Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 892 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Yazar Arama
Uzmanlık Alanları
............
Ahilik Kültürü Uzmanı
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Belağatı
Arapça
Araştırmacı-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atatürk İlkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
Bürokrat
Coğrafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
Çocuk Edebiyatçısı
Deneme Yazarı
Deniz, Harita
Devlet Adamı
Dil Araştırmacısı
din
Din Bilimleri
Din Eğitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan şiiri
Dramaturg
Ebru Sanatı
Edebiyat
Edebiyat Araştırmacısı
Edebiyat Tarihi
Eğitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eskiçağ Tarihi
Fars Dili Edebiyatı
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen İlimleri
Feraiz
Fıkıh
Filoloji
Fizik
Folklor Araştırmaları
Fotoğraf Sanatçısı
Fütüroloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozanı
Halk Şairi
Halkla İlişkiler
Hat Sanatı
Hekim ve fikir adamı
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
Hükümdar
İktisat
İlahiyat
İslam Bilimleri
İslam Felsefesi
İslâm Hukuku
İslam İktisadı
İslam Mezhepleri Tarihi
İslam Sanatı
İslam Tarihi
İslam Tarihi ve Sanatları
İslâmi Bilimler Araştırmacısı
İslami İlimler
İslam-Türk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam araştırmacısı
Kıraat ilimleri
Kimya
Kuran-ı Kerim
Kültür Araştırmacısı
Kürdistan Ehli Sünnet Alimi
Kütüphanecilik
Latin Dili ve Edebiyatı
Mantık
Matematik
Mevlevi Şeyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarihçisi
Mezhepler Tarihi
Mimarlık
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
Müftü
Müzik
Müzikoloji
Nakkaş
Nesih
Nestalik
Nümizmatik
Ortaçağ Tarihi
Oryantalist
Osmanlı İdari ve İktisadi Tarihi
Osmanlı Müellifi
Osmanlı Tarihi
Oyun ve Roman Yazarı
Öykü Yazarı
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanatçı
Saz Şairi
Senarist
Ses Sanatçısı
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adamı
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
Sözlük
Sümerolog
Süryani Dili ve Edebiyatı
Şarkı Sözü Yazarı
Şiir
Şiir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Araştırmacısı
Tasavvuf
Tefsir
Temel İslam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanatı
Tezkire Yazarı
Tıb
Tiyatro
Toplumbilim Araştırmacısı
Türk Dili ve Edebiyatı
Türk Din Musikisi
Türk İslam Edebiyatı
Türk İslam Sanatları Tarihi
Türk Lehçeleri Araştırmacısı
Türkçe
Türkoloji
Yakınçağ Tarihi
Yakınçağ Tarihi ve İktisat Tarihi Araştırmacısı
Yeni Çağ Tarihi
Yönetmen

Görevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Araştırmacı
Arkeolog
Arkeoloji
Arşiv uzmanı
Asker-Komutan
Ateşe (Din Hizmetleri)
Atom mühendisi
Avukat
Bakan
Bankacı
Başbakan
Başdanışman
Belediye Başkanı
Bestekâr
Bilim adamı
Bürokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Danışman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adamı
Devlet Başkanı
Din Hizmetleri Müşaviri
Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan Şairi
Diyanet İşleri Başkanı
Eczacı
Edebiyat Tarihçisi
Edebiyatçı
Editör
Ekonomist
el Ezher Şeyhi
Elçi/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Haremağası
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimbaşı
Hoca
Hukukçu
Hükümdar
İlahiyatçı
İlim Adamı
İmam
İmar Müdürü
Jeolog
Kadı
Kadıasker
Kaptan-ı Derya
Karikatürist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya Müh.
Kur'an mütercimi
Kültür Bak. Dış İlişkiler Gnl Müd.Yard.
Kütüphaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli Eğitim Müdürü
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarrıf
Mutasavvıf
Müctehid
Müderris
Müdür
Müezzin
Müfessir
Müftü
Müftü Yrd.
Mühendis
Mühürdar
Müşavir
Müzehhip
Müzikolog
Neyzen
Nümizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanlı Müellifi
Öğretim Görevlisi
Öğretim Üyesi
Öğretmen
Padişah
Paşa
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adamı)
Psikolog
Redaktör
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Reisülküttab
Rektör
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyasetçi
Sosyolog
Süryani Din Adamı
Şair
Şeyh
Şeyhülislam
Tabip/Doktor
Tarihçi
Tasavvuf Şeyhi
Tercüman
Teşrifatçı
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakanüvist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yargıç
Yazar


Mehmet Rifat Efendi (Börekçi)

 Yazar Detayı Yazar No : Y- 3303  
Künyesi/Titri Lakabı Tabakası E-mail
19.yy
Doğum Yeri Tarihi Ölüm Yeri Tarihi
Ankara 1860 Ankara 05.03.1941
Görev Aldığı Eğitim Kurumu Mezun Olduğu Eğitim Kurumu
   
Görevi Uzmanlık Alanı
Diyanet İşleri Başkanı, Kaymakam, Milletvekili, Müderris, Müftü, Siyaset Adamı, Müftü,
Bildiği Diller Mezhebi
Türkçe, Arabça, Osmanlıca, İtikadı: Ehli Sünnet,
       
Yazar No: 3303 Hit : 3412 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Şiirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları Tanıtım Makaleleri        

Yazarın Kitapları
# Kitap Adı

Yazarın E-Kitapları
# Kitap Adı

Yazarın Makaleleri
# Makaleler Adı

Yazarın Şiirleri

Yazarın Hikayeleri
Yazarın Fetvaları
# Fetva Başlık

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Hayat Hikayesi

Mehmet Rifat Efendi (Börekçi)

Ankara Müftüsü Mehmet Rifat

 

1860 (1276)'ta Ankara'da doğdu.

Müderris Börekçizâde Ali Kazım Efendi'nin oğludur.

İlk ve orta öğrenimini, Sibyan Mektebi ve Ankara Rüştiyesi'nde tamamladı.

Sonra yüksek öğrenimi için İstanbul'a gitti.

Orada Beyazıt Medresesi Müderrislerinden Atıf Efendi'nin tedrisine devam ederek ondan müderrislik icazeti aldı (1).

İlk memuriyetine Ankara- Fazliye Medresesi öğretim üyesi olarak başladı.

23 Ekim 1898'de Ankara İstinaf Mahkemesi üyeliğine atandı.

13 Mayıs 1904'te yapılan seçimle üyelikten ayrıldı ise de 20 Temmuz'da yeniden üyeliğe getirildi.

25 Kasım 1908 tarihinde de Ankara Müftüsü oldu.

Ayrıca 1911 yılında bir müddet Sivrihisar Kaymakamlığı görevini de vekâleten yürüttü.

Bu arada memuriyetinin yanı sıra, eğitim-öğretimle olan ilgisini devam ettirdi.

Bu cümleden olarak, 1918'de Musile-i Süleymaniye (Süleymaniye Medresesi'nde büyük müderrislere verilen bir unvan) payesi ile Bursa Müderrisliği kendisine tevcih edildi.

1920'de "İzmir Paye-i Mücerridi" ve yine aynı yılda Mahreç Payesi'ne (2) layık görüldü.

Göstermiş olduğu bu başarıların bir mükâfatı olarak, C. Evvel 1336/1920'de de her türlü devlet hizmetlerinde güzel işler görenlere iftihar ve imtiyazı mucip olmak üzere çıkarılan Dördüncü Rütbeden Osmanî Nişanı ile ödüllendirilmiştir (3).

Sivas Kongresi'nin toplandığı gün (5 Eylül 1919), aynı zamanda Kurban Bayramı arifesine tesadüf etmişti. Bu vesile ile Ankara halkının ileri gelenleri, Padişaha telgraf çekerek bayramını tebrik etmek istemişlerdi. Fakat Sadrazam Damat Ferit Paşa, anılan telgrafı "Padişahla vasıtasız görüşülemeyeceği" gerekçesiyle kabul etmemişti. Sadrazamın bu davranışı başta Müftü Mehmet Rifat Efendi olmak üzere Ankaralıları sinirlendirir. Bunun üzerine, Ankaralılar başka bir telgrafla "... Ne padişah, ne de onun hükümetini tanımadıklarını bildirirler" (4).

Bu tarihten sonra Ankara, Sivas'taki Heyet-i Temsiliye ile daha sıkı bir ilişkiye girmiştir.

Başka bir deyişle, Müftü Mehmet Rifat Efendi tamamen Kuva-yı Milliye'nin emrine girmiştir (5).

29 Ekim 1919 tarihinde Ankara Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Müftü Mehmet Rifat Efendi'nin yönetiminde kuruldu (6). Bu cemiyetin, Milli Mücadele'ye önemli katkısı olmuştur.

Özellikle, Heyet-i Temsiliye ve Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'ya geldiği tarihe (27 Aralık 1919) kadar olan sürede; Vilayet dâhilinde (livalar ve kazalarla beraber) teşkilatlanmaya önem verildiği, ülke içindeki diğer milli faaliyetlerle irtibatlı olarak gerektiğinde yardım veya yerine göre, milli birlik ve beraberliğin sağlanmasında her türlü destekte bulunulduğu görülmektedir (7). Heyet-i Temsiliye’nin Ankara'da çalışmalarına başlamasıyla da Cemiyet; Mustafa Kemal ve arkadaşlarına her türlü yardımda bulunmuştur. Öyle ki, bizzat Cemiyet Başkanı Müftü Mehmet Rifat Efendi, kendisi ile eşi Samiye Hanım için ayırdığı "Cenaze parasını" bir torba içinde Mustafa Kemal Paşa'yı ziyaret ederek ayağının yanına bırakmıştır. Yine Mustafa Kemal ve arkadaşlarının Ankara'ya geldiklerinin ilk haftasında Müftü Mehmet Rifat Efendi'nin önderliğinde Ankaralıların aralarında kırkaltıbinbeşyüz liralık yardım topladıkları bilinmektedir (8).O günlerde söz konusu yardımlar çok önemliydi.

Bu cümleden olarak, Uluğ İğdemir, Yılların İçinden adlı eserinde; "Atatürk Sivas'tan Ankara'ya yeni gelmişti. Devlet hazinesi bomboştu. Hükümet üç-dört bin lirayı bir araya getirmekte sıkıntı çekiyordu.

Bir gün Atatürk'e çok inanmış, o zaman Ankara Müftüsü olan rahmetli Diyanet İşleri Başkanı Rifat Börekçi, elinde bir mendile sarılmış 1200 lira kadar bozuk para ile Mustafa Kemal'i ziyarete geldi...

Ve bağlı mendili masanın üzerine bıraktı. Atatürk kendisini son derece duygulandıran bu davranışın anısını hiç bir zaman unutmamıştı. Her bayram Rifat Börekçi'ye bir hediye gönderir ve buna 1200 liralık bir çeki de eklerdi" (9) diyerek Müftü Mehmet Rifat Efendi'den ve yapmış olduğu yardımın öneminden söz etmektedir (10).

Müftü Mehmet Rifat Efendi, milli harekâtın Anadolu'da yeşerip çimlenmesi hatta gelişip meyve vermesi için hizmetlerde bulunmuştur (11). Şüphesiz onun her hizmeti, milli mücadele için anlamlıdır. Bununla beraber, onun en önemli hizmeti, daha önce değinilen fetvasıdır. Müftü Mehmet Rifat Efendi'nin Milli Mücadele lehindeki çalışmaları özellikle son faaliyeti- Ankara fetvasını hazırlaması- Damat Ferit ve Hükümetini çileden çıkardı. Bu nedenle ilk önce 24 Nisan 1920'de Padişah iradesiyle işten el çektirildiyse de Milli Hükümet tarafından Müftülük görevinde alıkonuldu. Daha sonra "Kuva-yı Milliye adı altında çıkarılan fitne ve fesadın hazırlayıcısı ve teşvikçilerinden olduğu" iddiasıyla I. Örf-i Divan-ı Harbi'nce ölüme mahkûm edildi (12). Bu kararı da Padişah Vahdettin 15 Haziran 1920'de "ele geçtiklerinde tekrar muhakeme edilmek üzere" tasdik etti (13).Bu, Yüzyıllardır bir din adamı için bir Osmanlı Padişahı ve İslam Dünyası Halifesi'nin ilk defa verdiği ölüm fermanı idi.Mehmet Rifat Efendi de hakkında böyle ağır karar alınan ilk ve son müftü oluyordu (14).

TBMM'nin I. Dönemi için yapılan seçimlerde Menteşe (Muğla) Milletvekili olarak 23 Nisan 1920'de Meclisin açılışında hazır bulundu. 5 Eylül 1920'de kabul edilen "Nisab-ı Müzakere Kanunu", memurluk ile milletvekilliğinin bir kişi üzerinde bulunmasını yasaklamıştır. Bu sebeple, Ankara Müftülüğü'nü tercih ettiği Şer'iye ve Evkaf Vekâleti’nin 13 Ekim 1920 tarihli yazısıyla (15) Meclis Başkanlığı'na bildirilmekle Milletvekilliğinden istifası 27 Ekim 1920 tarihli birleşiminde kabul edildi (16).23 Aralık 1922'de Şer'iye ve Evkaf Vekâleti İftâ Heyeti Üyeliği'ne atandı.

31 Mart 1924'te de yeni kurulan Diyanet Reisliği'nin ilk başkanı oldu (17).

Memuriyet için yaş sınırını (65 yaş) aşmasına rağmen yetenek ve uzmanlığından bir süre daha yararlanılmak üzere Bakanlar Kurulunun 22 Ekim 1930 tarih ve 10112 sayılı kararnamesiyle görevine devamı kabul edildi.

Bu şekilde ölümüne kadar Diyanet İşleri Başkanlığı görevini sürdürdü.

5 Mart 1941'de Ankara'da vefat etti.

Evli olup beş çocuk babasıydı.

Oğulları Raşit Börekçi, VII ve VIII.; Fuat Börekçi XI. ve XII. dönem Ankara Milletvekili olarak TBMM'de bulunmuşlardır" (18).

Dipnotlar
(1) A. Sarıkoyuncu, Milli Mücadele'de Din Adamları I, Ankara, 1995, s. 133; Fahri Çoker, Türk Parlamento Tarihi, s. 771.

(2) Mahreç: "İlmiyye rütbelerinden birinin adı idi. "Mahreç Mevleviyyeti" suretinde de kullanıldı. Mahreç mevleviyyeti "Kibar-ı Müderrisin"den büyük, "Bilâd-ı hamse mevleviyyeti'nden küçüktür..." (Mehmet Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul, 1993, C. II, s. 385).

(3) A. Sarıkoyuncu, a.g.e., gös. yer.

(4) Kâmil Erdeha, Milli Mücadele'de Valiler ve Vilayetler, İstanbul, 1975, s. 264. Ulema adına Müftü Rifat, Huffaz ve Meşayih adına Hatip Ahmet, Umum halk adına Elhac Rifat imzasıyla 17 Eylül 1919'da "Kastamonu Uleması ve Huffazı ve Meşayihi ve Ahali-i Kiramına" gönderilen telgrafta, Damat Ferit Hükümeti ile ilişkinin kesilmesinin gerekçesi şöyle dile getirilmektedir:

"...Ferit Paşa Kabinesi'nin, Halife-i Muazzam ve Padişah Efendimiz Hazretleriyle milleti arasına girmek cür'etkarânesini gösterdiği için 11 Eylül 1335/1919 tarihinden itibaren millet efkârı ile hareket etmeyen, Allah ve Resulünün emirlerine isyan eden, mevcut hükümet ile bağlantıyı kestik. Padişahımızla milletinin arasına girmeye cesaret etmeyecek meşru ve milli bir kabine işbaşına gelinceye kadar sözümüzde durarak, Sivas'ta teşekkül eden ve pek yüksek hayat-ı diniye ve milliye ile hayat-ı millet namına her türlü fedakârlığı göstermeden çekinmeyen Milli Kongre ile çalışmaya başladık. Siz ulema-i muhterem, memleketinde ne suretle din-i Muhammedî ve Türklükle alâkadar olduğunuzu bildiğimizden ve milletin işlerini takip etmek üzere bütün vilayat-ı şahane azmettiğinden, Hak yolunda hepimizin elbirliği ile çalışarak bin türlü perişanlıklarla, düşmanların hal-i mezelleti altına almaktan milletimizin korunmasına çok gayret gösterilmesi en hassas isteklerimizdir. Bu düşüncelerimize katılıp katılmadığınızın tarafımıza bildirilmesini rica ve niyaz ederiz." (ATASE Arş., Kl: 1386, D: 4A, Fh: 14/1-2).

(5) Bu konuda daha fazla bilgi için bkz., Ali Sarıkoyuncu, a.g.e., s. 134.

(6) Ali Fuat Cebesoy, "Büyük Önderi Karşılarken", Ulus, 29.12.1937; Naşit Hakkı Uluğ, Hemşehrimiz Atatürk, 2. Baskı, Yenilik Matbaası, İstanbul, 1973, s. 264. Cemiyetin İdare heyeti üyeliklerinde de, Fuat Bey (Binbaşı), Yahya Galip (Defterdar, Vali Vekili), Hanifzade Mehmet, Bulgurzade Mehmet, Seddarzâde Rasim, Kınıfzade Mehmet, Tuzluzade Hacı Rifat, Ademzade Ahmet Beyler ile Aslanhane Camii İmam-Hatibi Hacı Ahmet Efendi gibi isimler bulunmaktaydı (N.H. Uluğ, a.g.e., gös. yer.).

(7) Müftü Mehmet Rifat Efendi'nin başkanı bulunduğu Ankara Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin faaliyetleri hakkında fazla bilgi için bkz., N. H. Uluğ, a.g.e., s. 263-281.

(8) N.H. Uluğ, a.g.e., s. 85.

(9) Uluğ İğdemir, Yılların İçinden, TTK Basımevi, Ankara, 1976, s. 29.

(10) Ayrıca bu konuda bkz., Mazhar Müfit Kansu, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürk'le Beraber, Ankara, 1968, C.II, s. 506-507; Cemal Kutay, Kurtuluşun ve Cumhuriyetin Manevi Mimarları, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayını, Ankara (Tarihsiz), s. 190.

(11) Müftü Mehmet Rifat Efendi, hiç bir makamdan emir almaksızın Ankara halkına önderlik etmiş bir din adamıdır. Öyle ki, Ankara halkının milli harekâtın yanında yer almasında düşmana silahla karşı koymak amacıyla teşkil edilen gönüllü alayın oluşturulmasında, Ankara Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kuruluşunda ve diğer milli faaliyetlerde Mehmet Rifat ismi hep ilk sıralarda yer almıştır. (Bkz., A. Sarıkoyuncu, a.g.e., s. 133-171).

(12) F. Çoker, a.g.e., s. 772; A. Sarıkoyuncu, a.g.e., s. 168. Ankara Müftüsü Mehmet Rifat Efendi ile birlikte; Yusuf İzzet ve İsmail Fadıl Paşalar, İsmet (İnönü), Hüseyin Selahattin, Fahrettin, Abbas Hilmi, Bekir Sami (56. Fırka Kumandanı), Hamidullah Suphi, Cami' ve Hakkı Behiç, Dr. Rıza Nur, Yusuf Kemal, Fatin Bekir Sami (Beyrut ve Halep Sabık Valisi) Beyler ve Celaleddin Arif ile Mustafa Fehmi (Sabık Karacabey Müftüsü) Efendiler gibi Milli Mücadele'nin önde gelen kişileri de gıyaben ölüme mahkum edilmiştir. Daha önce aynı mahkeme tarafından Mustafa Kemal ve beş arkadaşı (Ali Fuat Paşa, Alfred Rüstem, Kara Vasıf, Dr. Adnan Beyler ile Halide Edip Hanım) da gıyaben ölüme mahkum edilmiştir. (Takvim-i Vekayı, No: 3864; BTTD, Sayı:I; Selahattin Tansel, Mondros'tan Mudanya'ya Kadar, MEB Basımevi, Ankara, 1991, C.III, s. 107).

(13) Bkz. EK: IX.

(14) C. Kutay, a.g.e., s. 189-190.

(15) Bkz., TBMM Zabıt Ceridesi, 2. Baskı, Ankara, 1942, C.3, s. 183.

(16) Aynı Zabıt Ceridesi, gös. yer.

(17) F. Çoker, a.g.e., s. 772; A. Sarıkoyuncu, a.g.e., s. 133-134.

(18) F. Çoker, a.g.e., gös. yer.

link reasons why women cheat why do wifes cheat

Dipnotlar

Hocaları    

Öğrencileri    

H. Bilgi Kaynakları

Yazara Ait Ses Dosyaları
# Media Adı

Yazara Ait Videolar
# Media Adı

Yazara Ait Görsel Eserler
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 21.10.2014



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...