Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Yazar Arama
Uzmanlık Alanları
............
Ahilik Kültürü Uzmanı
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Belağatı
Arapça
Araştırmacı-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atatürk İlkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
Bürokrat
Coğrafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
Çocuk Edebiyatçısı
Deneme Yazarı
Deniz, Harita
Devlet Adamı
Dil Araştırmacısı
din
Din Bilimleri
Din Eğitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan şiiri
Dramaturg
Ebru Sanatı
Edebiyat
Edebiyat Araştırmacısı
Edebiyat Tarihi
Eğitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eskiçağ Tarihi
Fars Dili Edebiyatı
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen İlimleri
Feraiz
Fıkıh
Filoloji
Fizik
Folklor Araştırmaları
Fotoğraf Sanatçısı
Fütüroloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozanı
Halk Şairi
Halkla İlişkiler
Hat Sanatı
Hekim ve fikir adamı
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
Hükümdar
İktisat
İlahiyat
İslam Bilimleri
İslam Felsefesi
İslâm Hukuku
İslam İktisadı
İslam Mezhepleri Tarihi
İslam Sanatı
İslam Tarihi
İslam Tarihi ve Sanatları
İslâmi Bilimler Araştırmacısı
İslami İlimler
İslam-Türk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam araştırmacısı
Kıraat ilimleri
Kimya
Kuran-ı Kerim
Kültür Araştırmacısı
Kürdistan Ehli Sünnet Alimi
Kütüphanecilik
Latin Dili ve Edebiyatı
Mantık
Matematik
Mevlevi Şeyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarihçisi
Mezhepler Tarihi
Mimarlık
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
Müftü
Müzik
Müzikoloji
Nakkaş
Nesih
Nestalik
Nümizmatik
Ortaçağ Tarihi
Oryantalist
Osmanlı İdari ve İktisadi Tarihi
Osmanlı Müellifi
Osmanlı Tarihi
Oyun ve Roman Yazarı
Öykü Yazarı
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanatçı
Saz Şairi
Senarist
Ses Sanatçısı
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adamı
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
Sözlük
Sümerolog
Süryani Dili ve Edebiyatı
Şarkı Sözü Yazarı
Şiir
Şiir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Araştırmacısı
Tasavvuf
Tefsir
Temel İslam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanatı
Tezkire Yazarı
Tıb
Tiyatro
Toplumbilim Araştırmacısı
Türk Dili ve Edebiyatı
Türk Din Musikisi
Türk İslam Edebiyatı
Türk İslam Sanatları Tarihi
Türk Lehçeleri Araştırmacısı
Türkçe
Türkoloji
Yakınçağ Tarihi
Yakınçağ Tarihi ve İktisat Tarihi Araştırmacısı
Yeni Çağ Tarihi
Yönetmen

Görevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Araştırmacı
Arkeolog
Arkeoloji
Arşiv uzmanı
Asker-Komutan
Ateşe (Din Hizmetleri)
Atom mühendisi
Avukat
Bakan
Bankacı
Başbakan
Başdanışman
Belediye Başkanı
Bestekâr
Bilim adamı
Bürokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Danışman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adamı
Devlet Başkanı
Din Hizmetleri Müşaviri
Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan Şairi
Diyanet İşleri Başkanı
Eczacı
Edebiyat Tarihçisi
Edebiyatçı
Editör
Ekonomist
el Ezher Şeyhi
Elçi/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Haremağası
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimbaşı
Hoca
Hukukçu
Hükümdar
İlahiyatçı
İlim Adamı
İmam
İmar Müdürü
Jeolog
Kadı
Kadıasker
Kaptan-ı Derya
Karikatürist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya Müh.
Kur'an mütercimi
Kültür Bak. Dış İlişkiler Gnl Müd.Yard.
Kütüphaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli Eğitim Müdürü
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarrıf
Mutasavvıf
Müctehid
Müderris
Müdür
Müezzin
Müfessir
Müftü
Müftü Yrd.
Mühendis
Mühürdar
Müşavir
Müzehhip
Müzikolog
Neyzen
Nümizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanlı Müellifi
Öğretim Görevlisi
Öğretim Üyesi
Öğretmen
Padişah
Paşa
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adamı)
Psikolog
Redaktör
Reisu'l-Hattatin
Reisü'l-Kurra
Reisülküttab
Rektör
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyasetçi
Sosyolog
Süryani Din Adamı
Şair
Şeyh
Şeyhülislam
Tabip/Doktor
Tarihçi
Tasavvuf Şeyhi
Tercüman
Teşrifatçı
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakanüvist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yargıç
Yazar


Ali Efendi Basiretçi

 Yazar Detayı Yazar No : Y- 2757  
Künyesi/Titri Lakabı Tabakası E-mail
Doğum Yeri Tarihi Ölüm Yeri Tarihi
1838 1912
Görev Aldığı Eğitim Kurumu Mezun Olduğu Eğitim Kurumu
   
Görevi Uzmanlık Alanı
Gazeteci, Kaymakam, Memur,
Bildiği Diller Mezhebi
       
Yazar No: 2757 Hit : 3417 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Şiirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları Tanıtım Makaleleri        

Yazarın Kitapları
# Kitap Adı
1 Yıldızın Hatası
2 İstanbulda Yarım Asır­lık Vekayii Mühimme

Yazarın E-Kitapları
# Kitap Adı

Yazarın Makaleleri
# Makaleler Adı

Yazarın Şiirleri

Yazarın Hikayeleri
Yazarın Fetvaları
# Fetva Başlık

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Hayat Hikayesi

Ali Efendi Basîretçi

 

Osmanlı gazetecisi.

 

İlk Türkçe gazetelerden biri olan Basi­ret yayımladığı için Basîretçi Ali Efendi adıyla tanındı.

Ailesi hakkında fazla bil­gi yoksa da babasının ilmiyeden olduğu ve 1872'de Vidin kadı nâibliğinde bu­lunduğu bilinmektedir.

Ali Efendi önce Enderun'da tahsil görerek sarayda hiz­met etti,

1860'ta çırağ edildikten sonra Maliye Nezâreti tahsilat memuru oldu (1863).

 

Basiret gazetesini çıkarmak için hükümete başvurdu (1866).

Ancak bu sırada Girit İsyanı çıktığından müracaa­tı beklemeye alındı ve isyan sona erene kadar yayın izni verilmedi.

Bunda, azın­lık gazetelerinin neşriyatını kontrol altı­na almakta güçlük çeken hükümetin ye­ni azınlık gazetelerine yayın imtiyazı ver­memek için Ali Efendi'ye verilecek iznin istisna ve emsal teşkil etmemesi düşün­cesinin rolü vardır.

Daha sonra yayın im­tiyazı aldığında devrin âdetine uyularak kendisine 300 altın da yardım edildi.

Gazeteyi küçük ebatta dört sayfa ola­rak, cuma ve pazar hariç haftada beş gün yayımlamaya başladı (20 Şevval 1286/23 Ocak 1870).

Gazetenin başlığı altında yer alan "... millet gazetesi" iba­resiyle, "millet" kelimesi bir gazete başlı­ğında ilk defa kullanılmış oldu.

 

Ali Efen­di, kendi bilgi ve yazarlık tecrübesi gün­lük bir gazeteyi yürütecek derecede ol­madığından, gazetesine topladığı Subhi-paşazâde Âyetullah Bey, Polonyalı mühtedi bir subay olan ferik Subhî Celâleddin Paşa, Hayreddin takma adıyla yazı­lar yazan Polonyalı mülteci Karski ile adliye mektupçusu Halet Bey ve Ahmed Midhat Efendi gibi yazar kadrosuyla Basiret'ı kısa zamanda devrin en çok il­gi gören yayın organı haline getirdi.

 

Bunda, yayımının ikinci yılında Bağdat mektupçuluğu görevinden istifa ederek Basiret yazı heyetine katılan ve çalıştığı dokuz ay boyunca gazeteyi bol havadis­le okuyucuyu tatmin eder hale getiren Ahmed Mithat Efendinin de rolü var­dır.

 

Normal zamanlarda 300 olan baskı adedi, önemli bazı hadiselerde 1000'e kadar yükselirdi.

Ali Efendi, 1870-1871 Fransa-Prusya Savaşı sırasında gazete­sinde Polonyalı Celâleddin Paşa'nın te­siriyle, savaştan Almanya'nın galip çıkacağını ileri süren yazılar yayımladı.

Sa­vaş Almanya'nın galibiyetiyle sona erin­ce Ali Efendi Başvekil Prens Bismarck tarafından Almanya'ya davet edildi.

Bu ziyaretten Bismarck'ın kendisine hediye ettiği yeni bir baskı makinesiyle döndü.

Bu makine ile gazetesini normal gaze­te ebadına getirip yeni bir şekil vere­rek yayımlamaya başladığı gibi Türkçe mizah dergilerinin dokuzuncusu olan Kahkaha adıyla bir mizah dergisi de çıkardı (Mart 1875).

 

Sekiz yıla yakın süren basın hayatın­da gazetesinin kapatılması ve hapsedil­mek gibi cezalan göze alarak zaman zaman hükümetin baskılarına cesaretle karşı koyan Ali Efendi, bir ara Mısır hidivi İsmail Paşa'nın bol ihsanları karşılı­ğında Mısır'ın Osmanlı Devleti'nden koparılması siyasetini de müdafaa etti.

Bu sebeple devrin İbret, Hadîka, Tasvir-i Efkâr, Terakki, İstikbal ve Sabah gibi diğer yayın organlarının sert hü­cumlarına uğradı.

Gazetesiyle Rusya'da yaşayan Müslüman-Türk halkının mü­cadelesini de destekleyen Ali Efendi, onların haklarını korumak maksadıyla kayda değer bazı yayınlar da yaptı.

Sul­tan Abdülaziz'in saltanatının son günle­rinde Sadrazam Mahmud Nedim Paşa'­nın matbuata koyduğu ilk resmî san­sürü, 11 Mayıs 1876 tarihli gazetesinin ilk üç sayfasını tamamen yazısız, dör­düncü sayfasını ise sadece ilânları ko­yarak yayımlamak suretiyle anlamlı bir şekilde protesto etti.

 

Çırağan Vak'ası'ndan bir gün önce, bu hadisenin görünürdeki elebaşısı olan Ali Suâvi'nin devletin o günkü politika­sıyla ilgili bir makalesini neşredeceğini haber verdiği kısa bir yazısını yayımladığı için gazetesi kapatıl­dı ve kendisi de tertibe dahil olduğu ka­naatini uyandırdığı gerekçesiyle gözaltı­na alındı (20 Mayıs 1878)

Altı ay süren muhakemeden sonra diğer suçlularla birlikte Kudüs'e sürüldü (Kasım 1878)

Devamlı müracaatları sonucunda ancak altı yıl kadar spnra bir daha gazete çıkarmamak şartıyla affedildi ve İstan­bul'a dönmesine izin verildi (1884).

An­cak Suriye'de bir nahiye müdürlüğüne tayin edilerek hemen İstanbul'dan uzak­laştırıldı.

Daha sonraki yıllarda Lâdik (1897), Hayfa (1898), Karaburun (1903), Söke (1904) ve Erdek'te (1907) kayma­kamlık yaptı.

1889'da saniye rütbesine terfi ettirilerek üçüncü dereceden Mecîdî, 1903'te de Osmânî nişanı ile taltif edildi.

II. Meşrutiyetin ilânı üzerine Er­dek kaymakamlığından istifa ederek İs­tanbul'a geldi (Ağustos 1908).

Basîret'i tekrar yayımlamaya başladı (29 Eylül 1908).

Ancak devrin değişen şartları ve sayıları artan yeni gazeteler karşısında tutunamadı, on dokuzuncu sayısından sonra gazeteyi kapatmak zorunda kal­dı.

Bu ikinci devrede, daha önce tabas­bus edercesine hürmetkârane yazılarla övdüğü padişah ve ileri gelen devlet adamları hakkında hakarete varan ağır hitap ve ithamlarla dolu neşriyatta bu­lunduğu dikkati çekmektedir.

Basın dün­yasında başarı sağlayamadığı bu devre­den sonra Kalamış'taki evine çekildi ve orada öldü.

 

 

Ali Efendi'nin, iki devrede 2446+19= 2465 sayı çıkardığı Basîret de daha son­ra yirmi altı sayı çıkardığı Kahkaha da (Mart 1875 - Eylül 1875) yayımlanan ma­kalelerinden başka, Sultan II. Abdülhamid'e ve o devrin tanınmış şahsiyetleri­ne hakaretlerle dolu iki küçük eseri da­ha vardır.

 

 Eserleri:

 

  • Yıldızın Hatası: Devlet-i Aliyye-Rusya Muha­rebesi
  • İstanbul'da Yarım Asır­lık Vekâyi-i Mühimme

 

 

Bu eser sadeleştiri­lerek İstanbul'da Elli Yıllık Önemli Olaylar (İstanbul 1976) adıyla yeniden yayımlanmıştır.

 


Dipnotlar

Hocaları    

Öğrencileri    

H. Bilgi Kaynakları
Ali Efendi |Basîretçi|, Basiret ve Kahkaha Koleksiyonları; a.mlf.. İstanbul'da Yarım Asır­lık Vekâyi-i Mühimme, İstanbul 1325; Hadtka Salnamesi, İstanbul 1289; Devlet Salnamesi(1302, 1324); Hadtka Gazetesi, İstanbul 1288/1872, sy. 13, 54; Sabah Gazetesi, İstanbul 1293/1876, sy. 34, 75; Vedad Günyol, "Mat­buat", İA, VII, 369; "Ali Efendi (Basîretçi)",TDEA, I, 111-112; Nejat Sefercioğlu, "Basiret",a.e., I, 338-339.

Yazara Ait Ses Dosyaları
# Media Adı

Yazara Ait Videolar
# Media Adı

Yazara Ait Görsel Eserler
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nalan Sert / 28.7.2008



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...