Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0

Büyük Türk Bestekarı Dede Efendi I

 Kitap Detayı Kitap No : K-  
Yazar Adı İlim Dalı Konusu Dili
T. E. Türk Dili ve Edebiyatı Türkçe
Özelliği Tercüme Eden
 
       
Makale No: 67 Hit : 7492 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazarına ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risaletül Kudsiyye Tercümesi)
5 Şiir Mecmuası
6 Sufism A Beginners Guide
7 Shariah Law An Introduction
8 Risalei Usuli Tarikat ve Biati Hazreti Mevlana
9 Risalei Mevlevi
10 Reformation of Islamic Thought
11 Nuts and Volts Magazine
12 Müntehabat Mecmuası
13 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
14 Minhacül Fukara
15 Mevlevi Tarikatı Silsilesi
16 Mevlevi Şeyhleri Silsilesi
17 Mevlevi Notaları
18 Mevlevî Âyinleri, Mevlana ve Sultan Divaninin Gazeli
19 Mevlevi Ayinleri Notası
20 Mevlevi Ayinleri Mecmuası (II)
21 Mevlevi Ayinleri Mecmuası
22 Mevlevi Ayinleri
23 Mevlevi Ayin Ve Nota Mecmuası
24 Mevlana Kütüphanesi Defteri
25 Menakibi Sultan Divani
26 Mecmûa
27 Mecmua
28 Kelile ve Dimne (Karataka ve Damanaka)
29 Islamic Political Identity in Turkey
30 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
31 Islam: Religion, History, and Civilization
32 Hodaynamag
33 HelpYourself Reading QURAN
34 Hamparsan Ayini Şerif Notaları I-II
35 Fuel Cell Technology Handbook
36 First Thousand Words in Arabic
37 eş Şiatul İsnaaşeriyye ve Tahriful Kuran / الشيعة الإثنى عشرية وتحريف القرآن
38 English for Academic Purposes
39 el Mucem el Vasit / المعجم الوسيط
40 el islam ve el ilm (İslam ve İlim Afgani ve Renanın Münazaraları) / الإسلام والعلم مناظرة رينان والأفغاني
41 el Hulel el Mevşiyye - el Hulel el Mevşiyye fi Zikri el Ahbari el Merrakuşiyye / الحلل الموشية في ذكر الاخبار المراكشية
42 East of the Jordan (Ürdün'ün Doğusu)
43 Conversational Arabic in 7 Days
44 Bebek Bakımı
45 Ayinnamag
46 Around The World In 80 Days ( 80 Günde Devri Alem)
47 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
48 Al Mutarjim Al Kafi
49 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
50 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı
1 Word by Word Picture Dictionary
2 Winning the Future : A 21st Century Contract with America
3 The Koran Handbook: An Annotated Translation
4 The Jerusalem Tract ( er Risaletül Kudsiyye Tercümesi)
5 Sufism A Beginners Guide
6 Shariah Law An Introduction
7 Reformation of Islamic Thought
8 Nuts and Volts Magazine
9 Muslim Networks from Hajj to Hip Hop
10 Islamic Political Identity in Turkey
11 Islamic Finance: Law, Economics, and Practice
12 Islam: Religion, History, and Civilization
13 HelpYourself Reading QURAN
14 Fuel Cell Technology Handbook
15 First Thousand Words in Arabic
16 English for Academic Purposes
17 East of the Jordan (Ürdün'ün Doğusu)
18 Conversational Arabic in 7 Days
19 Bebek Bakımı
20 Around The World In 80 Days ( 80 Günde Devri Alem)
21 Al-Mawrid: A Modern Arabic-English Dictionary / Al Mawrid
22 Al Mutarjim Al Kafi
23 A Vocabulary: Persian, Arabic and English
24 Pocket Drug Reference 2008

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı
1 Zaman Yolculuğu ile İlgili Problemler Üzerine Muhakeme Soruları Testi / TIME TRAVEL and Newly related problems
2 Yezidilik Ve Yezidiler
3 Velikovskye Göre Musa ve Firavunun Gerçek Hikayesi
4 Vaiz Ahmet Tomorun Firavunun İmanının Kabul Edilmemesiyle Alakalı Vaazı VİDEO İZLE
5 Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Hakimiyeti
6 Serçemeli Hattat Hacı Mustafa Necatiddin (K.S.)
7 Sabah Ezanı Okunurken Yemek İçmek Caiz Değildir / الشرب أثناء أذان الفجر
8 Prof.Dr. Ahmed Akgündüz Hocamızla Söyleşi
9 Osmanlıda Matbaa Niçin Gelişmedi?
10 Osmanlı Devleti ve Matbaa
11 Organ Naklinin Hükmü Konusunda Resmi kuruluş ve Dini Merkezlerin Yayınları
12 Müminler Allaha Tevekkül Etsin / وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
13 Mevlevi Musikisi
14 Mevlana Celaleddin Rumi
15 Matbaa Osmanlıya neden geç geldi?..
16 Matbaa Neden Osmanlı Devletine Avrupadan 272 Yıl Sonra Gelebilmiştir?
17 Malik Aksel İle Mülakat
18 Kürtaj (Çocuk Aldırma) ve Kürtajın Dînî Hükmü
19 Kızıldeniz Selamet ve Felaket Deryası
20 Kavli Leyyin
21 Kameri Ayın Tesbitinde Hilalin Görülmesi / دخول الشهرالقمري بين رؤية الهلال والحساب الفلكي
22 Kabul Edilmeyen İman Firavun İmanı
23 İlk Matbaa ve İbrahim Müteferrika
24 İlk Kuran Tefsiri Olarak Hz Ali nin Mushafı
25 İki Dua Klasiği Yeniden Yayınlandı
26 İbrahim Müteferrikanın Matbaasında Basılan Eserler
27 İbn Hacer el Heyteminin İslamda Helaller ve Haramlar adlı Eserinde Firavunun İmanı Meselesi
28 Hz. Musanın Kızıldenizi Geçişinin Sırrı
29 Hulefa i Raşidin Dönemi Bibliyografyası
30 Hilal Gözlemlerinde Birliğin Sağlanması / توحيد رؤية الهلال
31 Hesaplama Yöntemi ve Kesinliği İle İlgili Mulahazalar / الحساب الفلكي بين القطعية والاضطراب
32 Hazreti Musa Firavunun Sarayında
33 Göktürk Tarihinin Meseleleri Kültigin mi ? Költigin mi ?
34 Firavunun Müslümanlığı
35 Firavunun İmanı...
36 Farabiye Göre Peygamberlik / النبوة عند الفارابي
37 Fahruddin er Raziye Göre Firavunun İmanı Neden Kabul Olunmadı
38 Eşariyye Mezhebi Literatürü
39 Eski Eserler Deneme
40 Eleştiri Yorum 1988 nolu Makalenin Eleştirisidir
41 Early Ottoman Printing the Müteferrika Press
42 Dr. Emel Esin ve Eserleri
43 Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları Bibliyografyası (1924-2009)
44 Çocuk Düşürme ( Kürtaj )
45 Cevşen Sahih Değildir
46 Büyük Türk Bestekarı Dede Efendi II
47 Büyük Türk Bestekarı Dede Efendi I
48 Bir Oryantalistin Hayatı Ignaz Goldziher
49 Bir Medeni Kanun Olarak Mecelle
50 Bir Macar Türkoloğu Dr. Ignaz Kunoş ve Dilimiz ve Halk Edebiyatımız Üzerine Çalışmaları
51 Bir Dost Elinden M. Akifin Son Günleri
52 Benim Babam Kafatasçı Değildi
53 Bediüzzaman ve Abdurrahim Zapsu
54 Bediüzzaman Said Nursinin Cevşen İle İlgili Görüşleri
55 Azerbaycanın Güzellikler Şairi Aşık Elesger
56 Asiye Validemizin Şehid Edilmesi
57 Ahilik Dergahları Ve İcra Ettikleri Fonksiyonlar
58 Ahi Evrenin Tercemei Hali / ترجمة حال اخي اورن
59 Ahi - Osmanlı İlişkisi / علاقات جماعة أخي مع العثمانيين
60 3000 Yıllık Firavunun Cesedi VİDEO İZLE
61 Muhayyelatı Aziz Efendi

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Özeti
prescription discount coupon survivingediscovery.com discount coupons for cialis
bystolic free trial coupon bystolic add on copay card

Yayın Bilgileri
Yayınlandığı Kaynaklar Türk Edebiyatı Dergisi, cilt:1, sayı:1, s.20.
Yayınlandığı Tarih Ocak 1972
Yayınlandığı Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazdır/Print]

Büyük Türk Bestekârı Dede Efendi I

M.Cahit Atasoy

 

Hamamizade İsmail Dede Efendî, Türk Mûsikîsinin gelmiş geçmiş en büyük bestekârların­dan  biridir.17 77’de doğduğu ve  İkiyüzüncü  doğum  yıldönü­müne   pek   bir   şey   kalmadığı; 1846  da ölüm  tarihi olduğuna göre demek ki şimdi de yüzyirmibeşinci ölüm yıldönümü   içinde   bulunuyoruz.

Babası, Vezir Ahmet Paşa'ya mühürdarlık yaparken sonradan istifa edip is­tanbul'a yerleşmiş olan ve geçimini sağlamak üzere Şehzâdebaşı'nda bir hamam satın ala­rak kendisinin bundan dolayı "Hamâmî" diye  anıldığı Süleyman Ağa adında biridir.

Süleyman Ağa, bu arada, Rukiye adın­da bir kadınla evlenmiştir ve ondan, otur­dukları Şehzâdebaşı'ndaki bir evde, 1777 yılı kurban bayramının birinci günü doğ­duğu için adını İsmail koydukları yegâne çocuğu dünyâya gelmiştir.

Sabasına "Hamâmî" denilmesinden ötü­rü, bestekârımız da ilk zamanlar "Hamâmîzâde İsmail" diye çağrılıyordu.

Hamâmîzâde İsmail daha üç - dört ya­şında iken babası, sahibi olduğu Şehzâde-başı'ndaki Acemoğlu Hamamı'nı satmış ve Altı Mermer'de Kurusebil mahallesinde Ça­vuş Hamamı'nı ve bu evin yakınındaki bir evi satın alarak oraya taşınmışlardır. Küçük İsmail burada sekiz yaşına gelince Hekimoğlu Ali Paşa Camiî bitişiğindeki (Ça­maşırcı) ilk mektebine devama başlamış ve ilk öğrenimini bu mektepte tamamla­mıştır. Mektepte sesinin güzelliği ve söyle­mekteki kabiliyeti yüzünden bilhassa ço­cukların yeniden mektebe başladıkları gün­lerde ilâhiler söylendiği sırada onu ilâhici-başı yapmışlardır. Yine böyle merasim ya­pıldığı bir günde, çocuklarından birini mek­tebe başlatmak üzere orada bulunan devrin musikî üstadlarından biri olan Uncuzâde Anadolu kesedarı Mehmet Emin Efendi bizim ilâhicibaşı İsmail'in yaradılışındaki musikî kabiliyetini farkederek onu öğren­cileri arasına almış ve daha o yaşta ço­cuğa bir çok nefis eser meşketmeye baş­lamıştır. İlk musikî hocası olan Uncuzade'den böylece yedi yıl müddetle musikî öğrenmeye devam etmiş ve bu arada yine onun aracılığıyle Başdefterdarlık Muhasebe Kalemine kâtip olmuştur. Bu işlerinin yanısıra da onun Pazartesi ve Perşembe gün­leri olmak üzere haftada iki gün Yenikapı Mevlevîhânesine gittiğini görüyoruz.

 Hamâmîzâde İsmail ikinci musiki ho­cası olan, o tarihlerde dergâhın postnişini Ali Nutki Dede'den burada Türk Musikî­sinin inceliklerini öğrenmeye koyulmuştur. İlk zamanlar dergâha yalnız musikî dersleri için gidip gelen Hamâmîzâde daha sonra mukabelelere de iştirak etmeye başlamıştır. Bu devam edişler sırasında mevlevî tarikatine karşı pek içten bir bağlılık duyarak

nihayet çile çekip derviş olmaya karar ver­miştir. Derviş olmasını istemeyen anne ba­basını ikna edince de defterdarlıktaki işin­den ayrılıp çile çekmek üzere dergâha dahil olmuştur. Az sonra babası ölen Hamâmîzâde İsmail, çilesini çektiği sırada "Zülfündedir benim baht-ı siyahım" şaheser buselik şar­kısını bestelemiştir. Bu beste derhal bütün musikî muhitlerine yayılarak Hamâmîzâde İsmail'e ilk şöhretini sağlamıştır. Musikî çevreleri arasında saray fasıl heyeti de bu şarkıyı meşketmiş ve devrin padişahı III. Selim huzurunda icra etmiştir. Sultan Selim ilk defa duyduğu bu güzel eserin Yenikapı Mevlevîhanesinden Hamâmîzâdeye ait oldu­ğunu öğrenince, onu saraya davet ederek huzurunda bir kere de kendisinden dinlemiş ve bestekâra ihsanlarda bulunmuştur.

Bundan sonra bestekârımız dergâhtaki çilesini doldurup "Dede" unvanını   alınca, is­mine bu sıfatının da eklen­mesiyle artık  "Hamâmîzâde İsmail Dede" olmuştur.  Dede olup hücreden çıkınca geleni gideni çok artan üstadın kendisinden istifade etmek isteyen­lere musikiyi bütün mevcudiyetiyle öğrettiği görülür. Onun varmış olduğu bu devresinde yeni yeni güzel eserler bestelemekte olduğu da göz çarpar. Bu cümleden olarak "ey çeşm-i âhu"   güfteli Hicaz nakış yürük semâî'sinin yine derhal musikî muhitlerine yayıldığını ve Sultan Selim tarafından dinle­nip  beğenildiğini; akabinde  de  Hamâmîzâde İsmail Dede'nin tekrardan saraya çağrıldı­ğını  görüyoruz.Yeniden ihsanlara boğulan Hamâmîzâde, padişahın  iradesiyle,Yenikapı Mevlevîhanesinden ayrılmadan bu  defa haftada iki gün yapılan huzur fasıllarına devama başlamıştır.Bir müddet  geçince de  kendisine musahibi şehriyârilik ve arkasından baş müezzinlik vazifeleri verilmiştir. Bilindiği gibi, saraydaki musikî faaliyetlerine katı­lanlar sâdece fasıl ve mehter gibi topluluk­larda yer aldıkları zaman isimlerine bir "Ağa", eklenmesiyle   meselâ "Şakir Ağa ", "Benli Hasan Ağa", "Zeki Mehmet Ağa" diye anılma esasına tabi olmuşlardır. Bu arada   sarayda dîni musikîyi içine alan gö­revlerde bulundukları  zaman da " Efendi" unvanını almışlardır. Bestekârımızın da dinî görevler yüklendikten sonra o güne kadar taşıdığı ismin sonuna gelen yeni sıfatiyle artık "Hamâmîzâde İsmail Dede Efendî" olduğunu görüyoruz.

Hamâmîzâde ismail Dede Efendî 1802 yılının ilk aylarında evlenerek oturmakta olduğu Yenikapı Mevlevîhanesinden ayrılıp Ahırkapı civarında şimdiki Akbıyık karako­lunun bulunduğu bina diye söylenen bir eve yerleşmiştir. Bu sırada O yalnız muka­bele günleri dergâha giderek orada talebe­lerine dersler vermiş ve yine sarayda enderundaki hocalıkla fasıl heyetindeki işlerine devam etmiştir. 24 yaşında evlenmiş olan Hamâmîzâde İsmail Dede Efendî'nin ikisi erkek ve üçü kız beş çocuğu dünyaya gel­miştir. Erkek çocukları küçük yaşlarda ölen Hamâmîzadenin üç kızından biri Enderundan yetişmiş olan ve orada tanbur çalan Arif Mehmet Ağa (tanburî, şirin, keçi) ile ev­lenmiştir. Bu evlilikten ise şarkı bestekârı Miralay Rifat Bey ve üç kız kardeşi olmuş­tur. Bu üç kızdan birinin oğlu ise 1964 senesinde ölen bestekâr Mustafa Nezih Albayrak'tır.

Hamâmîzâdenin ikinci kızı Pertevniyal Valide Sultanın cariyelerinin musikî hocası olup bundan da mızıka-i hümayun başça­vuşlarından hanende Şevki Bey dünyaya gelmiştir.

Çoouklarını, hocası Ali Nutki Dede'yi, koruyucusu III. Selim'i ve annesini kaybet­tikten sonra, bir de II. Mahmut'un tahta çıktığı sıralar karışık olan memleket işleriyle uğraşması yüzünden Saraydan uzaklaşıp üzgün bir şekilde dergâhındaki köşesine çekilen Dede Efendi, bir müddet sonra yeni­den eski yerine getirilmiştir. Sıkıntılı günler esnasında Ali Nutki Dede'nin yerine geçen onun kardeşi Abdülbaki Dede'den ney öğ­renmeye başlayan İsmail Dede Efendî, II. Sultan Mahmut'un ölümüne kadar yine III. Selim zamanındaki gibi ilgiye kavuşmuştur. Sultan Mahmut ölünce daha bir yedi sene Sarayda yerini ve gösterilen yakınlığı mu­hafaza eden bestekâr, ne yazık ki, Sultan Mecidin batı musikisine yakınlığından dolayı, kendisine ve Türk musikîsine alâkasını sırf babasının hatırından dolayı esirgemediğine şahit olmuş ve bundan son derece üzülerek bu arada sarayın bu havasından uzaklaşmış olmak için de hacca gitmeye karar vermiş­tir. Talebelerinden Dellâlzâde İsmail, Mutafzâde Ahmet Efendî ve Çilingirzâde ile hacca giden Dede Efendî kurban bayramı­nın ilk günü doğduğu gibi yine aynı gün Mînâ "da ölmüş ve hazreti Hatice" nin ayak ucuna  gömülmüştür.

 

Hamâmîzâde İsmail Dede Efendî tavaf esnasında derviş Yûnus'un;

Yürük değirmenler gibi dönerler, El ele vermişler Hakka giderler, Gönül   kâbesini  tavaf ederler...

güfteli şehnaz ilâhisini bestelemiş oldu­ğundan, hemen orada kendisinden bu eseri geçen talebeleri, ondan yadigâr olarak İs­tanbul'a  sadece  bu   ilâhiyi  getirmişlerdir.


Bu Makaleye Ait Eleştiri Makaleleri
# Makaleler Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 14.7.2009



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...