas─▒d─▒r.Bu da cahille┼čmeye sebep olmu┼čtur.vb konulara de─činmi┼čtir.
Bas─▒m evinin kurulmas─▒ i├žin ┼×eyh├╝lislamÔÇÖ─▒n Fetva, Padi┼čah─▒n da Ferman vermesi gerekiyordu. Fetva i├žin ─░brahim M├╝teferrika; zaman─▒n ┼čeyh├╝lislam─▒ Yeni┼čehirli Abdullah EfendiÔÇÖye matbaa a├žmak, kitap basmak hususunda: ÔÇťkitap basma sanat─▒n─▒ iyi bildi─čini s├Âyleyen bir kimse ,l├╝gat, mant─▒k, astronomi, fizik ve benzerlerini birer kal─▒ba ├ž─▒kar─▒p, burada ka─č─▒tlar─▒n ├╝zerine basarak, bu kitaplar─▒n benzerlerini elde ederim derse, bu kimseni b├Âyle kitap basmas─▒na ┼čeriat izin verir mi?ÔÇŁ diye sordu.┼×eyh├╝lislam buna :ÔÇŁKitap basma i┼čini iyi bilen kimse,bir kitab─▒n harflerini ve kelimelerini birer kal─▒ba ├ž─▒kar─▒p, buradan ka─č─▒tlara basmakla, bu kitapdan az zamanda kolayca ├žok say─▒da elde ediyor.B├Âylece ├žok ucuz kitap yaz─▒lmas─▒na sebep oluyor.Faydal─▒ bir i┼č oldu─čundan,┼čeriat bu ki┼činin bu i┼či yapmas─▒na izin verir.Kitapta yaz─▒l─▒ ilmi bilen bir ka├ž ki┼či taraf─▒ndan tasdik edilmelidir.Tasdik olduktan sonra bas─▒l─▒rsa, g├╝zel bir i┼č olurÔÇŁ cevab─▒n─▒ verdi.
Abdullah Efendi din d─▒┼č─▒ konularda T├╝rk├že eserler bas─▒lmas─▒na ili┼čkin fetvay─▒ verdikten sonra 5 Temmuz 1727 de, ÔÇťDer-i aliye el mahrusaÔÇŁ da bir T├╝rk matbaas─▒n─▒n a├ž─▒lmas─▒na ve T├╝rk├že kitaplar─▒n bas─▒lmas─▒na izin veren Ferman da ├ž─▒kt─▒.
Bu fermanda dini kitaplar d─▒┼č─▒nda denilmesinin sebebi, i┼člerini ve y├Ânetici s─▒n─▒f i├žindeki yerlerini kaybedeceklerinden korkan hattatlard─▒r.Bu madde sayesinde hattatlar i┼člerine devam edecekler, gelirlerini kaybetmeyecekler, M├╝teferrikaÔÇÖda tarih, dil, matematik, co─črafya, di─čer bilim dallar─▒nda istedi─či gibi eserleri basabilecekti.
Matbaa ─░brahim m├╝teferrikaÔÇÖn─▒n ─░stanbulÔÇÖdaki Sultan Selim mahallesindeki evinde kuruldu.
Basma aletleri ve harfler,eskiden beri ─░stanbulÔÇÖda ├žal─▒┼čan Yahudi ve H─▒ristiyan matbaac─▒lardan sa─čland─▒ ve ayr─▒ca Yahudi harf d├Âk├╝c├╝lerine ve m├╝rettiplere ba┼čvuruldu. Ba┼čka makineler ve harfler AvrupaÔÇÖdan, ├Âzellikle LeiÔÇÖden ve ParisÔÇÖten getirtildi. Almanya ve di─čer ├╝lkelerden de matbaa uzmanlar─▒ getirtildi. B├Âylece AvrupaÔÇÖda 1450 y─▒l─▒nda kullan─▒lmaya ba┼članan matbaa Osmanl─▒ Devletinde, T├╝rk├že matbaa 1727 y─▒l─▒nda ge├ž kal─▒nm─▒┼č olarak kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼č oluyordu.
Osmanl─▒ÔÇÖdaki matbaa kurulurken olu┼čan heyecan ileriki zamanlarda kaybedilmi┼čtir.Matbaa Osmanl─▒ esnaf sistemine ba─članm─▒┼č ve ikinci MahmutÔÇÖa kadar devlet├že verilen bir tekel olarak kalm─▒┼čt─▒r.Ancak gazetecili─čin ba┼člamas─▒ndan sonra ├Âzel bir giri┼čim i┼či olabilmi┼čtir.MatbaaÔÇÖn─▒n lonca sitemine ba─čl─▒ olmas─▒ ve devlet tekelinde i┼člemesi matbaaÔÇÖn─▒n geli┼čimini k├Ât├╝ etkilemi┼čtir.
Matbaa ├žok yava┼č i┼člemektedir.Bunun sebepleri ;
1-Bas─▒m i┼činin ba┼člamas─▒ ve y├╝r├╝mesi i├žin teknik ilerlemelerin olmas─▒ gerekir.
2-Yeterli ka─č─▒t ├╝retimini olmas─▒ gerekir
3-Yeterli okuyucu kitlesinin olmas─▒ gerekir.
4-MatbaaÔÇÖn─▒n devlet tekelinde olmas─▒. Vb sebepler say─▒labilir.
Bas─▒m i┼činin yava┼č gitmesinin sebepleri aras─▒nda ├Âzellikle ka─č─▒t ├žok b├╝y├╝k problem olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.Bas─▒lan ka─č─▒tlar hattatlar─▒n kulland─▒─č─▒ ka─č─▒tlardan olu┼čuyordu, bu da bas─▒m i┼činin kalitesini d├╝┼č├╝r├╝yordu.bu sorunu ├ž├Âzmek i├žin M├╝teferrika ka─č─▒t sanayinin kurulmas─▒n─▒ teklif etmi┼č ve 1744 y─▒l─▒nda PolonyaÔÇÖdan bu i┼č i├žin ustalar getirtilmi┼čti.
1742ÔÇÖde ─░brahim M├╝teferrika orduda g├Ârev ald─▒─č─▒ndan matbaa ile ve ka─č─▒t i┼čyle ilgilenemedi.1745 y─▒l─▒nda da ├Âld├╝. ─░brahim M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra matbaa 2 y─▒l ├žal─▒┼čmad─▒.1747ÔÇÖde Rumeli kad─▒s─▒ ─░brahim ile Anadolu kad─▒s─▒ AhmetÔÇÖe matbaa imtiyaz─▒ verildi.
1749 y─▒l─▒nda ustalar ka─č─▒t ├╝retimine ba┼člad─▒lar ancak ├žok durgunluk vard─▒.8 y─▒l aradan sonra ÔÇťVan Kulu Lugat─▒ÔÇŁ n─▒n yeni bask─▒s─▒ yap─▒ld─▒.Bundan sonra da matbaa uzun bir durgunlu─ča girdi.

─░BRAH─░M M├ťTEFER─░KAÔÇÖNIN MATBAASINDA BASILAN ESERLER:
M├╝teferrika zaman─▒nda 14 y─▒l i├žinde 21 cild tutan 17 eser bas─▒lm─▒┼čt─▒r.Bunlar─▒n 11 tanesi tarih, 3 tanesi dil, 3 tanesi de faydal─▒ bilimler(co─črafya,m─▒knat─▒s,askerlik) dir.
1- Haritalar: Damat ─░brahim Pa┼ča matbaan─▒n silahl─▒ kuvvetler i├žin ne denli yaral─▒ olaca─č─▒n─▒ anlad─▒─č─▒ i├žin ilk bas─▒lan eserler haritalar olmu┼čtur.
ÔÇó Marmara Deniz Haritas─▒, (1132/1720)
ÔÇó Bahriye-i Bahr-─▒ Siyah, (1137/1724-1725)
2- Van Kulu L├╝gat─▒:M├╝teferrika matbaas─▒n─▒n ilk bas─▒lan kitab─▒d─▒r.1729 y─▒l─▒nda bas─▒ld─▒.ilk b├Âl├╝m├╝ yay─▒nlay─▒c─▒s─▒n─▒n giri┼č yaz─▒s─▒yla ba┼člar,bunu matbaan─▒n a├ž─▒lmas─▒na izin veren ferman ve fetva izler.bunlardan sonra da matbaan─▒n yaralar─▒ hakk─▒nda bir risale gelir.
3-Usul-├╝l Hikem fi Nizam-├╝l ├ťmem: M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n kendisinin yazd─▒─č─▒ ve yay─▒nlad─▒─č─▒ eser matbaan─▒n olanaklar─▒n─▒ ve AvrupaÔÇÖn─▒n h├╝k├╝metlerini ve askeri yap─▒s─▒ hakk─▒nda bilgiler vermi┼čtir.Bu eserini Padi┼čahÔÇÖa sunmu┼čtur.
4-Cihann├╝ma:Katip ├çelebinin eserini co─črafyan─▒n ├Ânemini anlatabilmak i├žin basm─▒┼čt─▒r.
5-Anadolu ve ArabistanÔÇÖ─▒ tan─▒tma yaz─▒s─▒:Ebu bekir ibn Behram yazd─▒─č─▒ bir yaz─▒y─▒ basm─▒┼čt─▒r.
6-Tuhfet-├╝l Kibar fi Esfar-il Bihar: 1728ÔÇÖde basm─▒┼čt─▒r.Katip ├çelebinin eseridir.
7-Tarih el-Hindi el Garbi el musamma bi-Hadis-i Nav:─░brahim M├╝teferrika yazm─▒┼čt─▒r.Amerika k─▒tas─▒n─▒n co─črafyas─▒n─▒ ve tarihini tan─▒t─▒r.
8-Tarih-i Timur Gurgan: 1729 da bas─▒lm─▒┼č D├╝nya fatihi TimurÔÇÖu anlat─▒r.
9-Tarih-i M─▒s─▒r: M─▒s─▒r tarihini anlatan S├╝heyl Efendinin eseri 1729 da bas─▒lm─▒┼čt─▒r.
10-Takvim-├╝t Tevarih :Katip ├çelebiÔÇÖnin d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k hanedanlar─▒n─▒ ve 1648ÔÇÖe kadar Osmanl─▒ hanedan─▒n─▒ anlatan eseri (1733-1734) y─▒l─▒nda bas─▒lm─▒┼čt─▒r.
11-Tarih├žilerin eserleri:
ÔÇó Naima 1591-1660 d├Ânemini kapsayan eserleri (1734-1735 y─▒llar─▒ aras─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒r.)
ÔÇó Mehmet Ra┼čit 1660-1722 d├Ânemini kapsayan eserleri(1740-1741 y─▒llar─▒ aras─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒r.)
ÔÇó ─░smail As─▒m Efendi 1722-1729 d├Ânemini kapsayan eserleri (1741 y─▒l─▒nda bas─▒lm─▒┼čt─▒r.)
12-─░brahim M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n en ayd─▒nlat─▒c─▒ eserleri bilim dal─▒ndaki yaz─▒lar─▒ ve yay─▒nlar─▒ olmu┼čtur. ├ľzellikle m─▒knat─▒s konusunda yazd─▒klar─▒ ve yay─▒nlad─▒klar─▒ ilkler a├ž─▒s─▒ndan topluma ├Ânc├╝l├╝k etmi┼čtir.

M├╝teferrikaÔÇÖn─▒n matbaas─▒n─▒n Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n g├Âzlerini d├╝nyaya a├ž─▒┼č─▒ndaki etkisi ├žok ├Ânemlidir. Ancak bu uyan─▒┼č─▒n devam etti─či ve matbaan─▒n y├╝zy─▒l─▒n geri kalan b├Âl├╝m├╝nde daha pek ├žok kitap basmas─▒ ve Osmanl─▒ ayd─▒nlanmas─▒n─▒n devam etmesi ne yaz─▒k ki beklenen d├╝zeyde olamam─▒┼čt─▒r.

SONUÇ
1450 Y─▒l─▒nda Gutenberg taraf─▒ndan icat edilen matbaa Osmanl─▒ imparatorlu─čunda ancak ─░brahim M├╝teferrika sayesinde 1727 y─▒l─▒nda kuruldu.Ancak matbaan─▒n kurulmas─▒ a┼čamas─▒nda g├Âsterilen ├žabalar ileriki zamanlarda bo┼ča ├ž─▒kt─▒.bas─▒lan esr say─▒s─▒ ├žok yetersiz kald─▒.
Ayn─▒ zamanda ;
Osmanl─▒da bas─▒lan eser say─▒s─▒ 50 yi ge├žmezken; Hen├╝z kalk─▒nmas─▒na ba┼člamam─▒┼č bulunan JaponyaÔÇÖda 10 bin ├že┼čit kitap, AvrupaÔÇÖda b─▒rak─▒n 18.yyÔÇÖ─▒, 15.yyÔÇÖda 30-35 bin kitap bas─▒lm─▒┼čt─▒r.Bu rakamlar Osmanl─▒ toplumu a├ž─▒s─▒ndan ├╝z├╝c├╝ bir durumdur.Matbaan─▒n b├Âylesine yava┼č ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n bir ├žok sebebi olabilir.Ancak en ├Ânemli sorunu okuyucu s─▒n─▒f─▒n─▒n az olmas─▒ talebin olmamas─▒d─▒r. Talep az oldu─ču i├žin , arz da haliyle ├žok az olacakt─▒r.
─░brahim M├╝teferrika AvrupaÔÇÖda bilim alan─▒nda teokrasiye kar┼č─▒ b├╝y├╝k bilim ├Ânderlerinden de─čildir ancak m─▒knat─▒s konusundaki yaz─▒lar─▒, Katip ├çelebiÔÇÖ nin eserlerine yapt─▒─č─▒ katk─▒lardan onun hem do─čuda hem de bat─▒daki bilim alanlar─▒n─▒ tan─▒yan bir ki┼či oldu─čunu anl─▒yoruz.
Osmanl─▒ toplumundaki ayd─▒nlanman─▒n mimarlar─▒ndan olan ─░brahim M├╝teferrika ilk defa askeriyede ÔÇťNizam-─▒ CeditÔÇŁ terimini kullanan ki┼čidir.
─░brahim M├╝teferrika, ─░lk matbaay─▒ kurarak, kitaplar basarak ve bilimsel yaz─▒lar yazarak Osmanl─▒ ayd─▒nlanmas─▒nda ve g├╝n├╝m├╝z medeniyet miras─▒na katk─▒s─▒ olmu┼čtur.


                                                                                                          ERDAL ─░NCE




KAYNAKÇA

1. Niyazi Berkes, T├╝rkiyeÔÇÖde ├ça─čda┼čla┼čma, YKY,2006,─░stanbul

2. Bernard Lewis, Modern T├╝rkiyeÔÇÖnin Do─ču┼ču, TTK, 2004, Ankara

3.Stanford Shaw, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču Ve Modern T├╝rkiye, E Yay─▒nlar─▒ 2004 ─░stanbul

4. ─░smail Hakk─▒ Uzun├žar┼č─▒l─▒,ÔÇÖFerman Ve Fetva suretleriÔÇÖ cild 4 s.160-161(Niyazi Berkes, T├╝rkiyeÔÇÖde ├ça─čda┼čla┼čma, YKY,2006,─░stanbul)

5. http://www.dallog.com/tdsa/ibrahimmuteferrika.htm


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 7.11.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...