Eğitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   Kütüphanelerde   ( 151 )   Şehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 893 )  
Hit
9129104
Üye 1490
Online Üye 0

Cemaatlere Zekat Verilmesinin Hükmü, Öğrenciler Adına Cemaatlerin Zekat Kabul Etmelerinin Hükmü, İslami Hizmetlerde Kullanılmak Üzere Zekat Vermenin Hükmü Ve Detayı, Zekat Verilecek Sınıflarla Alakalı Bir Bilgilendirme, Cemaatler Neden Zekat Toplayamazlar

 Kitap Detayı Kitap No : F-34  
SORU: Bir cemaatlere burs veriyoruz. zekat yerine geçer mi? İslami hizmetlere zekat verilir mi?

Özelliği İlim Dalı Konusu
Hanefi Fıkıh Zekat,
Soru Soran Cevaplayan Hoca
Mehmet Emin Çam ,Ömer Fauk Cavak Önder Nar  
       
Fetva No: F-34 Hit : 3601 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazarına ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakkındaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Adı
1 Şazeliyye Tarikatının Esasları / ترجمة النور الساطع والبرهان القاطع
2 Allah / الله

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Adı
1 Şazeliyye Tarikatının Esasları / ترجمة النور الساطع والبرهان القاطع

Yazara ait makaleler
# Makaleler Adı
1 Yezidilik Hak Dinlerden midir? Yezidilere Yardım Edilmesi Caiz midir?
2 Yeniçağ Dini ( Alexis Carrel’in Görüşleri Üzerine Değerlendirmeler II )
3 Vasıl b. Atanın Ra Hutbesi / خطبة الراء لواصل بن عطاء المعتزلي
4 Tefriciyye Salatı ve Şirk Olması İddiası
5 T.C Diyanet İşleri Başkanlığının Organ Naklinin Caiz Olduğuna Dair 3 Mart 1990-13 Sayılı Fetvası
6 Sosyalizm ve Din Üzerine
7 Sevginle Yanmadan Aldığım Bir Nefes Yoktur
8 Selef Selefiyye Kavramları ve Türkçe Akaid Kitaplarındaki İçeriği / مفهوم السلف و السلفية و استعمالاتها لدي الاساتذة الاتراك و المصادر التركية الاعتقادية
9 Rüya ve İstiharenin Dindeki yeri
10 Ölümden Sonra Hayat ( Yeni Bulgular )
11 Men Ente ( Sen Kimsin )
12 Kureyşilik Şartı Konusunda Mezheplerin İhtilaf Etme Sebepleri
13 Kurana Göre Sünnetin Korunmuşluğu ve Delilleri
14 Kuran Öğretimini Ücretle Yapmanın Cevazını Örfe Dayalı Hükümler Başlığı Altında İncelemesi Hakkında
15 Kadınların Sünneti Meselesi / حكم الختان عند أهل العلم
16 İnsan Bilinmezi ( Dr. Alexis Carrel’in Görüşleri Üzerine Değerlendirmeler I )
17 İmamlar Kureyşten Olacaktır Hadisiyle Alakalı Yüz Rivayet / مائة رواية حول قرشية الخليفة
18 İmam Suyutinin el İtkan fi Ulumil Kuran İsimli Eseri Hakkında / حول كتاب الاتقان في علوم القرأن للسيوطي
19 İmam Ebu Hanifenin Kelamcılığı
20 İmam Ebu Hanife’ye Göre Hz. Muhammed sas in Peygamberliğine İmanın Hükmü
21 İlhad Dini ( Tanrı Tanımazlık ) Ateizm
22 İbn Kudamenin Haberi Sıfatların Manalandırılmasıyla Alakalı Görüşleri
23 Haberi Sıfatlara İmanda Mananın Allahın İlmine Havale Edilmesi Metodu
24 Evrenin Mekanik Yorumu ( Sebeplilik-Sonuçluluk Kanununun Eleştirisi )
25 Ehli Kitabın Peygamberimize İman etmeden Cennete Girmesi İnancının Hükmü
26 Din ve Bilim
27 Dad Harfi İle Zı Arasındaki Fark Ve Türkiye De Yaygın Olan Zı Kullanımının Kökeni
28 Çağımız ve İslam
29 Bertrand Russellin Görüşleri Hakkında

Yazar Hakkındaki Tanıtım Makaleleri
# Makaleler Adı

Fetva Detayı   

Soru: Bir cemaatlere burs veriyoruz. Zekât yerine geçer mi? İslami hizmetlere zekât verilir mi?

el Cevab:
-Cemaatlere ya da müesseselere zekât verilmez. Çünkü zekât verilecek sınıflardan değildir hayır kurumları.

 

Zekâtın verileceği yerler ayette ifade edilmiştir. [1]

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ  وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

- Yöneticilerinin Allah korkusundan emin olduğunuz cemaatlere ya da dininden emin olduğunuz şahıslara zekâtlarınızı zekâtın verileceği yerlere ulaştırma vekaleti verebilirsiniz. [2]
-Burs niyetiyle verilen şey zekât olmaz. Sadaka olur.
-Zekât ibadettir ve zekât niyetiyle verilmelidir. [3]
Öğrencilere Verilen Zekâtları Müesseselerin Onlardan Hibe Olarak Alması:
Öğrenciye verirsin o da kuruma verir gibi uygulamalar asla caiz olmaz.bu dini değerlerin asli mecrasından çıkarılması manasına gelir.
-Zekât vermek için kendisine vekalet verilen kurum ya da şahıs zekâtı biriktirmemeli sarf edileceği yerlere hemen sarf etmelidir.

-Zekâtın henüz vakti gelmeden çıkarıldığı durumlarda ve zekât verilecek yer aranırken geçen zaman sebebiyle bir mahzur oluşmaz.

-Cemaatlerin zekât dağıtma vekaleti alması da bir sorundur. Zira zekâtı toplama yetkisi islamda devlet başkanınındır. Ve devlet başkanının yetkilendireceği zekât kurumunundur. Bu müşkil durum ilim adamlarının gözetiminde kurulacak kurullar tarafından ihtiyaç durumunda deruhte edilebilir, gözükmektedir.

-Cemaatlere bu yetki verildiğinde nereye sarf edecekleri de belirlenerek sınırlanmalıdır. Çünkü dağıtımlarda duyduğum şeyler hiç meşru şeyler değildir.

-Çoğu cemaatlerin bakmayı veya burs vermeyi sorumluluklarına aldıkları öğrencilere bu öğrenciler için hesaplarına yatırılmış yeterli miktarda mal-para varken onların adına alıp öğrencilerin ödemeleri gereken katkı payına saydıkları duyumları da çok alınmaktadır.

-Zekâtın daha muhtaç ve öncelikli olanlar varken cemaat ve müessese ya da şahsın yakınlarına kaydırılması da zekât dağıtımında karşılaşılan uygunsuz durumlardandır. Güvenilir şahıslara vekalet vermek ise caizdir.


Mülahaza: Ömer Faruk Cavak
İslami hizmetlere zekât verilir mi?
(Ayet-i kerimede geçen ve "Allah yolunda harcama" olarak tercüme edilen "fi sebilillah" ifadesi, mutlak ve umumi olarak zikr edilmistir. Bu tabir bazi fıkıh kitaplarımızda her ne kadar silahla cihada katılan gazilere ve yolda kalan hacılara tahsis edilmişse de  ,tefsirlerde ve güvenilir fıkıh kitaplarımızda mesele daha geniş olarak ele alınmıştır.Mesela Hanefi mezhebi alimlerinden İmam Kasani, Bedaiu's-Sanai isimli eserinde bulunan ilgili olarak söyle der: "Allah yolunda olanlardan maksat, Allah'a yaklastiran herseydir.Eger ihtiyaç varsa bu manaya, Allah'a itaat yolunda çalisan herkes ile bütün hayır yolları girer."

"Fi sebilillah tabiri umumidir" diyen Fahreddin Razi, bu tabiri söyle açiklar."Fi sebilillah tabiri sadece gazilere mahsus değildir. Zekât bütün hayır yollarına verilebilir. Ölülerin techiz ve tekfini, kale ve cami yapimi da bu tabirin içine girer." ( Tefsir-i Kebir, 16:113 )
Elmalili Hamdi Yazir da, zekâtin mücahidlere cihat malzemesi alinmak üzere sarfedilebilecegini söyler. (Hak Dini Kur'an Dili, 4:2581 ).Eskiden cihad kiliçla, kalkanla,topla tüfekle yapiliyordu.Simdi ide genelde cihad gazeteyle, dergiyle , kasetle ,web üzerinden yapiliyor.Bunlar düsmana atilan birer bomba hüviyetini tasir.Dolayisiyla bir Müslüman Islama layikiyla hizmet ettigine, bu yolla dinsizlerle, inkarcilarla cihat ettigine inandigi müesseselere zekât verebilir.
Sonuç olarak, zekât Islam'in gönüllerde yayilmasi ve din düsmanlarinin tahribatini önlemek için Allah yolunda faaliyet gösteren hizmet kuruluslarina da verilir.Günümüzde böyle hizmet kuruluslarina zekât vermek daha da ehemmiyet kazanmistir.Kaldi ki bu da bir cihaddir. Nitekim Peygamber Efendimiz Hazretleri (s.a.v) bir hadislerinde "Müsriklere karsi malinizla, caninizla ve dilinizle cihat edin" ( Müsned, 3:13,16 : Ebu Davud, Chad 5,38 ) buyurmuslardir. Bugün din düsmanlariyla yapilan en tesirli cihad gazete,dergi,web, kitap, radyo ve televizyon yoluyla yapilmaktadir.

Gayesi Islama hizmet olmayan kurum ve kuruluslara yardim yapilsa da zekât verilemeyecegi gerçegi hatirdan uzak tutulmamalidir.)

 

el Cevab: Ömer Faruk Cavak;
Yukarıda Özetlediğiniz delillendirme ve bu delillendirmedeki dayanakların delil olarak kullanılma vechi hanefi fıkhı çerçevesinde hatalıdır.
"Davet fıkhı" bağlamında hamaset ve gayretli bir Müslüman tarafından kaleme alındığı gözlemleniyor olsa da üslup ve deliller fakih üslubu ve delilleri değildir.

Bedayi’den yapılan nakil kısmen doğru (aşağıda alıntıladım ve cilt ve sayfasını verdim) aynı şekilde İmam er Razi'den yapılan alıntı da doğrudur, ama bu nlsbetlerle yapılan değerlendirme hatalıdır. Neden hatalı olduğunu aşağıda anlattım.

Cemaatlerin müslümanlann birarada tutulması, irşadı, birlik ve dirliklerine çok önemli katkıları vardır, ve kesinlikle her müslüman bireyin bir müslüman cemaatle beraber olması gereklidir, cemaat olmaktan kasıt Allah tealanın emirlerine daha bir beraberce sarılmaya katkılarının olmasıdır, ve yine cemaat olmakla alakalı dini sorumluluktur.

Ama cemaat üyeliği din kardeşliğinden daha Öncelikli bir hal almamalıdır. Ve cemaatler fakihler tarafından rehberlik edilmelidirler.

Hepsi ehli sünnet hepsi hanefi mezhebine uyan ve hepsi ahlaki değerleri olan cemaatler birbirleriyle uyum içerisinde çalışmadığından cemaat olmanın bereketi Müslümanların üzerinde yeterince tecelli etmemektedir.

Delillerim aşağıdadır;
1-Cemaatlerin veya şahısların zekât toplama yetkileri yoktur.
2-Zekât ayette sayılan sınıflara, zekât verme mükellefi tarafından ya da vekili tarafından temlik edilir. Yani teslim edilir.
3-Zekât toplama yetkisi zekât verilecek türlerde devlet başkanına ve onun görevlendirdiği zekât toplayıcılara aittir. Cemaatler ve hayır kuruluşlarının böyle bir yetkileri dini açıdan yoktur.
4-Fakire verilecek zekât direk eline verilmek temlik edilmek zorundadır. Bir hayır kurumuna fakire verilmek üzere zekât verilmesi durumunda bu zekât değil sadaka olur. Ama fakire ulaştırılmak üzere velaket verilirse bunun cevaz vechi vardır. (müesseselerin zekât toplama yetkilerinin olmaması bu tür bir vekalete engeldir.)
5-Yine bir şahsa zekât parasını fakire ulaştırmak için vekalet vermek caizdir. Ama kendisinin vermesi evladır.

el Kasani'nin Bedayi Es Sanai’indeki Konu İle Alakalı Bilgileri Aşağıda Paylaşıyorum;
Zekât Toplama Görevlileri
-‘’zekât amilliğine kendiliğinden girişenler zekât alacak durumdalarsa fakirlik açısından zekât kendilerine zekât mükellefi tarafından verilebilir. yoksa zekât toplayıcılağı sebebiyle zekât alamazlar. çünkü zekât toplayıcıları belirleme yetkisi devlet başkanı ve vekillerine aittir. ‘’[4]

Müellefei Kulub Kalpleri İslama Isındırılanlar

‘’Asrı saadette gereklilik sebebiyle zekât verilecek sınıflar arasında sayılmıştı bugün itibarıyla hz. ömerin fetvası ve sahabenin icmasıyla müellefei kulub a zekât verilmez. ‘’[5]

Köle Azadı ( Anlaşmalı Köleler)

‘’İçin verilen para zekât olmaz. ama kölelikten kurtulmak için sahibiyle anlaşma yapan köleye kölelikten kurtulması kasdıyla zekât verilmesi meşru olan zekât verme durumudur.’’ [6]

Borçlular(Mali İmkanları Borçlarını Ödemeye Yetmeyenler)

‘’Malı borcunu ödemeye yetmediği durumlarda zekât verilir . Yetecekse zekât verilecekler sınıfına borcundan dolayı girmez. Belki fakirlik sebebiyle zekât verileceklere girer. ‘’[7]

Allah Yolunda Taatle Meşgul Muhtaçlar

‘’Allah yolunda olmaktan kasıt ; Allaha taat ile alakalı işlerle uğraşmaktır. Bunlardan da muhtaç olanlara sadece zekât düşer.

imam  Ebu Yusuf Allah yolunda olanlardan kasdın sadece muhtaç mücahidler olduğunu ,imam Muhammed de bunlardan kasdın fakir hac yolcusu olduğunu fetvaya bağlamışlardır.

Allah yolunda ilim tahsil edenler ve taatlerle meşgul olup da muhtaç durumda olanlar hanefi mezhebinde bir görüşe göre zekât verilecekler grubuna girer ...

Allah yolunda olanlardan muhtaç olanlara zekât verilir.

Allah yolunda olanlar teriminden mücahidler anlaşılmıştır. mücahidlerden zengin olanlara zekât verilmez. ama muhtaç olanlar a zekât verilir.

memleketinde hali vakti yerinde olsa da cihada çıkarken elbise silah, yol azığı ,binek gibi şeylere ihtiyacı olan zengine de zekât malı cihada çıkacağı zaman verilir.’’ [8]

Yolda Kalmışlar

Yolculardan herkese zekât verilmez. Malından uzak kalmış durumda olan yolcuya zekât verilir.[9]

Neden Cemaatler Zekât Toplayamaz;
Neden cemaatler zekât toplayamaz bir daha özetlersek;

1-Zekât fakir ve muhtaç durumda olanlardan Allahın sadece bunlara verilir dediği sıfatlardaki bireylere, zekât malının ,zekât sahibi tarafından zekât niyetiyle temlik edilmesidir. Cemaat bu sınıflardan değildir.
2-Ve zekât malı sahibi tarafından hak edenin mülkiyetine geçmediği müddetçe zekât farizası yerine geçmez. [10]
3-Zekât toplama hakkı sadece devlet başkanına belirli mal türlerinde tanınmış bir haktır. [11]
Bir insan kendi kendini zekât toplayıcı olarak tayin edemez. Ama zekât verecek olan mükellef onu vekil tayin ederse onun vekili olarak zekâtı hak edenlere ulaştırır. Zekât amili olarak değil. Bu durumda olanlara da zekât amili denmez ve zekât amili olarak da zekâttan onlara verilemez. [12]

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------
[1] et Tevbe 60
Bk. el Mavsili, el İhtiyar, I.118 zekâtın verileceği yerler.
[2] (cemaate vermekle cemaate vekalet vermek arasındaki fark şudur. Cemaate verirseniz sarf etmeyi uygun buldukları her şeye sarf ederler. Piknik masrafı, konferans maliyeti, bina yapımı vs gibi. Bu ihtiyaçlar ise zekâtın sarf edileceği yerler değildir.
Cemaati zekâtınızı dağıtmaya vekil ederseniz bunun manası sizin adınıza ayette geçen sınıflara zekâtın ulaştırılması olur .)
[3] bkz. el Mavsili, el İhtiyar, I.100-101
[4] el Kasani, el Bedai, II.467
[5] el Kasani, el Bedai,  II.471
[6] el Kasani, el Bedai,  II.471
[7] el Kasani, el Bedai,  II.471
[8] el Kasani, el Bedai,  II.472
[9] el Kasani, el Bedai,  II.472
[10] bkz el Kasani, el Bedai,  II.456 (faslun fi rukniz zekât bahsine bakılmalıdır.)
[11] el Kasani, el Bedai,   II.451
[12] (Bedayi’ den şurutu velayetil ahiz babına bakılmalıdır.)

Kullanıcı Yorumları

! Yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.
Üyelik için lütfen sayfanın üst kısmında yer alan"Üye Giriş | üye ol" linkine tıklayınız.

Kayıt Ekleyen / Eklenme Tarihi
Sümeyye Abaci / 17.5.2019



Eski Eserler


Eski Eserler Kütüphanesine Hoşgeldiniz!

Hesap İşlemleri

Üye değil misiniz? Üye olun!

Eski Eserlere üye olarak, kütüphanenimiz ve eserlerimiz hakkında paylaşımlardan hesabınız üzerinden faydalabilirsiniz...