Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Kitap Arama

Konu Arama
Kitap Türleri
   Yazma Eserler    Baskı Eserler
   Tez Eserler    e-Kitap Eserler
   Çeviri Kitaplar

Nadir Kitap
Riyadul Muhtar Miratül Mikat vel edvar maa Mecmuatil-eşkal
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
 Detay
Lezzetul Ayş bi Cemi Turuk Hadisi el Eimme min Kureyş
İbn Hacer el Askalani
 Detay
Faslul Hıtab fi ispati Tahrifi Kitabi Rabbil Erbab
el Mirza Hüseyn en Nuri et Tabersi
 Detay
Gazalide Din Devlet İlişkisi
Nurullah Karakaş
 Detay
1 - 2 -

el Muhassal - Muhassalu Efkar el Mutekaddimin ve el Muteahhirin

محصل افكار المتقدمين والمتأخرين

 Kitap Detayı Kitap No : K- 1260  
Yazar Adı İlim Dalı Kitap Dili Kitap Tipi
Fahreddin er Razi Kelam
Konusu Bu Kitabın Sitemizde Kayıtlı Türleri
  Yazma - Baskı -  
Kitabın Yayıncısı Şerh Eden İhtisar Eden(ler) Tercüme Eden Tahkik Eden
       
Kitap No: 1260 Hit : 7784 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Kitaplar Hakkındaki Makaleler  
   Kitaba ait Tercümeler Şerhler Muhtasarlar Haşiyeler Zeyller Eleştiri Makaleleri

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Nihayet el Ukul fi Dirayet el Usul / نهاية العقول في دراية الاصول
2 Mefatihul Gayb / مفاتيح الغيب
3 Levami el Beyyinat Fi Şerhi Esmaillahi Teala ve es Sıfat / لوامع البينات شرح اسماء الله تعالى و الصفات
4 Kitab el Erbain fi Usuluddin / كتاب الاربعين في اصول الدين
5 el Muhassal - Muhassalu Efkar el Mutekaddimin ve el Muteahhirin / محصل افكار المتقدمين والمتأخرين
6 el Metalib el Aliye (el-Metalibül-aliye minel-ilmil-ilahi) / المطالب العالية
7 el Mealim / المعالم
8 el Mahsul / المحصول

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Kitaba ait Tercümeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Şerhler
# Kitap Adı

Kitaba ait Muhtasarlar
# Kitap Adı

Kitaba ait Haşiyeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Zeyller
# Kitap Adı

Kitaba ait Eleştiri Makaleleri
# Makaleler Adı

Özeti

el-Muhassal 
Fahreddin er-Râzî'nin (ö. 606/1210) kelâma dair eseri.

Müellif kitabının mukaddimesinde, âlim ve hakîmlerden oluşan bir grubun kendisinden kelâm ilminin temel ilkelerini içeren muhtasar bir eser yazmasını talep ettiklerini belirtmektedir. Bazı yazma nüshalarında (meselâ bk. Köprülü Ktp., nr. 851; Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 2152; Konya Yûsuf Ağa Ktp., nr. 5082/1) kitabına el-Muhassal adını verdiği kaydedilmektedir.
Eser üzerine şerh yazanlardan Nasîrüddîn-i Tûsî de Râzî’nin çalımasını el-Muhassal olarak zikretmektedir (Telħîsü’l-Muhassal, s. 15-16). Bir kısım nüshaların mukaddimesinde ise kitabın adı el-Envârü’l-Kıvâmiyye fî esrâri’l-kelâmiyye şeklinde yazılmıştır. Bu nüshalarda eserin Kıvâmüddin İzzülmelik diye nitelendirilen bir kişiye ithaf edildiğinin belirtilmesinden hareketle ikinci ismin daha doğru olduğunu söylemek mümkündür (sözü edilen nüshalar hakkında bk. Atay, XXVI [1983], s. 11).
Kitabın adı Kâtib Çelebi tarafından Muhassalü efkâri’l-müteķaddimîn ve’l-müteaħħirîn mine’l-hükemâi ve’l-mütekellimîn şeklinde kaydedilmiş (Keşfü’z-zunûn, II, 1614), matbu nüshalarda ise baştaki dört kelimeden sonra mine’l-ulemâ ve’l-hükemâ ve’l-mütekellimîn biçiminde yazılmıştır.

Eser dört bölümden (rükün) oluşmaktadır. “Kelâm ilminin rükünleri” başlığını taşıyan ve epistemolojiye ayrılan birinci bölüm üç mukaddimeden meydana gelmektedir.
Birinci mukaddimede tasavvur ve tasdik kategorisindeki idrak ele alınmış, duyu yoluyla edinilen bilgilerle apaçık bilgilere (hissiyyât, bedîhiyyât) yönelik kabul, red ve eleştiri konumundaki görüşlere yer verilmiştir.
İkinci mukaddime istidlâl, üçüncü mukaddime delil bahsini içermektedir. Varlık konusuna tahsis edilen ikinci bölümde bilinenler mevcûd ve ma‘dûm gruplarına ayrıldıktan sonra ma‘dûm hakkında Sünnî kelâmcılarla felâsife ve Mu‘tezile’nin görüşleri işlenmiş, ardından mevcûd vâcip ve mümkin kısımlarına bölünerek her birinin özelliklerine temas edilmiştir. Daha sonra filozofların mümkin anlayışı belirtilmiş, kelâmcıların yaratılmış telakkisi ele alınarak cevher, araz ve cisim üzerinde durulmuş, bu arada ilim, akıl, kudret, irade gibi özelliği bulunan arazlara değinilmiş, ardından cisimlerin, dolayısıyla âlemin hudûsuna geçilmiş, bu konuda felâsife ve Mu‘tezile gibi farklı görüş sahipleriyle olan tartışmalara yer verilmiştir.
Eserin üçüncü bölümü ilâhiyyâta tahsis edilmiş olup zât, Allah’ın sıfatları, fiilleri ve isimleri olmak üzere dört kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda Allah’ın varlığı hudûs ve imkân delilleriyle ispat edilmeye çalışılmış, ikincisinde ilâhî sıfatlar selbî ve sübûtî grupları halinde zikredilmiş, üçüncü kısımda fiilî sıfatlar anlatılmış, hüsün ve kubuh ile vücûb alellah meseleleri işlenmiştir.
Dördüncü kısım birkaç satırdan ibaret olup burada bir şeyin ismiyle mahiyeti arasındaki münasebete değinilerek zât-ı ilâhiyyeye teorik olarak nihayetsiz isimlerin nisbet edilebileceği belirtilmiştir. Sem’iyyât konularına ayrılan dördüncü bölüm dört kısım halinde düzenlenmiştir. Birinci kısımda nübüvvet bahsi mûcize ve ismet sıfatı çerçevesinde ele alınmış, ikincisinde haşr-i cismânî ve ayrıca büyük günah işleyenlerin uhrevî sorumluluğu tartışılmış, üçüncü kısımda “esmâ ve ahkâm” başlığı altında imanın tarifi ve unsurları gibi bazı meselelere değinilmiştir.
Dördüncü kısımda daha çok Şîa gruplarının telakkilerine yer verilerek imâmet meselesine bakış yapılmıştır. Kitap, Keysâniyye ile Zeydiyye’nin tâli fırkaları ve İmâmiyye’nin imâmetle ilgili bazı görüşlerinin değerlendirilmesiyle sona ermektedir.

el-Muhassal’ı müellifin el-Metâlibü’l-âliye adlı eserinin muhtasar şekli kabul etmek mümkündür. Râzî bu çalışmasında daha çok filozoflarla, ayrıca Mu‘tezile ve Kerrâmiyye gibi mezheplerle olan ihtilâflı konulara yer vermiştir.
Diğer teliflerinde olduğu gibi bu kitabında da ayrıntılı bir iç sistem kullanmış, meselelerin genel konumunu zihinde zaptedip işlenişin seyrini takip etmeyi güçleştirmiştir.
Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’yi ve mensuplarını bildiği, tefsirinde onun Tevîlâtü’l-Ķurân’ına atıflar yaptığı halde muhaliflere karşı Sünnî kelâmın müşterek anlayışının zikredilmesi sırasında sadece Eş‘arîler’i kastederek “bizim ashabımız, bizden başka bütün fırkalar” ifadelerine yer vermiş (s. 178, 189), bu davranışı yüzünden Nasîrüddîn-i Tûsî’nin eleştirilerine mâruz kalmıştır (Telħîsü’l-Muhassal, s. 178).
el-Muhassal felsefî konuları kelâma dercetme ve iç plan açısından Seyfeddin el-Âmidî, Beyzâvî, Adudüddin el-Îcî ve Teftâzânî gibi âlimleri etkilemiştir.

Eserin çeşitli kütüphanelerde birçok nüshası bulunmaktadır.
Bunlar arasında Süleymaniye (Ayasofya, nr. 2351; Cârullah Efendi, nr. 1261; Fâtih, nr. 2901), Topkapı Sarayı Müzesi (III. Ahmed, nr. 3199), Konya Yûsuf Ağa (nr. 5082/1) kütüphaneleriyle Dârü’l-kütübi’l-Mısriyye’deki (Teymur, nr. 268) nüshalarını zikretmek mümkündür.
Eser tesbit edilebildiği kadarıyla iki defa Nasîrüddîn-i Tûsî’nin şerhiyle birlikte basılmıştır (Kahire 1323; Tâhâ Abdürraûf Sa‘d’ın tashihiyle [bk. bibl.]). Arthur Stanley Tritton, ilk baskı ile British Museum’da bulunan (MS, Or., nr. 3753) nüsha arasındaki farkları içeren bir liste yayımlamıştır (bk. bibl.). Kitabın her iki baskısı da başarılı değildir.
Hüseyin Atay eseri önce Kelâma Giriş [el-Muhassal] adıyla Türkçe’ye çevirmiş (Ankara 1978, s. 202), daha sonra neşrini gerçekleştirmiştir (Kahire 1991).

Müellifinin meşhur olması yanında felsefî konuların kelâma dercedilmesi, ayrıca şerh ve hâşiye türü eserlere ilgi gösterilmesinin başlangıç dönemine rastlaması gibi sebeplerle el-Muhassal âlimlerin ilgisini çekmiş ve üzerinde çalışmalar yapılmıştır.
Kitabın ilk şârihi Râzî’nin talebelerinden İbrâhim b. Ali es-Sülemî olup şerhi el-Muhassal’ın üçüncü bölümünün başlarına kadar olan kısmını içermektedir (Râgıb Paşa Ktp., nr. 792). İbn Ebü’l-Hadîd’in ta‘likatı sondan biraz eksiktir (İÜ Ktp., AY, nr. 3297).
İsâmüddin el-İsferâyînî eser için bir şerh, Tâceddin İbnü’t-Türkmânî bir ta‘lik kaleme almıştır.
Nasîrüddîn-i Tûsî’nin Telħîsü’l-Muhassal’ı Naķdü’l-Muhassal diye de anılmaktadır. Bu adlandırmadan da anlaşılacağı üzere eser (Keşfü’z-zunûn, II, 1974) daha çok eleştiri niteliğinde bir çalışmadır (TSMK, III. Ahmed, nr. 669; Kahire 1323, el-Muhassal ile birlikte; Kahire, ts. Telħîsü’l-Muhassal üzerine İbn Kemmûne ve daha başkaları tarafından çalışmalar yapılmıştır (a.g.e., II, 1614).
Ali b. Ömer el-Kâtibî’nin de el-Mufassal fî şerhi’l-Muhassal adlı bir eseri mevcuttur (Râgıb Paşa Ktp., nr. 791; Hacı Selim Ağa Ktp., nr. 659). İbn Haldûn’un Lübâbü’l-Muhassal fî usûli’d-dîn’i, adından da anlaşılacağı üzere, el-Muhassal’ın özeti niteliğindedir (bk. DİA, XIX, 541).

BİBLİYOGRAFYA:

Fahreddin er-Râzî, el-Muhassal (nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa‘d), Kahire, ts. (Mektebetü’l-külliyyâti’l-Ezheriyye); a.mlf., Kelâma Giriş [el-Muhassal] (trc. Hüseyin Atay), Ankara 1978, s. 5-12; Nasîrüddîn-i Tûsî, Telħîsü’l-Muhassal (Fahreddin er-Râzî, el-Muhassal içinde, nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa‘d), s. 15-16, 178; İbn Haldûn, Lübâbü’l-Muhassal fî usûli’d-dîn (nşr. Refîk el-Acem), Beyrut 1995, neşredenin girişi, s. 18-22; Keşfü’z-zunûn, II, 1614, 1974; A. Schmölders, Essai sur les écoles philosophies, Paris 1842 → (ed. Fuat Sezgin), Frankfurt 1999, s. 88; Brockelmann, GAL, I, 405; Suppl., I, 924; A. S. Tritton, “Al-Muhassal by Muhammad b. ‘Umar ar-Rāzī”, Oriens, XVIII-XIX (1967), s. 335-346; Hüseyin Atay, “Dirâse muķārene beyne şurrâhi’l-Muhassal ve mevķıfü Faħriddîn er-Râzî min ilmi’l-kelâm”, AÜİFD, XXVI (1983), s. 1-58; Süleyman Uludağ, “İbn Haldûn”, DİA, XIX, 541.


Baskıları

Yazmaları

Tezler  

Kitaba ait Multi Medialar
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Sümeyye Abaci / 10.10.2014



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...