E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Terc├╝man

 Dergi Detay─▒ Dergi No : D- 796  
Yaz─▒ ─░┼čleri M├╝d├╝r├╝ Sahibi / Kurucusu Yay─▒n Logosu Yay─▒n Dili
Gasp─▒ral─▒ ─░sm├óil Bey Rus├ža
Yay─▒nlanma Aral─▒─č─▒ T├╝r├╝
progesterone progesterone progesterone
abortion pill abortion pill abortion pill
abortion pill abortion pill abortion pill
cialis discount coupon cialis coupon coupons for prescription drugs
 
Gazete,  
       
Dergi No: 796 Hit : 3900 Hata Bildirimi Tavsiye Et

Hakk─▒nda Bilgi

Tercüman

Gasp─▒ral─▒ ─░smâil Bey taraf─▒ndan K─▒r─▒m’da yay─▒mlanan Türkçe-Rusça gazete.         

K─▒r─▒m’─▒n Bahçesaray ┼čehrinde 22 Nisan 1883 23 ┼×ubat 1918 (?) tarihleri aras─▒nda genellikle haftada bir gün dört sayfa halinde yay─▒mlanm─▒┼č (Rusça ad─▒ Perevodçik), 1904 y─▒l─▒ndan sonra düzensiz biçimde haftada iki, üç veya be┼č defa ç─▒kt─▒─č─▒ olmu┼čtur. Gasp─▒ral─▒ gazeteyi ç─▒karabilmek için dört defa Petersburg’a gidip yetkililerle görü┼čmü┼č, nihayet K─▒r─▒m’─▒n Rusya’ya ba─članmas─▒n─▒n 100. y─▒l dönümü dolay─▒s─▒yla S (17) A─čustos 1882’de izin alabilmi┼čtir. Ad─▒ 1905’te Tercümân-─▒ Ahvâl-i Zamân ┼čeklinde de─či┼čtirilmi┼č, 1909’da yine Tercüman’a dönülmü┼čtür. ─░ç ve d─▒┼č haberlerle, maarif ve edebiyata dair yaz─▒lar─▒yla Rusya’daki müslüman Türkler’in modernle┼čmesinde büyük ölçüde etkili olan gazete 1886’da amac─▒n─▒, “Rusya ülkesinde sâkin ehl-i ─░slâm’─▒n fevâid-i ma‘neviyye ve maddiyyesine hizmet etmek” diye aç─▒klam─▒┼čt─▒r. Türkçe ve Rusça sayfalar─▒n─▒n birbirinin ayn─▒ oldu─ču ileri sürülmü┼čse de her iki dilde yay─▒mlanan metinler farkl─▒l─▒k göstermektedir; baz─▒ yaz─▒lar birinde varken di─čerinde yer almam─▒┼č, bazan da bir yaz─▒ bir dilde daha hacimli, di─čerinde daha k─▒sa tutulmu┼čtur. Gazeteye yay─▒n izni al─▒n─▒rken ┼čart ko┼čulan Rusça bölümünün ne┼čredilmemesi için Gasp─▒ral─▒ on y─▒l kadar u─čra┼čm─▒┼č, nihayet istedi─či izni alarak 20 Aral─▒k 1907’den sonra Rusça k─▒sm─▒n─▒ kald─▒rm─▒┼č, yine de gerekli görüldü─čünde Rusça yaz─▒lara gazetede yer verilmi┼čtir. Tercüman’─▒ ölümüne kadar (24 Eylül 1914) Gasp─▒ral─▒ yönetmi┼č, ölümünden sonra yay─▒m─▒, o─člu Rifat’─▒n sahipli─či ve Hasan Sabri Ayvazof’un ba┼čmuharrirli─činde K─▒r─▒m’da kurultay hükümetinin y─▒k─▒lmas─▒na (tah. 23 ┼×ubat 1918) kadar sürdürülmü┼čtür. Nisan 1918’de Almanlar K─▒r─▒m’─▒ i┼čgal edince Gasp─▒ral─▒’n─▒n k─▒z─▒ ┼×efika Han─▒m matbaay─▒ tekrar açm─▒┼čsa da ba┼čka yay─▒nlar bas─▒ld─▒─č─▒ halde Tercüman ç─▒kmam─▒┼čt─▒r. A─čustos 1918’de beyaz Ruslar’─▒n lideri Denikin’in K─▒r─▒m’─▒ ele geçirmesiyle Tercüman’─▒n matbaas─▒na el konulmu┼čtur.

Gasp─▒ral─▒ bir matbaa kurup Tercüman’─▒ yay─▒mlamaya ba┼člarken annesinden ve e┼činden maddî-mânevî yard─▒m görmü┼čtür. Ayr─▒ca daha önce K─▒r─▒m, ─░dil-Ural ve Kafkasya bölgelerinde aboneler bulmaya çal─▒┼čm─▒┼č, gazete yay─▒mland─▒ktan sonra zaman zaman bu bölgelere giderek ileri gelen kimselerle görü┼čmü┼č, bunu ç─▒karmadaki amac─▒n─▒ anlatm─▒┼č ve onlardan yard─▒m istemi┼čtir. Nitekim baz─▒ din âlimleri, ayd─▒nlar, Tatar ve Azerbaycan zenginleri kendisine maddî yard─▒mda bulunmu┼č, Tercüman’─▒n onuncu y─▒l töreninde yard─▒m edenlerin isimleri aç─▒klanm─▒┼čt─▒r (“Aziz Yadigâr”,

Mart 1893). Petersburg’dan eski bir matbaa makinesi sat─▒n alan Gasp─▒ral─▒ hurufat─▒ ─░stanbul’dan temin etmi┼č, oradan bir mürettip getirtmi┼č, ilk y─▒llarda çe┼čitli güçlüklerle u─čra┼čmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Matbaa i┼člerinde, haberle┼čmelerde kendisine e┼či Zühre Han─▒m ile K─▒r─▒m’a gelen üç kay─▒nbiraderi yard─▒m etmi┼čtir. Ba┼člang─▒çta gazetenin yaz─▒lar─▒n─▒ hemen tek ba┼č─▒na yazm─▒┼č, daha sonra da birçok yaz─▒ kendi kaleminden ç─▒km─▒┼čt─▒r (“yirmi be┼č sene kadar oluyor ki Tercüman’─▒ ya ba┼čtan âhirine kadar ya iki sülüsünü kalem-i âcizânemden ç─▒karmakta idim; bir nüsha Tercüman yoktur ki n─▒sf─▒ kalemimden geçmi┼č olmas─▒n”, “Bu Nüsha”, Tercüman, 26 ┼×ubat 1907). Rus hükümetinin s─▒k─▒ bir sansüre tâbi tuttu─ču gazetenin ilk say─▒lar─▒ bir buçuk y─▒l kadar Petersburg’a gönderilmi┼č, sansür görevini yapan ┼čarkiyatç─▒ Smirnov nüshalar─▒ üç dört hafta sonra iade etmi┼čtir. Böylece gazetedeki haberlerin bir de─čeri kalmad─▒─č─▒n─▒ gören Gasp─▒ral─▒ yine güçlükle gazetesinin Bahçesaray’da sansür edilmesi için izin alm─▒┼čt─▒r. Gasp─▒ral─▒’n─▒n gazetesinde ihtiyatl─▒ ve uzla┼čmac─▒ bir tav─▒r içinde oldu─ču, Ruslar’la iyi geçinmeye çal─▒┼čt─▒─č─▒, hatta bazan onlar─▒n ho┼čuna gidecek yaz─▒lar yazd─▒─č─▒ ve bu tavr─▒n─▒ zamanla ustaca kullan─▒lan bir takti─če dönü┼čtürdü─čü bilinmektedir. Tercüman’da Türkçe metinlerle Rusça metinler kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒rsa bazan Rusça k─▒s─▒mlarda yönetimin dikkatini çekecek ifadelerin yumu┼čat─▒ld─▒─č─▒ veya ç─▒kar─▒ld─▒─č─▒ görülür.

─░dil-Ural ve Türkistan Türk lehçelerini iyi bilen Gasp─▒ral─▒ zaman zaman Kuzeybat─▒ Türkçesi’nden kelimeler, ifadeler kullansa da gazete baz─▒lar─▒n─▒n iddia etti─či gibi melez bir Türkçe ile de─čil Türkiye Türkçesi ile ç─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Bulgaristan’dan Do─ču Türkistan’a kadar yay─▒lan Tercüman’ da lüzum görüldü─čünde lehçelerde ortak olan kelimelerin ve Bat─▒ Türkçesi ile Do─ču Türkçesi’ne ait kelimelerin yan yana kullan─▒ld─▒─č─▒ görülmektedir. Gazetede aç─▒k bir anlat─▒m ve k─▒sa cümleler dikkati çeker. Gasp─▒ral─▒’n─▒n amac─▒ “Bo─čaziçi’ndeki bal─▒kç─▒dan Kâ┼čgar’daki deveciye kadar” herkesin bu dili anlamas─▒d─▒r. Gazetenin ç─▒kt─▒─č─▒ otuz be┼č y─▒l boyunca dil konusunda bilinçli bir tav─▒r sergileyen Gasp─▒ral─▒, Türk dünyas─▒nda ortak bir edebî dil olu┼čturmaya gayret etmi┼č ve bunda da san─▒ld─▒─č─▒ndan daha büyük bir ba┼čar─▒ elde etmi┼čtir. Ancak Sovyet döneminin kat─▒ siyasal-ideolojik propagandas─▒ Gasp─▒ral─▒’n─▒n bu ba┼čar─▒s─▒n─▒ perdelemi┼čtir. Tercüman’ da 1913 y─▒l─▒na kadar klasik imlâ uygulanm─▒┼č, bu tarihten itibaren o dönemde Rusya Türkleri aras─▒nda geli┼čen e─čilimlerin etkisiyle “fonetikle┼čtirilmi┼č” bir imlâ ile de metinler yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

 

Türkiye’de yasaklan─▒p serbest b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ 189S-1897 y─▒llar─▒ aras─▒nda gazetede “─░lâve-i Tercüman”, “Ko┼čma”, “Zamîme” adlar─▒yla fikir, edebiyat ve kültürle ilgili iki sayfal─▒k ekler ç─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunlar─▒n daha çok Türkiye’deki okuyucular için yay─▒mland─▒─č─▒, ayr─▒ca Türkiye’ye gönderilen Tercüman nüshalar─▒n─▒n Rusya içinde sat─▒┼ča sunulanlardan birkaç gün önce bas─▒ld─▒─č─▒, baz─▒ nüshalar─▒n Rusya’da da─č─▒t─▒lanlardan k─▒smen Tercüman' ─▒n 1883 y─▒l─▒nda ç─▒kan ilk say─▒s─▒nda Türkçe ve Rusça bölümlerinin ba┼čl─▒klar─▒ farkl─▒ oldu─ču tesbit edilmi┼čtir. Bu y─▒llarda gazetenin Türkiye’deki sat─▒┼č─▒n─▒n 10.000 civar─▒nda oldu─ču ar┼čiv belgelerinden anla┼č─▒lmaktad─▒r. Tercüman’─▒n eki olarak 1898’de Mekteb, 1906’da Ha Ha Ha! adl─▒ mizah dergisi, 1906-1907 ve 1910-1911 y─▒llar─▒ aras─▒nda ┼×efika Han─▒m’─▒n yönetti─či Âlem-i Nisvân, 1910-1911 ’de Âlem-i S─▒byân adl─▒ dergiler ç─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. 190S y─▒l─▒ sonunda örnek say─▒s─▒ ç─▒kan Âlem-i Nisvân 1906’da haftada bir defa ve Tercüman’dan müstakil olarak bas─▒lm─▒┼č, 1907 ba┼člar─▒nda da bir süre ç─▒km─▒┼č, ard─▒ndan yay─▒m─▒na son verilmi┼čtir. 1910-1911 y─▒llar─▒nda bir hafta Âlem-i Nisvân, bir hafta Âlem-i S─▒byân ekleri bas─▒lm─▒┼čt─▒r. 1906’da Millet adl─▒ ayr─▒ bir gazete ç─▒karma te┼čebbüsü ise örnek say─▒ ile kalm─▒┼čt─▒r. Millet’in ba┼čl─▒k kli┼česi alt─▒nda yer alan, “Til birli─či, fikir birli─či ve bu da amel birli─čini mûcip olur” ifadesi dikkati çeker. Bu ifade 1912’den sonra Tercüman’da “dilde, fikirde, i┼čte birlik” ┼čeklinde kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Gazetenin on, yirmi ve yirmi be┼činci y─▒llar─▒ Bahçesaray’da büyük törenlerle kutlanm─▒┼čt─▒r. Bu törenlerde Rusya’dan, Balkanlar’dan, Türkiye’den, ─░ran’dan Çin’e kadar birçok yerden gelen mektuplar, tebrik telgraflar─▒, çe┼čitli hediyeler gazetenin itibar─▒n─▒ ve etkisini gösterdi─či gibi törenler, o y─▒llarda ba┼čka türlü bir araya gelemeyen Rusya müslümanlar─▒n─▒n âdeta dan─▒┼čma toplant─▒lar─▒na dönü┼čmü┼čtür.

─░lk say─▒lar─▒ndan itibaren sadece bir gazete olarak de─čil ayn─▒ zamanda hitap etti─či Rusya müslümanlar─▒n─▒n ortak kürsüsü ve bir dü┼čünce kulübü haline gelen Tercüman müslümanlar─▒n modernle┼čme sürecini, bu sürecin din, fikir ve edebiyat hayat─▒na ne ┼čekilde yans─▒d─▒─č─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒r. Gasp─▒ral─▒ Tercüman’─▒ ç─▒kar─▒rken ─░slâm dininin do─čru anla┼č─▒lmas─▒n─▒, Türklü─čün çe┼čitli kollar─▒n─▒n Türk kimli─či alt─▒nda birle┼čmesini, hepsinin ortak bir kültüre ve teknolojiye sahip olmas─▒n─▒ arzu ediyordu. Bunun önünde en büyük engel olarak cehaleti, hurafeleri ve tembelli─či görüyordu. Gazetesiyle ba┼člatt─▒─č─▒ uyand─▒rma i┼čine Usûl-i Cedîd olarak adland─▒r─▒lan e─čitim ö─čretim faaliyetleriyle, okuma yazma kurslar─▒yla, ilk e─čitim için gerekli olan kitaplar─▒ 1884’ten sonra yaz─▒p yay─▒mlayarak devam etmi┼čtir. Gazetede ilk say─▒lardan itibaren Türkiye’deki fikir ve edebiyat hayat─▒ yak─▒ndan takip edilmi┼čtir. Bu etkiyle baz─▒ eserler “Târîh-i ─░slâm” (1883, sy. 5, 7-9, 22-24, 28), “Medeniyyet-i ─░slâmiyye” (1884, sy. 22-24, 27, 32, 35, 40, 44), “Maî┼čet ve Edebiyyât-─▒ Osmânî” (1884, sy. 41, 44; 1885, sy. 2, 6, 9, 10), “Ne┼čriyyât-─▒ Osmânî” (1886, sy. 2, 4, 6, 8-12, 14, 19, 20, 22, 23) ba┼čl─▒kl─▒ seri yaz─▒larda yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r. ┼×emseddin Sami’nin Kamûsü'l-a'lâm’─▒ndan geni┼č ölçüde istifade edilerek haz─▒rlanan Deryâ-y─▒ Bilik adl─▒ ansiklopedi (1889, 44. say─▒dan itibaren), Kamûs-─▒ ─░lmî ve Fennî adl─▒ di─čer bir ansiklopedi (1905-1908) ilâve ┼čeklinde ç─▒kar─▒lm─▒┼č, ard─▒ndan kitap halinde bast─▒r─▒l─▒p abonelere hediye edilmi┼čtir.

Rusya müslümanlar─▒ aras─▒nda geni┼č ölçüde hurafelerle iç içe girmi┼č, bu yüzden her türlü yenile┼čmenin önüne cahil kimselerce bir engel olarak ç─▒kar─▒lan yanl─▒┼č din anlay─▒┼č─▒n─▒n bulundu─čunu dü┼čünen ─░smâil Bey gazetesi arac─▒l─▒─č─▒yla ─░slâm’a ayk─▒r─▒l─▒k itirazlar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak, ─░slâm dinini cahil halk y─▒─č─▒nlar─▒na basit ve do─čru biçimde tan─▒tmak istiyordu. Bu hususta Türkiye’deki uygulamalardan faydalanm─▒┼čt─▒r. Halifenin ülkesindeki ─░slâm anlay─▒┼č─▒n─▒ örnek gösterip yanl─▒┼č dinî anlay─▒┼člar ve hurafelerle mücadele etmenin “kâfirlik” say─▒lmad─▒─č─▒n─▒ anlatmak istiyordu. Bu bak─▒mdan Gasp─▒ral─▒, Tercüman’─▒n ilk say─▒lar─▒ndan itibaren çevresinde yer alan ileri görü┼člü din adamlar─▒ndan destek istemi┼č, onlar─▒ cehaletle mücadele için kendi yan─▒na çekmeye çal─▒┼čm─▒┼č, din âlimleri ve ö─čretmenler hakk─▒nda gazetesinde övücü yaz─▒lar yazm─▒┼čt─▒r. Öte yandan Avrupa ve Rus kaynaklar─▒ndan dünya müslümanlar─▒n─▒ ilgilendiren geli┼čmeleri izleyen Gasp─▒ral─▒, özellikle Rus gazetelerinin, fikir ve siyaset adamlar─▒n─▒n müslümanlar ve ─░slâmiyet hakk─▒ndaki yanl─▒┼č kanaatlerini, haks─▒z hücumlar─▒n─▒ gazetesinde cesaretle ele┼čtirmekten geri durmuyordu. Uzun y─▒llar misyonerlerle, panslavistlerle tek ba┼č─▒na Tercüman gazetesi sayesinde mücadele etmi┼čtir.

1905 Rus ihtilâli Gasp─▒ral─▒’n─▒n dü┼čüncelerini daha rahat ve aç─▒k ┼čekilde dile getirmesine imkân vermi┼čtir. “Gerek Sözler” adl─▒ yaz─▒da (5 Dekabr [18 Aral─▒k] 1905) bu önemli de─či┼čmeye i┼čaret ederken Tercüman’─▒n ilk döneminin sona erdi─čini ve ikinci döneminin ba┼člad─▒─č─▒n─▒ söylüyordu. 1905 ihtilâlinin ard─▒ndan Rusya’daki serbest ortamda müslüman Türkler aras─▒nda matbuat hayat─▒ canlanm─▒┼č, gazete ve dergiler ç─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak Rus mekteplerinden yeti┼čen gençlerin önemli bir k─▒sm─▒ sosyalist dü┼čüncelere ilgi duyuyor, Türk-─░slâm âleminin problemlerini Gasp─▒ral─▒’dan farkl─▒ ┼čekilde alg─▒l─▒yor, modernle┼čmeye ve dönü┼čüme devrimci bir gözle bak─▒yor, onu çar hükümetine kar┼č─▒ yumu┼čak davranmakla ve muhafazakârl─▒kla suçluyordu. Bu gençler kendi toplumlar─▒n─▒n gelece─čini ve millî meseleleri de─čil s─▒n─▒f mücadelesini, dünya ihtilâlini ön planda tutuyor, halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒ s─▒n─▒f mücadelesine çekebilmek için mahallî dillerle yazmay─▒ tercih ediyordu. Buna ra─čmen sosyalistler içinde Gasp─▒ral─▒’n─▒n millî kültür ve dil idealine ba─čl─▒ olanlar da vard─▒. Tercüman gazetesi otuz be┼č y─▒l boyunca Rusya müslümanlar─▒n─▒ ve Rusya Türkleri’ni uyand─▒rma, ça─čda┼č dünya medeniyetine ula┼čt─▒rma yolunda ola─čan üstü hizmetler yapm─▒┼čt─▒r.

cialis coupon cialis coupon cialis coupon
abortion pill abortion pill abortion pill
prescription discount coupon coupons for prescription drugs discount coupons for cialis
sumatriptan succinate http://sumatriptannow.com/succinate sumatriptan succinate

Yazar Kadrosu
bystolic copay savings card bystolic manufacturer coupon
cialis coupon cialis coupon cialis coupon
gabapentin cost at walgreen gabapentin cost at walgreen gabapentin cost at walgreen

─░leti┼čim Bilgileri
Adres
Telefon
Faks
e-mail

Bas─▒m Bilgileri
Yay─▒nlayan Kurum / Matbaa
Yay─▒nland─▒─č─▒ ├ťlke
Yay─▒nland─▒─č─▒ ┼×ehir K─▒r─▒m
Yay─▒na Ba┼člad─▒─č─▒ Tarih 1883
Yay─▒n─▒ Sona Erdi─či Tarih 1918
Yay─▒n Say─▒ Adedi

Fihrist
bystolic copay savings card go bystolic manufacturer coupon
bystolic savings card bystolic patient assistance bystolic coupon 2014
cialis coupon cialis coupon cialis coupon
drug coupon cialis coupons printable cialis trial coupon

Dergiye Kay─▒tl─▒ Makaleler
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 30.10.2015



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...