f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Mezheplerin Dindeki Yeri

 Kitap Detay─▒ Kitap No : F-4  
Mezheplerin Dindeki Yeri Nedir, ─░ctihad Ehliyeti Kazanmak ─░le M├╝ctehid S─▒fat─▒n─▒ Kazanmak Aras─▒ndaki Fark, ─░lim Talep Edenlerin Mezheplerle Amel Etmeleri, ─░lim Talep Edenlerin Mezheplerle Amel Etmeleri//┼×ii-Sunni Birliginin Saglanmas─▒ Gayretlerinie Sahip ─░nsanlar Da Mezheplere, Mezhep Taassubu ─░slam Birliginin Onunde En Buyuk Engellerden Biri Diyerek Kars─▒ ├ç─▒kmaktad─▒rlar, Mezheplere Ba─čl─▒l─▒k Sorunu Ve Bir Mezhebe Ba─čl─▒ Kal─▒nmas─▒ Tavsiyesinin Ortaya ├ç─▒k─▒┼č─▒, ─░ctihad Kuran Ve Sunnete Bakabilmeyi Gerektiren Ag─▒r Bir ─░lmi Faaliyettir, Belirli M├╝ctehidlerin Mezheplerinin Yayg─▒nla┼čmas─▒ Ve Di─čerlerinin Mezheplerinin Kaybolmas─▒ S├╝reci, Mezhepler Nas─▒l Ortaya ├ç─▒kt─▒ - F─▒k─▒h Kitaplar─▒ Nas─▒l Tedvin Edildi, Hocaya Ya Da M├╝ctehide Soru Sorman─▒n Dindeki Dayana─č─▒

├ľzelli─či ─░lim Dal─▒ Konusu
Hanefi F─▒k─▒h Mezhepler,
Soru Soran Cevaplayan Hoca
KozaArabia ├ľnder Nar  
       
Fetva No: F-4 Hit : 4673 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 ┼×azeliyye Tarikat─▒n─▒n Esaslar─▒ / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěž┘ä┘ć┘łě▒ ěž┘äě│ěžěĚě╣ ┘łěž┘äěĘě▒┘çěž┘ć ěž┘ä┘éěžěĚě╣
2 Allah / ěž┘ä┘ä┘ç

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 ┼×azeliyye Tarikat─▒n─▒n Esaslar─▒ / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěž┘ä┘ć┘łě▒ ěž┘äě│ěžěĚě╣ ┘łěž┘äěĘě▒┘çěž┘ć ěž┘ä┘éěžěĚě╣

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Yezidilik Hak Dinlerden midir? Yezidilere Yard─▒m Edilmesi Caiz midir?
2 Yeni├ža─č Dini ( Alexis CarrelÔÇÖin G├Âr├╝┼čleri ├ťzerine De─čerlendirmeler II )
3 Vas─▒l b. Atan─▒n Ra Hutbesi / ě«ěĚěĘěę ěž┘äě▒ěžěí ┘ä┘łěžěÁ┘ä ěĘ┘ć ě╣ěĚěžěí ěž┘ä┘ůě╣ě¬ě▓┘ä┘Ő
4 Tefriciyye Salat─▒ ve ┼×irk Olmas─▒ ─░ddias─▒
5 T.C Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒n Organ Naklinin Caiz Oldu─čuna Dair 3 Mart 1990-13 Say─▒l─▒ Fetvas─▒
6 Sosyalizm ve Din ├ťzerine
7 Sevginle Yanmadan Ald─▒─č─▒m Bir Nefes Yoktur
8 Selef Selefiyye Kavramlar─▒ ve T├╝rk├že Akaid Kitaplar─▒ndaki ─░├žeri─či / ┘ů┘ü┘ç┘ł┘ů ěž┘äě│┘ä┘ü ┘ł ěž┘äě│┘ä┘ü┘Őěę ┘ł ěžě│ě¬ě╣┘ůěž┘äěžě¬┘çěž ┘äě»┘Ő ěž┘äěžě│ěžě¬ě░ěę ěž┘äěžě¬ě▒ěž┘â ┘ł ěž┘ä┘ůěÁěžě»ě▒ ěž┘äě¬ě▒┘â┘Őěę ěž┘äěžě╣ě¬┘éěžě»┘Őěę
9 R├╝ya ve ─░stiharenin Dindeki yeri
10 ├ľl├╝mden Sonra Hayat ( Yeni Bulgular )
11 Men Ente ( Sen Kimsin )
12 Kurey┼čilik ┼×art─▒ Konusunda Mezheplerin ─░htilaf Etme Sebepleri
13 Kurana G├Âre S├╝nnetin Korunmu┼člu─ču ve Delilleri
14 Kuran ├ľ─čretimini ├ťcretle Yapman─▒n Cevaz─▒n─▒ ├ľrfe Dayal─▒ H├╝k├╝mler Ba┼čl─▒─č─▒ Alt─▒nda ─░ncelemesi Hakk─▒nda
15 Kad─▒nlar─▒n S├╝nneti Meselesi / ěş┘â┘ů ěž┘äě«ě¬ěž┘ć ě╣┘ćě» ěú┘ç┘ä ěž┘äě╣┘ä┘ů
16 ─░nsan Bilinmezi ( Dr. Alexis CarrelÔÇÖin G├Âr├╝┼čleri ├ťzerine De─čerlendirmeler I )
17 ─░mamlar Kurey┼čten Olacakt─▒r Hadisiyle Alakal─▒ Y├╝z Rivayet / ┘ůěžěŽěę ě▒┘łěž┘Őěę ěş┘ł┘ä ┘éě▒ě┤┘Őěę ěž┘äě«┘ä┘Ő┘üěę
18 ─░mam Suyutinin el ─░tkan fi Ulumil Kuran ─░simli Eseri Hakk─▒nda / ěş┘ł┘ä ┘âě¬ěžěĘ ěž┘äěžě¬┘éěž┘ć ┘ü┘Ő ě╣┘ä┘ł┘ů ěž┘ä┘éě▒ěú┘ć ┘ä┘äě│┘Ő┘łěĚ┘Ő
19 ─░mam Ebu Hanifenin Kelamc─▒l─▒─č─▒
20 ─░mam Ebu HanifeÔÇÖye G├Âre Hz. Muhammed sas in Peygamberli─čine ─░man─▒n H├╝km├╝
21 ─░lhad Dini ( Tanr─▒ Tan─▒mazl─▒k ) Ateizm
22 ─░bn Kudamenin Haberi S─▒fatlar─▒n Manaland─▒r─▒lmas─▒yla Alakal─▒ G├Âr├╝┼čleri
23 Haberi S─▒fatlara ─░manda Manan─▒n Allah─▒n ─░lmine Havale Edilmesi Metodu
24 Evrenin Mekanik Yorumu ( Sebeplilik-Sonu├žluluk Kanununun Ele┼čtirisi )
25 Ehli Kitab─▒n Peygamberimize ─░man etmeden Cennete Girmesi ─░nanc─▒n─▒n H├╝km├╝
26 Din ve Bilim
27 Dad Harfi ─░le Z─▒ Aras─▒ndaki Fark Ve T├╝rkiye De Yayg─▒n Olan Z─▒ Kullan─▒m─▒n─▒n K├Âkeni
28 ├ça─č─▒m─▒z ve ─░slam
29 Bertrand Russellin G├Âr├╝┼čleri Hakk─▒nda

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Fetva Detay─▒   

Mezheplerin Dindeki Yeri Nedir?

1-Mezhep nedir :Mezhep gidilen yoldur. 
Peygamberimizle muhatab insanlar─▒n yolu Allah─▒n rasulune sormak ya da soran─▒n nakline uymakt─▒r.
Peygamberimizin vefat─▒yla dinin te┼črii tamamlanm─▒┼č vahye dayal─▒ soru ve problemlere cevap donemi bitmi┼čtir.

2-Hocaya Ya Da Müctehide Soru Sorman─▒n Dindeki Dayana─č─▒ : 
efendimiz den sonraki donem kuran ve sünnete bak─▒p sorunlar─▒ cozerek dini hayat─▒ devam ettirme donemidir. Bu ‘’fes ‘elu ehle’z- zikri in kuntum la ta’lemun’’ ayetiyle sabittir. Bilmiyorsan─▒z zikir ehline sorup amel edin, yani. Biliyorsan─▒z da bildi─činizle amel edin .

─░slam ummeti efendimizden sonra kuran ve sünnet geride kald─▒g─▒ ve bunlar─▒ Allah k─▒yamete kadar koruyacag─▒n─▒ vadettigi için dinlerini kuran ve sünnetten ogrenegelmi┼člerdir.

Kuran da sünnette ac─▒k bir hüküm varsa bunu ilim adamlar─▒ ve kuran ve sünnet naslar─▒na ula┼čma yetenegine sahip herkes anlar ve gere─čiyle amel eder. Burada mezhep ictihad vs olmaz yoktur.

─░ctihad nedir : kuran─▒n tamam─▒na bak─▒p dogru anlayan sünnet metinlerinin bak─▒lmas─▒ gerekenlerine bak─▒p dogru anlayan ve sened ve metin kritigini gerektiginde yapabilenler ; kuran ve sünnette ac─▒k hüküm bulunmayan meselelerde bu birikim ve kulturlerinden esinlenerek ilmi kanaat belirtirler. Bu kanata ictihad diyoruz.

3-Mezhepler Nas─▒l Ortaya Ç─▒kt─▒ - F─▒k─▒h Kitaplar─▒ Nas─▒l Tedvin Edildi: 
Peygamberimizden sonraki donemde islam─▒n yayg─▒n oldugu alanlar geni┼čleyip kars─▒las─▒lan sorunlar ve o sorunlar─▒n türevi say─▒labilecek meseleler art─▒nca 2. Nesil( tabiun) 3. Nesil (tebeut tabiin) donemi ilim adamlar─▒ her sorulan soruyu ve verdikleri cevaplar─▒ kendileri ya da ö─črencileri vas─▒tas─▒yla defterlerde toplamaya ba┼člad─▒lar.
Kur an tefsiri yap─▒lan her ders meclisi sünnetten hüküm ç─▒kar─▒lan her hadis meclisinde sorulan sorular bu ┼čekilde kaydedilmeye ba┼čland─▒ . Böylece ilk ilmihal fetva defterleri olu┼čtu.

─░mam Ebu Hanife kufe de bu i┼či daha sistemli hale getirdi. F─▒k─▒h ders halkas─▒na devam eden ö─črencilerinin aras─▒ndan , 10-15 ki┼čiye dersleri ve sorular─▒ kaydetme görevi verdi . Bu kay─▒tlar yap─▒l─▒rken her dini konuya bir defter açt─▒lar. Ve bu suretle temizlik, namaz, oruç, zekat , hacc vs gibi f─▒kh─▒n ana konular─▒ üzerine verdikleri fetvalar derlenmi┼č oldu. Günümüzdeki f─▒k─▒h kitaplar─▒ndaki s─▒ralama imam Ebu Hanife’nin meclisinin s─▒ralamas─▒d─▒r. 
Kendisinin seviyesine yak─▒n ilim düzeyinde 40 -45 kadar elit hocay─▒ meclisine çekmeyi basard─▒ ve 800-1000 kadar ilim adam─▒n─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ bir f─▒k─▒h konseyi olu┼čturdu. Bu konseyde meclise gelen sorular kritik edilip kay─▒t alt─▒na al─▒nd─▒ bu y─▒llarca sürdü. Bu kay─▒tlar f─▒k─▒h ilminin ana konular─▒na ve alt konular─▒na ayr─▒lmas─▒ suretiyle yine Ebu Hanife taraf─▒ndan sistematize edildi. Bu sistematik f─▒k─▒h delil kriti─čini de yaparak soruyu cevaplad─▒─č─▒ndan halk aras─▒nda çok tutuldu, benimsendi. 
Di─čer basit ilim meclisleri ve sistematik cal─▒┼čmayan ve kayda geçirilmeyen fetva defterleri ihmal edilir oldu ve Ebu Hanife’nin tarz─▒ ve fetvalar─▒ bütün islam aleminde h─▒zla yay─▒lmaya ba┼člad─▒.

─░mam ┼×afii, imam Ebu Hanife’nin ö─črencilerinden Muhammed e┼č ┼×eybani’den bu sitille ders okudu ve m─▒s─▒ra intikal edip ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ bu sitille tekrar kitapla┼čt─▒rd─▒. Onun mezhebi de bu sayede M─▒s─▒r ve civar─▒nda yayg─▒nla┼čt─▒ .

─░mam Malik ,─░mam Ebu Hanife’nin akranlar─▒ndand─▒ .O’ da hicaz bölgesinde bu sistemati─čin benzerini yapt─▒ daha sonra da ö─črencileri sistemini devam ettirdiler.

Ahmet b Hanbel ,’’hadis tahsil edip f─▒k─▒h konular─▒nda bildi─či bir hadis rivayeti varsa onu okuyarak cevap verme’’ gibi bir metodu benimsemi┼čti. Hadis yoksa konu┼čmaz susard─▒. Bunun da kendisinin takva anlay─▒┼č─▒n─▒n gere─či oldu─čunu söylerdi. Bu anlay─▒┼č─▒ sebebiyle çok say─▒da s─▒k─▒nt─▒l─▒ duruma sebebiyet verdi. ‘’Namaz k─▒lmayan kafirdir’’ hadisini okudu ve sustu. Ve tabileri namaz k─▒lmayanlar─▒ tekfir edegeldiler. Kuran mahluk mu ? diye soruldu─čunda ,’’Allah─▒n kelam─▒ mahluk de─čildir’’, dedi. Sonra ‘’kuran─▒ telaffuzumuz mahluk mu’’ diyenlere sustu ve susmalar─▒n─▒ emretti. Kuran─▒ okumam─▒z mahl─▒ktur ,diyen fakihleri bid'atç─▒l─▒kla itham ettiler.Biad'tten kaç─▒nay─▒m derken ;daha büyük bir bid'ati -tekfir bidatini- ortaya ç─▒kard─▒lar.(Halbuki,  bizim ‘’teleffuzumuz mahluktur. Allah─▒n kelam─▒ mahluk de─čildir’’, demeleri f─▒kh─▒n gere─čiydi.  ‘’Allah Resulünün söylemedi─čini söylemem’’, ┼čeklindeki dayanaklar─▒ ise allah rasulunun vermedi─či fetvay─▒ vermem ,manas─▒nda  kullan─▒ld─▒─č─▒nda ictihad kap─▒s─▒n─▒n kapanmas─▒ demek idi .Ama onlar buna tefattun etmediler…(ba─čl─▒ say─▒s─▒ en az  olan mezhep budur. )

3- Belirli Müctehidlerin Mezheplerinin Yayg─▒nla┼čmas─▒ Ve Di─čerlerinin Mezheplerinin Kaybolmas─▒ Süreci: 
─░lim meclislerinde sorulan sorulara ilim meclisinin hocalar─▒n─▒n verdikleri cevaplar ve bu cevaplara delil gösterdikleri kuran ve sünnet naslar─▒n─▒ içeren kitaplar ilim dünyas─▒nda yayg─▒nla┼č─▒nca . ─░lim okuyanlar kuran ve sünnet metinlerinin e─čitim ve ö─čretiminin yan─▒ s─▒ra bu kitaplarda i┼členen konular─▒ da okumay─▒ önemser oldular. Çünkü bu kitaplar kendi dönemlerinin en önde gelen hocalar─▒n─▒n ictihada gerek duyulan konulardaki fetvalar─▒n─▒ ve bu fetvalar─▒n delillerini içeriyordu.

Mezhepler o döneme kadar ilim meclislerinde sorulan sorulara verilen cevaplar─▒n yerini al─▒nca ve tedvin edilmi┼č konular─▒na göre düzenlenmi┼č fetva kitaplar─▒ yayg─▒nla┼č─▒nca ;insanlar bu metodu benimsedi ve belirli bir mezhebin olmad─▒─č─▒, herkesin mahallenin ya da ┼čehrin hocas─▒na sorarak dini sorular─▒n─▒ çözdü─čü dönem sona erdi.

─░lim meclislerinden, meseleleri düzenlenmi┼č sistemli –düzenli fetva kitaplar─▒ ortaya ç─▒kmaya devam etti .
Bu ilim meclislerinden baz─▒lar─▒ öne ç─▒kt─▒ di─čerleri fazla yayg─▒nla┼čmad─▒. Ya da zamanla taraftar─▒ , okuyan─▒ ö─čreteni kalmad─▒ ve kayboldu. Ya da di─čer yayg─▒n olan mezhep kitaplar─▒nda anlat─▒ld─▒─č─▒ kadar─▒yla ilmi miraslar─▒ kay─▒tlarda kalmaya devam etti.

Mezheplerin asl─▒ bu ilk dönem ilim meclislerine dayanmaktad─▒r. Bu ilim meclislerinin büyük hocalar─▒na nisbet edilerek adland─▒r─▒lm─▒┼člard─▒r. 
─░┼čin asl─▒ ise fetva verebilecek durumda olmayanlar─▒n fetva verme birikiminde olanlara sorarak amel etmesini emreden ayete dayanmaktad─▒r. Ama 4 adet mezheple s─▒n─▒rlayan ana sebep ; insanlar─▒n genel be─čenileri ve ba┼čka mezheplerin yayg─▒nla┼čmamas─▒d─▒r. ─░slam tarihi boyunca binlerce muctehid alim yeti┼čmi┼čse de , insanlar bu 4 imam─▒n fetvalar─▒yla amel etmi┼čler . ─░lim adamlar─▒ da bunlardan birisine intisap ederek ilim tahsil etmi┼člerdir. 
Bu 4 mezhepten baksa bir mezhep de ortaya c─▒kabilir, müctehitte... Ama ç─▒kanlar halk aras─▒nda tutulmay─▒nca silinip gitmi┼člerdir.

─░ctihad kuran ve sünnete bakabilmeyi gerektiren a─č─▒r bir ilmi faaliyettir. ─░ctihad hakk─▒nda aç─▒k ayet ya da ac─▒k hadis bulunan konularda olmaz. ‘’La ictihade maa’n-nass’’ denilmi┼čtir.S─▒radan kültür düzeyindeki bir müslüman kendisinin çözemedi─či bir dini problemini ayet gere─či e─čitimli bir hocaya sorar ve fetvas─▒yla amel ederBu metod as─▒ld─▒rBu çerçevede herhangi bir mezhebe ba─članmak ve ya kay─▒tl─▒ kalmak durumu s─▒radan müslümanlar için dini ac─▒dan gerekli de─čildir. De─čildi.
Ama zaman─▒n ak─▒s─▒ içerisinde mezhepler azal─▒p hocalar belirli bir mezhebin e─čitim normlar─▒nda yeti┼čince; halk aras─▒nda da hanefi ,hanbeli ,maliki ┼čafilik yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r. As─▒l itibar─▒yla bunda bir sak─▒nca da yoktur. Hepsi yeterlilik düzeyinde ilim adamlar─▒n─▒n fetvalar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r çünkü...
Müctehid ve hocalar aç─▒s─▒ndan  sorun te┼čkil etmeyen  farkl─▒ ictihad sahibi ya da farkl─▒ mezhebe  göre fetva verenlerden  ayr─▒m yapmadan fetva sorma  ve amel etme   durumu  ; avam aç─▒s─▒ndan  s─▒k─▒nt─▒ olu┼čturmaya ba┼člad─▒Bir alime sordu─čunda caizdir ,cevab─▒ alan  ki┼či,ba┼čka bir alime sordu─čunda caiz de─čildir, ya da bu sahih olmaz cevab─▒ al─▒nca ;halk aras─▒nda kafa kar─▒┼č─▒kl─▒klar─▒ olu┼čtu─ču gözlemlenince  Usulcüler ve Müftüler  halk─▒ hangi ekolden ilim adam─▒na soru sorup amel ediyorlarsa onlara sorup dini hayatlar─▒n─▒ düzenlemeye yönlendirerek  bu sorunu çözdüler.  
 

4-Mezheplere Ba─čl─▒l─▒k Sorunu Ve Bir Mezhebe Ba─čl─▒ Kal─▒nmas─▒ Tavsiyesinin Ortaya Ç─▒k─▒┼č─▒:
-3. Yy ve sonras─▒nda islam dünyas─▒ndaki ilmi problemler ─░slam co─črafyas─▒n─▒n iyice büyümesini müteakip ansiklopedik boyutlara ula┼čm─▒┼č,art─▒k ilim adamlar─▒ bile ancak belirli ilim dallar─▒n─▒n uzmanl─▒─č─▒n─▒ ancak tamamlayabilir hale gelmi┼člerdir. 
-F─▒kh─▒ sorunlar ve cevaplar─▒ en geni┼č alan─▒ olu┼čturunca ictihadla verilen fetvalar ve detaylar─▒ avam için anla┼č─▒lma sorunlar─▒ olu┼čturmu┼č , mezheplerin fetvalar─▒nda bile kafas─▒ kar─▒┼čan avam’─▒n anlay─▒┼člar─▒n─▒n selameti için bir mezhebe ba─čl─▒ kalmalar─▒ onlara tavsiye edilir olmu┼čtur. (ilim adam─▒ olmayan müslümanlar ; bu fetvalarla amel konusunda , yüzlerce s─▒k─▒nt─▒l─▒ durumla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalmaktad─▒r.Zekat verirken borçlu olan zekat verecek mi ? diye soru soran birisi, bir müctehide soru sordu─čunda’’ vermez’’ cevab─▒ alacak, di─čerine sordu─čunda ‘’ verir ‘’ cevab─▒n─▒ alacakt─▒r. Bu konuda delilleri inceyelecek birikimde olmad─▒─č─▒ müddetçe de ilim adam─▒ olmayanlar hep s─▒k─▒nt─▒da olacaklard─▒r. )

Bu hassasiyeti körükleyen ba┼čka ba┼čka yan sebeplerde ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒r;
-Samimiyetsiz ilim adamlar─▒n─▒n ortaya ç─▒kmas─▒ , bat─▒l ve f─▒sk─▒ fucur e─čilimli ┼čah─▒slar─▒n da makam mevki elde etmek için ilim tahsil etmeleri ve kafalar─▒na göre fetvalar vermeye ba┼člamalar─▒ ya da yöneticilerin dümen suyuna girip onlar─▒n e─čilimlerine göre fetvalar vermeleri ; ulemay─▒ , ‘’muteber ilim adamlar─▒n─▒n ö─črencilerine fetva sorun ve muteber f─▒k─▒h kitaplar─▒na fetvay─▒ dayand─▒rt─▒n’’… gibi tedbir ve tavsiyelerde bulunmaya mecbur etmi┼čtir.

-Mezheplerin kolay taraflar─▒n─▒ alan ve alarak kafalar─▒na göre ya┼čamaya yol arayan serke┼čler, ilim adamlar─▒na ; ''ella mezhebiyye gantaratu’l-ladiniye'' dir ;’’ Mezhepsizlik dinsizli─če giden köprüdür’’,dedirtmi┼člerdir.

-Yak─▒n dönemde dirili┼č hareketlerini organize eden veya etmeye çal─▒┼čan gayretli davet adamlar─▒ da mezheplerin fetvalar─▒ndan halk─▒n kendilerine olu┼čturduklar─▒ koruma kalkanlar─▒ndan s─▒k─▒nt─▒ duymu┼č hatta mezhepteki fetvalar─▒ ─░slam birli─činin önünde engel olarak görebilmi┼člerdir.
Hitap ettikleri Halk kesimleri  bu yenilenme hareketi mensubu ─░slam davetçilerinin  mezheblere uymayan görü┼čleri reddedince ;  bu durumu  mezheplerin  din ve ─░slam birli─činin önünde engel te┼čkil etmesi olarak alg─▒lam─▒┼člar;halk─▒n aras─▒nda yayg─▒n olan mezheplere göre amel etme anlay─▒┼č─▒na sava┼č açm─▒┼člar;mezhepçilik bidattir; asr-─▒ saadette  mezhep yoktu;peygamber efendimiz ve sahabe  hangi mezhebe ba─čl─▒yd─▒lar ? vs gibi çarp─▒c─▒ sorularla Müslüman kamuoyunu mezhep ba─čl─▒l─▒─č─▒ndan ve  bu konuda olu┼čmu┼č hassasiyetten uzakla┼čt─▒rmaya çal─▒┼čm─▒┼člard─▒r.

-Yeniden ilmi dirili┼č gayretlerinin do─čal sonucu olarak ilim tahsil eden ama geni┼č tetebbusu olmayan , kuran ve sünnet özümsemeleri kendileri kadar olan ilim adam─▒ ya da talebeleri de mezheplerin ─░slami ─░limlerin diriltilmesi ve ─░slam tebli─činin  önünde engel oldu─čunu dü┼čünmekte ve bunu seslendirmektedirler. Bu çerçevede oturmu┼č ─░slami ilimler gelene─čine sahip olanlarla bu gelenekten gelmeyen ilim adamlar─▒n─▒n aras─▒nda da bu mezhebe ba─čl─▒l─▒k bir ç─▒banba┼č─▒d─▒r. 
Gelenekten gelen yeniyi yetersizlikle , yeniler de gelenekten geleni mezhep taassupçuluguyla itham etmektedir.
-----
-┼×ii-Sünni birli─činin sa─članmas─▒ gayretlerine sahip insanlar da mezheplere, mezhep taassubu islam birli─činin önünde en büyük engellerden biri diyerek kar┼č─▒ ç─▒kmaktad─▒rlar.

Netice itibar─▒yla mezhepler kurcular─▒n─▒n bilgi birikim ve samimiyetleri aç─▒s─▒ndan islam üzerinedirler. 
Dayanaklar─▒ ‘’bilmiyorsan─▒z ,ilim ehline sorun’’ ayetidir. Güvenilir adamlar taraf─▒ndan bize nakledilmelerinde sorun yoktur. Halk─▒n dini konularda sa─čl─▒kl─▒ bilgilenmesine uzun y─▒llar hizmet etmi┼člerdir. 
Günümüzde avamdan baz─▒lar─▒n─▒n mezhep ad─▒na geli┼čtirdikleri hassasiyetler davetçilerle aralar─▒n─▒n aç─▒lmas─▒n─▒ sa─člay─▒nca davetçiler mezheplerin asr─▒ saadette olmad─▒─č─▒n─▒ ve olmamas─▒ gerekti─čini  söyleyerek bu direnci k─▒rmaya çal─▒┼čm─▒┼člard─▒r.

Kanaatimce durum böyle de─čildir. Davetçilerin islami ilimlerde e─čitim almalar─▒ ,avam için de ;kendileri için de iyi olacakt─▒r. 
Mezheplerin ─░slami ilimler metodolojisi ac─▒s─▒ndan durumu ve konumu teknik detayd─▒r, ama mezhepler olmal─▒ m─▒ olmamal─▒ m─▒ probleminde esas çözüm bu teknik detaydad─▒r.
 

5-Bir Mezhebe Ba─članmak Ve O Mezhebin Fetvalar─▒na Ba─čl─▒ Kalarak Dini Hayat─▒n─▒ Düzenlemek Fetvas─▒n─▒n Dayana─č─▒
Bir mezhebe ba─članmak ve o mezhebin fetvalar─▒na ba─čl─▒ kalarak dini hayat─▒n─▒ düzenlemek fetvas─▒n─▒n dayana─č─▒ ictihadd─▒r. 
─░ctihad  etmek  ittifakla me┼črudur. ─░ctihad hakk─▒nda nas olamayan (kuran ve sünnetten delil olmayan ) konularda olur. Ve ─░ctihad ictihad─▒ nakzetmez. (Bir müctehidin fetvas─▒ di─čer müctehidi ba─člay─▒c─▒ de─čildir. ) ─░ctihad;   kuran ve sünnet  bilgisine sahip insanlar─▒n, hakk─▒nda  ayet ya da hadis bulunmayan konularda  -Allah─▒n r─▒zas─▒na uygun amel hangisidir-  aray─▒┼člar─▒n─▒n  neticesinde, vard─▒klar─▒ sonuçtur.  Avam (ilim  adam─▒ olmayan müslümanlar) ictihad  edemezler.  Dinde ilmi yeterlilik kazanmadan ,ve gerekli ara┼čt─▒rmay─▒ yapmadan  kanaat belirtirlerse   büyük günah i┼člemi┼č olurlar. Avam Müslümanlar ,  dini konularda kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ problemleri , fetva ehliyeti seviyesindeki bir ilim adam─▒na sorarlar ve onun fetvas─▒yla amel ederler.
Bütün bu  yazd─▒klar─▒m  ehli sünnet , mutezili,┼čii camiada  hemen hemen   üzerinde ortak kabul olan  bir durumdur.
F─▒khi  mezheplerin olu┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ dönemden bu yana    avam─▒n bir mezhebe ba─čl─▒ kalmas─▒   ve hayat─▒n─▒ onlar─▒n fetvalar─▒yla düzenlemesi  genel kabul görmü┼č ve yerle┼čmi┼č bir uygulamad─▒r.
Bu  bir mezhebe ba─čl─▒ kalma  gereklili─či  ayet ya da hadislere mi ,yoksa  ictihadlara m─▒ dayanmaktad─▒r    sorusunun cevab─▒   bu ba─člamda  tekrar önem  kazanm─▒┼čt─▒r.
Avam─▒n bir mezhebe ba─čl─▒ kalmas─▒ gereklili─či  ictihadidir.  Bunu gerekli gören ilim adamlar─▒n─▒n fetvalar─▒na dayanmaktad─▒r.  Fukahan─▒n bu fetvay─▒ dayand─▒rd─▒klar─▒  deliller  a┼ča─č─▒da özetlenmi┼čtir.

1-Avam , toplumsal hayatta  gözlemlenen,   hocalara soru sorma ve ald─▒klar─▒ cevapla amel etme   ameliyesindeki olu┼čan aksakl─▒klar sebebiyle  ‘’ Sedden liz zeria’’ (Mahzurlu ┼čeylere sebebiyet veren mübah fiiller  olumsuz sonuçlar─▒ sebebiyle  yasaklan─▒rlar)  Güvenilir bir mezhebe tabi olup o mezheplerdeki fetvalara göre amel etmelidir. [1] 

2-De─či┼čik müctehidlerin neticede fakl─▒ neticelenen ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒n sonuçlar─▒ sebebiyle müctehid olmayanlar─▒n kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒na dü┼čmelerini engellemek için bir mezhebe ba─čl─▒ kal─▒nmal─▒d─▒r.

3-Her mezhebin kolay taraflar─▒n─▒ alarak toplumda fitne ve fesad ç─▒karacak ┼čekilde davran─▒lmas─▒n─▒n önüne geçmek için  bir mezhebe ba─čl─▒ kal─▒nmal─▒d─▒r.
4-Ayetlere mana vermek , ve hadislerin cerh ve tadilini yapman─▒n ictihad seviyesi gerektirmesi ve bu seviyeye ula┼čmam─▒┼č olanlar─▒n dini konularda fetva vermesinin halk─▒ ir┼čad etmesinin caiz olmamas─▒ sebebiyle , bir mezhep normlar─▒nda fetva ehliyeti kazanmam─▒┼č olanlar─▒n  fetvalar─▒na  itibar edilmemelidir.
5-Allah’─▒n dininde bilgisizce fetva verilmesinin ve yeterlilik kazanmadan fetva verilmesinin haram olmas─▒ sebebiyle  bir mezhebe ba─čl─▒ kal─▒nmal─▒d─▒r.
6-Müctehidlerin bir meselede’’ helaldir ya da helal olmaz , harama girer , harama girmez ‘’gibi fetvalar─▒n─▒n ilim ehlinden olmayan müslüman─▒ fetvalar aras─▒ tercih etti─činde hisleriyle hareket etme durumunda b─▒rakaca─č─▒ndan dolay─▒  bir mezhebe ba─čl─▒ kal─▒narak bu tehlike  bertaraf edilmelidir.
7- Devlet müessesesinin ve devletler aras─▒ ili┼čkilerinin gere─či olarak vatanda┼člar─▒n bilinen oturmu┼č bir hukuk kurallar─▒ manzumesine göre hareket etmeleri    devlet  düzeninin korunmas─▒nda  zorunlulu─ču sebebiyle vatanda┼člar─▒n ictihadi konularda bir mezhebin fetvalar─▒n─▒ esas alarak dini hayatlar─▒n─▒ düzenlemeleri fetvas─▒ verilmi┼čtir.

8-─░lmi yeterlilikleri olanlar─▒n olmayanlardan ayr─▒lmas─▒ zorunlulu─ču ve verilen fetvalar─▒n ─░slami ilimler normlar─▒nda olup olmamas─▒n─▒n kontrol edilebilmesi için bir mezhebe ba─čl─▒ olunmas─▒ gereklili─činden dolay─▒ bir mezhebe ba─čl─▒ kal─▒nmal─▒d─▒r. [2]

6-Sonradan ─░slam Dinini Tercih Edenlerin Bir De Mezhep Tercihi Mi Yapmalar─▒ Gerekiyor?
Sonradan müslüman olanlar─▒n da önceden müslüman olanlar─▒n da dini bilgiyi sa─čl─▒kl─▒ alg─▒lamak için hoca ya da hocalara ihtiyac─▒ vard─▒r. Sahabe bizim hocalardan ö─črendi─čimizi peygamberlik makam─▒ndan ö─črendi.Tabiun sahabeden ö─črendi...
Hocadan de─čilse kendi kendinize ö─črenmeniz gerekir. Bu ise tehafut olur.

7-─░lim Talep Edenlerin Mezheplerle Amel Etmeleri :
(Ö─črenme merhalesinde uygun olan tav─▒r-ara┼čt─▒rma ve tercih durumuna ula┼čanlar─▒n tavr─▒ - ictihad edecek durumda olanlar─▒n tavr─▒ nas─▒l olmal─▒d─▒r? )

Ö─črenme merhalesinde hocan─▒n gösterdi─či kadar─▒yla ve delillerin tamam─▒na de─čil, bir k─▒sm─▒na itila edilir. Henüz delillerin hakk─▒nda bilgilenme dönemi oldu─čundan bu dönemde tabi oldu─ču mezhebin fetvas─▒na ba─čl─▒ kalmak daha uygundur. Ba┼čka birisi kendisine soru sorarsa da ,soru sahibi hangi mezhebe göre amel ediyorsa, o mezhebin fetvas─▒n─▒ ona söylemek uygundur.

Ara┼čt─▒rma ve tercih seviyesine ula┼čanlar iki türlüdür;
Birincisi bir hocan─▒n ya da birkaç hocan─▒n fetvas─▒na ve delillerine ve o delillendirmelerin her birinin kritigine itila edilir. Ara┼čt─▒rmac─▒ burada ba┼čkalar─▒n─▒n buldu─ču ve delillendirdi─či fetvalardan birine meyleder. Bu durum asl─▒nda ictihad yetene─čini tam elde etmemi┼č bir ilim adam─▒n─▒n  ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n etkisinde kalarak konu hakk─▒nda kanaat olu┼čturmas─▒ demektir. ─░ctihad─▒n kendinde olmas─▒ gereken altyap─▒s─▒ henuz olu┼čmamas─▒na ra─čmen olu┼čmu┼č hissine kap─▒l─▒nmas─▒ normaldir. Ba─čl─▒ oldu─ču mezhebin delilinin zay─▒f ;e─čilim duydu─ču hocan─▒n kanaatinin daha güçlü oldu─ču hissinin tesiri alt─▒ndad─▒r.

Günümüzdeki bir çok mezhepte tercih ve ictihad denemesi sahibi, bu noktadan itibaren taklidi b─▒rak─▒p ictihad etmektedirler.

─░kincisi; kuran─▒ ba┼čtan sona ya da en az─▒ndan ahkam ayetleri itibar─▒yla tetebbu etmi┼č , sünnetin naslar─▒n─▒ sened ve metin tenkidiyle kritik etme yetene─čini kazanm─▒┼č ya da en az─▒ndan ahkam hadislerini sened ve metin tenkidiyle hazmetmi┼č ilim adam─▒. Bu durumda olan f─▒k─▒h , usulu f─▒k─▒h, hadis, usulu hadis, tefsir, ulumu’l-kuran, lu─čat , siyret , tarih gibi ilimlerin ana klasiklerini de okuyup tetebbu sahibi olmu┼č olmal─▒d─▒r ki tart─▒┼č─▒lan konular hakk─▒nda anlama sorunu ya da alg─▒lama zafiyetinden kurtulabilsin.
 

8-─░ctihad Ehliyeti Kazanmak ─░le Müctehid S─▒fat─▒n─▒ Kazanmak Aras─▒ndaki Fark; 
─░ctihad ehliyeti ile ictihad s─▒fat─▒n─▒n kazan─▒lm─▒┼č olmas─▒ aras─▒nda fark vard─▒r.
Bir ara┼čt─▒rmac─▒n─▒n ictihad için gerekli alt yap─▒y─▒ kazanmak için okumas─▒ gereken ilimleri okumas─▒ ona ictihad etme ehliyetini kazand─▒r─▒r. Ama bu ehliyeti kazanan ilim adam─▒ f─▒k─▒h ilminin ittila etmesi gereken konular─▒na ve tefsirin ve hadisin delillerinin tamam─▒na ittila etmi┼č olmamas─▒ durumu onu henüz fetva verecek noktaya getirmemi┼čtir. Bu ilim adam─▒ ictihad ehliyetine sahiptir. Ama müctehid de─čildir. 
─░ctihad s─▒fat─▒n─▒ kazanmak isekitap ve sünnetin naslar─▒ndan faydalanarak ameli meselelerde i’mal─▒ fikir yap─▒p fetva verecek bilgi birikim ve de─čerlendirme durumunda olmakt─▒r.

─░ctihad ehliyeti sahipleri: bu duruma ula┼čanlar ictihad ehliyeti sahibidir. Ve ara┼čt─▒rmalar─▒nda ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n sonucu daha önceleri tabi oldu─ču mezhebinden farkl─▒ olursa, kendi ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n neticesiyle amel etmelidir. Ba┼čkalar─▒na da fetva verilirken benim ara┼čt─▒rmam budur. Mezhep bu ┼čekildedir diyerek bilgilendirme yapabilir. Bu seviyede bir ilim adam─▒n─▒n sohbetinde bulunanlar onun mezhebiyle amel edebiliriler.

─░ctihad yetene─čini kazanm─▒┼č olanlar . Bunlar─▒n her konuda mezhebi vard─▒r. Avam dilerlerse bunlar─▒n fetvalar─▒yla da amel edip onlar─▒n mezhebine tabi olabilirler. ─░ctihad yetene─čine ula┼čanlar─▒n k─▒smi ictihad altyap─▒s─▒na ve tamamen ictihad alt yap─▒s─▒na ula┼čmalar─▒ durumu da söz konusudur.
Baz─▒ usulcüler k─▒sm─▒ ictihada ula┼čanlar─▒n mezheplerine ba─čl─▒ kalmas─▒ gerekti─čini baz─▒lar─▒ da k─▒smen ictihad─▒n caiz olaca─č─▒n─▒ ; sahibinin de k─▒smi müctehid say─▒laca─č─▒n─▒ söylemi┼člerdir.

Bu konu hakk─▒ndaki Hanefi, Hanbeli, ┼×afii ve Malikilerin aras─▒ndaki yayg─▒n uygulama; k─▒smi ictihada ula┼čanlar─▒n mezhepleri bünyesinde kalmalar─▒ ve ictihad iddia etmemeleridir. Yak─▒n dönem Hanbeli ulemas─▒ ve aralar─▒ndaki ehli hadis ekolu mensuplar─▒ bu e─čilimin d─▒┼č─▒ndad─▒rlar. Onlar; ‘’hadis sahihse onunla amel etmek gerekir’’ derler.Bu sözün manas─▒ ho┼č ama alt yap─▒s─▒ s─▒─č bir söz oldu─ču kanaatindeyim .Müctehidin söyleyece─či sözü avam haddini bilmeden söylerse - ki vak─▒a bu ┼čekildedir.- netice hezeyan olur.

 


[1] Seddi zeria delili kurana ve sahih sünnete dayan─▒r. ( mahzurlu ┼čeylerin önlenmesi için mubah ┼čeyler mahzur durumlar─▒ olu┼čacak yerlerde yasaklanabilir. ) bu çerçevede ─░slam fukahas─▒ insanlar─▒n mahzurlara dü┼čtü─čü noktalarda mezheplerden can─▒n─▒n iste─čine göre bazen bununla bazen öbürüyle amel etme durumuna ‘’haramd─▒r’’ demi┼člerdir.

[2] (-K─▒raat okumam─▒┼č bir ilim adam─▒n─▒n Kur’an tefir etmesi caiz de─čildir. Tefsir okumam─▒┼č birisinin kurandan hüküm ç─▒karmas─▒ caiz de─čildir. -Cerh ve tadil ve hadis ricali ilmi okumam─▒┼č bir insan─▒n hadislere ‘’sahihtir ‘’ya da ‘’zay─▒ft─▒r’’ demesi caiz de─čildir. Cerh ve tadil yapamayan bir ilim adam─▒ cerh ve tadilin gerekti─či yerlerde ictihad yapamaz. -Akaid okumam─▒┼č bir ilim adam─▒n─▒n kuran tefsiri ve ya tercümesi çok say─▒da s─▒k─▒nt─▒l─▒ duruma sebep verebilir.)

Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

S├╝meyye Abac─▒   18.01.2014 15:40:12
Te┼čekk├╝rler... 
! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 18.05.2019



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...