Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Yazar Arama
Uzmanlık Alanları
............
Ahilik Kültürü Uzmanı
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Belağatı
Arapça
Araştırmacı-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atatürk İlkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
Bürokrat
Coğrafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
Çocuk Edebiyatçısı
Deneme Yazarı
Deniz, Harita
Devlet Adamı
Dil Araştırmacısı
din
Din Bilimleri
Din Eğitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan şiiri
Dramaturg
Ebru Sanatı
Edebiyat
Edebiyat Araştırmacısı
Edebiyat Tarihi
Eğitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eskiçağ Tarihi
Fars Dili Edebiyatı
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen İlimleri
Feraiz
Fıkıh
Filoloji
Fizik
Folklor Araştırmaları
Fotoğraf Sanatçısı
Fütüroloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozanı
Halk Şairi
Halkla İlişkiler
Hat Sanatı
Hekim ve fikir adamı
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
Hükümdar
İktisat
İlahiyat
İslam Bilimleri
İslam Felsefesi
İslâm Hukuku
İslam İktisadı
İslam Mezhepleri Tarihi
İslam Sanatı
İslam Tarihi
İslam Tarihi ve Sanatları
İslâmi Bilimler Araştırmacısı
İslami İlimler
İslam-Türk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam araştırmacısı
Kıraat ilimleri
Kimya
Kuran-ı Kerim
Kültür Araştırmacısı
Kürdistan Ehli Sünnet Alimi
Kütüphanecilik
Latin Dili ve Edebiyatı
Mantık
Matematik
Mevlevi Şeyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarihçisi
Mezhepler Tarihi
Mimarlık
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
Müftü
Müzik
Müzikoloji
Nakkaş
Nesih
Nestalik
Nümizmatik
Ortaçağ Tarihi
Oryantalist
Osmanlı İdari ve İktisadi Tarihi
Osmanlı Müellifi
Osmanlı Tarihi
Oyun ve Roman Yazarı
Öykü Yazarı
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanatçı
Saz Şairi
Senarist
Ses Sanatçısı
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adamı
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
Sözlük
Sümerolog
Süryani Dili ve Edebiyatı
Şarkı Sözü Yazarı
Şiir
Şiir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Araştırmacısı
Tasavvuf
Tefsir
Temel İslam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanatı
Tezkire Yazarı
Tıb
Tiyatro
Toplumbilim Araştırmacısı
Türk Dili ve Edebiyatı
Türk Din Musikisi
Türk İslam Edebiyatı
Türk İslam Sanatları Tarihi
Türk Lehçeleri Araştırmacısı
Türkçe
Türkoloji
Yakınçağ Tarihi
Yakınçağ Tarihi ve İktisat Tarihi Araştırmacısı
Yeni Çağ Tarihi
Yönetmen

Görevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Araştırmacı
Arkeolog
Arkeoloji
Arşiv uzmanı
Asker-Komutan
Ateşe (Din Hizmetleri)
Atom mühendisi
Avukat
Bakan
Bankacı
Başbakan
Başdanışman
Belediye Başkanı
Bestekâr
Bilim adamı
Bürokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Danışman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adamı
Devlet Başkanı
Din Hizmetleri Müşaviri
Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan Şairi
Diyanet İşleri Başkanı
Eczacı
Edebiyat Tarihçisi
Edebiyatçı
Editör
Ekonomist
el Ezher Şeyhi
Elçi/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Haremağası
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimbaşı
Hoca
Hukukçu
Hükümdar
İlahiyatçı
İlim Adamı
İmam
İmar Müdürü
Jeolog
Kadı
Kadıasker
Kaptan-ı Derya
Karikatürist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya Müh.
Kur'an mütercimi
Kültür Bak. Dış İlişkiler Gnl Müd.Yard.
Kütüphaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli Eğitim Müdürü
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarrıf
Mutasavvıf
Müctehid
Müderris
Müdür
Müezzin
Müfessir
Müftü
Müftü Yrd.
Mühendis
Mühürdar
Müşavir
Müzehhip
Müzikolog
Neyzen
Nümizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanlı Müellifi
Öğretim Görevlisi
Öğretim Üyesi
Öğretmen
Padişah
Paşa
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adamı)
Psikolog
Redaktör
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Reisülküttab
Rektör
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyasetçi
Sosyolog
Süryani Din Adamı
Şair
Şeyh
Şeyhülislam
Tabip/Doktor
Tarihçi
Tasavvuf Şeyhi
Tercüman
Teşrifatçı
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakanüvist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yargıç
Yazar


Fahreddin er Razi

فخر الدين الرازي

 Yazar Detayı Yazar No : Y- 4451  
Künyesi/Titri Lakabı Tabakası E-mail
Ebu Abdillâh (Ebü'l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî İbnü'l-Hatîb veya İbn Hatî-bü'r-Rey 12. yy.
Doğum Yeri Tarihi Ölüm Yeri Tarihi
Rey 25Ramazan543 Herat 606/1210
Görev Aldığı Eğitim Kurumu Mezun Olduğu Eğitim Kurumu
   
Görevi Uzmanlık Alanı
Allame, Fıkıh, Kelam, Tefsir,
Bildiği Diller Mezhebi
Arabça, Farsça, İtikadı: Ehli Sünnet (Eş'ari) Anlayışa Uygun, Ameli: Şafii,
       
Yazar No: 4451 Hit : 14710 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Şiirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları Tanıtım Makaleleri        

Yazarın Kitapları
# Kitap Adı
1 Nihayet el Ukul fi Dirayet el Usul / نهاية العقول في دراية الاصول
2 Mefatihul Gayb / مفاتيح الغيب
3 Levami el Beyyinat Fi Şerhi Esmaillahi Teala ve es Sıfat / لوامع البينات شرح اسماء الله تعالى و الصفات
4 Kitab el Erbain fi Usuluddin / كتاب الاربعين في اصول الدين
5 el Muhassal - Muhassalu Efkar el Mutekaddimin ve el Muteahhirin / محصل افكار المتقدمين والمتأخرين
6 el Metalib el Aliye (el-Metalibül-aliye minel-ilmil-ilahi) / المطالب العالية
7 el Mealim / المعالم
8 el Mahsul / المحصول

Yazarın E-Kitapları
# Kitap Adı

Yazarın Makaleleri
# Makaleler Adı

Yazarın Şiirleri

Yazarın Hikayeleri
Yazarın Fetvaları
# Fetva Başlık

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Hayat Hikayesi

Fahreddin er-Râzî

Ebu Abdillâh (Ebü'l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî

 

Kelâm, felsefe, tefsir ve usûl-i fıkıh alanındaki çalışmalarıyla tanınan Eş'arî âlimi.

Tercih edilen görüşe göre 25 Ramazan 543 [1] tarihinde Büyük Selçuklu Devleti'nin başşehri olan Rey'de doğdu. 544'te doğduğu da nakledilir.

 

Bekrî, Teymî ve Kureşî nisbelerinden anlaşıldığına göre soyu Arap asıllı bir aileye dayanır.

İbnü'l-Hatîb veya İbn Hatî-bü'r-Rey diye de tanınmakla birlikte daha çok Fahreddin er-Râzî adıyla meşhur olmuştur.

Şâfıî ve Eş'arî kaynaklarında ise "İmâm" unvanıyla anılır.

Begavî'nin yanında yetişen ve kelâm ilmine dair Gayetü'l - meram adlı eseriyle tanınan babası Ömer, Fahreddin'in ilk hocasıdır.

On altı yaşında iken babasının vefatı üzerine Simnan'a giderek burada Kemâled-din es-Simnânî'nin derslerine devam etti.

Bir süre sonra Rey'e döndü ve İşrâkî filozofu Sühreverdî el-Maktûl'ün öğrencilerinden olan Mecdüddin el-Cîlîden kelâm ve felsefe tahsil etti.

Cîlî ile birlikte gittiği Merâga'da da ondan ders almaya devam etti.

İbn Rüşd el-Hafîd, Muhyiddin İbnü'l-Arabî, Abdülkâdir-i Geylânî, İzzeddin b. Abdüsselâm gibi meşhur âlimlerle çağdaş olan Fahreddin er-Râzi’nin üne kavuşmasında yaptığı ilmî seyahatlerin büyük payı vardır.

Cürcân, Tûs, Herat, Hârizm, Buhara, Semerkant, Hucend, Belh, Gazne ile diğer Hint beldeleri uğradığı belli başlı ilim ve kültür merkezleri arasında yer alır.

Hârizm'de iken Mu'tezilî âlimlerle yaptığı münazaralar sonunda bazı olayların çıkması üzerine orayı terkedip Rey'e dönmeye mecbur kaldı.

Daha sonra medreselerinde, kendi eserleri olan el-Mebâhisü'l-Meşrikıyye ve Şerhu'l-İşârât gibi bazı eserlerinin okutulduğu Mâverâünnehir beldelerini dolaştı.

İlk olarak Serahs'a uğradı ve orada meşhur tabip Abdurrahman b. Abdülkerim ile tanışıp dostluk kurdu.

İbn Sina'nın el-Kânûn adlı eserini onun için şerhetti.

İki oğlunu da varlıklı olan bu tabibin kızlarıyla evlendirdi.

Serahs'tan Buhara'ya geçince burada Hanefî âlimlerinden Şerefüddin el-Mes'ûdî, Radıyyüddin en-Nîsâbûri ve Rükneddin el-Kazvînî ile fıkhî konularda, Nûreddin es-Sâbûnî ile itikadî meseleler üzerinde münazaralar yaptı ve büyük takdir topladı.

 

Ayrıca Bâtınîler ve Kerrâmîler'le yaptığı tartışmalar da büyük yankılar uyandırdı.

 

Bazı kaynaklarda, Râzî'nin Belh'te bulunduğu sırada Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin babası Bahâeddin Veled'i sultana şikâyet ederek şehirden çıkarılmasına sebep olduğu nakledilirse de bu doğru değildir.

Zira Râzî, Bahâeddin Veled'in Belh'ten ayrıldığı tarihten (616/1219) çok önce vefat etmiştir.

 

Râzî ziyaret ettiği beldelerin emîr ve sultanlarından iltifat ve ikram gördü.

Horasan'da Alâeddin Tekiş ile oğlu Muhammed. Gur sultanları Gıyâseddin ve Şehâbeddin onun himayelerine mazhar olduğu siyaset adamlarındandır.

İran, Türkistan, Afganistan ve Hindistan bölgesindeki bazı şehirleri dolaştıktan sonra Herat'a yerleşti (600/1203).

 

Bazı müelliflerce, Râzî'nin Bağdat'a gittiği ve bilinmeyen bir sebeple işkence görmesi üzerine oradan Mısır'a geçtiği kaydedilirse de kaynaklarda bunu doğrulayan herhangi bir bilgi yoktur.

Hayatının geri kalan kısmını Herat'ta geçirdi; bir yandan eserlerini telif ederken öte yandan sayıları 300'ü aşan talebe yetiştirdi.

 

Hayatının ilk döneminde fakir olmasına rağmen son döneminde muhafızlar tarafından korunacak derecede büyük servete sahip oldu.

Bunda sultanlardan gördüğü ikramlarla dünürü Abdurrahman b. Abdülkerîm'den oğullarına intikal eden mirasın büyük payı olduğu nakledilir.

Râzî 1 Şevval 606'da [2] Herat'ta vefat etti.

 

Kerrâmîler'ce zehirletilerek öldürüldüğü de nakledilir [3].

 

İbn Hallikân'a göre, kendisini mülhidlikle suçlayanların naaşına herhangi bir zarar vermemesi için vasiyetine uygun olarak Herat yakınlarındaki Muzdâhân köyü civarında defnedilmiştir [4].

 

İbnü'l-Kıftî'ye göre ise Râzi’nin naaşı aslında kendi evine gömüldüğü halde Muzdâhân civarındaki bir tepede defnedilmiş gibi gösterilmiştir. [5]

 

Zekâsı, güçlü hafızası, etkili hitabetiyle tanınan ve VI. (XII.) yüzyılın en büyük düşünürlerinden biri olarak kabul edilen Fahreddin er-Râzî kelâm, fıkıh usulü, tefsir, Arap dili, felsefe, mantık, astronomi, tıp, matematik gibi çağının hemen bütün ilimlerini öğrenip bu alanlarda eserler vermiş çok yönlü bir âlimdir.

Bundan dolayı "allâme" unvanıyla da anılmıştır.

 

İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveyni’nin eş-Şâmil'ini, Gazzâlî'nin el-Müstaşfâ'sını ve Ebü'l-Hüseyin el-Basrî'nin el-Muctemed fî uşûli'l-fıkhı'nı çocukken ezberlemesi güçlü hafızasının delili olarak zikredilir.

 

Eserleri ve talebeleri vasıtasıyla görüşleri yayılmış, tesirleri çağını aşmıştır.

 

Kutbüddin el-Mısrî, Zeynüddin el-Keşşî, Şerefeddin el-Herevî, Esîrüddin el-Ebherî, Tâceddin el-Urmevî, Sirâceddin el-Urmevî ve Şemseddin Hüsrevşâhî onun yetiştirdiği ünlü kişilerdendir.

 

Soyundan gelenler içinde de âlimler yetişmiştir.

Cemâleddin Aksarâyî ve Musannifek bunlardandır.

 

 

İyi bir hatip olduğu için her zümreden dinleyicileri vardı.

Hitabeti sayesinde yaptığı münazaralarda başarı gösterdi ve ehl-i bid'ate mensup pek çok kişinin Ehl-i sünnet'e intisap etmesini sağladı [6].

Hıristiyanlarla da çeşitli tartışmalar yaptı.

Fikrî mücadelelerini daha çok Mu'tezile, Kerrâmiyye, Felâsife ve Bâtıniyye gruplanna karşı yürüttü.

İyi bir hatip olduğu kadar hazırcevap oluşuyla da tanınır.

 

Bâtıniyye'ye yönelttiği tenkitlerden rahatsız olan bir Bâtınî'nin, derslerini gizlice takip ederek yaptığı tenkitlerin ardından kendisine bıçağını gösterip onu ölümle tehdit etmesinden sonra eleştirilerini aniden kesmesi üzerine bunun sebebini soran öğrencilerine, "Bâtnîler'in burhân-ı kâtlan vardır * cevabını vermesi onun espri gücüne örnek teşkil eder.

 

Genellikle akaidde Eş'arî, fıkıhta Şafiî mezhebine bağlı olmakla birlikte bazı konularda mezhebine muhalefet edip Mu'tezilî görüşleri benimsemiştir.

 

İbn Hacer tarafından Şia'ya mensup bir âlim olarak gösterilmesi [7] isabetli değildir.

Zira onun Şiî ve Bâtınî görüşleri şiddetle eleştirdiği bilinmektedir.

 

Râzî asıl dinî ilimler alanında üne kavuşmuştur.

Fıkha dair görüşlerini Gazzâlî'nin el-Veciz"ine yaptığı şerhte bir araya getirmişse de bu eser zamanımıza ulaşmadığından fıkhî görüşleri kısmen Münazarat'ından ve Mefâtîhu'l-gayb'ından öğrenilmektedir.

 

Usulde ve fürüda Şâfıî mezhebini savunmuştur.

Usûl-i fıkha dair yazdığı el-Mahsûl adlı eseri Gazzâli nin el-Müstasfâ'sı, Cüveyninin el-Burhânı  Kâdî Abdülcebbâr'ın el-'Ahd'i ve Ebü'l-Hüseyin el-Basri’nin el-Mu'temed'ine dayanan bir ihtisar kabul edilir [8].

 

Şâfiî mezhebine bağlı olduğu halde nasların zahirine göre hüküm vermeye meyletmiş.

Kur'ân-ı Kerîm'in kıyasla değil haber-i vâhidle tahsis edilebileceğini savunmuştur.

 

Ona göre haram olduğu hakkında nas bulunmayan her şey mubahtır ve Ebû Müslim el-İsfahâni’nin benimsediği gibi Kur'an'da nesih yoktur. [9]

 

Dinî ilimler içinde Râzî'nin daha çok temayüz ettiği alanlar tefsir ve kelâm ilimleridir.

 

Tefsirinde dirayet metodunu başarıyla uygulamış ve kendisinden sonra gelen hemen bütün müfessirlere kaynak olmuştur.

 

Kur'an'ı tefsir ederken döneminde mevcut bütün ilimlerden faydalanıp ilmî tefsir hareketine öncülük yapmıştır.

 

İbn Sînâ'nın etkisinde kalarak tefsirinde dünyanın yuvarlak olduğunu belirtmekle birlikte dönmediğini söylemesi [10], devrindeki ilmî anlayışın tefsirine yansıması olarak görülmelidir.

 

Ona göre aklî bir muhale götürmedikçe naslar zahirî mânalarına göre anlaşılmalı; sarih akılla sahih nakil arasında çelişki bulunmadığından zahiri mânaları itibariyle aklın ilkelerine aykırı görünen âyetler müteşâbih kabul edilip bütün ihtimaller dikkate alınarak aklın ışığında ve dil kurallarına uygun şekilde te'vil edilmelidir.

 

Râzî genellikle dirayet metodunu kullanmakla birlikte âyetlerle ilgili rivayetleri, nüzul sebeplerini ve kıraat farklılıklarını zikretmeye de önem vermiştir.

 

Ancak bunlar arasından birini tercih ederken tercih edilen anlamın âyetlerin ruhuna uygun olmasına dikkat etmiştir.

Ona göre en doğru tefsir Kur'an'ın yine Kur'an'la yapılan tefsiridir [11].

 

İbn Teymiyye, Mefâtîhu'l-ğayb'-da tefsirin dışında her şeyin, yani çağının bütün ilimlerinin mevcut olduğunu söyleyerek eseri eleştirmiş, Sübkî İse onda tefsirle birlikte dönemindeki ilimlere dair her şeyin bulunduğunu belirterek Râzî'yi savunmuştur [12].

 

Ayrıca M. Reşîd Rızâ da hadis ilmini bilmeden Kur'an'ı tefsir ettiği ve Kur'an'daki bazı tabirlere onun semantiğiyle bağdaşmayan mânalar verdiği için Râzî'nin tefsirciliğini tenkit etmiştir. [13]

 

 

Râzî en çok kelâm alanında eser vermiştir.

Ona göre kelâm bütün ilimlerin en şereflisidir.

Zira Kur'ân-ı Kerîm başından sonuna kadar peygamberlerle kâfirler arasındaki itikadî mücadeleleri anlatır.

İslâm akaidini kesin delillerle kanıtlayıp muhalif görüşleri reddetmeyi peygamber mesleği olarak gören Râzî [14], Gazzâlî'nin yaptığı gibi İslâm filozofları karşısında Eş'ariyye'nin kelâm sistemini savunmuş, Gazzâlî'ye nisbetle eserlerinde felsefi konulara daha geniş yer ayırmış, özellikle tabiat ilimlerine ait konularda İbn Sina'nın etkisinde kalmış ve felsefe ile kelâmın konularını birleştirip felsefî kelâm dönemini başlatmıştır [15].

Genç yaşından itibaren kelâm ve felsefe ile meşgul olmasına ve bu sahaların otoritelerinden biri olarak ilim tarihine geçmesine rağmen kaynaklar onun ömrünün sonuna doğru, kelâm ve felsefenin uyguladığı yöntemlerle akaid konularında insanı kesin bir tatmine ulaştıramayacağı kanaatine vardığını ve herkesi Kur'an'ın yöntemine dönmeye davet ettiğini kaydeder [16].

Ölümünden önce öğrencisi İbrahim b. Ebü Bekir el-İsfahânî'ye yazdırdığı vasiyetinde kaynakların bu tesbitini doğrulayıcı bilgiler mevcuttur. [17]

 

Arap dili ve edebiyat alanında Hz. Ali'ye nisbet edilen şiirlerle Ebü'l-Alâ el-Maarrî'nin şiirlerinden etkilenen Râzî, Şerif er-Radî'nin eseri Nehcü'î-belâğa'yi şerhetmiş, belagatta Abdülkâhir el-Cürcâniye ait Delâ'üü'l-i'câz ile Esrârü'l-belâğa adlı eserleri birlikte ihtisar edip yeniden düzenlemiş, Zemahşerî' nin ei-Mufaşşal'ını şerhetmiştir.

 

Ayrıca orta seviyede Arapça ve Farsça şiirler yazıp nahve dair eser de vermiştir. [20]

 

Râzî'nin tasavvufa ilgi duyduğu, bunda çoğunlukla Eş'ari âlimlerinin tasavvufa meyletmiş olmalarının yanı sıra babasının da aynı yolu seçmesinin ve büyük çapta faydalandığı Gazzâli’nin önemli tesiri olduğu belirtilmektedir.

 

Tefsirinde yer yer işârî te'viller yapması, Kur'an'da söz ve yazıyla ifade edilmesi mümkün olmayan sırların, tevhidin en yüksek mertebesinde bulunduklarını söylediği ehl-i keşf tarafından bilinebileceğini belirtmesi [21] onun tasavvufî temayülünün işaretleri olarak görülmüştür.

 

Ünlü sûfî İbnü'l-Arabi’nin Râzî'yi tasavvuf yoluna girmeye davet eden mektuplar yazdığı da bilinmektedir.

 

 Taşköprizâde, kaynağı meçhul bir rivayet naklederek onun Necmeddîn-i Kübrâ'ya intisap edip müşâhede ehli arasına giren bir sûfî olduğunu söylemiştir [22].

 

Çağdaş yazarlardan Muhsin Abdülhamîd de Râzî'nin evrâdü ezkâra devam eden bir sûfî olduğunu savunmasına karşılık Süleyman Uludağ onun bir sûfî olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürer [23]

 

Râzî'nin bir tarikata intisap ettiğine dair yeterli bilgiler yoksa da eserlerinde insanda kutsiyet gücünün bulunduğunu ve sadece keşf ehlinin bilebileceği ilâhî sırların mevcudiyetine ilişkin görüşleri savunduğunu dikkate alarak onun sofiliği benimseyen, en azından tasavvufi düşünce ve hayata değer veren bir düşünür olduğu söylenebilir.

 

 

Eserleri:

 

Râzi’nin 200'ü aşkın eser yazdığı nakledilirse de bunlardan bir kısmının ona ait olmadığı tesbit edilmiştir. Onun belli başlı eserleri şunlardır:

a- Kelâm

1- el-Muhassal'.

Tam adı Muhaşsalü efkâri'l-mütekaddimîn ve'l-müte'ahhirin mine'l- ulemâ ve'l-hükemâi ve'l - mütekellimîn olan eserin Tâ-hâ Abdürraûf Sa'd tarafından tahkikli bir neşri yapılmıştır (Kahire, ts.).

 

2- el-Metâlibü'l-'âliye'.

Kelâma dair en hacimli eseri olan bu kitabı Ahmed Hicâzî es-Sekkâ dokuz cilt olarak yayımlamıştır [58].

 

3- Kitâbu'l-Erbain fî usûli'd-dîn. [59]

 

4- Esâsü't-takdîs.

Te'sîsü't-takdis adıyla da bilinen eseri Ahmed Hicâzî es-Sekkâ neş-retmiştir. [60]

 

5- el-Me'âlim.

Tam adı Me'ûlimü uşûli'd-dîn  olan eser Tâhâ Abdürraûf Sad'ın tahkikiyle yayımlanmıştır. [61]

 

6- Levâmi'u'l-beyyinât. Şerhu esmâ'illâhi'l-hüsnâ adıyla da bilinir.

Tâhâ Abdürraûf Sa'd'ın tahkikiyle neşredilmiştir. [62]

 

7- 'İsmetü'l-enbiyâ.

 Muhammed Hicâzî es-Sekkâ tarafından yayımlamıştır. [63]

 

8- Nihâyetü'l-'ukül.

Kelâm iimine dair olan eserin bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesİ'ndedir. [64]

 

9- el-Mesâilü'l-hamsûn fî usûli'd-dîn (fî 'ilmi'I-kelâm).

Akaid konularını elli meselede inceleyen bu küçük kitap Ahmed Hicâzî es-Sekkâ tarafından neşredilmiştir. [65]

 

10- îtükâdatü fırâki'l-müslimîn ve'î-müşrikîn.

Belli başlı İslâmî fırkalarla Yahudilik, Hıristiyanlık, Mecusîlik, Senevîlik, Sâbiîlik gibi İslâm dışı din ve mezheplere dair bilgi veren eser ilk defa Ali Sâmî en-Neşşâr'ın tahkikiyle yayımlanmıştır [66].

Mezheplerin görüşlerini sadece nakletmesi ve Sûfîyye'yi müstakil bir itikadı fırka olarak zikretmesi bakımından önemli kabul edilmiştir.

 

11- Münâzarât.

Râzî'nin Mâverâünnehir'e gidişinde Nûreddin es-Sâbûnî ve diğer Mâtürîdiyye âlimleriyle itikadî ve fıkhî konularda yaptığı tartışmaları ihtiva eder.

Fethullah Huleyf'in tahkiki ve İngilizce tercümesiyle birlikte yayımlanmıştır. [67]

 

12- Halku'l-Kur'ân beyne'l-Mu'tezile ve Ehli's-sünne.

Eseri Ahmed Hicâzî es-Sekkâ neşretmiştir. [68]

 

13- en-Nübüvvât ve mâ ye-te'alleku bihâ.

el-Metâlibü'l-'âliye'-nin nübüvvete dair bölümünden ibaret olan eser Ahmed Hicâzî es-Sekkâ tarafından yayımlanmıştır. [69]

 

14- Münazara fi'r-red ale'n-nasârâ.

Hıristiyanlarca Hz. îsâ'nın ulûhiyyetine ilişkin olarak ileri sürülen iddiaların reddi, Hz. Peygamberin nübüvveti ve Hz. îsâ'ya üstünlüğü. İslâmiyet'in kılıçla yayıldığı iddiasının reddi gibi konuları ihtiva eden eser Abdülmecîd en-Neccâr'ın tahkikiyle neşredilmiştir. [70]

 

15- el-Halk ve'l-ba's.

Eserin bir nüshası Köprülü Kütüphanesİ'nde mevcuttur. [71]

 

16- el-Kazâ ve'l-kader.

el-Metâlibü'l-'âliye'nin kulların fiillerine İlişkin bölümünden ibaret olan eser Muhammed Mutasım-Billâh el-Bağdâdî tarafından tahkik edilerek yayımlanmıştır. [72]

 

17- Metâli'u'l-îmân.

Süleymaniye Kütüphanesİ'nde bir nüshası vardır. [73]

 

18- Şerhu r-rubâiyyât fî isbâti vâcibi'l-vücûd. [74]

 

19- Hudûsü'l-âlem. [75]

 

20- Zâd-i Meâd.

Bu Farsça risale Nazif Hoca tarafından Şarkiyat Mecmuası'nda yayımlanmıştır. [76]

21- Kitâbü'l-îmân. [77]

 

 

b- Felsefe ve Mantık

 

1- el-Mebduş-Meşrikıyye.

Vücûd. vücûb, imkân, vahdet, kesret kavramlarıyla tabîiyyât ve ilâhiyyât meselelerini ihtiva eden eser Muhammed Mu'tasım-Billâh el-Bağdâdî tarafından iki cilt olarak yayımlanmıştır. [78]

 

2- el-Mülahhas fil hikme ve'l-mantık [79].

İbnü'l-Lebüdî tarafından ihtisar edilmiş olup bu muhtasann Köprülü Kütüphanesİ'nde müellif hattıyla bir nüshası vardır [80].

Ali b. Ömer el-Kâtibî  eseri el-Münaşşaş fî şerhi'1-Mülahhas adıyla şerhetmiştir. [81]

 

3- Şerhu'l-îşârât ve't- tenbîhât.

İbn Sînâ'nın el-İşârât ve't-tenbîhât'ındaki ilâhiyyât kısmına yapılmış bir şerhtir. [82]

 

4- Lübâbü'i-îşârât.

İbn Sînâ'nın el-İşârât'ına yapılmış bir tehziptir. [83]

 

5- Aksâmü'l-lezzât. Hissî. hayalî ve aklî lezzetler üzerinde duran bu eserin Râgıb Paşa Kütüphanesİ'nde bir nüshası mevcuttur. [84]

 

6- Ta'cîzü'l-felâsife.

Tehcînü ta'cîzi'l-felâsife diye de bilinen eser Farsça'dır. [85]

 

7- Şerhu Uyûni'l-hikme.

Öğrencisi ve Şirvan meliki olan Muhammed b. Rıdvan adına İbn Sînâ'ya yapılmış bir şerhtir [86].

Eser Ahmed Hicazı es-Sekkâ tarafından yayımlanmıştır. [87]

 

8- el-Âyâtü'l - beyyinât fi'l - mantık.

Râzî bu adla biri büyük, diğeri küçük olmak üzere iki eser yazmıştır.

Küçüğüne ait yazma nüshalar bilinmektedir [88].

Sirâceddin el-Urmevî eseri Gayâtü'l-Âyât adıyla şerhetmiştir. [89]

 

9- en-Nefs ve'r-rûh ve şerhu kuvâhumâ.

Râzi nin ahlâk felsefesini ihtiva eden bu eseri Muhammed Saglr Hasan ei-Ma'sûmî tarafından önce neşredilmiş [90], ardından da İngilizce'ye çevrilmiştir.

Uzun bir girişle geniş notları da ihtiva eden bu tercüme, imâm Râzî's üm al-akhlak adıyla ilki 1969'da İslâmâbâd'da olmak üzere birkaç defa basılmıştır.

Eseri Muhammed el-Alâî ihtisar etmiştir. [91]

 

10- el-Mantıku'l-kebîr. [92]

 

c- Tefsir

1- Mefâtîhu'l-ğayb.

et-Tefsîrü'l-kebîr diye de bilinir. Râzinin tefisire dair en önemli eseri olup otuz iki cilt halinde yayımlanmıştır. [93]

 

2- Esrârü'l-Kurbân.

İhlâs, A'lâ, Tfn ve Asr sûrelerinin tefsirinden ibarettir. [94]

 

3- Mefâtîhul-ulûm.

Fatiha sûresinin tefsiri olup Bağdat Evkaf Kütüphanesi'nde bir nüshası vardır. [95]

 

4- Esrâru t-tenzil ve envarü't-te'vîl.

Telsîrü'l-Kur'ânis-sağir adıyla da tanınan bu Farsça eserde [96] akaid, ahlâk ve fıkıh konuları Kur'an'a dayanılarak izah edilir. Eser 1301'de (1884) yayımlanmıştır [97].

 

5- Âcâ'ibü'l-Kur'ân [98].

Kelime-i tevhidin sırlan, faydaları, değişik isimleri, müminin makamları, kelime-i tevhîdle ilgili hükümler, zühd ve takva, insanların musibetlerle imtihan edilmesi, tövbe, hüsnüzan gibi itikadı ve tasavvufi konulan ihtiva eder.

 

d- Fıkıh ve Usûl-i Fıkıh

 

1- el-Mahsûl.

Usûl-i fıkha dair olup Tâhâ Câbir el-Ulvânî tarafından tahkik edilerek altı cilt halinde yayımlanmıştır. [99]

 

2- el-Müntehab fî usûli'l-fıkh.

 el-Mahsulun muhtasarı olan eser Müntehabü'l-Mahsûl adıyla da bilinir. [100]

 

3- el-Burhânü'l-Bahâiyye.

el-Berâhînü'l - Bahâiyye, Risâle-İ Bahâ'îyye ve et-Tarikatü'l-Bahâiyye diye de bilinen bu Farsça eser, Şâfiîler'in Hanefiler'den ayrıldığı meseleleri zikredip Şafiîliği savunmak için Bâmiyan Emîri Bahâeddin Sâm b. Muhammed adına kaleme alınmıştır.

 Sirâceddin el-Hindî tarafından el-Gurretü'l-münîfe fî tahkîki'l-îmâm Ebî Hanîfe adlı eser içinde Arapça'ya tercüme edilmiş [101], aynca görüşleri de eleştirilmiştir.

 

4- el-Kâşif 'an usûli'd-delâ'il

el-Cedel ve Mebâhisü'l-cedel diye de bilinir.

Usül-i fıkha dair olan eseri Ahmed Hicâzî es-Sekka neşretmiştir [102].

Râzî'nin fıkha dair Şerhu'l-Vecîz, İbtâlü'l-kıyâs, el-Letâ'ifü'l-Gıyasiyye adlı bazı eserleri olduğu da nakledilmektedir. [103]

 

 

e- Tıp, Astronomi, Matematik

1- Câmiu'l-ulûm.

Çeşitli ilimlerin tarifini ihtiva eden Farsça ansiklopedik bir eserdir. [104]

 

2- Şerhu'l-Kanûn.

İbn Sînâ'nın el-Kanûn fi't-tıbbı'nın şerhi olup Şerhu Külliyâti'l-Kânun ve Hallü müşkilâti'l-Kânun adıyla da bilinir. [105]

 

3- et-Tıbbü'l-kebîr.

Bizzat Râzî bu eserine atıfta bulunmuştur. [106]

 

4- er-Ravzü'l-'alîz fî 'ilâci'l-marîz. [107]

5- et-Teşrîh mine'r-res ile'l-halk. [108]

6- el-Eşribe. [109]

7- el-Ahkâmü'î- Alâiyye fi'î-ahkâmi's-semâviyye,

İhtiyârâtü- Alâ iyye ve Rİsâletü l - Alâ 'iyye diye de bilinen eser Alâeddin Muhammed b. Hârizmşah adına Farsça olarak yazılmıştır. [110]

 

8- es-Sırrü'l-mektûm fî muhâtabeti'ş-şems ve'l-kamer ve'n-nücûm [111].

 Eserin Râziye aidiyeti tartışmalıdır.

9- er-Riyâzü'l-münîka.

Matematiğe dair olan bu eserine Râzî atıfta bulunmuştur. [112]

 

10- Risale fî ilmi'l-hey'e. [113]

 

11- Hadâ'iku'l-envâr fî hakâiki'l-esrar.

Câmiu'l-ulûm'a yapılan ilâvelerle ortaya çıkan bu Farsça eserin çeşitli yazma nüshaları vardır [114].

 

12- Risale fî 'ilmi'l-Firâse.

Kitâbü'l-Firâse adıyla da bilinen bu risale fizyonomiye dair olup Yûsuf Murâd tarafından Fransızca tercümesiyle birlikte yayımlanmıştır. [115]

 

f- Arap Dili ve Edebiyatı

 

1- Nihâyetü'l-îcâz fî dirâyeti'l-icâz.

Kur'ân-ı Kerîm'in i'câzını ispatlamak amacıyla yazılan eserde teşbih, mecaz, istiare, nazım, İ'câz gibi belagat kaideleri üzerinde durulur.

Bekrî Şeyh Emîn tarafından tahkik edilerek yayımlanmıştır. [116]

 

2- Şerhu Nehci'l'belâğa. [117]

 

3- el-Muharrer fi'n-nahv.

Bizzat Râzî bu eserine atıfta bulunmuştur. [118]

 

4- Şerhu Saktı'z-zend.

Ebü'l-Alâ el-Maarrî'nin eserine yapılmış bir şerhtir [119].

 

5- Muhassal fî şerhi'I-Mufassal.

Şerhu'l - Mufassal diye de bilinen eser Zemahşeri'nin kitabına yapılmış bir şerh olup Râzî'ye aidiyeti tartışmalıdır.

 

g- Biyografi

 

1- Menâkıbü'l-İmâmi'ş-Şafii.

 îrşâdü't-tâlibîn ile'l-menheci'l-kavim fî beyânı menâkıbi'l-İmûmi'ş-Şâfi  adıyla da bilinen eserde İmam Şafiî'nin hayatı, İslâmî ilimlere dair görüşleri, münazaraları, şiirleri, nükteleri, diğer müctehidlere tercih edilmesinin sebepleri, İmam Ebû Hanîfe'ye karşı üstünlüğü ve Şâfıî mezhebine yöneltilen eleştirilerin cevaplandırılması gibi konulara yer verilmiştir.

Ahmed Hicâzî es-Sek-kâ'nın tahkikiyle yayımlanmıştır. [120]

 

2- eş-Şeceretü'1-mübâreke fi'l-ensâbi't-Tâlibiyye.

Hz. Ali'nin soyuna dairdir. [121]

 

3- Feda'ilü'l-ashâb [122].

 

Bazı kaynaklarda Fahreddin er-Râzî'ye ait olmadığı halde ona nisbet edilen eserler de vardır. [123]

 

Râzî'yi çeşitli yönleriyle inceleyen monografiler yazılmıştır.

Fethullah Huleyf'in Fahrüddîn er-Râzî ve mevkıfuhû mi-ne'1-Kerrâmiyye [124],

Muhammed Hüseynî Ebû Sa'de'nin en-Nefs ve hulûlühâ 'inde Fahriddîn er-Râzî [125],

Hâdî Alevinin er-Râzî feylesûfen [126],

Mahir Mehdî Hilâl'in Fahrüddîn er-Râzî belâğıyyen [127],

Muhammed Salih ez-Zerkân'ın Fahrüddîn er-Râzî ve ârâühü'l-kelâmiyye ve'l- felsefiyye [128],

Muhsin Abdülhamîd'in er-Râzî müfessiren [129],

Muhammed İbrahim Abdurrahman'ın Minhâcü Fahriddîn er-Râzî fit-tefsir beyne menâhici mu'âsırih [130]

 ve Süleyman Uludağ'ın Fahrettin Râzî [131] adlı çalışmaları bunlardandır.

 

Ayrıca Tahran'da çıkan Maârif dergisinin bir sayısı Râzî'ye tahsis edilmiştir (111/1 (1986), 8+ 344 sayfa].

 

 

click here why men cheat on beautiful women why do married men cheat
read here read read

Dipnotlar
[1] 6 Şubat 1149
[2] 29 Mart 1210
[3] Sübkî. Vlll, 86
[4] Vefeym, IV, 219
[5] İhbârü'l-Culemâ, s. 190
[6] Safedî, IV, 249
[7] Lisânü'l-Mîzân, IV, 429
[8] İbn Haldun, III, 1020, 1065
[9] M Salih ez-Zerkân, s. 42-46
[10] Mefâtîhu'l-ğayb, XX, 9
[11] Muhsin Abdülhamîd, s. 83-159
[12] Safedî, IV, 254
[13] Tefsîrü'l-menar.V, 301; XI, 376
[14] Mefâtîhul-ğayb, II, 90-98; XVII, 195-218
[15] İbn Haldun, III, 1083, 1146
[16] Sübkî, VIII, 91
[17] M. Salih ez-Zerkân, s. 638-643
[18] Mukaddime, III, 1140-1141
[19] M. Salih ez-Zerkân, s. 41-53
[20] Safedî, IV, 248-249
[21] Mefâtîhul-ğayb, I, 6, 220; 'Acâ'lbü'l-Kur'ân, s 99
[22] Miftâha's-sacâde, II, 117, 122-127
[23] Fahrettin Râzî, s. 105-106
[24] M. Salih ez-Zerkân, s. 489
[25] Mefâtthu'l-ğayb, 111, 155
[26] el-Metâlibü'l-câliye, IX, 201 -205, 219
[27] el-Mebâhişü'l-Meşrikıyye, II, 19-20; el-Metâlibül-câliye, VI, 29; Mü-nizarât, s. 60
[28] M. Salih ez-Zerkân, s. 364-372
[29] Muhaşşal, s. 67
[30] a.g.e, s. 147; el-Metâlibu illiye, I, 91; Muhsin Abdülhamîd, s. 282-288; M. Salih ez-Zerkân, s. 187-189
[31] Mefâtîhu'l-ğayb, I, 132-134; XII, 173, 183
[32] M. Salih ez-Zerkân, s. 220-226
[33] Muhaşşal, s. 174; Esâsu t-takdis, s. 105-125; Münâzarât, s. 18-19
[34] Muhaşşal, s. 189; Mefâtîhul-ğayb, XIII, 131
[35] Fahrüddtn er-Râ-zf, s. 330-331
[36] el-Mülk 67/13-14
[37] Âl-i İmrân 3/8
[38] Mefâtthu'l-ğayb, II, 58-61; IX, 165; el-Metâlibürl-câiiye, III, 73; IV, 9-17, 149-186
[39] er-Râzî müfessiren, s. 296-297
[40] el-Mebâhişü'l-Meşrikıyye, II, 555-556
[41] en-Nübüuvât, s. 171-191
[42] M. Salih ez-Zerkân, s. 571-572
[43] Fahrettin Râzî, s. 86-87
[44] en-Mübüvust, s. 100-104, 171-191
[45] M. Salih ez-Zerkân, s. 470-471, 633-634
[46] DİA, X, 304-305
[47] el-A'râf 7/ 179
[48] Âl-i İmrân 3/169; el-Mü'min 40/46
[49] Kitâbu I-Erbain, 11, 52-57; el-Me-tâlibul-'âliye.VU, 129-137,209-210
[50] el-Metâlibü'l-'âliye, III, 317-358
[51] M. Salih ez-Zerkân, s. 601-602
[52] Muhaşşat, s. 241; Mecâtimü uşûli'd-dîn, s. 133-146
[53] Uludağ, s. 99
[54] Safedî, IV, 249
[55] Der'ü te'âruzi'l-'akl oe'n-nafciXI, 209-211
[56] Tahllşu t-takdis fî Te3sT- si't-takdîs, Nakzü't-Te'sîs
[57] Mesnevi, I 132; V, 337
[58] Beyrut 1407/ 1987
[59] Kahire 1986
[60] Kahire 1986
[61] Kahire, ts
[62] Beyrut 1984
[63] Kahire 1986
[64] Ayasof-ya, nr. 2376
[65] Kahire 1989
[66] Kahire 1938
[67] Beyrut 1966-1967
[68] Beyrut 1992
[69] Beyrut 1406/1986
[70] Beyrut 1986
[71] nr. 816
[72] Beyrut 1410/ 1990
[73] Reşid Efendi, nr. 333/2
[74] Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 3833
[75] Leipzig Ktp., nr. 856
[76] sy. Vll, İstanbul 1972, s. 28-48
[77] İÜ Ktp.,nr. 3614
[78] Beyrut 1990
[79] Süleymaniye Ktp., Fâtih, nr. 293
[80] nr. 889
[81] Köprülü Ktp., nr. 832
[82] İstanbul 1290
[83] Kahire 1326
[84] nr. 20/ 1
[85] HediyyetuI -'arifin, II, 107
[86] Köprülü Ktp., nr. 884
[87] Kahire, ts
[88] Escurial Library, nr. 650/4; Berlin Ktp., nr. 557
[89] İskenderiye Ktp., nr. 1975
[90] Tahran 1364
[91] Keşfü'z-zunun, II, 1467
[92] TSMK, III. Ahmed, nr. 3401
[93] Kahire 1278
[94] Köprülü Ktp., nr. 824; Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 1923, 2646
[95] nr. 2316-2317
[96] Hacı Selim Ağa Ktp., nr. 37
[97] M. Salih ez-Zerkân, s. 62
[98] Beyrut 1984
[99] Riyad 1981
[100] Süleymaniye Ktp., Fâtih, nr. 1464
[101] Kahire 1950
[102] Beyrut 1992
[103] Safedî, IV, 255
[104] Bombay 1323; Tahran 1346 hş.
[105] Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 4850
[106] Mefâtîhu'l-ğayb, XX, 75
[107] Brockelmann, GAL Suppl, I, 924
[108] Safedî, IV, 256
[109] Hediyyetü'l-câriftn, II, 108
[110] Süleymaniye Ktp., Fâtih, nr. 5308; Ayasofya, nr. 2689
[111] es-Sırrü'l-mektûm fî 'ilmi't-talâsım ue'n-nûcûm. Haydarâbâd, ts.
[112] Mefâtîhu'l-ğayb, XVII, 77
[113] Dârüİ-kütübi'z-Zâhiriyye, nr. 5428
[114] Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 1759; Esad Efendi, nr. 2559
[115] Dımaşk 1983
[116] Beyrut 1985
[117] Safedî, IV, 255
[118] el-Mahsûl, 1, 323
[119] Safedî, IV, 255
[120] Beyrut 1986
[121] TSMK, III. Ahmed, nr. 2677
[122] Hediyyetü'l-'ârifîn, II, 108
[123] M. Salih ez-Zerkân, s. 118-134; Uludağ, s. 46-66
[124] İskenderiye 1959
[125] Kahire 1989
[126] Aden 1984
[127] Bağdad 1977
[128] Bk. bibl
[129] Bağdad 1974
[130] Kahire 1989
[131] Ankara 1991
[132] nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa'd
[133] Mektebetü11-Külliyyâti' Ezheriyye
[134] nşr. Fethullah Huleyf
[135] nşr. Tâhâ Câbir Feyyaz el-Ulvânî
[136] nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa'd
[137] nşr. Ahmed Hicâzî es-Sekkâ
[138] nşr. Ahmed Hicâzî es-Sekkâ
[139] nşr. Abdülmecîd en-Neccâr
[140] nşr. Ahmed Hicâzî es-Sekkâ
[141] nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa'd
[142] Selâsü Resâ'ii içinde
[143] trc. Veled İzbudak
[144] nşr. Reşâd Salim
[145] nşr. M. Zâhid Kevserî
click here women that cheat on their husbands married affairs

Hocaları    

Öğrencileri    

H. Bilgi Kaynakları
TDV İslam Ansiklopedisi
all wives cheat online women who cheated
read here click here unfaithful wives

Yazara Ait Ses Dosyaları
# Media Adı

Yazara Ait Videolar
# Media Adı

Yazara Ait Görsel Eserler
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 31.10.2010



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...