Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Kitap Arama

Konu Arama
Kitap Türleri
   Yazma Eserler    Baskı Eserler
   Tez Eserler    e-Kitap Eserler
   Çeviri Kitaplar

Nadir Kitap
Riyadul Muhtar Miratül Mikat vel edvar maa Mecmuatil-eşkal
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
 Detay
Lezzetul Ayş bi Cemi Turuk Hadisi el Eimme min Kureyş
İbn Hacer el Askalani
 Detay
Faslul Hıtab fi ispati Tahrifi Kitabi Rabbil Erbab
el Mirza Hüseyn en Nuri et Tabersi
 Detay
Gazalide Din Devlet İlişkisi
Nurullah Karakaş
 Detay
1 - 2 -

Nihayet el Ukul fi Dirayet el Usul

نهاية العقول في دراية الاصول

 Kitap Detayı Kitap No : K- 1268  
Yazar Adı İlim Dalı Kitap Dili Kitap Tipi
Fahreddin er Razi Kelam
Konusu Bu Kitabın Sitemizde Kayıtlı Türleri
  Yazma - Baskı -  
Kitabın Yayıncısı Şerh Eden İhtisar Eden(ler) Tercüme Eden Tahkik Eden
       
Kitap No: 1268 Hit : 4416 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Kitaplar Hakkındaki Makaleler  
   Kitaba ait Tercümeler Şerhler Muhtasarlar Haşiyeler Zeyller Eleştiri Makaleleri

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Nihayet el Ukul fi Dirayet el Usul / نهاية العقول في دراية الاصول
2 Mefatihul Gayb / مفاتيح الغيب
3 Levami el Beyyinat Fi Şerhi Esmaillahi Teala ve es Sıfat / لوامع البينات شرح اسماء الله تعالى و الصفات
4 Kitab el Erbain fi Usuluddin / كتاب الاربعين في اصول الدين
5 el Muhassal - Muhassalu Efkar el Mutekaddimin ve el Muteahhirin / محصل افكار المتقدمين والمتأخرين
6 el Metalib el Aliye (el-Metalibül-aliye minel-ilmil-ilahi) / المطالب العالية
7 el Mealim / المعالم
8 el Mahsul / المحصول

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Kitaba ait Tercümeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Şerhler
# Kitap Adı

Kitaba ait Muhtasarlar
# Kitap Adı

Kitaba ait Haşiyeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Zeyller
# Kitap Adı

Kitaba ait Eleştiri Makaleleri
# Makaleler Adı

Özeti

Nihâyetü’l-Ukül 
Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) kelâma dair eseri.
 
Tam adı Nihâyetü'l-ukül fî dirâyeti'l- usûl olan eseri Kâtib Çelebi Nihâyetü'l- ukül fi'l-kelâm fî dirâyeti'l-usûl diye kaydettikten sonra buradaki “usul”ün “usûlü'd-dîn” mânasına geldiğini belirtir (Keş- füZ-zunûn, II, 1988).
Müellifi tarafından iki cilt ve yirmi bölüm (asıl) halinde düzenlenen eserde klasik kelâm kitaplarının bütün konularına yer verilmiştir.
Eserin ilk bahsi mukaddimeler hakkında olup genel anlamda bilgi felsefesi çerçevesinde müktesep ve zaruri bilgi çeşitleri, tarif ve delille bu konularda bazı mezhep ve ekollerin görüşlerinin eleştirisini içeren yedi fasıldan oluşmaktadır.
İkinci bölümde nazar konusu ele alınıp Sûfestâiyye'nin reddi, nazarın ilim ifade ettiği ve Allah'ı tanıma yolu olan nazarın mutlaka icra edilmesi gereken fikrî bir ameliye olduğu gibi hususlar işlenmiştir. Üçüncü bölüm cisimlerin hâdis olması meselesine, dördüncü bölüm Allah'ın varlığının ispatına tahsis edilmiştir.
Nihâyetü'l-ukül'ün bundan sonraki bölümlerinde önce sübûtî, ardından selbî-tenzîhî sıfatlara yer verilmiş, kelâm kitaplarında Allah-kâinat münasebetine zemin hazırlamak üzere bahis konusu edilen altı sıfatla nübüvvet müessesesine kapı açan kelâm sıfatı üzerinde durulmuştur.
Beşinci bölümün geniş hacmi içinde Allah'ın kadir oluşu, kudret sıfatının ezeliyeti, bu arada kader konusuna da ışık tutmak üzere kulun kudreti meselesi tartışılmış, ardından âlim sıfatı ele alınarak idrak, şuur ve ilim kavramları hakkında açıklamalar yapıldıktan sonra Allah'ın âlim oluşu konusu işlenmiş, yedinci bölümde âlim ve kadir sıfatlarının köklerini teşkil edip kelâm literatüründe “mâna sıfatları” diye anılan ilim ve kudret sıfatlarının gerekliliği vurgulanmış, ayrıca sıfat-zât münasebetine temas edilmiş ve Mu‘tezile'nin bu konudaki eleştirilerine cevap verilmiştir.
Sekizinci bölümde Allah'ın zâtıyla kaim ve kadîm olup hayrı ve şerriyle birlikte her türlü nesne ve olaya şâmil olan irade sıfatı anlatılmış, ardından Allah'ın peygamberler vasıtasıyla insanlara mesajlar göndermesinin esasını oluşturan mütekellim sıfatının problemleri tartışılmış, onuncu bölümde Allah'ın sem‘ ve basar sıfatları, insanlardaki bu sıfatların mahiyetleri tahlil edilmiş, bâki sıfatıyla ilgili meseleler incelenmiş, ilâhî sıfatlar, gerek zatla kaim oluşları gerekse taalluk ettikleri alanlar bakımından vahdet-kesret çerçevesinde ele alınmış, Ehl-i sünnet'in Allah'a nisbet ettiği mâna sıfatları Mu‘tezile'ce benimsenen “ahvâl” teorisiyle mukayese edilmiş, haberî sıfatlara değinilmiş, Allah'ın mekândan münezzeh olduğu belirtilmiştir (vr. 1b-226b).

Eserin II. cildinin başında yer alan on birinci bölümünde rü'yetullah konu edinilmiş, ardından Cenâb-ı Hakk'ın selbî-tenzîhî sıfatları üzerinde durulmuş, on üçüncü bölümde “Allah'ın fiilî sıfatları” başlığı altında Eş‘ariyye'nin hüsün-kubuh anlayışı, şer problemi açısından da bakış yapılarak detaylıca anlatılmıştır.
On dördüncü bölümde esmâ-i hüsnâya temas edilmiş, Kur'an'- da yer alan burhân-ı temânu‘ çerçevesinde Allah'ın birliği meselesi tartışılmıştır.
On altıncı bölümde nübüvvet konuları ele alınarak Hz. Peygamber'in nübüvvetinin ispatı Kur'an'ın i‘câzı, hissî ve haberî mûcizeler çerçevesinde işlenmiş, sonuna da keramet bahsi eklenmiştir. On yedinci bölümde âhiret meselesi üzerinde durulmuş, burada önce felsefecilerle kelâmcılar arasındaki anlaşmazlık noktaları tartışılarak cüz' lâ yetecezzâ, halâ, insanın hakikati, Allah'ın bu âlem dışında âlemler yaratmaya kadir olduğu, mâdumun iadesinin imkân dahilinde bulunduğu gibi konulara geniş yer verilmiş, âhiret hayatının ruhanî veya cismanî olduğu konusu işlenmiş, daha sonra kabir azabı, cennetle cehennemin şu anda mevcudiyeti, mîzan, hesap ve sırat meseleleri zikredilmiştir.

On sekizinci bölümde günahların affı, şefaat, tekfir gibi hususlar işlenmiş, on dokuzuncu bölümde esmâ ve ahkâm konusu ele alınıp iman ve küfrün tanımı, ehl-i kıbleden hakka muhalefet edenlerin tekfir edilip edilemeyeceği, mürtekib-i kebîrenin hükmü gibi hususlara ve yirminci bölümde imâmete yer verilmiştir. Burada imamda bulunması gereken özellikler sıralanmış, Şîa ile Ehl-i sünnet'in imâmet anlayışları mukayese edilerek Şîa'nın görüşleri eleştirilmiştir (vr. 227b-472a).
Nihâyetü'l-ukül güçlü istidlâllere ve zengin birikime sahip bir müellifin eseridir.
Fahreddin er-Râzî konuları işlerken İslâm dışı akım, düşünce ve inançların yanı sıra başta Mu‘tezile olmak üzere İslâm mezheplerinin görüşlerine de geniş yer vermiş, sık sık filozofların anlayışlarını naklederek eleştiriler yöneltmiştir.
Müellif mukaddimede diğer müelliflere ait eserlerde kendi eserindeki inceliklerin bulunmadığını, konuları işlerken görüşlerini aktardığı mezhepler için onların eserlerinde bile bulunmayan istidlâller ortaya koyduğunu belirtir ve eserinin güzel bir tertibe sahip olduğunu söyler. Ancak Fahreddin er-Râzî'- nin diğer eserlerinde olduğu gibi burada da ayrıntıya fazlaca yer vermesi ve işlenecek konuları iç içe kısımlara ayırması konuların anlaşılmasını güçleştirdiği de bir gerçektir. Usûlü'd-din meselelerinde aklın yetkinlik alanlarını ve ulaşabileceği son noktaları ele almayı hedefleyen Nihâyetü'l-ukül metafizik alanında aklın yetki ve sınırlarını irdeleyen bir eser olarak dikkati çekmektedir. Her ne kadar bir kelâm kitabı ise de bu çalışma, dönemin ilmî ve felsefî birikimini ortaya koyan ve Fahreddin er-Râzî'nin entelektüel kişiliğini yansıtan bir eser olarak kelâm ve felsefenin yanı sıra tefsir, tasavvuf, din psikolojisi, mantık, Arap edebiyatı gibi disiplinlerde de yararlanılabilecek bir kaynak konumundadır.

Burhâneddin en-Nesefî tarafından Muhtasaru Nihâyeti'l-ukül adıyla özetlenen Nihâyetü'l-ukül'ün (Süleymaniye Ktp., Yenicami, nr. 758, vr. 220a-408b) çeşitli kütüphanelerde yazma nüshaları bulunmaktadır
(Beyazıt Devlet Ktp., Merzifonlu Koca Mustafa Paşa, nr. 363; Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 2376 [I. cilt], 2377 [II. cilt]; Cârullah Efendi, nr. 901; Ragıb Paşa Ktp., nr. 596; TSMK, Revan Köşkü, nr. 504,Ahmed, nr. 1784; Kahire Dârü'l-kütübi'l-Mısriyye, nr. 748; Haydarâbâd Âsafiye Ktp., nr. 15).
Râzî'nin el-Mebâhisü'l-meşrikıyye'sini neşreden Muhammed el- Mu‘tasım-Billâh el-Bağdâdî, Nihâyetü'l-ukül'ün Dârü'l-kütübi'l-Mısriyye nüshasının I. cildinin yayımlandığını (neşredenin notu, I, 44), ayrıca Abdülcebbâr Abdurrahman da eserin Ali Sâmî en-Neşşâr tarafından tahkik edildiğini (Münşe,âtü’l-ma'ârif, İskenderiyye 1973) kaydetmektedir (Zehâ,irü’t-türâşi’l-Arabîel-İslâmî, I, 529).
Nihâyetü'l-ukül, Kahire Üniversitesi'nde Salâh Muhammed Abdurrahman el-Cemâle tarafından yüksek lisans tezi olarak tahkik edilmiştir (1991).

 


Baskıları

Yazmaları

Tezler  

Kitaba ait Multi Medialar
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Sümeyye Abaci / 11.10.2014



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...