Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 892 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0
Kitap Arama

Konu Arama
Kitap Türleri
   Yazma Eserler    Baskı Eserler
   Tez Eserler    e-Kitap Eserler
   Çeviri Kitaplar

Nadir Kitap
Riyadul Muhtar Miratül Mikat vel edvar maa Mecmuatil-eşkal
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
 Detay
Lezzetul Ayş bi Cemi Turuk Hadisi el Eimme min Kureyş
İbn Hacer el Askalani
 Detay
Faslul Hıtab fi ispati Tahrifi Kitabi Rabbil Erbab
el Mirza Hüseyn en Nuri et Tabersi
 Detay
Gazalide Din Devlet İlişkisi
Nurullah Karakaş
 Detay
1 - 2 -

El Basitası Risalesi

 Kitap Detayı Kitap No : K- 1060  
Yazar Adı İlim Dalı Kitap Dili Kitap Tipi
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
Konusu Bu Kitabın Sitemizde Kayıtlı Türleri
  Baskı -  
Kitabın Yayıncısı Şerh Eden İhtisar Eden(ler) Tercüme Eden Tahkik Eden
       
Kitap No: 1060 Hit : 6044 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Kitaplar Hakkındaki Makaleler  
   Kitaba ait Tercümeler Şerhler Muhtasarlar Haşiyeler Zeyller Eleştiri Makaleleri

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Temmuz 1330 da Meclisi Mebusanda Geçen Divanı Ali Bahislerine Bir Nazar
2 Takvimus Sinin
3 Takvim i Sal (Senei Maliyenin Hicri Senei Şemsiye ile İstibdaline Dair)
4 Sergüzeşti Hayatımın Cildi Sanisi
5 Serairul Kuran fi Tekvini ve İfnai ve İadetil Ekvan
6 Riyadul Muhtar Miratül Mikat vel edvar maa Mecmuatil-eşkal
7 İslahut Takvim
8 El Basitası Risalesi

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Kitapları
# Kitap Adı

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Kitaba ait Tercümeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Şerhler
# Kitap Adı

Kitaba ait Muhtasarlar
# Kitap Adı

Kitaba ait Haşiyeler
# Kitap Adı

Kitaba ait Zeyller
# Kitap Adı

Kitaba ait Eleştiri Makaleleri
# Makaleler Adı
1 Ahmed Muhtar Paşanın Tasarladığı Taşınabilir Güneş saati Ve Kullanımını Açıklayan El Basitesi

Özeti

El Basîtası Risalesi

İslam dünyasında genellikle basîte olarak adlandırılan yatay güneş saatleri, Güneş‟in yüksekliğini ölçme yöntemiyle zamanı ve kıblenin yönünü belirlemeye yarayan aletlerdir. Taşınabilir olanları el basîtesi olarak bilinmektedir.

 On yedinci yüzyıldan itibaren mekanik saatlerin yaygınlaşmasıyla  güneş saatleri büyük ölçüde önemini kaybetmiş ise de,kullanımı sürmüştür.   

Ahmed Muhtar Paşa (Gazi, 1839-1919)4 tarafından kaleme alınan El Basîtesi Risalesi (ilk baskı 1867) adlı on üç sayfalık kılavuz kitapçığın 1909 yılında ikinci baskısının yapılmış olması, taşınabilir güneş saatlerinin yirminci yüzyılın başında en azından İstanbul‟da kullanılmakta olduğuna işaret etmektedir.

 

Ahmed Muhtar Paşa, güneşsaatleriyle ilgilenmeye, mezun olduğu Mekteb-i Harbiye‟de astronomi dersleri verdiği zaman veya daha önce başlamış olabilir.

Bu konudaki ilk yayınlarını 1867 yılında görüyoruz.  O yıl, kurucusu olduğu ve yazar kadrosu içinde yer aldığı Mebahis-i İlmiye adlı dergide “Fenn-i Basîte” başlıklı çalışması tefrika edilmeye başlamıştır. Bu çalışmasında basîte aletinin matematiksel çizimini, imalinde dikkat edilmesi gereken noktaları ve

kullanımını açıklamaktadır.

Yine 1867 yılında, Ahmed Muhtar Paşa, El Basîtesi Risalesi adıyla bir kitapçık yayımlamıştır. Eserin 1909 yılında yapılan ikinci baskısı üzerindeki incelememize göre, bu kitap 41 derece kuzey enleminde bulunan yerlerde hem saat düzeltmek için hem de takvim olarak kullanılabilecek taşınabilir bir Güneş saatinin tarifini vermekte ve kullanımını açıklamaktadır.

 

Ahmed Muhtar Paşa, Mısır‟da bulunduğu yıllarda (1885-1908) Bulak‟ta yayımladığı Riyâdül-Muhtâr (1886) adlı eserinde ve eki olan Mecmuatül-Eşkal‟de (1885-86) diğer astronomi aletleriyle birlikte basîteleri açıklamış ve çizimlerini vermiştir. Gerek Mebahis-i İlmiye dergisinde yayımlanan “Fenn-i Basîte” makalesi, gerekse El Basîtesi Risalesi, Riyadül-Muhtar‟ın  güneş saatleriyle ilgili bölümüne kaynaklık etmiş olabilir.

Mısır‟dan döndükten sonra, İstanbul‟da, El Basîtesi Risalesi‟nin ikinci baskısının  yapıldığını görmekteyiz.

 Eserin birinci baskısını (1867) Türkiye kütüphanelerinde bulamadığımız için 1327 (1909) tarihli ikinci baskısını inceledik.  Açıklamalı ve günümüz Türkçesine çevrilmiş metin aşağıda sunulmuştur.  İncelediğimiz ikinci baskıda çizimin bulunmayışı, metin içinde herhangi bir şekle gönderme yapılmaması ve metnin “Bu risaleye mülhak olan  el basitesi…” cümlesiyle başlaması, bu kitapçığın taşınabilir bir güneş saatinin kullanım kılavuzu olabileceğini düşündürdü.  

Bu kitapçığın kullanımını açıkladığı bir ahşap ve seyyar bir güneş saatini Kandilli Rasathanesi‟nin müzesinde bulduk  Aletin kadranının üzerinde bulunması gereken ayarlanabilir göstergesinin yeri mevcut olmakla birlikte, gösterge mevcut değildi. Bu aletin ve 1909 tarihli kılavuzun varlığı, el basîtelerinin 20. Yüzyılın başında, yaygın olmasa da Türkiye‟de kullanılmakta olduğuna işaret etmektedir.

 

 


Baskıları

Yazmaları

Tezler  

Kitaba ait Multi Medialar
# Media Adı
Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 7.12.2013



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...