Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0

İmam Ebu Hanifenin Kelamcılığı

 Kitap Detayı Kitap No : K-  
Yazar Adı İlim Dalı Konusu Dili
Önder Nar Akaid Türkçe
Özelliği Tercüme Eden
 
       
Makale No: 2146 Hit : 5675 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tanıtılan Yazarın Bilgileri
Yazar Adı Ebu Hanife , Numan b. Sabit el Kufi
 
   Makale Yazarına ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Şazeliyye Tarikatının Esasları / ترجمة النور الساطع والبرهان القاطع
2 Allah / الله

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı
1 Şazeliyye Tarikatının Esasları / ترجمة النور الساطع والبرهان القاطع

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı
1 Yezidilik Hak Dinlerden midir? Yezidilere Yardım Edilmesi Caiz midir?
2 Yeniçağ Dini ( Alexis Carrel’in Görüşleri Üzerine Değerlendirmeler II )
3 Vasıl b. Atanın Ra Hutbesi / خطبة الراء لواصل بن عطاء المعتزلي
4 Tefriciyye Salatı ve Şirk Olması İddiası
5 T.C Diyanet İşleri Başkanlığının Organ Naklinin Caiz Olduğuna Dair 3 Mart 1990-13 Sayılı Fetvası
6 Sosyalizm ve Din Üzerine
7 Sevginle Yanmadan Aldığım Bir Nefes Yoktur
8 Selef Selefiyye Kavramları ve Türkçe Akaid Kitaplarındaki İçeriği / مفهوم السلف و السلفية و استعمالاتها لدي الاساتذة الاتراك و المصادر التركية الاعتقادية
9 Rüya ve İstiharenin Dindeki yeri
10 Ölümden Sonra Hayat ( Yeni Bulgular )
11 Men Ente ( Sen Kimsin )
12 Kureyşilik Şartı Konusunda Mezheplerin İhtilaf Etme Sebepleri
13 Kurana Göre Sünnetin Korunmuşluğu ve Delilleri
14 Kuran Öğretimini Ücretle Yapmanın Cevazını Örfe Dayalı Hükümler Başlığı Altında İncelemesi Hakkında
15 Kadınların Sünneti Meselesi / حكم الختان عند أهل العلم
16 İnsan Bilinmezi ( Dr. Alexis Carrel’in Görüşleri Üzerine Değerlendirmeler I )
17 İmamlar Kureyşten Olacaktır Hadisiyle Alakalı Yüz Rivayet / مائة رواية حول قرشية الخليفة
18 İmam Suyutinin el İtkan fi Ulumil Kuran İsimli Eseri Hakkında / حول كتاب الاتقان في علوم القرأن للسيوطي
19 İmam Ebu Hanifenin Kelamcılığı
20 İmam Ebu Hanife’ye Göre Hz. Muhammed sas in Peygamberliğine İmanın Hükmü
21 İlhad Dini ( Tanrı Tanımazlık ) Ateizm
22 İbn Kudamenin Haberi Sıfatların Manalandırılmasıyla Alakalı Görüşleri
23 Haberi Sıfatlara İmanda Mananın Allahın İlmine Havale Edilmesi Metodu
24 Evrenin Mekanik Yorumu ( Sebeplilik-Sonuçluluk Kanununun Eleştirisi )
25 Ehli Kitabın Peygamberimize İman etmeden Cennete Girmesi İnancının Hükmü
26 Din ve Bilim
27 Dad Harfi İle Zı Arasındaki Fark Ve Türkiye De Yaygın Olan Zı Kullanımının Kökeni
28 Çağımız ve İslam
29 Bertrand Russellin Görüşleri Hakkında

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Özeti
Gerek eserlerindeki görüş ve istidlallerinden, gerekse münazaralarındaki uslubundan kelami meselelerde tavır beklenirken Kur’ân ve Sünnet ile birlikte sahabenin ve tabiun büyüklerini tavırlarından da istifade ettiği gözlemlenmektedir [1]. Bunlara göre; Ebû Hanîfe’nin kelam bilgisinin; birinci derecede, tartışıldığı şahıs ve rupların kendilerini ve görüşlerini anlatımlarına; ikinci derecede de; bu görüş ve yorumların Kur’an Sünnet ve zaman zaman da Sahabe ve Tabiûn ulemasının tavırlarına vurulmasına dayandığını söylememiz mümkündür.
click beautiful women cheat what makes husbands cheat
cheats women who cheat on husbands married woman looking to cheat
amoxicillin amoxicillin amoxicillin

Yayın Bilgileri
Yayınlandığı Kaynaklar
Yayınlandığı Tarih
Yayınlandığı Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazdır/Print]

İmam Ebu Hanife'nin Kelamcılığı

Kelami karakter arz eden bir dönemde (80-150/699-747) yaşayan Ebû Hanîfe ilmi hayatının ilk yıllarında kelamla uğraşmış, kelami meselelerde araştırmalarda bulunup tartışmalara katılmıştır.

Oluşumlarını henüz tamamlayan kelami guruplarla olan münazaraları onu, çağının bütün fikir akımlarıyla yüz yüze getirmiş, onları tanıma imkanı vermiştir. Ebû Hanîfe dönemin fikri hareketlerinin merkezi Basra’ya sırf bu ortamda bulunup tartışmalara katılmak için yirmi küsür defa gitmiştir.

O dönem kelamı; kitaplardan öğrenilmekten ziyade temsilcileriyle konuşulup tartışılarak öğrenildiğinden, Ebû Hanîfe’nin Kelamı hangi hocalardan öğrendiği gibi bir soru cevapsız kalmaktadır.

Gerek eserlerindeki görüş ve istidlallerinden, gerekse münazaralarındaki uslubundan kelami meselelerde tavır beklenirken Kur’ân ve Sünnet ile birlikte sahabenin ve tabiun büyüklerini tavırlarından da istifade ettiği gözlemlenmektedir [1]. Bunlara göre; Ebû Hanîfe’nin kelam bilgisinin; birinci derecede, tartışıldığı şahıs ve rupların kendilerini ve görüşlerini anlatımlarına; ikinci derecede de; bu görüş ve yorumların Kur’an Sünnet ve zaman zaman da Sahabe ve Tabiûn ulemasının tavırlarına vurulmasına dayandığını söylememiz mümkündür.

İmam’ın kelamcılığındaki belirgin yön de; Ehl-i Sünnet’in yeni çıkan kelami meselelerdeki tavrını ilk defa olarak itikadi meselelerle birlikte kitaplaştırmasıdır [2]sonraları el-Muhâsibî (öl. 243/857) ve İbn-u Kullâb (öl. 2554/868) bu çığırı devam ettirip geliştirmişlerdir.

İman-amel ilişkisi,[3] kaza-kader,[4] Kur’an’ın Allah kelamı oluşu[5] lafız ve mana ayrımı,[6] istitaatın fiille birlikte kula verilişi,[7] kulların fiillerindeki sorumluluk boyutlarının fiile azmetmelerinde olup, yaratma açısından olmaması;[8] büyük günah sahiplerinin imanlarının hükmü,[9] Ehli Kıble’nin tekfir edilmemeleri[10] vs. meseleler onun Ehl-i Sünneti temsilen görüş belirtip taraf olduğu meselelerden bazılarıdır.

Ebû Hanife’de en az Mu’tezile kadar akılcıdır. Mutezile’nin gündemini oluşturan bütün meselelerde onlarla tartışması, onların akli faaliyetleri sonucunda vardıkları neticeleri akıl ve nakil açısından kritik edip yanlışlıklarını ortaya koyabilmesi bunu gösterse gerektir.[11] O akılcılığını Allah’a imanın aklen vacip olması görüşünde de açıkça görüldüğü gibi; imana binaen, şer’î usullerle sınırlandırmış, dine ve esaslarına tavır koyma, gerektiğinde şer’î nasları yok sayma ve ya tahrif etme yerine, aklını, İslam inançlarının yeni çıkan meselelere tatbikinde kullanmıştır.

İmam Ebû Hanîfe’ye göre Kelam, ilimlerin en şereflisi olup, fıkhın en yücesi; Fıkh-ı Ekber’dir.[12] Fıkıh ise; kişinin doğruları ve yanlışları bilmesidir.[13] Doğru olan; hem doğrunun hem yanlışın bilinmesidir.[14] Buna binaen de itikadiyattaki fıkhın, ameliyattaki fıkıhtan daha öncelikli olarak öğrenilmesi gerekir.[15] İtikadi bilgilerin savunması yapılabilecek derecede delillendirilmesinin de öğrenilmesi gerekir.[16] Ama bu delillendirme Kur’an ve Sünnetin bildirdiği itikadi esaslar çerçevesinde olmalı, Cedel ve Felsefeyle uğraşıp onlara kapılanların yaptıkları gibi meşru sınırın aşılması şeklinde olmamalıdır.[17]

İtikadi tartışmalara girmek; hakkın ortaya konması, ümmetin birliğinin sağlanması ve bid’atların imha edilmesi için olabilir. Ama bu ve benzeri gayelerin dışında; hasmın ayağının kaydırılması, şöhret, cedel kabiliyetinin gösterilmesi, dinin tartışmasız olan doğrularının tartışılır hale getirilmesi vb. gayeler için yapılması asla caiz değildir.[18]

İmam Ebû Hanîfebu görüşleriyle “Mu’tezilî Kelam” anlayış ve uygulamasından farklı bir kelam anlayışı ortaya koymuştur.cedeli, Kur’an ve sünnet çizgisine çekmiş, salt akli çerçevede gelişen ve Mu’tezileyi cemaatten ayıran, bidatlara inanır hale getiren kelam anlayışına kapılmayıp karşı çıkmıştır.

Bu karşı çıkış sonraları farklı şekillerde yorumlanmıştır. Kimileri onun kelama karşı çıkıp öğrenilmesini yasakladığını söylerken, diğer bir grupta onun kelama cevaz verdiğini hatta öğrenilmesini dini zaruriyattan kabul ettiğini söylemişlerdir.[19] Bizce Ebû Hanîfe Kur’an ve Sünnet çizgisinde geliştirdiği Cedel-kelam anlayışı doğrultusunda görüş belirtmiş, tavır koymuytur. Söz konusu ihtilaf onun bu anlayışının göz önünde bulundurulmamasından kaynaklanmaktadır. Onun kelam hakkındaki görüşünün farklı algılanmasında sebebiyet veren bir diğer âmil de; onun yada talebelerinin kelamla ilgili sözlerinin rastgele ve söyleniş sebepleri dikkate alınmadan genel değerlendirmelerle ele alınıp neticeye varılmasıdır.

Netice itibarıyla Ebû Hanîfe itikatla ilgili esasların öğrenilmesini “Fıkı-ı Ekber” olarak görmekte. Ehl-i Bid’atın mezheplerinin tenkit edilip yanlışlarının ortaya konulmasını da, ulemanın en temel sorumluluklarından birisi olarak kabul etmektedir. Onun karşı çıktığı; bid’atların, batıl görüşlerin, İslam dışı inanç ve düşüncelerin İslamiymiş gibi ele alınıp işlenilmesi, gündem maddesi yapılmasıdır. İslamî inançların delilleriyle öğretilmesi ve bid’atların tenkidi her zaman; İslam dışı fikir ve inançların ele alınıp incelenmesi ve reddi, gerekli oldukça yapılmalıdır.

Ebû Hanîfe’nin kelamı terk edişi de üzerinde durulası gereken bir konudur. Bazıları onun kelamı bid’at olduğu için terk ettiğini söylüyorsa da bu tespitin gerçeği tam olarak yansıtmadığı ortadadır. Zira Ebû Hanîfe meşru kelamı tenkit etmemiştir. Tenkit ettiği; kelamcıların gayri İslamî tavır ve görüşleridir.[20] Kelamı terk edişi bir başka ilme intisap için de değildir. Bu ilimde mahirleştiği ve öğrenilmesi gereken her meselesini öğrendiği içindir... Fıkıh ilmine intisabı ise kelamı bırakıp çarşıya döndüğü günlerde gördüğü bir rüya üzerine tekrar ilim tahsiline karar verip ilimleri faydaları açısından bir değerlendirmeye tabi tutmasından sonra olmuştur.[21] Her ne kadar bu değerlendirme neticesinde Fıkıh ilmini seçmişse de bu tercihi mahir bir kelamcı olarak yaptığı unutulmamalıdır. Yaklaşık olarak 102/720’de 22 yaşlarında Hammâd’ın meclisine intisap ettiğine göre; oğlu Hammâd bu intikal sırasında ya daha doğmamıştır, ya da henüz çocuktur. Hammâd büyüyüp ilim tahsil edecek yaşa geldiği yıllarda ise Ebû Hanîfe artık fetva veren ünlü bir fakihtir. Oğluna ilk tavsiye ettiği ilim, Kelam olduğuna ve kelamda mahirleştiğini görünce ona kelamı bırakıp Fıkha yönelmesini emrettiğine göre;[22] Kelamı, ne kendisi bid’at olduğu için bırakmıştır, ne de bu sebeple oğlunu kelamdan men etmiştir. Bu intikalin bir ilmin öğrenilmesinden sonra bir diğer ilme geçmekten öteye bir manası yoktur.

Ali el-Kâri’nin İmam Ebû Hanîfe'ye Nisbet Ettiği Kelam Karşıtlığı ve Değeri

Ali el-Kâri’nin eleştirdiği kelam tespitlerimize göre beş temel hatayı barındıran kelamdır. Bunlar 1. Şeriatte mücerret akılla görüş belirtip, vetva veren kelam ve kalamcı (bkz. Şerhu’l Fıkhı Ekber, s. 12) 2. Kur’an ve Sünnetten yüz çevirip hikmet sahibi oldukları söylenen görüşleriyle meşgul olan kelam ve kelamcı (a.g.e., 12) 3. Kur’an ve Sünnetin doğrularının felsefenin doğrularıyla çelişmediğini öne sürerek felsefenin batıl görüşlerini dine sokmayı hedefleyen kelam ve kelamcı. (a.g.e., 13) 4. Dinde cedele sebebiyet veren kelam. (s.9) 5. Kelamla itikadi bilgleri tahsil etmeye çalışan ve İslamî inançları Kur’an ve Sünnetten almayı terk eden kelam ve kelamcı. (s. 10)

Ebû Hanîfe’nin bir kelamcı olduğunu ve ona göre kelamın en şerefli ilimlerden birisi olduğunu savunanların başında da Ebû Hanîfe ve kelami görüşleri üzerine yaptığı çalışması da ünlü el-Beyadî gelmektedir. İşârâtu’l Merâm s. 35’te Ali el-Kari’nin eleştirilerine benzer özellikleri havi kelamı “mezmum kelam” nitelemekte ve meşru olan kelamın ; a- Kur’an ve Sünnetin doğrularının ispat ve müdafaasını yapan kelam ile (a.g.s, 47) b-Bid’atçı ve inkarcılara red için olan kelam. (a.g.e., 47) olduğunu kaydetmektedir.

Aslında bu iki farklıymış gibi görülen yöneliş aynı şeyi söylemektedirler. Birisi meseleye caiz olmayan kelam boyutuyla bakmakta ve kelamı tenkit etmektedir, diğeri ise meşru olan kelamı ön plana çıkartmakta ve gerekliliğini bahis konusu etmektedir.

Alî el-Kâri’nin Ebû Hanîfe’den kelamın zemmiyle ilgili olarak naklettiği sözler hep Ehl-i Bidat kelamı ve kelamcılarıyla alakalı sözlerdir. Örnekleyecek  olursak; EbûYûsûf “Kelamcıların arkasında namaz kılınmaz, doğruyu söylese bile” demiştir (Şehu’l Fıkhi’l Ekber, s. 9)Ali el-Kâri bu sözün manasını şöyle açıklar. “Kelamcı doğru sözü söylerken bile, hakkın ortaya konulmasını kast etmez. Bu ise hem fısk hem de bid’attir. Bidatçinin arkasında ise namaz kılınmaz...” söz konusu edilen kelamcı Ehl-i Bid’at kelamcısıdır.

Bir diğer örnek de “Kur’an mahluk mudur, değil midir” diye tartışan iki insan hakkında Ebû Hanîfe’nin “Bunlar bid’atçidir, arkalarında namaz kılınmaz” sözleridir. Dikkat edilirse bu örnekte de Ebû Hanîfe kelamı değil bu iki şahsın işledikleri bid’atı tankit etmektedir. Bu iki şahıs dinde tartışmaktadırlar. Dinde tartışmak ise bid’attir. Bu iki şahıs dinde tartışmasalar da hakkı ortaya konması için mübahese etselerdi “mezmum kelama” düşmemiş olacaklardır. (krş. Şerhu’l Fıkhi’l Ekber s.9) Görüldüğü gibi Ebû Hanîfe bu insanları sırf kelamcı oldukları için bidatçilikle nitelememektedir. Onları dini tartıştıkaları için bid’atçilikle nitelemektedir. Yani bid’at kabul ettiği dini bir meselenin delillendirilmesi, savunulması, ortaya konulması değil; doğru mudur-yanlış mıdır şeklinde onun tartışılmasıdır. Ebû Hanîfe doğrunun izahı, ispatı ya da savunulması için gerek fıkıhta gerekse itikadiyatta tartışmalara katılmıştır. Ama dini bir meselenin doğruluk ve yanlışığı açısından tartışılmasına hiç katılmamıştır.



  • [1] Ebû Hanîfe kaderin hak oluşunu ispat ederken İbnu Ömer (r.a.)’ın tavrından istifade etmiştir. Bkz. el-Hârizmî, Câmiu’l Mesânîd, I. 173, 174. Bu rivayeti çok yakın lafızlarl el-Fıkhu’l Ebsât’ta (36, 36)’da nakletmektedir. Büyük günah işleyenlein durumuyla ilgili tavrını da sahabeden aldığı anlaşılmaktadır. Bkz. el-Hârizmî , a.g.e., I. 187.

  • [2] El-Fıkhu’l Ekber Risâlesi bunun en güzel örneğidir. Naslara dayanan itikadi esasların yanı sıra Ebû Hanîfe’nin döneminde ortaya çıkıp tartışılan itikatla alakalı meseleler ve Ehl-i Sünnet’in bu meseleler hakkındaki görüşleri el-Fıkhu’l Ekber’de beraberce zikredilmiştir.

  • [3] Örnek olarak imanın tarifi hakkında bkz. el-Fıkhu’l Ekber, s. 62, 58; el-Vasiyye, s. 50; el-Âlim ve’l Müteallim, s. 15; el-Mekkî, Menâkibu Ebû Hanîfe, I. 76, 77; el-Kerderî, Menâkibu Ebû Hanîfe, II. 158; es-Semerkandî, es-Sehâiful İlâhiyye, s. 450, 461; Mektebetu’l Felâh, Kuveyt, 1985; Şehzâde, Nazmu’l Ferâid,s. 49; Matbaatu’t Takaddum, Kâhire, 1323 h. ; es-Sabûnî, el-Bidâye, s. 87, 88, D.İ.B. yay. 1979; en-Nesefî, et-Temdîd, s. 100; Dâru’s Sekâfe, Kâhire, 1977.

  • [4] Mesela kadere imanın hak oluşu ve deillleri için bkz.. el-Fıkhu’l Ebsât, s. 38; el-Fıkhu’l Ekber, s. 58; el-Vasiyye, s. 152; el-Vasiyye, 74; el-Beyâdi, İşâratu’l Merâm, 237; el-Hârizmî, Câmiu’l Mesânid, I. 125, 175.

  • [5] İbnu Abdilberr, el-İntika, s. 165,166; el-Fıkhu’l Ekber, s. 50, 59; el-Vasiyye, s. 151.

  • [6] el-Fıkhu’l Ekber, s. 58, 59; el-Vasiyye, s. 151.

  • [7] el-Vasiyye, s.152

  • [8] el-Fıkhu’l Êbsat, s. 37; Ebu’l-Leys es-Semerkandî, Şerhu’l Fıkhi’l Ebsat, s. 10; en-Na’sânî neşri, Kâhire, tsz; el-Fıkhu’l Ekber, s. 60;  el-Vasiyye, s. 151, 152.

  • [9] el-Fıkhu’l Ekber, s. 61; el-Âlim ve’l Müteallim, s. 18, 21; el-Mekkî, a.g.e., I. 79, 435; el-Fıkhu’l Ebsât s. 43; Risaletu Ebû Hanîfe İle’l Bettî, s. 68, 69.

  • [10] Risaletu Ebû Hanîfe İle’l Bettî, s. 68, 69; el-Mekkî, a.g.e., I. 434; el-Fıkhu’l Ebsat, s. 36; el-Âlim ve’l Müteallim, s. 18, 19.

  • [11] Ebû Hanîfe dönemindeki Mu’tezile kelamını ve bu kelamın vardığı neticeleri şiddetle tenkid etmiştir. Vâsıl b. Âta  ve Amr b. Ubeyd’in ilk bid’atleri olan “El-Menziletu Beynel Menzileteyn” nazariyelerini akli ve nakli açıdan eleştirmiş ve bu sözün hem bid’at hem de Allah Rasulü (s.a.s.)’e muhalefet etmek olduğunu vurgulamıştır. (bkz. Risâletu Ebû Hanîfe İle’l Bettî, s. 68 vd.) Amr b. Ubeyd’in insanları bid’at olan kelama yöneltilmesi açısındn (bkz. el-Gızzî, a.g.e., I. 97) Amr b. Ubeyd, Vâsıl b. Atâ ve Ğaylânî, kader hakkında ortaya attıkları görüşleri sebebiyle tenkit etmiştir. (bkz. el-Kerderî, a.g.e., II. 358; el-Mekkî a.g.e., I. 363)

  • [12] el-Mekkî, a.g.e., I. 183; el-Kerderî a.g.e.,II 242.

  • [13] Et-Teftezânî, Şerhu’l Mekâsıd, I. 179, 180, Mektebetu’l Külliyâti’l Ezheriyye, Kâhire, 1983; el-Kevserî, Lemahâtu’n Nazâr fî Sirâti’l-İmâm-i Züfer, s. 17, 18.

  • [14] El-Âlim ve’l Müteallîm, s. 12 (3. ve 4. sorular ve cevapları)

  • [15] el-Fıkhu’l Ebsât, s. 36

  • [16] el-Âlim ve’l Müteallim, s. 11, 12 (2. soru ve cevabı)

  • [17] Ebû Hanîfe bir yandan doğrunun da yanlışın da öğrenilmesini gerekli görürken, öte yandan arkasında hiçbir faydanın olmadığı meselelere dalıp Kur’an-Sünnet ve selef çizgisini kaybedilmesini tenkit etmiştir. Amr b. Ubeyd’i tenkidi bu çerçevede ele alınmalıdır: “Allah Amr b. Ubeyd’e lanet etsin, insanları cedele yöneltti” (bkz. el-Gızzî, et-Tabakatu Seniyye, I. 97)

  • [18] Oğlu Hammâd’a kelami tartışmalara niçin girdiklerini açıklarkan, kendilerinin ümmetin arasındaki kargaşayı ortadan kaldırmak, aynı kıbleye yönele, aynı kitaba inanan, aynı imama tabi olan insanları bir araya getirmek, hakkın ne olduğunu ortaya koymak için münazaralara girdiklerini, eğer tartışmalara şer’i bir gaye gütmeksizin sırf üstünlük sağlamak, hatta başkalarının ayaklarının kaydırılması vs. için giriliyorsa bundan uzak durulması gerektiğini, durum bu minvalde ise kelamı bırakıp fıkıh tahsiline başlamanın daha doğru olacağını söylemiştir (bkz. el-Mekkî, a.g.e., I. 184; el-Kerderî, a.g.e., II 241 ve.)

  • [19] Ali el-Kâri’nin eleştirdiği kelam tespitlerimize göre beş temel hatayı barındıran kelamdır. Bunlar 1. Şeriatte mücerret akılla görüş belirtip, vetva veren kelam ve kalamcı (bkz. Şerhu’l Fıkhı Ekber, s. 12) 2. Kur’an ve Sünnetten yüz çevirip hikmet sahibi oldukları söylenen görüşleriyle meşgul olan kelam ve kelamcı (a.g.e., 12) 3. Kur’an ve Sünnetin doğrularının felsefenin doğrularıyla çelişmediğini öne sürerek felsefenin batıl görüşlerini dine sokmayı hedefleyen kelam ve kelamcı. (a.g.e., 13) 4. Dinde cedele sebebiyet veren kelam. (s.9) 5. Kelamla itikadi bilgleri tahsil etmeye çalışan ve İslamî inançları Kur’an ve Sünnetten almayı terk eden kelam ve kelamcı. (s. 10)

  • [20] Tenkit ettiği kelam ve kelamcılar Mu’tezile, Şia, Mürcie, Hariciye kelamı ve kelamcılarıdır. Onun bu tenkidi de yine kelamı bir tenkittir. Amr b. Ubeyd hakkında “Allah Amr b Ubyed’e lanet etsin, halka kelam (dinde cedel) kapısını açtı” sözündeki kelam dinde tartışma ve cedel manasındadır. Amr bidatlerini halkın gündemine sokmaya çalışmış ve onları bu bid’atlara inanmaya davet etmiştir. Ebû Hanîfe’nin tenkit ettiği budur. Meşru kelam değil...

  • [21] Ebû Hanîfe’nin kelam ile meşguliyeti bırakıp fıkıh ilmini tahsile başlaması ve bunun sebepleri hakkında bkz. el-Mekkî, a.g.e. I 56, 57, 58, 383; el-Kerderî, a.g.e. II. 136, 138  ayrıca hayatıyla ilgili bölüme bakınız.

  • [22] el-Kerderî, a.g.e., II. 138, 342, el-Mekkî, a.g.e. I. 184.


  • Bu Makaleye Ait Eleştiri Makaleleri
    # Makaleler Adı
    Kullanıcı Yorumları

    ! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
    Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

    Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
    Muhammed Ender / 12.1.2014



    Eski Eserler


    Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

    Hesap İşlemleri

    Üye değil misiniz? Üye olun!

    Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...